of 16/16
Asya Studies Academic Social Studies / Akademik Sosyal Araştırmalar Year: 5 - Number: 17, p. 175-189, Autumn 2021 Citation Information/Kaynakça Bilgisi Hüseynova, L. (2021). Ch. A. Beriot’un “Methode de Violon” Çalışmasına Yönelik Analiz. Asya Studies-Academic Social Studies / Akademik Sosyal Araştırmalar, 5(17), 175-189. Ch. A. Beriot’un “Methode de Violon” Çalışmasına Yönelik Analiz Analysis Study of Ch. A. Beriot's "Methode de Violon" DOI: https://doi.org/10.31455/asya.933693 Asya Studies Öz Müzik tarihi boyunca kemancı – besteciler keman çalgı teknikleri üzerine çok sayıda çalışmalar yapmışlardır. Bu pedagoglar dönem dönem ortaya çıkan metotlarında; parmak numaraları kategorilerini, boş tellerde yay çekmeyi, pozisyonlar ve geçişlerin çeşitliliğini, çift ses ve akor egzersizlerini, kaliteli ses üretimini, basitten zora doğru yay tekniklerini vb. çalgı yöntem ve tekniklerini geliştirerek her defasında üst kademeye taşımışlardır. A. Corelli, L. Mozart, F. Geminiani, G. Tartini, P. Rode, R. Kreutzer, N. Paganini vb. pedagogların metotlarında keman çalgı teknikleri aşama aşama gelişim göstermiş, çağdaş çalgı tekniklerine kadar yükselmiştir. Metodolojik açıdan özellikle bu pedagogların etüt-kaprisleri önemli sayılmaktadır. İ. Joachim, A. Moser, L. Auer, K. Flesch’in klasik metotları genel olarak modern keman öğretme yöntemlerinin geliştirilmesini sağlamıştır. XIX. yüzyıl Belçika keman okulunun kurucusu olarak bilinen Beriot, Fransa keman okulunun ona aktardığı çalışma metotlarını kendi üzerinde çalışarak uygulamış, sonuçta dünya çapında “Methode de Violon” gibi ünlü çalışmayı ortaya koymuştur. Beriot'un metodu, keman teknikleri ve yöntemlerinin yanı sıra güzel ses üretiminin açıklamalarını ve önerilerini içeren çok yönlü bir çalışmadır. Metotta genellikle sol ve sağ el teknikleri, örneğin, vibrato, detache, legato, staccato, portamento, çift sesler vb. kullanımı ile ilgili açıklamalar yer almıştır. Araştırmadaki amaç, Ch. A. Beriot’un “Methode de Violon” çalışmasını incelemek, metodu araştırmaktır. Anahtar Kelimeler: Keman, Ch. A. Beriot, Okul, Methode de Violon, Çalgı Teknikleri Abstract Throughout the history of music, violinist-composers have done numerous studies on violin instrument techniques. These pedagogues have developed the instrument methods and techniques, such as finger number categories, bow pulling on emptywires, variety of positions and transitions, double note and chord exercises, quality sound production, and simpleto bow techniques. In the methods of pedagogues such as A. Corelli, L. Mozart, F. Geminiani, G. Tartini, P. Rode, R. Kreutzer and N. Paganini violin instrument techniques have progressed gradually and have risenupto contemporary instrument techniques. In particular, study and caprices of these pedagogues are considered important. İ. Joachim, A. Moser, L. Auer and K.Flesch’s classical methods have led to the development of modern violin teaching methods. Beriot, who is the founder of the Belgium violin school of the XIX century, has practiced and studied the working methods of the French violin school and ultimately, the world-famous “Methode de Violon” has revealed famous work. Beriot’s violin method is a multifaceted study, which includes instrument techniques and methods, as well as explanations and suggestions of beautiful sound production. Here usually left hand finger numbers, right hand bow pulls, vibrato, portamento and so on. and theuse of these techniques related disclosures took place. The aim of there search, to analyze the study of Beriot's "Methode de Violon". Keywods: Violin, Ch. A. Beriot, School, Methode de Violon, Instrument Techniques Prof. Dr. Lale Hüseynova Kastamonu Üniversitesi, Güzel Sanatlar ve Tasarım Fakültesi, Müzikoloji Bölümü [email protected] ORCID ID https://orcid.org/0000-0003-0980-3179 Araştırma Makalesi / Research Article Makale Geliş Tarihi / Article Arrival Date 06.05.2021 Makale Kabul Tarihi / Article Accepted Date 09.08.2021 Makale Yayın Tarihi / Article Publication Date 29.09.2021

Asya Studies - dergipark.org.tr

  • View
    0

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of Asya Studies - dergipark.org.tr

Makale AdCitation Information/Kaynakça Bilgisi Hüseynova, L. (2021). Ch. A. Beriot’un “Methode de Violon” Çalmasna Yönelik Analiz. Asya Studies-Academic
Social Studies / Akademik Sosyal Aratrmalar, 5(17), 175-189.
Ch. A. Beriot’un “Methode de Violon” Çalmasna Yönelik Analiz Analysis Study of Ch. A. Beriot's "Methode de Violon"
DOI: https://doi.org/10.31455/asya.933693
Asya Studies
Müzik tarihi boyunca kemanc – besteciler keman çalg teknikleri üzerine çok
sayda çalmalar yapmlardr. Bu pedagoglar dönem dönem ortaya çkan metotlarnda;
parmak numaralar kategorilerini, bo tellerde yay çekmeyi, pozisyonlar ve geçilerin
çeitliliini, çift ses ve akor egzersizlerini, kaliteli ses üretimini, basitten zora doru yay
tekniklerini vb. çalg yöntem ve tekniklerini gelitirerek her defasnda üst kademeye
tamlardr. A. Corelli, L. Mozart, F. Geminiani, G. Tartini, P. Rode, R. Kreutzer, N.
Paganini vb. pedagoglarn metotlarnda keman çalg teknikleri aama aama geliim
göstermi, çada çalg tekniklerine kadar yükselmitir. Metodolojik açdan özellikle bu
pedagoglarn etüt-kaprisleri önemli saylmaktadr. . Joachim, A. Moser, L. Auer, K.
Flesch’in klasik metotlar genel olarak modern keman öretme yöntemlerinin
gelitirilmesini salamtr.
XIX. yüzyl Belçika keman okulunun kurucusu olarak bilinen Beriot, Fransa
keman okulunun ona aktard çalma metotlarn kendi üzerinde çalarak uygulam,
sonuçta dünya çapnda “Methode de Violon” gibi ünlü çalmay ortaya koymutur.
Beriot'un metodu, keman teknikleri ve yöntemlerinin yan sra güzel ses üretiminin
açklamalarn ve önerilerini içeren çok yönlü bir çalmadr. Metotta genellikle sol ve sa
el teknikleri, örnein, vibrato, detache, legato, staccato, portamento, çift sesler vb.
kullanm ile ilgili açklamalar yer almtr. Aratrmadaki amaç, Ch. A. Beriot’un
“Methode de Violon” çalmasn incelemek, metodu aratrmaktr.
Anahtar Kelimeler: Keman, Ch. A. Beriot, Okul, Methode de Violon, Çalg
Teknikleri
Abstract
studies on violin instrument techniques. These pedagogues have developed the instrument
methods and techniques, such as finger number categories, bow pulling on emptywires,
variety of positions and transitions, double note and chord exercises, quality sound
production, and simpleto bow techniques. In the methods of pedagogues such as A.
Corelli, L. Mozart, F. Geminiani, G. Tartini, P. Rode, R. Kreutzer and N. Paganini violin
instrument techniques have progressed gradually and have risenupto contemporary
instrument techniques. In particular, study and caprices of these pedagogues are
considered important. . Joachim, A. Moser, L. Auer and K.Flesch’s classical methods
have led to the development of modern violin teaching methods.
Beriot, who is the founder of the Belgium violin school of the XIX century, has
practiced and studied the working methods of the French violin school and ultimately, the
world-famous “Methode de Violon” has revealed famous work. Beriot’s violin method is
a multifaceted study, which includes instrument techniques and methods, as well as
explanations and suggestions of beautiful sound production. Here usually left hand finger
numbers, right hand bow pulls, vibrato, portamento and so on. and theuse of these
techniques related disclosures took place. The aim of there search, to analyze the study of
Beriot's "Methode de Violon".
Keywods: Violin, Ch. A. Beriot, School, Methode de Violon, Instrument
Techniques
Keman sanat tarihinde kemanc – bestecilerin keman çalg teknikleri üzerine çok sayda keman
metotlar bulunmaktadr. Bu metotlarda besteci – yorumcularn kapris-etüt çalmalar da önemli yer
almaktadr. Genellikle bu etütler sol ve sa el tekniklerini içermekte olup, basitten zora doru örnein,
detache, martele, spiccato, staccato vb. farkl yay tekniklerini, sol el pizzicatolarn, çift ses çalmalarn
vb. gelitirici etütleri içerisinde barndran çalmalardr. Bu ilerici özellikli keman metotlarna dayanarak
eitim kalitesinin seviyesi yükseltilmitir. Bu çalmalar sayesinde yeni çalg tekniklerinin elde
edilebilmesi mümkün olmutur. Gerek, G. B. Viotti, P. Rode, R. Kreutzer, gerekse N. Paganini veya E.
Ysaye gibi virtüöz kemanc ve pedagoglarn çalmalarnn günümüzde var olan keman eitiminde büyük
rolü olmutur. Özellikle, bu ünlü isimler çalg tekniini gelitiren etüt çalmalar ile sonsuz katkda
bulunmulardr. Örnein, P. Gavinies “24 Etuden”, F. Fiorillo “36 Caprices”, J. F. Mazas “Etude Books”,
P. Rode “24 Caprices”, R. Kreutzer “42 Etudes”, N. Paganini “24 Capriccio” vb. besteciler keman
sanatna deerli eserleriyle büyük katkda bulunmu ve kemann geliimini salamlardr (Hüseynova,
2016: 557).
özelliklere sahip olsa da tarz bakmndan birbirinden farkldr. Örnein, keman sanat tarihinin gelmi
geçmi ünlü virtüözlerinden olan Niccolo Paganini’nin stili kendine özgü özellikleriyle seçilmektedir.
Zamannn en ünlü keman virtüözü olan Paganini, bilgiç ve kat bir öretmen olan Giacomo Costa’nn
örencisi olmutur (Schottky, 1830: 253). Sonrasnda Alessandro Rolla, Paganini'ye birkaç ay ders
vermitir. Ferdinando Paer ve Casparo Ghiretti ise Paganini’yi kompozisyon stili konusunda büyük
ölçüde etkilemitir. Müzik tarihinin en ünlü keman virtüözlerinden biri olan bu talyan kemanc ayn
zamanda bir gitarist olmutur. Buna bal olarak Paganini gitara ait çalm tekniklerini kemana da
uygulam ve modern keman tekniinin temellerinden biri olarak damgasn vurmutur (-,
1981). Onun mehur Solo Keman için “24 Kapris”i besteleri arasnda en iyi bilinenlerdendir ve bu arada
birçok önde gelen besteciye ilham kayna olmutur. Hem “La Campanella”, hem de A minör Caprice
(No. 24) gibi eserleri birçok besteci için ilgi konusu olmutur. Franz Liszt, Robert Schumann, Johannes
Brahms, Sergei Rachmaninoff, Boris Blacher, Andrew Lloyd Webber, George Rochberg ve Witold
Lutosawski bu temalara en bilinen varyasyonlar yazmlardr. Paganini, kendi besteleri, temas ve
varyasyonlarnn en popüler olmasna ek olarak, Rodolphe Kreutzer ve Giovanni Battista Viotti gibi erken
dönem çadalar tarafndan yazlan eserlerin (özellikle konçertolarn) deitirilmi versiyonlarn da
seslendirmitir. Fakat Paganini tarafndan sklkla kullanlan baz teknikler zaten önceden mevcuttu.
Zamann en baarl kemanclar tonlama ve yay tekniklerine odaklanmlard. Örnein, Arcangelo Corelli
(1653–1713), keman bir topluluk enstrümanndan solo bir enstrümana dönütürmede öncü olarak kabul
edilmitir. Dier önemli kemanclar arasnda, bestelerinde kemancnn artan teknik ve müzikal taleplerini
yanstan Antonio Vivaldi (1678-1741) ve Giuseppe Tartini (1692-1770) vard. Bu dönemde müzikte
kemann rolü büyük ölçüde deise de keman tekniinde ilerleme istikrarl ama yavat. Parmaklarn ve
yayn çevikliini gerektiren teknikler hala allmn dnda olarak görülüyordu ve yerleik kemanclar
topluluu tarafndan cesareti krlmt. Fakat Paganini bu zorluklar amay baard.
Paganini’nin iki önemli isimden etkilendiinin altn çizmek gerekmektedir. Bunlardan biri
Pietro Locatelli (1693–1746), dieri ise August Duranowski (Auguste Frédéric Durand) (1770–1834)
isimli kemanclard. Paganini, Parma’daki eitimi srasnda selefi olan Pietro Locatelli’nin‘24 Caprices of
Locatelli’ “L’arte di Nuova Modulazione – Capricci Enigmatici” (“Yeni Tarzn Sanat - Esrarengiz
Kaprisler”) çalmas ile karlam ve bu kemancdan büyük ölçüde etkilenmitir. 1 1730’larda
yaynlanan bu çalmalar, teknik yeniliklerinden dolay müzik otoriteleri tarafndan dlanm ve genel
olarak müzik camias tarafndan unutulmutu. Ayn dönemde Giovanni Battista Viotti’nin (1755–1824)
eski bir örencisi olan Durand, ünlü bir kemanc olmu, daha önce performansta hiç denenmemi hem
doal hem de yapay armonikleriyle ve sol el pizzicato’yu kullanmasyla ünlenmiti (Taruskin; 2009).
Paganini, daha sonralar Durand’n yeniliklerinden ve ovmenliinden etkilenmi ve bu yolda ilerleme
kaydetmitir. Paganini, günümüzde düzenli kompozisyonlara dahil edilen bu keman tekniklerinin yeniden
canlanmasnda ve yaygnlamasnda keman sanat tarihine önemli katklar salamtr.
Fransz bir kemanc, öretmen, orkestra efi ve “La mort d'Abel”(1810) da dâhil olmak üzere
krk Fransz operasnn bestecisi olan Rodolphe Kreutzer Fransz keman okulunun kurucularndan biri
olmutur. Daha 13 yandayken Kreutzer, neredeyse hiçbir özel eitim almadan beste yapmaya balam,
1https://en.wikipedia.org/wiki/Niccol%C3%B2_Paganini
177
19 yandayken iki opera ve Birinci Keman Konçertosunu bestelemiti (, 1969: 43). Kreutzer,
opera eserlerini bestelediinde yaratc sezgiyi takip etmitir. Bu sezgi, kemanc-bestecinin performansna
da bir ifade özgünlüü kazandrmtr (Fetis, 1875: 106–107). Fetis’e göre, Kreutzer, en temiz tonlama ve
güçlü bir sese sahip kemancyd (Fetis, 1863: 108).
Keman sanatnda önemli keman metoduyla bilinen Kreutzer, Pierre Rode ve Pierre Baillot ile
birlikte Fransz keman çalma okulunun kurucu üçlüsü olarak kabul edilir. 1803 ylnda, Pierre Baillot,
Pierre Rode ve Rodolphe Kreutzer’in ortaklaa Paris’te yaynladklar “Méthode de Violon” (“Keman
Çalma Yöntemleri”) balkl keman çalmas Avrupa boyunca dolatrlmtr. Bu eser uluslararas ün
yapm, özellikle yazarlarnn estetiini yanstan ikinci bölümüyle büyük ilgi kazanmtr. Her üç yazar
Giovanni Battista Viotti’ye büyük ölçüde hayrandlar ve Viotti tarafndan yaylm olan keman çalmann
talyan tarz geleneini gelitirmek için harekete geçmilerdir. Bu metot Viotti’nin öretileri ile
gelitirilen bir çalmadr. Metotta özellikle yayn sesinin güç ve güzelliinin artlmas, sol el tekniinin
ilerlemesinde standart üç oktavdan dört oktava çkarlmas üzerine yararl tavsiyeler sunulmutur
(Hüseynova, 2016: 568–569).
Pierre Baillot’un Pierre Rode ve Rodolphe Kreutzer’le beraber ortaklaa yaptklar “Méthode de
Violon” çalmas dnda kendine ait yazd metot da bulunmaktadr. Kemancnn “L’art duViolon”
isimli eseri bu açdan çok deerli bir çalmadr (1835). Baillot, bu çalmasyla keman çalma sanatnda
bir ilke imza atmtr. Bu metot çada keman ve yay için ilk ve eksiksiz tam metot olarak keman sanat
tarihine geçmitir. Baillot, kemanclara keman ve yay tutu ekli hakknda çok önemli açklamalar
sunmutur. Bu arada verilen açklamalar çalmada çizilmi resimlerde yer almtr. lk bölümünde teknik
ve tarz gibi konular kapsayan metotta Baillot, keman tutu eklinin en balca türünden; doal tutu
eklinden bahsetmektedir. Ayrca, Baillot çalmasnda doal tutu dnda rahat bir duru eklinin de
açklamalarn vermitir. Metottaki çok önemli konulardan biri de keman çeneliidir. Baillot, aleti rahat
kullanmak için keman çeneliini tavsiye etmektedir. Baillot, keman tuesinde parmak esnekliini ve
konumlandrlmasn gelitiren açklamalarda da bulunmutur. Bu açklamalar aratrmacnn sol el için
önerdii tavsiyeleridir. Sa el için olan tavsiyeleri arasnda aratrmac çeitli yay tekniklerinden
bahsetmektedir. Bilindii üzere, metotta kemanc birçok yay tekniklerinin açklamasn vermi, yay tutu
ekliyle ilgili tavsiyelerde bulunmutur. Örnein, bunlar arasnda detache, staccato, col legno, sul
ponticello gibi yay teknikleri yer almaktadr. Bunun dnda çalmasnda Baillot, ‘Tourte yay’ndan
bahsetmekte olup, yayn bu tasarmn destekledii açklamtr. Bununla aratrmac yayn daha
kullanl, daha güçlü olduu kanaatine varmtr. Daha önce bahsettiimiz gibi Baillot, staccato, col
legno ve sul ponticello gibi ksa, kesik ve keskin ses çkaran yay tekniklerinin icrasyla ilgili tavsiyelerini
de sunmutur. Baillot’un metodunda müzik ifade eklinin önemli noktalarndan biri olan tempo rubato
hakknda açklamalar verilmitir. Aratrmacya göre rubato çalm tarz yorumda büyük önem
tamaktadr.
Keman sanat tarihine Baillot, ünlü bir pedagog olarak da geçmitir. Onun keman sanatna
kazandrd çok önemli isimler bulunmaktadr. Bunlarn arasnda keman etütleri ve metotlaryla ünlenen
Fransz kemanc ve müzik eitimcisi Jacques Fereol Mazas olmutur. Aratrmaclnn yannda icrasna
göre birincilik ödülüne kadar baarlar bulunan Mazas, hocasnn öretilerini devam ettirmitir. Bu arada
Mazas’n Rodolphe Kreutzer’in himayesi altnda kemanc olarak çalmas da bilinmektedir. Mazas,
yorumculuk dnda pedagojik çalmalaryla da ün kazanmtr. Kemanc-bestecinin keman sanatna
armaan ettii pedagojik çalmalar keman eitiminin önemli kaynaklarndandr. Bunlar arasnda
“Méthode de Violon” ve “Études brillantes” (Op. 36) adl eserleri günümüz keman repertuvarnn deerli
çalmalar arasnda yer almaktadr. Mazas’n “Méthode de Violon” eseri Op. 34 numaras altnda
Franszca yaynlanmtr. Keman metodu olan bu eserde tek ve çift tellerde armonilerin balamn
izleyen keman yöntemi sunulmutur. Özellikle bu metot Paganini’nin bilimsel eserinde (metodunda)
armonik seslerin incelenmesinden yola çkarak k yüzü görmütür (Hüseynova, 2016: 570).
Baillot’un keman sanatna kazandrd dier önemli isim Ch. A. Beriot’tur. Ch. A. Beriot’un
hayat ve yaratcl, özellikle, keman sanat tarihinin önemli kaynaklarndan olan “Methode de Violon”
çalmas aratrmamzn balca konusu olmaktadr. Ch. A. Beriot ayn zamanda çok yönlü bir besteci
olmutur. Ch. A. Bériot, on konçerto dâhil olmak üzere çok sayda keman müzii bestelemitir. Bu eserler
sk sk duyulmasa da pedagojik kompozisyonlar hala keman örencileri için kullanlmaktadr. Bu arada
Ch. A. Beriot’un Pierre Baillot’un örencisi olmasna ramen üslup olarak Rudolphe Kreutzer’in
eserlerinden büyük ölçüde etkilendii bilinmektedir. Onun en popüler konçertolar arasnda No. 9 A
minör Op. 104 ve No. 7, G majör Op. 76 keman konçertolar yer almaktadr. Günümüzde de hala eitim
Lale Hüseynova
vazgeçilmez eserleri arasnda yer almaktadr.
Keman sanatna konçertolar dâhil çok sayda keman müzii eserleriyle, ayrca keman metoduyla
büyük katk salayan Ch. A. Beriot, XIX. yüzyl Belçika keman okulunun kurucusudur. Böylece, Beriot,
ona aktarlan çalma metotlarn kendi üzerinde çalarak uygulam, sonuçta dünya çapnda “Methode
de Violon” gibi ünlü çalmasn ortaya koymutur.
Beriot’un keman metodu çok yönlü bir çalma olup, çalg teknikleri ve yöntemleri yannda
alette güzel ses üretiminin açklama ve önerilerini de içermektedir. Beriot metodu, onun pedagojik
yönünün önemli taraflarn ortaya koymaktadr. Bu metot, bestecinin örencilerin müziksel geliimine ne
kadar önem verdiini göstermektedir. Beriot, metodunda solfej, müziksel iitme ve okuma çalmalarnn
geliimi için önerilerde bulunmutur. Onun düüncesine göre sesle ezginin icra edilmesi örenci
belleinin vb. özelliklerin gelitirilmesine büyük katk salamaktadr (Hüseynova, 2014: 172).
Romantik dönem bestecisi olanCh. A. de Beriot’un yaratcl çok zengindir. Onun yaptlar
içerisinde keman konçertolar, sonatlar, varyasyonlar, etütleri, keman düolar, piyano triolar vb. eserleri
yer almtr. Bestecinin yaratclnda romantik döneme özgü özellikler belirgin bir ekilde yanstlmtr.
Beriot’un eserlerindeki besteci tarz, yenilikçi fikir ve düünceleri, çalg yöntem ve teknikleri dönemin
özellikleriyle örtümektedir.
balayan Bériot, pek çok örenci yetitirmi, keman sanatna deerli keman sanatçlar kazandrmtr. Bu
isimler arasnda özellikle Henri Vieuxtemps, Hubert Leonard, Eugene Ysaye gibi birçok virtüöz
kemanclar yer almtr. Beriot, örencilerinin her zaman salam bir temel üzerinde eitilmesine özen
göstermi, onlarn doru yolda ilerlemesini salamtr. Verdii derslerle örencilerini keman sanatnn
srlarna kavuturmu, onlar keman edebiyatnn önemli besteci ve eserleriyle tantrmtr. Örnein,
Paganini’den büyük ölçüde etkilenen Beriot, örencileriyle Paganini’nin eserleri üzerine büyük çapta
çalmalar sürdürmü, onlara Paganini’nin virtüöz kimlii, çalg teknikleri hakkndaki bilgilerini
aktarmtr. Kendinden önceki çalmalarn etkisiyle Beriot,“Méthode de Violon” çalmasn yapm,
döneminin keman yorumcularna gerekli katklar salamtr.
Beriot’un “Méthode de Violon”çalmasnda ilk iki bölüm teknik bilgiye, üçüncü bölüm çalm
tarzna adanmtr. Beriot, “insan sesiyle çkan aksanlar taklit etmeye” odaklanm ve istikrarl bir
ekilde kemann sesini ve vokal (an) repertuvarn karlatrmtr. Melodilerin anlatmndaki ifade
ediliinde özellikle de ünsüz harfler hakknda yorumcularn telaffuzlarn deiik tonlarn eletirmeyi
amaç edinmelerine, eserin egemen hissiyatna ve özelliine göre daha fazla vurgulama salamak için
kelimelere ve hecelere ayrma yöntemini bilemelerine inanmtr. Bériot, yay yorumcunun nefesine, hatta
grtlana benzetmi, aa ve yukar konumdaki ksa yayla tüm uzun heceleri iaret ederek yayn
geleneksel kuraln gözetmitir. Portamento’yu 2 yumuak akl müzie olanak salamak için önemli bir
içerik olarak ele alm ve yine vokal müzik esnasnda ayn hecenin birletirdii iki notann
yorumlanmasyla icrann yumuak akl bir ekil sraladnn altn çizmitir. Bundan baka Beriot,
kemanclar arklar yorumlamaya tevik etmi ve bunu baarabilmek için bir müzik eitiminin temelinin
solfej (do, re, mi gibi hecelere notalarn seslendirilmesinin eski yöntemi) olduunu ifade ederek
kullanmn onaylamtr. Enstrümann ve yayn tutuu ve icra tarz konusunda ise, Bériot’un yazd çou
ey aslnda hocas Baillot’u yanstmaktadr. Örnein, teknik bilgileri uygulamaya döktüümüzde,
dizilerde çok düük, yava tempoda ve aralksz icray içeren Viotti’nin “la gamme muette”sine devam
ettii görülmektedir. Akorlar için Beriot, onlar hafifçe çalmay ve daima en yüksek tonu vurgulamay
savunmutur. Galeazzi gibi, Bériot da dizi çalmalarna Do majörle deil, Sol majör ile balamay
önermitir. Vibrato ile ilgili olarak, ‘yumuak’, ‘orta halli’, ve ‘youn’ vibrato ekline atfta bulunmutur.
Bunlar görünen o ki Bériot vibrato’yu hz ya da titreim hallerinden ziyade hareketliliklerine göre de
sralamtr. Bériot’un arlkl olarak keman performansnn sözlü ekline olan beenisi onun yurtta ve
örencisi olan, Brüksel Kraliyet Müzik Konservatuvarnda Beriot’u takip eden Hubert Léonard (1819–
1890) tarafndan devam ettirilmitir. Léonard da keman çalma sanat üzerine “Premiers Principes du
Violon” Opus 47’yi içeren birkaç eser yaymlamtr (Leonard, 1886).
2Portamento: iki perde arasnda bir çeit balantl geçi.
Ch. A. Beriot’un “Methode de Violon” Çalmasna Yönelik Analiz
179
Amaç Bu aratrmada Beriot’un yaratcl, onun pedagojik yönü incelenmi, bestecinin keman
metodu hakknda bilgiler verilmi, onun önerdii sol ve sa el (detache, legato, portamento, staccatovb.)
çalg teknikleri açsndan metot analiz edilmitir. Aratrmadaki amaç Ch. A. Beriot’un “Methode de
Violon” çalmasnn teknik incelemesini yaparak keman eitimci ve örencilerine metodun kullanlmas
açsndan kaynak oluturmaktr.
Yöntem
Yöntem olarak Ch. A. Beriot’un “Methode de Violon” çalmas ele alnm, kaynak olarak daha
önce hiç aratrlmam metodun her üç bölümü kullanlm ve teknik inceleme yaplmtr. Bu çalmada
tarama modellerinden betimsel aratrma yöntemi kullanlmtr.
Çalmada özellikle Beriot’un yorumcu ve pedagojik yönüne yer verilmitir. Kemancnn yapm
olduu keman metodu aratrmann evrenini oluturmutur. Beriot’un keman metodu çok yönlü bir
çalma olup, çalg teknikleri ve yöntemleri yannda alette güzel ses üretiminin açklama ve önerilerini de
içermektedir. Beriot metodu, onun pedagojik yönünün önemli taraflarn ortaya koymaktadr. Bu metot,
bestecinin örencilerin müziksel geliimine ne kadar önem verdiini göstermektedir. Beriot, metodunda
solfej, müziksel iitme ve okuma çalmalarnn geliimi için önerilerde de bulunmutur.
Çalma Beriot’un yaratcl, özellikle onun “Methode de Violon” keman metodu ile
snrlandrlmtr. Örneklem için bu metodun seçilme nedeni, keman eitimci ve yorumcularnn ders ve
konser programlarnda yer almasdr.
Charles-Auguste de Bériot, Fransa-Belçika Keman Okulu’nun kurucusu olarak bilinmektedir.
Bériot, Giovanni Battista Viotti, Pierre Baillot, Pierre Rode ve Rodolphe Kreutzer’in öretileri ile bu
görkemli keman okulunun kurulmasn gerçekletirmitir. Ünlü kemanc, besteci ve pedagog 1843 – 1852
yllar arasnda Fransa- Belçika keman okulunun bulunduu yer olan Brüksel Kraliyet Konservatuarnda
profesör görevinde çalmtr. 1858 ylnda ise tam bir körlüe dönüen görme yetenei kaybndan dolay
sanatndan el çekmitir. Buna ramen, kariyer hayat görme yeteneini kaybetmesi yüzünden deil,
1866’da sol kolunun felç olmas yüzünden sona ermitir. Bériot, insan sesinden yank uyandran bir sesi
hedefleyenlerin en belirgin örneklerinden biri olmutur. O kemanda lirik bir “air” olmutur. Bériot, tam
bir tarifsiz güzellikte sese sahip yorumculuu ile ün yapmtr (, 1967: 87). Onun Bellini’nin
operalarnn “bel canto” tarznn yükseliinin etkisi altnda kald muhtemeldir. Gerçekten de Beriot’a
özellikle Bellini seslendiriine hayran olduu kars ünlü spanyol mezzo-sopranosu olan Maria Malibran
(1808–1836) etki etmitir. Dier bir örnek isim ise ark söyleme eseri olan “ark Söyleme Yöntemi ve
Altrmalar”ndan (Londra, 1825) esinlendii Malibran’n babas Manuel García (1775–1832) olmutur
(Hüseynova, 2016: 570).
Vokal yorumlamasnn etkisi altnda kalan Beriot, keman çalm tarz ve icras üzerine
aratrmalar yapmtr. Bilindii üzere bel canto terimi, XVIII. yüzyl ve XIX. yüzyl balarnda
Avrupa’nn çounda geçerli olan, talyan kökenli vokal stilini ifade etmektedir. Kaynaklara göre, bel
canto tonlarn güzelliini, legato cümleciklerini ifade edebilme ve yüksek derecede berrak pasajlar
yürütme becerisidir. Bel canto stilinin temel özellikleri aadakilerden olumaktadr:
Prosodik 3 ark söyleme (vurgu kullanm)
Sesin uyumu ve ton kalitesi ile kelimelerin duygusal içeriini eletirme
Dil bilgisel ve retorik duraklamalarn eklenmesine dayanan çok belirgin bir ifade biçimi
Çeitli tiplerde legato ve staccato tekniklerinin iletilmesi
Birden fazla portamento türünün dengeli uygulamas
Ritmik rubato ile temponun sk sk deitirilmesi ve genel sürenin hzlanmas ve
yavalamas
Vibrato’nun belirli kelimelerin ifadesini yükseltmesi ve daha uzun notalar süslemesi için
ayrlmas 4
3Bir dilin vurgu, perde, tonlama, duraksama, vb. gibi özellikleri. Bu özellikler anlam fark yaratmaktan çok, niyete veya ileve iaret eder. Soru sorarken son hecelerin yüksek bir tonlamayla ifade edilmesi, yüksek bir tnnn kayg ifade etmesi, vs. bu olaya bir
örnektir. 4https://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:UcqcTv9qSkwJ:https://en.wikipedia.org/wiki/Bel_canto+&cd=18&hl=tr &ct=clnk&gl=tr
180
Beriot, keman çalm tarz ve icrasn bu özellikler etkisinde uygulayarak birkaç sonuca varmtr.
Bunlar genellikle eserdeki müzikal öelerde vurgu kullanm, sesin uyum ve kalitesi ile ritmik bir kalb
içeren notalarn eletirilmesi, portamento tekniinin yumuak akl müzie olanak salamak için önemli
bir içerik olarak ele alnmas, vibrato tekniinin belirli notalarn ifadesini yükseltip, daha anlaml icrasn
salayan özelliklerdir. Bériot’un öncü keman teknii ve romantik kompozisyon tarz onun bestelemi
olduu konçertolar ve etütlerini içermektedir. Bunlar bestecinin First 30 Concert Studies Op 123 for
violin, Scènes ou Caprice 5 (La Fougue), 7 (Le Caprice) opus 109, Prélude ou Improvisation vb. solo
keman eserleridir.
Romantik çan ana konçertolarn incelemeden önce salam bir temel kazanmak isteyen ciddi
keman örencisi için önemli bir basamak Bériot’un keman tekniini içeren eserleridir. Bu pedagoji
çalmalaryla besteci keman repertuvarna katk salayan eserler kazandrmtr. Bunlar Ch. A.Beriot’un
XIX. yüzylda ün kazand çalmas “Méthode de Violon” balkl keman metodudur. “Méthode de
Violon” Opus 102, 1858 ylnda Paris’te yaynlanmtr. Enstrümann ve yayn tutuu konusunda Bériot
hocas Baillot’u onaylamtr. Beriot’un üç bölümden oluan “Méthode de Violon” balkl eserinin ilk iki
bölümü teknik konular, son bölümü ise keman stilinin özelliklerini ele almtr. Bu çalma ayn zamanda
yazarn kendi besteleri dahil, keman için birçok egzersizleri ve eserleri içermektedir. Burada genellikle
nota üzerinde sol el parmak numaralar, sa el yay çekileri, vibrato, portamento vb. tekniklerin
kullanmna ilikin açklamalar yer almtr (Hüseynova, 2016: 571).
Görsel 1: Ch. A. Beriot“Méthode de Violon”
“Parmak Numaralar” temas Beriot metodunda önemli yer almtr. lk defa bu metotla
kemancnn sanatsal yönteminin bireysel ifadeli icrasnda parmak numaralarnn büyük öneminin olduu
vurgulanmtr. Beriot, parmak numaralarnn önemini ikiye ayrmtr. Bunlardan birinin ifadeli
yorumda, dierinin ise teknik ksmlarda kullanlmas açsndan çok önemli olduu metotta belirtilmitir.
Metodunun ikinci bölümünde Beriot, parmak numaralarnn çeitli türlere ayrlmasn gelitirmitir.
Birinci tür olarak, parmak numaralarnn daha sabit ve güvenilir olmasn savunmutur. kinci türünde
aratrmac küçük eller için daha rahat parmak numaralarnn kullanlmasn öne sürmütür. Üçüncü tür
parmak numaralarnda ise Beriot herkese özgü olan, anlaml parmak numaralarn önermitir.
Bériot, dizi çalmalarna eski okullarda önerildii gibi Do majörle deil, Sol majörile balamay
tavsiye etmitir. Bununla Beriot, yeni balayanlar için parmaklarn tue üzerinde doal durumun
kullanlmasnn önemini vurgulamtr. Bu önerinin gelecekte kemanda temel parmak numaralarnn
kullanlmasnda büyük katks olmutur.
nöbetleerek çalnan parmak numaralardr.
Beriot, keman metodunda pozisyon geçileri konusuna büyük önem vermitir. Metodun ikinci
bölümünde 2. 4. 6. ve 3. 5. 7. pozisyonlarda sabit pozisyon çalmalar yer almtr. Bu çalmalar çift ve
tek pozisyonlar içeren çeitli bölümlerden olumutur. Aratrmac onaltlk notalardan oluan önce çift
(2. 4. 6.), daha sonra tek pozisyonlarda (3. 5. 7.) pozisyon çalmalarn sürdürmütür. Aadaki örnekte
bestecinin önerdii önce çift, devamnda ise tek pozisyonlarda sunulan etütlerinden kesitler yer almtr.
Ch. A. Beriot’un “Methode de Violon” Çalmasna Yönelik Analiz
181
Örnek 1: Çift ve tek pozisyonlarda pozisyon çalmal
Örnek 1: Çift ve Tek Pozisyonlarda Pozisyon Çalmalar 5 (Beriot, 1858: 99)
Yukardaki örnekte yer alan etütte Beriot, pozisyon geçilerini çift ve tek pozisyonlara ayrarak
ilk önce pozisyonlarn pekitirilmesini amaçlamtr. Çift pozisyonlar tek pozisyonlara göre daha kararsz
pozisyonlardr. Bu yüzden Beriot, çalmay çift pozisyonlardan balatmtr. Kemanc-besteci sekiz
ölçüden oluan bu kesitte sol elin tüm parmaklarn aktif kullanm, özellikle, tel deiimleri olduu
zaman dördüncü parman sk kullanlmasna önem vermitir. Dier taraftan ise kesitin deiik
pozisyonlarda çalnmas örencilere tonalite kavramnn pekitirilmesine de olanak salamtr.
Beriot’un metodunda altrmalar yannda sol ve sa el tekniklerini gelitiren etüt çalmalar da
yer almaktadr. Bu etütlerin içerisinde melodik özellikleriyle farkllk gösteren çalmalar dikkat
çekmektedir. Bu çalmalardan biri metodun ikinci bölümünün 131. sayfasnda yer alan çounlukla altl
aralklarndan oluan çift notalarla “Etude Melodique”dir. Ahenktar ezgili bu etüt genellikle altl
aralklardan oluan çift notalar; bazen de üçlü, dörtlü ve beli aralkl çift sesleri içermektedir. Bu etütteki
pozisyonlar genellikle bo tel araclyla gerçekletirilen pozisyon çeidini kapsamaktadr. Etütteki çift
seslerin entonasyonu dikkat edilmesi gereken unsurlardandr. Çift seslerin önce tek tek, daha sonra
beraber çallmas gerekmektedir. Dörtlü ve beli aralklarn tam aralklar olduu için özellikle temiz icra
olunmas önem tamaktadr. Aadaki örnekte çift sesleri, çeitli pozisyon geçilerini içeren melodik
etüt yer almaktadr.
Örnek 2: Etude Melodique
5Çalmada yer alan tüm nota örnekleri Ch. A. Beriot’un “Méthode de Violon” kitabndan alnmtr.
Lale Hüseynova
“Etude Melodique” bir nevi konser parçasn anmsatmaktadr. Çok duygulu, içten karakteriyle
(espressivo) dikkat çekmektedir. Giri p nüans ile balamakta olup, birkaç ölçü sonrasnda nüansta atr
görülmektedir. Art devam ederek önce mf sonrasnda f nüansna kadar ulamaktadr. Yukardaki örnekte
ilk sekiz ölçü bir dönem veya dier adyla periyotu oluturmaktadr. lk 8 ölçülük periyotun ardndan
müzik cümlesine cevap niteliinde yeni bir cümle eklenmektedir. Müzik, 8+8 ölçüden oluarak, eserin
ana fikrini belirlemektedir. Nüans artndan itibaren dier 8 ölçülük periyot devam etmektedir. Bu müzik
cümlesi yavalayarak veya arlaarak (rallentando) yeni cümlenin sonunu getirmektedir.
Pozisyon geçileri açsndan genellikle birinci ve üçüncü pozisyonlar aras geçiler
önerilmektedir. Birinci ve üçüncü pozisyonlar aras geçiler daha sabit, kararl icra elde edilebilmesini
salayacaktr. Bazen telden tele atlamalar önlemek için ikinci posizyon da önerilmektedir. Örnein, 31.
ölçüde ikinci pozisyon kullanlabilir. Parçada ara ara yönelmeler görülmektedir. Modülasyondan farkl
olarak yönelme ksa süreliine farkl tonaliteye geçi yaplmasna denir. Bunun için ana tonaliteden, ksa
süreliine farkl akraba tonaliteye geçi ve tekrar ana tonaliteye dönü gerçekletirilmelidir. Yönelme
genellikle D7 ve çevrimleriyle yaplmakta olup, bunun için esas tonaliteden geçmek istenilen tonalitenin
derecesi tespit edilir. Yönelme yaplacak olan tonalitenin Dominant kurulur ve sonrasnda Tonik akoruna
çözümü gerçekletirilir. “Etude Melodique”de “la bemol” sesinin eklenmesiyle bir köprü kurulmu olup,
tonaliteler aras ksa süreliine geçilerin gerçekletirilmesiyle karlalmaktadr. Eserin 14. ölçüsünde
ana ton olan Si bemol majörden Mi bemol majöre yönelme yaplmtr.Yönelme, Dominant yedili
akorunun üçüncü çevrimi olan D2 akoruyla yaplmakta olup, T6 akoruna çözümü gerçekletirilmitir.
Etütün orta bölümü a tempo icra ile balamakta olup, daha cokulu ksm oluturmaktadr.
Burada da renkli yönelmelerle kar karyayz. Yine “la bemol” sesinin eklenmesiyle Si bemol majörden
Mi bemol majöre yönelme gerçekletirilmitir. Devamnda ise “fa diyez” sesinin eklenmesiyle bu sefer
farkl bir tonaliteye geçi görülmektedir. Bu defa ana tonalite olan Si bemol majörün ilgili minörü sol
minöre yönelme yaplmtr (25. ölçü). Devamnda “mi bemol” sesinin geri gelmesiyle tabii ki ana
tonalite olan Si bemol majöre dönü gerçekletirilmitir. Aadaki örnekte “Etude Melodique”nin orta
ksm olan cokulu bölümünden kesit yer almaktadr.
Örnek 3: Etude Melodique Orta Bölüm
Metodun önemli ksmlarndan birini legato çalmalar içermektedir. Bu çalmalarda
aratrmac tarafndan legato tekniinin icrasnda sa el bileinin esnek hareketleri önerilmektedir. Örnek
etütte legato tekniinin telden tele geçilerini kapsayan arpejlerin icras dikkate sunulmutur. Etütte ilk
ölçü alt legato, bir sonraki ölçü ise 3 legato çalnmaktadr. Bu icrada yayn doru paylatrlmas dikkate
alnmaldr. Daha sonra bir ayr, iki legato vb. gibi yaylarla etüt devam etmektedir. Bu çalmada ayrca
Beriot, önerdii kromatik dizinin nöbetleerek çalnan parmak numaralarn uygulamtr. Aadaki
örnekte bestecinin uygulad legato tekniinin ve kromatik dizide geçen parmak numaralarnn (23. ölçü)
görülebilmesi acsndan etüdün tamam dikkate sunulmutur.
Ch. A. Beriot’un “Methode de Violon” Çalmasna Yönelik Analiz
183
Örnek 4: Yayn Doru Paylatrlmas çin Etüt (Beriot, 1858: 90-91)
Beriot’un keman metodunun bölümlerinde yer alan önemli konulardan biri de kesintili yay
teknikleri grubuna giren spiccato yay teknii ile ilgili çalmalardr. Aadaki örnekte La majörde
spiccato veya balzato (zplayan yay) çalmas dikkate sunulmutur. Bu çalmasnda Beriot, spiccato
tekniinin hzl tempoda (Presto) icrasn tel geçileri, iki telde çalg gibi özelliklerle birletirmitir. Bu
özelliklerden biri de 13. ölçüde sol elde dördüncü parman uzatlarak pozisyon deimeden beinci
pozisyonun “si” notasna kadar yetimesidir. kinci telde icras gerçekletirilen (2ecorde - A) bu kesitin
tempoyu da dikkate alarak çallmas gerekmektedir. Ayrca yorumcu entonasyon üzerinde titiz çalma
yürütmelidir.
Örnek 5: Spiccato Tekniini çeren Etüt
Etüdün 26. 27. ölçüleri ilginç pozisyon geçilerini sunmaktadr. Bir tel, yani La teli (A teli)
üzerinde sol elde 2. parmakla çkc, 1. parmakla inici pozisyon geçileri Beriot’un parmak numaralarna
ne kadar önem verdiini bir daha kantlanmaktadr. Aada yer alan örnekte spiccato tekniinin yannda
iki telde çalg yöntemi de dikkate sunulmutur.
Örnek 6: ki Telde Çalg Yöntemi (Beriot, 1858: 85)
Pozisyon çalmalar metodun detache tekniinin icrasnda bir baka etüdünde
örneklendirilmektedir. Aadaki örnekte 1. ve 6. pozisyon geçileri Do minörde detache çalmalarnda
sürdürülmütür. Bu çalmadaki amaç pozisyon geçilerinin gelitirilmesinin yan sra detache tekniinin
Ch. A. Beriot’un “Methode de Violon” Çalmasna Yönelik Analiz
185
mükemmel icrasnda sa el bileinin esnekliini göz önünde bulundurmaktr. Tabii ki tel deiimlerinde
sa el dirsek ve omuz ksmlarnn kaldrlp indirilme hareketleri büyük önem tamaktadr.
Örnek 7: Tel Deiimli Etüt (Beriot, 1858: 125)
Sradaki örnekte, melodik dize geçilerinde legato tekniinin pürüzsüz icrasn bozmadan Mi
bemol majör (E flat Dur) tonunda gerçekletiren etüt yer almaktadr. Bu etütte merkez IV. pozisyon
olarak belirlenmitir. Etüdün önemli çalma noktas legato tekniinin gelitirilmesidir. Üç, be, alt vb.
legato icrasnda yayn doru paylatrlmas önem tamaktadr.
Örnek 8: Legato Teknii crasnda Yayn Doru Paylatrlmas (Beriot, 1858: 74)
Metodun dier bölümlerinde kemanda önemli konulardan biri olan çift ses çalmalar yer
almtr. Tüm majör ve minör tonlarnda üçlü ve altl aralklarndan oluan çift ses çalmalar sradaki
örnekte dikkate sunulmutur. Önce bemol, sonra diyez tonlarnda uygulanan çift ses gam dizileri çift ses
çalmalar için çok önemli altrmalardr. Üçlü aral ile balayan ilk altrmalar, sonrasnda altl ve
karma aralklarla (üçlü ve altl aralklar bir arada) devam etmektedir. Bu altrmalar iki oktav
çerçevesinde gerçekletirilmitir.
Lale Hüseynova
Çift ses çalmalar öncellikle birkaç önemli kurallar içermektedir. Bu çalmalara balamadan
önce çift seslere hâkim olma sürecinin mümkün ve gerekli hale geldii koullar belirtmek, çift ses
çalmann baz eksikliklerini belirlemek, metodolojik temelli gelimelere dayal altrmalar uygulamak
gerekmektedir. Çift ses üzerinde çalmaya ancak hem sa el hem de sol el pozisyonu oluturulduktan
sonra balanabilir. Çift ses çalmas için ön koullardan en önemlisi, sol elin hareketlerinde esnekliin
varl ve pozisyondan pozisyona serbest geçilerin olmasdr. Çift ses üzerinde çalmalarda dier önemli
faktör örencinin sa elde ses üretimi ve kaliteli ses tekniklerine oldukça iyi hâkim olmasdr. Çift sesler hem sol hem de sa el için belirli bir zorluklar göstermektedir. Sol el için, çounlukla
entonasyon açsndan çift sesler zorluk oluturmaktadr. Bu zorluk, parmaklarn farkl kombinasyonlarda
farkl tellere ayn anda yerletirilmesiyle alakaldr. Sa el için iseçift ses çalarken, yayn ayn anda her iki
tel üzerinde eit yerletirilmesi ve eit basnçla icrasna çallmaldr. Yalnzca bu koul altnda yukarda
bahsettiimiz güzel ve kaliteli ses üretimi elde edilebilecektir.
Örnek 9: Çift Ses Çalmalarn çeren Altrmalar (Beriot, 1858: 128-129)
Metodun ikinci bölümünde arpej çalmalar dört teli kapsayan etütte karmza çkmaktadr. Do
minörde uygulanan legato ve staccato tekniklerinin karlatrlmas çalmada yer almtr. Aa yaylar
legato, yukar yaylar ise staccato tekniklerinin icrasnda gerçekletirilmitir. ki bir-birine zt yay
tekniklerinin pe pee sralanmas teknik gelitirmede önemli rol oynamaktadr.
Daha önce legato tekniinin icrasnda sa el bileiiçin esnek hareketler önerildiinden
bahsetmitik. Bu etütte iki farkl tekniklerin, yani karma yay tekniklerinin bir arada icrasn dikkate alacak
olursak her iki tekniin çalm ekli üzerinde ayrca durmak isterdik. Kemanda temel yay tekniklerinden
biri olan legato teknii birbirini izleyen seslerin art arda bir biçimde, tek bir yay hareketiyle ile akc
ekilde çalnmas demektir. talyancadan çevrildiinde “bal” anlamna gelen bu yay tekniinin icras
zaman ardk notalarn aralarnda hiçbir kopukluk yaanmamasna ve bal çalnmasna dikkat
edilmelidir. Staccato teknii ise talyancadan çevrildii zaman “ayrmak” anlamna gelmekte olup,
kesintili yay teknikleri ailesindendir. Tekniin icras zaman birbirini izleyen seslerin bir yayda ayn
yönde tane tane çalnmas gerekmektedir. Staccato tekniini icra ederken yay her notadan sonra
durdurulmal ve sa el parmaklar yardmyla basnçla ayn yönde hareket ettirilmelidir. Fakat bu iki zt
yay tekniklerinin bir arada çalnmas için önce hazrlk çalmalar yaplmaldr. Bu yüzden önce “sa el-
yay” ve “sol el-parmak” kullanmnda belirli bir çeviklik ve esneklik kazanm olmak gerekmektedir.
Ch. A. Beriot’un “Methode de Violon” Çalmasna Yönelik Analiz
187
Yayn kullanmna ilikin temel beceriler pekitirildikten sonra her iki teknik bir bütün halinde ele
alnmal, düzenli çalmalar yaplmaldr. Birbirine zt olan her iki tekniin icrasnda sa elin bilei büyük
öneme sahiptir. Ayn zamanda bilek hareketlerine parmak hareketleriyle kol hareketi de dâhil
edilmektedir. Pürüzsüz icra edilen legato tekniinden sonra kesintili staccato’lar ara verilerek
çalnmaldr. Bir baka deyile, etüdün birinci vuruuna denk gelen legato icra yumuak ve akc, ölçünün
son (ikinci) vuruundaki staccato teknii ise ksa ksa ve kesik kesik çalnmaldr.
Örnek 10: Legato ve Staccatokarma Tekniklerini çeren Etüt (Beriot, 1858: 157)
Beriot’un metodunun üçüncü bölümünde keman çalm stilinin özellikleri ele alnmtr. Bu
bölümde aratrmac farkl iaretlerle sesin özelliklerini göstermeye çalmtr. Aada Beriot’un parlak,
yumuak, uzatlan sesleri farkl iaretlerle gösterdii örnekler yer almtr.
Örnek 11: Sesin Özelliklerini Gösteren aretler (Beriot, 1858: 215)
Lale Hüseynova
Metodun üçüncü bölümünün önemli konularndan birini de nüans hakkndaki açklamalar
içermektedir. Beriot, eser icrasnda dinamik iaretlere büyük önem vermitir. Ölçü içinde, cümle
bitiminde birbirine zt (karlatrlmal), sakin, dramatik (f pp, f,p, ff ) vb. nüanslar Beriot’un
önerdii dinamik iaretler arasnda yer almaktadr. Metodun üçüncü bölümünde ayrca “Yay Prozodisi”,
“Vibrasyonlu Sesler” vb. balkl bölümler de yer almaktadr. Bu bölümlerde Beriot, ses kalitesi, yay
çekileri hakknda açklamalarda bulunmutur.
SONUÇ VE ÖNERLER
Keman sanat tarihinde var olan keman metotlar eitimde önemli kaynaklardr. Bu kaynaklarda
ünlü pedagoglar keman ve yay tutular, sol ve sa el teknikleri ile ilgili bilimsel açklamalarda
bulunmulardr. Metotlar teori açklamalar dnda altrma, etüt, gam dizileri vb. çalmalar
içermektedir. Bu metotlar sayesinde keman bugünkü seviyesine ulamtr. Çalmann konusu olan Ch.
A.Beriot’un “Méthode de Violon” balkl keman metodu da döneminin en önemli, ilerici özellikleriyle
farkllk gösteren çalmas olmutur. Üç bölümlü bu metot büyük bir çalmay içermektedir. Metodun
ilk iki bölümünde teknik konular, son bölümünde ise keman çalm stilinin özellikleri ele alnmtr. Bu
çalma ayn zamanda yazarn keman için besteledii egzersizleri ve eserleri içermektedir.
Metodun ilk iki bölümünde genellikle sol el parmak numaralarna, sa el yay çekilerine,
vibrato, arpej – akor çalmalarna, legato, portamento, staccato vb. tekniklerin kullanmna ilikin
açklamalar yer almtr. lk defa bu metotta parmak numaralarnn büyük öneminin olduu
vurgulanmtr. Bestecinin iki yere ayrd parmak numaralarnn ilkinin ifadeli yorumda, dierinin ise
teknik ksmlarda kullanlmas metotta belirtilmitir. Beriot, kromatik gam çalmalar için yeni parmak
numaralarn da gelitirmitir. Akorlar konusunda Beriot, onlar hafifçe çalmay ve daima en yüksek tonu
vurgulamay savunmutur. Gam çalmalarna ise Do majörle deil, Sol majör ile balamay önermitir.
Vibrato ile ilgili olarak, ‘yumuak’, ‘orta halli’, ve ‘youn’ vibrato ekline atfta bulunmutur. Kemanc-
besteci olan Beriot, metodunda pozisyon geçileri konusuna da büyük önem vermitir. Bunlar metotta yer
alan çift ve tek pozisyonlar içeren çeitli etütleri kapsamaktadr.
Metotta karma yay teknikleri üzerine olan çalmalar da dikkat çekmektedir. Birbirine zt olan bu
teknikler renkli bir icra sergiledikleri kadar çalnmas da zor olan yay teknikleridir. Örnein, legato -
staccato karma tekniklerini içeren etüt bu anlamda önemlidir.
Etütlerde seslerin iliki ve ilevlerinde deiikliklerin olduu görülmütür. Bu iliki ve ilevler
de tonaliteleri belirlemektedir. Dier bir deyile besteci etütlerde ara ara yönelmelere yer vermi, ksa
süreliine yeni tonalitelere geçilerle eserlere yeni renk katmtr. Bu tonalitelerin elde edilebilmesi için
belirli bir sesin eklenmesiyle bir köprü kurulmu olup, ksa süreliine tonaliteler aras geçiler
gerçekletirilmitir. Bunlar majör ve minör tonalitelerinin farkl akraba tonalitelerine yaplan geçileri
kapsamaktadr.
Metottaki önemli konulardan birini de çift ses çalmalar oluturmaktadr. Aratrmada çift ses
çalmalarnda hem sa el hem de sol elin öneminden bahsedilmi, her iki elin ayr ayrlkta gerekli
altrmalar sürdürmesi önerilmitir.
Çalmada ayrca vokal yorumlamas konusu ele alnmtr. Bu konu metodun son bölümü olan
üçüncü bölümünde yer almtr. Vokal yorumlamasnn etkisi altnda kalan Beriot’un, keman çalm tarz
ve icras yönünde aratrmalar yaptnn alt çizilmitir. Besteci, insan sesiyle çkan aksanlar taklit
etmeye odaklanm, kemann sesini ve vokal repertuvarn karlatrmtr. Portamento tekniini
yumuak akl müzie olanak salamak için önemli bir içerik olarak ele alm ve yine vokal müzik
esnasnda ayn hecenin birletirdii iki notann yorumlanmasyla icrann yumuak akl bir ekil
sraladnn altn çizmitir. Beriot, örencileri arklar yorumlamaya tevik etmi, enstrümann ve yayn
tutuu ve icra tarz konusunda ise hocas Baillot’u yanstmtr. Bu çalmalar ile Beriot bilimsel
açklamalarda bulunarak, keman sanatna büyük katk salamtr.
Keman eitiminin geliimi için farkl keman metotlarnn, farkl kaynaklarn kullanlmas
gerekmektedir. Bu kaynaklar eitim kalitesini yükseltecek çalmalar içermektedir.
KAYNAKÇA
Fetis F.J. (1863). Biographie Universelle des Musiciens. t. V. Paris.
Fetis F.J. (1875). Biographie Universelle des Musiciens. t. V. Paris.
Ch. A. Beriot’un “Methode de Violon” Çalmasna Yönelik Analiz
189
Hüseynova L. (2014). Keman Sanat Tarihindeki Okullar; Belçika Keman Okulu. (Editör: Sebahat
Demirel Akkaya). Güzel Sanatlar Bilimsel Aratrma Günleri (GUSBAG) Bildiri Kitab çinde
(s. 169-175). Sivas: Cumhuriyet Üniversitesi Yaynlar.
Hüseynova L. (2016). Keman Eitiminde Metotlar. (Editör: Duygu Ulusoy Ylmaz). Uluslararas III.
Güzel Sanatlar Bilimsel Aratrma Günleri, (GUSBAG) Bildiri Kitab çinde (s. 556-575). Sivas:
Cumhuriyet Üniversitesi Yaynlar.
Schottky I. M. (1830). Paganini’s Leben und Treiben. Prag.
Taruskin R. (2009). An Oxford History of Western Music Volume 5: Music in the Nineteenth Century.
ngiltere: Oxford University Press.
-, . (1981). . o. / Tibaldi-Keza, M. (1981). Paganini. Moskova.
, . (1967). . .- ., “”. / Raaban, L. (1967). Zhizn’
Zamechatel’nykh Skripachey. M.-L., “Muzyka”.
, . (1969). . , “”. / , L.
(1967). Zhizn’ Zamechatel’nykh Skripachey i Violonchelistov. Leningrad, “Muzyka”.
, . (1968). . o, “”. / Yampol’skiy, L. (1968). Nikkola
Paganini. Moskova, “Muzyka”.
https://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:UcqcTv9qSkwJ:https://en.wikipedia.org/wiki/B
el_canto+&cd=18&hl=tr&ct=clnk&gl=tr adresinden 08.01.2019 tarihinde eriildi.
https://en.wikipedia.org/wiki/Niccol%C3%B2_Paganini adresinden 03.04.2020 tarihinde eriildi.