1
SED Ö lçeği 4 3 2 1 O rt. 5.0 4.5 4.0 3.5 3.0 2.5 Fastfood Sebze Et 16 yaş ve üzeri 15 yaş ve altı O rt. 4.2 4.0 3.8 3.6 3.4 3.2 3.0 2.8 Fastfood Sebze Et EDİRNE’Lİ ERGENLERİN BESLENME ALIŞKANLIKLARI Eda Arş*, Nalan Öztürk*, Zekeriya Aktürk** GİRİŞ ve AMAÇ Beslenmenin temel amacı organizmanın enerji ihtiyacını karşılamak için gerekli öğeleri dengeli bir şekilde sağlamaktır. Bir gereksinim olmaktan çok geleneklerin biçimlendirdiği yemek yeme alışkanlığı hızlı yemek yiyerek, yemek sırasında başka şeylerle ilgilenerek, ya da zamansızlıktan yakınıp geçiştirilerekyeni alışkanlıklara dönüşüyor.Gençlerin morbiditelerinden sorumlu olan hastalıkla- rın en önemli 6 nedeninden biri beslen- meyle ilgili davranışlardır. Bu hastalıklar arsında kalp hastalıkları (%34), kanser (%23) ve inme (%7) başta gelmektedir (1). Ülkemiz gençliğinin kültüründe de hızlı bir batılılaşma gözlendiğinden beslenme alış- kanlıkları da buna paralel olarak değiş- mektedir. Edirneli ergenlerin beslenme alışkanlıklarını öğrenmek, böylece karşı karşıya oldukları riskleri saptamak ama- cıyla Edirne il merkezindeki ortaokul ve liseli gençler üzerinde bir araştırma yapıldı. MATERYAL ve METOT Araştırma Edirne il merkezindeki toplam 28 ortaokul ve lisedeki 12.923 öğrenci üzerinde yapılmıştır. Evreni oluşturan öğrencilerden okullara ve cinsiyete göre tabakalandırılarak 1.400 öğrenci (% 9.23) rasgele örnekleme yöntemiyle seçildi. Örneklem sayısına ve cinsiyet dağılımına uygun olacak şekilde her sınıfın bir şubesi seçildi ve bu sınıftaki bütün öğrencilere araştırmacıların geliştirdikleri bir anket uygulandı. Araştırma sonunda toplam 883 öğrenciye (% 6.83) ait verilere ulaşıldı. Dörder kişilik iki araştırma ekibi oluşturuldu. Ekiplere anketle ilgili eğitim verildi ve bir öğrenci grubuna deneme anketi uygulandı. Araştırmacılar okullara giderek belirlenen sınıflardaki bütün öğrencilere araştırmacıların hazırladığı ve öğrencilerin demografik özellikleri ile sosyoekonomik durumları ve beslenme durumlarını sorgulayan bir anket uyguladı. Sosyoekonomik durum Neyzi ölçeği (2) ile ölçüldü. Anketler sınıftaki bütün öğrencilere aynı anda, kendi Sonuçlar bilgisayar ortamında SPSS paket KAYNAKLAR N % Cinsiyet Kız Erkek 484 399 54.8 45.2 Yaşadığı yer Ailesiyle Akrabalarıyla Yabancı aileyle Arkadaşlarla Özel yurtta Kamu yurdu Yetiştirme y. Yalnız Diğer Toplam 769 28 3 8 11 45 6 2 8 880 87.4 3.2 0.3 0.9 1.3 5.1 0.7 0.2 0.9 100.0 BULGULAR 1. Center for disease control and prevention, National center for health statistics. Advanced report of final mortality statistics 1989. Monthly vital statistics report 1992;40(8):92-112. 2. Neyzi O, Alp H, Orhon A. Sex Maturation in Turkish girls. Annals of Human Bioloji, 1975;2:49-59 SONUÇ Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi *Dönem I Öğrencileri, **Aile Hekimliği AD Yrd. Doç. Dr. 38 134 138 112 48 79 23 38 3 24 0 20 40 60 80 100 120 140 Sayı 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 ve üzeri Sıklık Grafik 1: Ergenlerin haftalık fast-food yeme alışkanlıkları 18 96 144 165 115 79 44 59 7 46 0 20 40 60 80 100 120 140 160 180 0 2 4 6 8 k 2. Ergenlerin haftalık sebze yeme durumları 9 111 219 196 92 67 22 28 13 15 0 50 100 150 200 250 S ayı 0 2 4 6 8 S ıklık k 3: Ergenlerin haftalık et yeme durumları Tablo 1: Ergenlerin demografik özellikleri Ergenlerin haftalık fast food, sebze ve et yeme durumları tablo 2’de görülmektedir. N Min. Max. Ort . SS Fast food 637 0 21 3.2 4 2.7 4 Sebze 772 0 20 3.8 5 2.6 5 Et 772 0 16 3.1 6 2.0 1 Tablo 2: Ergenlerin haftalık fast food, sebze ve et yeme sıklıkları Haftalık meyve yeme sıklıklarına bakıldığında 1 öğrencinin hiç yemediği, 154 öğrencininnadiren yedikleri, 367 öğrencinin sık % 36 % 44 % 19 % 1 H ergün Sık sık Nadiren Hiç Grafik 4: Ergenlerin haftalık meyve yeme sıklıkları 0,00 0,50 1,00 1,50 2,00 2,50 3,00 3,50 4,00 Ailesiyle Diğer Ailesiyle Diğer Ailesiyle Diğer Fast Food S ebze Et Ergenlerin sosyoekonomik durumlarına göre fast-food, sebze ve et yeme durumlarının karşılaştırıldığında SED arttıkça fast food yeme sıklığının da arttığı, sebze ve et yeme sıklığının ise azaldığı görüldü (Grafik 6). Sebze yeme ile SED arasında istatistiksel bir ilişki varken (F=3.409, p=0.017), et ve fast food yeme arasında herhangi bir ilişki saptanmadı (sırasıyla F=1.073, p=0.360; F=0.607, p=0.186). Grafik 7: Ergenlerin yaş gruplarına göre fast-food, sebze ve et yeme durumlarının karşılaştırılması Grafik 5: Ergenlerin ailelerinin yanında yaşama durumlarına göre fast food, sebze ve et yeme durumları istatistiksel bir ilişki saptanmadı (sırasıyla F=0,356, p=0.551; F=0.080, p=0.777; F=1.069, p=0.302) (Grafik 5). Grafik 6: Ergenlerin SED’ları ile fast food, sebze ve et yeme durumlarının karşılaştırılması Ergenlerin yaş gruplarına göre fast food, sebze ve et yeme durumları karşılaştırıldığında 16 yaş ve üzerindeki ergenlerde fast food ve sebze yeme sıklığının arttığı, et yeme sıklığının ise azaldığı görüldü. Yaş ile birlikte fast food yeme sıklığı anlamlı oranda artarken (F=4.794, p=0.029) sebze ve et yeme sıklıkları arasında istatistiksel bir fark saptanmadı (sırasıyla F=0.024, p=0.878; F=0.324, p=0.569) (Grafik 7). Tablo 3: Ergenlerin cinsiyetlerine göre fast-food, sebze ve et yeme durumlarının karşılaştırılması Fast food Sebze Et Kız Ort . 3.17 3.73 2.87 N 371 427 423 SS 2.85 2.45 1.81 Erkek Ort . 3.35 4.01 3.52 N 266 345 349 SS 2.57 2.88 2.18 Top. Ort . 3.24 3.85 3.16 N 637 772 772 SS 2.74 2.65 2.01 t 0.689 2.259 20.46 6 P 0.407 0.133 0.000 Erkek Kız O rt. 4.2 4.0 3.8 3.6 3.4 3.2 3.0 2.8 2.6 Fastfood Sebze Et Grafik 8: Ergenlerin cinsiyetlerine göre fast-food, sebze ve et yeme durumlarının karşılaştırılması sık yedikleri, 295 öğrencinin ise her gün meyve yedikleri görüldü. Ailesiyle birlikte yaşayan ergenlerin ailesiyle birlikte yaşamayan-lara göre haftalık fast food, sebze ve et yeme sıklıkları arasında Bulgularımız ergenlerin fast food, sebze ve et yeme oranlarının dengeli olduğunu göstermektedir (Tablo 2). Her ne kadar haftada 6 öğünden fazla fast food yiyenlerin oranı %13.9 ise de bu oranın beklediğimizden az olması sevindiricidir. Bunun yanı sıra ergenlerin %19’unun nadiren meyve yemesi ve %1’inin hiç meyve yememesi düşündürücüdür. İstatistiksel açıdan bir fark saptanmamış olsa da ailesiyle birlikte yaşayanların daha az fast food, fakat daha fazla et ve sebze yedikleri görülmektedir. Bu bulgu, beklenin aksine ailelerin beslenme konusunda ergenlere yeterince olumlu etkilerinin olmadığını göstermektedir. Diğer taraftan bu bulgu Türk mutfağının dengeli beslenmeye uygunluk açısından sorgulanması gerektiğini de akla getirmektedir. Kesin yorum ancak ailenin genel beslenmesi hakkıında araştırmalar yapılarak gösterilebilir. 16 yaş ve üzerindeki ergenlerin fast food yeme sıklığının fazla olmasının sebebi olarak arkadaş çevresi ve ergenlik dönmeinin kendine özgü ruh halinin etkisinin olduğu düşünülmüştür. Önemli hastalıkların altında yatan sebeplerin başında gelen beslenme alışkanlığı, dengeli beslenmeden giderek uzaklaşıp yerini yeni yeme alışkanlıklarına bırakmaktadır. Bu nedenle dengeli beslenmenin bir ifadesi olan herşeyden bir parça, biraz her şeyden sloganını uygulmayı öneriyoruz. - herşeyden bir parça, biraz her şeyden - - herşeyden bir parça, biraz her şeyden -

EDİRNE ’Lİ ERGENLER İN BESLENME ALIŞKANLIKLARI

  • Upload
    gasha

  • View
    56

  • Download
    1

Embed Size (px)

DESCRIPTION

N. Fast food. Min. N. Max. Sebze. %. Ort. Et. SS. Kız. Cinsiyet Kız Erkek. Ort. 3.17. 484 399. 3.73. 54.8 45.2. 2.87. Fast food. 637. 0. 21. 3.24. 2.74. N. 371. 427. 423. Sebze. 772. 0. 20. 3.85. 2.65. SS. 2.85. 2.45. 1.81. Yaşadığı yer Ailesiyle - PowerPoint PPT Presentation

Citation preview

Page 1: EDİRNE ’Lİ  ERGENLER İN BESLENME ALIŞKANLIKLARI

SED Ölçeği

4 3 2 1

Ort.

5.0

4.5

4.0

3.5

3.0

2.5

Fast food

Sebze

Et

16 yaş ve üzeri 15 yaş ve altı

Ort.

4.2

4.0

3.8

3.6

3.4

3.2

3.0

2.8

Fast food

Sebze

Et

EDİRNE’Lİ ERGENLERİN BESLENME ALIŞKANLIKLARIEda Arş*, Nalan Öztürk*, Zekeriya Aktürk**

GİRİŞ ve AMAÇ

Beslenmenin temel amacı organizmanın enerji ihtiyacını karşılamak için gerekli öğeleri dengeli bir şekilde sağlamaktır. Bir gereksinim olmaktan çok geleneklerin biçimlendirdiği yemek yeme alışkanlığı hızlı yemek yiyerek, yemek sırasında başka şeylerle ilgilenerek, ya dazamansızlıktan yakınıp geçiştirilerekyeni alışkanlıklara dönüşüyor.Gençlerin morbiditelerinden sorumlu olan hastalıkla-rın en önemli 6 nedeninden biri beslen-meyle ilgili davranışlardır. Bu hastalıklar arsında kalp hastalıkları (%34), kanser (%23) ve inme (%7) başta gelmektedir (1). Ülkemiz gençliğinin kültüründe de hızlı bir batılılaşma gözlendiğinden beslenme alış-kanlıkları da buna paralel olarak değiş-mektedir. Edirneli ergenlerin beslenme alışkanlıklarını öğrenmek, böylece karşı karşıya oldukları riskleri saptamak ama-cıyla Edirne il merkezindeki ortaokul ve liseli gençler üzerinde bir araştırma yapıldı.

MATERYAL ve METOT

Araştırma Edirne il merkezindeki toplam 28 ortaokul ve lisedeki 12.923 öğrenci üzerinde yapılmıştır. Evreni oluşturan öğrencilerden okullara ve cinsiyete göre tabakalandırılarak 1.400 öğrenci (% 9.23) rasgele örnekleme yöntemiyle seçildi. Örneklem sayısına ve cinsiyet dağılımına uygun olacak şekilde her sınıfın bir şubesi seçildi ve bu sınıftaki bütün öğrencilere araştırmacıların geliştirdikleri bir anket uygulandı. Araştırma sonunda toplam 883 öğrenciye (% 6.83) ait verilere ulaşıldı. Dörder kişilik iki araştırma ekibi oluşturuldu. Ekiplere anketle ilgili eğitim verildi ve bir öğrenci grubuna deneme anketi uygulandı. Araştırmacılar okullara giderek belirlenen sınıflardaki bütün öğrencilere araştırmacıların hazırladığı ve öğrencilerin demografik özellikleri ile sosyoekonomik durumları ve beslenme durumlarını sorgulayan bir anket uyguladı. Sosyoekonomik durum Neyzi ölçeği (2) ile ölçüldü. Anketler sınıftaki bütün öğrencilere aynı anda, araştırmacıların gözetiminde, kendi kendine doldurma yöntemiyle uygulandı.

Sonuçlar bilgisayar ortamında SPSS paket programı kullanılarak değerlendirildi.

KAYNAKLAR

  N %

CinsiyetKız Erkek

 484399

 54.845.2

Yaşadığı yerAilesiyleAkrabalarıylaYabancı aileyleArkadaşlarlaÖzel yurttaKamu yurduYetiştirme y.YalnızDiğer

Toplam

 76928381145628880

 87.43.20.30.91.35.10.70.20.9100.0

BULGULAR

1. Center for disease control and prevention, National center for health statistics. Advanced report of final mortality statistics 1989. Monthly vital statistics report 1992;40(8):92-112.

2. Neyzi O, Alp H, Orhon A. Sex Maturation in Turkish girls. Annals of Human Bioloji, 1975;2:49-59  

SONUÇ

Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi *Dönem I Öğrencileri, **Aile Hekimliği AD Yrd. Doç. Dr.

38

134 138

112

48

79

23

38

3

24

020406080

100120140

Sayı

0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 veüzeri

Sıklık

Grafik 1: Ergenlerin haftalık fast-food yeme alışkanlıkları

18

96

144165

115

79

4459

7

46

020406080

100120140160180

0 2 4 6 8

Grafik 2. Ergenlerin haftalık sebze yeme durumları

9

111

219196

9267

22 2813 15

0

50

100

150

200

250

Sayı

0 2 4 6 8

Sıklık

Grafik 3: Ergenlerin haftalık et yeme durumları

Tablo 1: Ergenlerin demografik özellikleri

Ergenlerin haftalık fast food, sebze ve et yeme durumları tablo 2’de görülmektedir.

  N Min. Max. Ort. SS

Fast food 637 0 21 3.24 2.74

Sebze 772 0 20 3.85 2.65

Et 772 0 16 3.16 2.01

Tablo 2: Ergenlerin haftalık fast food, sebze ve et yeme sıklıkları Haftalık meyve yeme sıklıklarına bakıldığında 1 öğrencinin hiç yemediği, 154 öğrencininnadiren yedikleri, 367 öğrencinin sık

% 36

% 44

% 19% 1

Her gün

Sık sık

Nadiren

Hiç

Grafik 4: Ergenlerin haftalık meyve yeme sıklıkları

0,000,501,001,502,002,503,003,504,00

Aile

siyl

e

Diğ

er

Aile

siyl

e

Diğ

er

Aile

siyl

e

Diğ

er

Fast Food Sebze Et

Ergenlerin sosyoekonomik durumlarına göre fast-food, sebze ve et yeme durumlarının karşılaştırıldığında SED arttıkça fast food yeme sıklığının da arttığı, sebze ve et yeme sıklığının ise azaldığı görüldü (Grafik 6). Sebze yeme ile SED arasında istatistiksel bir ilişki varken (F=3.409, p=0.017), et ve fast food yeme arasında herhangi bir ilişki saptanmadı (sırasıyla F=1.073, p=0.360; F=0.607, p=0.186).

Grafik 7: Ergenlerin yaş gruplarına göre fast-food, sebze ve et yeme durumlarının karşılaştırılması

Grafik 5: Ergenlerin ailelerinin yanında yaşama durumlarına göre fast food, sebze ve et yeme durumları

istatistiksel bir ilişki saptanmadı (sırasıyla F=0,356, p=0.551; F=0.080, p=0.777; F=1.069, p=0.302) (Grafik 5).

Grafik 6: Ergenlerin SED’ları ile fast food, sebze ve et yeme durumlarının karşılaştırılması

Ergenlerin yaş gruplarına göre fast food, sebze ve et yeme durumları karşılaştırıldığında 16 yaş ve üzerindeki ergenlerde fast food ve sebze yeme sıklığının arttığı, et yeme sıklığının ise azaldığı görüldü. Yaş ile birlikte fast food yeme sıklığı anlamlı oranda artarken (F=4.794, p=0.029) sebze ve et yeme sıklıkları arasında istatistiksel bir fark saptanmadı (sırasıyla F=0.024, p=0.878; F=0.324, p=0.569) (Grafik 7).

Tablo 3: Ergenlerin cinsiyetlerine göre fast-food, sebze ve et yeme durumlarının karşılaştırılması

    Fast food Sebze EtKız Ort. 3.17 3.73 2.87  N 371 427 423  SS 2.85 2.45 1.81Erkek Ort. 3.35 4.01 3.52  N 266 345 349  SS 2.57 2.88 2.18Top. Ort. 3.24 3.85 3.16

  N 637 772 772  SS 2.74 2.65 2.01t   0.689 2.259 20.466P   0.407 0.133 0.000

Erkek Kız

Ort.

4.2

4.0

3.8

3.6

3.4

3.2

3.0

2.8

2.6

Fast food

Sebze

Et

Grafik 8: Ergenlerin cinsiyetlerine göre fast-food, sebze ve et yeme durumlarının karşılaştırılması

sık yedikleri, 295 öğrencinin ise her gün meyve yedikleri görüldü.

Ailesiyle birlikte yaşayan ergenlerin ailesiyle birlikte yaşamayan-lara göre haftalık fast food, sebze ve et yeme sıklıkları arasında

Bulgularımız ergenlerin fast food, sebze ve et yeme oranlarının dengeli olduğunu göstermektedir (Tablo 2). Her ne kadar haftada 6 öğünden fazla fast food yiyenlerin oranı %13.9 ise de bu oranın beklediğimizden az olması sevindiricidir. Bunun yanı sıra ergenlerin %19’unun nadiren meyve yemesi ve %1’inin hiç meyve yememesi düşündürücüdür. İstatistiksel açıdan bir fark saptanmamış olsa da ailesiyle birlikte yaşayanların daha az fast food, fakat daha fazla et ve sebze yedikleri görülmektedir. Bu bulgu, beklenin aksine ailelerin beslenme konusunda ergenlere yeterince olumlu etkilerinin olmadığını göstermektedir. Diğer taraftan bu bulgu Türk mutfağının dengeli beslenmeye uygunluk açısından sorgulanması gerektiğini de akla getirmektedir. Kesin yorum ancak ailenin genel beslenmesi hakkıında araştırmalar yapılarak gösterilebilir.16 yaş ve üzerindeki ergenlerin fast food yeme sıklığının fazla olmasının sebebi olarak arkadaş çevresi ve ergenlik dönmeinin kendine özgü ruh halinin etkisinin olduğu düşünülmüştür.Önemli hastalıkların altında yatan sebeplerin başında gelen beslenme alışkanlığı, dengeli beslenmeden giderek uzaklaşıp yerini yeni yeme alışkanlıklarına bırakmaktadır. Bu nedenle dengeli beslenmenin bir ifadesi olan herşeyden bir parça, biraz her şeyden sloganını uygulmayı öneriyoruz.

- herşeyden bir parça, biraz her şeyden -- herşeyden bir parça, biraz her şeyden -