Materiały 38. Sympozjum Speleologicznego

Embed Size (px)

Text of Materiały 38. Sympozjum Speleologicznego

  • Sekcja Speleologiczna Polskiego Towarzystwa Przyrodnikw im. Kopernika

    Materiay 38. Sympozjum

    Speleologicznego

    Zakopane, 07-10.10.2004

  • Organizatorzy

    Sekcja Speleologiczna Polskiego Towarzystwa Przyrodnikw im. M. Kopernika lnstytut Geologii UAM

    Instytut Nauk Geologicznych UJ Katedra Geomorfologii U

    Katedra Ochrony rodowiska i Zasobw Naturalnych UW Slovenske muzeum ochrany prirody a jaskyniarstwa

    Spr:iva slovenskych jaskyn Tatrzaski Park Narodowy

    Wydaa

    Sekcja Speleologiczna Polskiego Towarzystwa Przyrodnikw im. M. Kopernika z pomoc finansow Komitetu Bada Naukowych

    Opracowanie redakcyjne

    Micha Gradziski, Mariusz Szelerewicz

    Krakw, 2004

  • Spis treci

    Wprowadzenie ............ ... .............................. ....... ....... ............................. ........... ..... .......... .......... ............. 5

    Przewodnik sesji terenowych:

    Sesja terenowa A Barwienie ponorw wywierzyska Goryczkowego .................. ............ ...... ................ ................... 9

    Sesja terenowa B Wspczesne i dawne systemy cyrkulacji krasowej w zlewni Bystrej ................................ 13 Zjawiska krasowe Doliny ku Dziurze

    ze szczeglnym uwzgldnieniem krasu hydrotermalnego .......................................... .. ... 1 7

    Sesja terenowa C Dawne i wspczesne systemy gbokiej cyrkulacji wd krasowych

    we wschodniej czci Tatr i na ich przedpolu ...................................................................... 23 Literatura ......................... ... .................... .. ............................................................................................. 28

    Streszczenia referatw: Maria Bac-Moswsvvili, Tomasz Nowicki

    Zaleno rozwoju jaski od sytuacji geologicznej na przykadzie jaski paszczowiny Czerwonych Wierchw ... .................................................. ..... .... .. ....... .... ................. .. ....... ........... ... .......................... 3 3

    Grzegorz Barc:yk

    Barwienie ponoru na Hali Gsienicowej 4.06.2004 ...... ......... .... ...... ......... ............................................. 35

    Janusz Bwyla, Micha Gradzitiski, Marek Dulillski, Helena Hercmon

    Geneza i rozwj jaski w Dolinie ku Dziurze na podstawie obserwacji z Dziury Wyniej .. .. ............ 36

    Elbieta Dwnnicka

    Fauna rde- zagroenia i potrzeba jej ochrony ................................................................................. 3 7

    Aleksandra Dyszy

    Hydrogeologiczne badania systemu Jaskini Kasprowa Ninia ...... .. .................................................... 39

    Piotr Fry, Micha/ Gradzillski, Ditta Kiciliska

    Nowe dane dotyczce genezy Jaskini Mitusiej Wyniej ...................................................................... 40

    Jerzy Glazek. Pavol Bella, Pavel Bosak, Helena Hercnum, Petr Pruner

    Geneza i wiek Jaskini Bielskiej ................................................................................................................ 41

    Jacek Guba!a, Andrzej Kasza

    Choteleckie Gry koo Skorocic- kolejny rozpoznany obaszar krasowy w gipsach Niecki Nidziaskiej .... .................................................................. ........ .... .... ............. .. ....... 43

    Jacek Gubala, Andrzej Kasza

    Studnia Prababci Emilii- nowa jaskinia w Dolinie Skorocickiej (Niecka Nidziaska) ..................... 47

    Perer Haitibek

    Pozn:imky k dlzke Demanovskeho Jaskynneho systemu, najdlhsej jaskyne na Slovensku ............... 49

    Ditta Kiciliska

    Kenozoiczna ewolucja podziemnej cyrkulacji wd krasowych w Tatrach Zachodnich ..................... 51

    Gr:egor: Klassek, Tomasz Mleczek

    Eksploracja i inwentaryzacja jaski polskich Karpat Fliszowych (padziernik 2003 r.- sierpie 2004 r.) ............................................................................................ 53

    Wojciech Kulak

    Osadnictwo jaskiniowe na terenie Jury Krakowsko-Czstochowskiej w epoce brzu i wczesnej epoce elaza (okresie halsztackim) ......................................................... 56

  • Mnterinh; 36. Sympozjum Speleologicznego

    Marcel Lalkovic~

    Niekol'ko poznamokk pobytu pustovnika Svorada v Jaskyniach ..... ........ ......... ... ........ ........... ........... 58

    Tomas~ Nowicki

    Rozwj j aski Czerwonych Wierchw w oparciu o badania izotopowe .... .. ................................... .. .. . 61

    Tomas~ Noll'icki, Helena Hercn1011

    Nacieki tatrzaskie jako rdo danych paleoklimatycznych ...... ......................................................... 62

    Kr~y.wof Piksa

    Letnia i jesienna aktywno nietoperzy w wysoko pooonych jaskiniach Tatr ........ .. ........................ 63

    Kr~ys~tof Piksa. Jakub Nowak

    Nietoperze zimujce w jaskiniach Tatrzaskiego Parku Narodowego .................. .. ............................ 64

    Adam Po/onius

    Kawerny sedymentacyjno-diagenetyczne i ich znaczenie dla powstawania jaski ............................ 65

    Wojciech Roxala

    Typologia i litologiczno-strukturalne uwarunkowania korytarzy jaskiniowych Garbu Chema (Wyyna lska) ....................................................................................................... 67

    Tomas: Rychli1iski, Piotr Jagiorz

    Horyzonty paleokraso w utworach rodkowego triasu Tatr Zachodnich w Posce oraz Tatr Bielskich na Sowacji ...................................... .................................................... 70

    Wiesaw Sia17,ewski

    Z dziejw poznania jaski w Dolinie ku Dziurze ................................................................................... 71

    Andrzej Tyc

    Z prac Komisji Krasu Midzynarodowej Unii Geograficznej - 30 Kongres Geograficzny w Glasgow oraz sesja terenowa w Irlandii ......................................... 73

    Jan Urban

    Poskie stanowiska krasowe i jaskiniowe w wietle europejskich inicjatyw na rzecz ochrony przyrody nieoywionej ................................................................. .. .. ....... .............. 74

    Andr:ej Wojto/i

    Nowoci eksploracyjno-inwentaryzacyjne w jaskiniach Sudetw ........................................................ 77

    4

  • Materiay 38. Sympozjum Speleologicznego

    Wprowadzenie

    Kras i jaskinie Tatr byy ju siedmiokrotnie tematem sympozjw speleologicznych Sekcji Speleologicznej PTP im. Kopernika od 2 Sympozjum w 1964 do 34 w roku 2000. Kade z tych sympozjw miao nieco inny charakter i kade przynosio nowe dane o krasie tatrzaskim. Od roku 1995, to jest od 29 Sympozjum, dziki pomocy finansowej Komi-tetu Bada Naukowych, a obecnie Ministerstwa Nauki sympozja nasze s systematycznie utrwalane w postaci publiko-wanych kolejnych zeszytw zawierajcych przewodniki sesji terenowych i streszczenia referatw. Zwiksza to znacze-nie wag przedstawiania nowych wynikw bada podczas naszych sympozjw. Wczeniej takie publikacje byy moliwe tylko parokrotnie, gdy wsporganizatorowie pokrywali koszty wydania materiaw.

    Tegoroczne sympozjum ma jeszcze inn szczegln cech. Goszczcy nas, kolejny raz, Tatrzaski Park Naro-dowy obchodzi wanie pikny jubileusz 50-lecia, dokladnie rozporzdzenie Rady Ministrw powoujce TPN zostao wydane 30.10.1954 roku przeto za 3 tygodnie minie formalnie ta rocznica. Chocia idea ochrony przyrody Tatr po obu stronach granicy jest duo starsza, gdy zrodzia si w XIX wieku, kiedy zdano sobie spraw ze skutkw wyniszczania przyrody tatrzaskiej. Ju w roku 1868 sejm galicyjski pod wpywem E. Janaty i M. Nowickiego wydal ustaw o ochronie wistakw i kozic tpionych masowo przez miejscowych "polowacy" i janie wielmonych myliwych. Licz-ne publikacje G. Lettnera z lat 1879-1889 o wyniszczaniu lasw tatrzaskich i jego skutkach, m. in. powodowaniu, coraz czciej powtarzajcych si, katastrofalnych powodziach na Podhalu, sklonilo wiatych wacicieli do zmiany gospodarki. Ju w roku 1889 restytucj lasw tatrzaskich podj hrabia W. Zamoyski, zaraz po wykupieniu zdewasto-wanych dbr zakopiaskich. Wsplne starania o powoanie parkw narodowych na terenie Czechosowacji i Polski rozpoczli w roku 1924 intelektualici, gwnie przyrodnicy (m. in. profesorowie: W Goetel , B . Hryniewiecki , J. G. Pawlikowski, M. Sokoowski, W. Szafer, A. Wodziczka w Polsce; a w Czechosowacji : K. Domin, R. Kettner, J. Klika, J. Yolko-Starohorsky) lecz skomplikowane stosunki wasnociowe i sprzeczne interesy rnych grup nacisku dugo wzajemnie si wykluczay. Mimo wykupienia przez Pastwo Polskie dbr zakopiaskich (Fundacji Kurnickiej zalonej przez Zamoyskich w roku 1924) i poroniskich (Uznaskich) w latach 1933-1934 i dbr Hohenlohego i Diergardta przez Pastwo Czechosowackie w latach 1928-1936, do wybuchu II wojny wiatowej nie doszo do utworzenia projek-towanego Parku jedynie rozwijaa si ostra polemika w prasie codziennej i specjalnych wydawnictwach po obu stro-nach Tatr. Lata wojenne przyczyniy si do dalszej dewastacji przyrody Tatr. Dopiero par lat po wojnie idea ta zostaa zrealizowana w Czechosowacji powsta TANAP, a w Polsce TPN. Mimo nadal sprzecznych interesw rnych grup nacisku po obu stronach Tatr, moemy mie nadziej, e w Unii Europejskiej, w ramach Euroregionu Tatrzaskiego, szybciej dojdzie do utworzenia wsplnego parku, ktrego pierwszy projekt by ogoszony ju osiemdziesit lat temu . Realizacji tej wielkiej idei powinny pomc zarwno dobre jak i ze dowiadczenia z ponad pwiekowego dziaania obu parkw, jak i podobne dowiadczenia innych krajw Unii wspgospodarzcych i chronicych przyrod w innych g-rach Europy.

    Dugo nasze sympozja byy ograniczone do terytorium Polski, dopiero w roku 1995 nastpi przeom. podczas organizacji 29 sympozjum nawizalimy wspprac z kolegami sowackimi co pozwolio rozszerzy obszar odwiedza-ny pod