VM87 Lijmen Van Metalen

  • View
    70

  • Download
    3

Embed Size (px)

DESCRIPTION

VM87 Lijmen Van Metalen

Text of VM87 Lijmen Van Metalen

  • lijmen van metalen

    vm 87

    een uitgave van de

    Vereniging FME-CWMvereniging van ondernemers in detechnologisch-industrile sector

    Boerhaavelaan 40

    Postbus 190, 2700 AD ZoetermeerTelefoon: (079) 353 11 00Telefax: (079) 353 13 65E-mail: info@fme.nlInternet: http://www.fme.nl

  • Vereniging FME-CWM/januari 2008Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaaktdoor middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke ander wijze ookzonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

    Hoewel grote zorg is besteed aan de waarborging van een correcte en, waarnodig, volledige uiteenzetting van relevante informatie, wijzen de bij detotstandkoming van de onderhavige publicatie betrokkenen alleaansprakelijkheid voor schade als gevolg van onjuistheden en/ofonvolkomenheden in deze publicatie van de hand.

    Vereniging FME-CWMAfdeling Technologie en InnovatiePostbus 190, 2700 AD Zoetermeertelefoon 079 - 353 11 00telefax 079 - 353 13 65e-mail: info@fme.nlinternet: http://www.fme.nl

  • 3lijmen van metalenToelichting:

    In het kader van actualisering van voorlichtingspublicaties (een samenwerkingsverband tussen FDP, FME,NIL, NIMR, Syntens en TNO Industrie & Techniek), is deze voorlichtingspublicatie aangepast aan dehuidige stand der techniek. De originele publicatie is in 1991 tot stand gekomen door samenwerking vande Vereniging FME/CWM en het Nederlands Instituut voor Lastechniek in het kader van het FME/NILproject "Het lijmen als verbindingstechniek".

    Deze publicatie vormt een deel van een serie voorlichtingspublicaties over lijmtechnieken. De anderepublicaties in deze reeks zijn:VM 86 lijmen algemeen - algemene inleiding in de kenmerken van de lijmtechniek en in de kenmerken van lijmsystemen;VM 88 lijmen van kunststoffen;VM 89 keuren van lijmen en lijmverbindingen.

    Het lijmen als verbindingstechniek is sterk in opkomst. Het lijmen heeft zich internationaal al een goedepositie weten te veroveren naast andere verbindingstechnieken, zoals lassen, solderen en mechanischeverbindingstechnieken. Dit komt onder meer door het toenemend gebruik van nieuwe, moeilijk lasbarematerialen (bijvoorbeeld beklede staalplaat, technische kunststoffen) en door de toenemende vraag naarhet verbinden van ongelijksoortige materialen. Ook zijn er vele ontwikkelingen op het gebied vangeavanceerde applicatie-apparatuur en op het gebied van nieuwe lijmformuleringen.

    In vele takken van industrie wordt al gebruik gemaakt van de voordelen van het toepassen van delijmtechnologie. Ontwerpvrijheid bij het construeren, een betere corrosiebestendigheid van de verbindingen een grotere demping van mechanische en geluidstrillingen zijn er enkele voorbeelden van.

    De Nederlandse industrie maakt in sommige sectoren onvoldoende gebruik van de mogelijkheden van delijmtechnologie. Dit is onder meer veroorzaakt door het ontbreken van goede nederlandstaligevoorlichtingspublicaties. De FME en het NIL hebben indertijd het initiatief genomen om de bestaandekennis op overzichtelijke wijze in een aantal voorlichtingspublicaties te bundelen.

    De voorlichtingspublicaties zijn zeer geschikt als handleiding bij de introductie van de lijmtechnologie inbedrijven, onderwijsinstellingen en andere organisaties.

    Samengesteld in 1991 door:C.C.J. Kaasschieter en H.H. van der Sluis (IPL-TNO)

    Herzien in 2007 door:A. Kwakernaak, J.A. Poulis, P.A. de Regt (Hechtingsinstituut TU Delft)

    Technische informatie:Nederlands Instituut voor Lastechniek- bezoek en correspondentie-adres: Boerhavelaan 40, Zoetermeer (wijk 15)- correspondentie-adres: Postbus 190, 2700 AD Zoetermeer- telefoon: 088-4008560- telefax: 079-3531178- e-mail: info@nil.nl- internet: www.nil.nl

    Hechtingsinstituut TU Delft- bezoek- en correspondentie-adres: Kluyverweg1, 2629 HS Delft- telefoon: 015-2785353- telefax: 015-2787151- e-mail: info@hechtingsinstituut.nl- internet: www.hechtingsinstituut.nl

    Informatie over en bestelling van VM-publicaties, Praktijkaanbevelingen en Tech-Info-bladen:Vereniging FME-CWM, afdeling Technologie en Innovatie/Industrieel Technologie Centrum (ITC)- bezoekadres Boerhavelaan 40, Zoetermeer (wijk 15)- correspondentie-adres: Postbus 190, 2700 AD Zoetermeer- telefoon: 079-3531341/3531100- telefax: 079-3531365- e-mail: info@fme.nl- internet: www.fme.nl

  • 4Inhoudsopgave

    1 Algemene inleiding1.1 Wat is lijmen?1.2 Waarom lijmen?

    1.2.1 Technische voor- en nadelenvan het lijmen

    1.2.2 Economische voor- en nadelenvan het lijmen

    1.3 Lijmhechting en lijmsamenhang1.3.1 Lijmsamenhang (cohesie)1.3.2 Hechting (adhesie)

    1.4 Stappen die de lijmtechniek bepalen1.5 Kwaliteitszorg en kwaliteitsborging1.6 Nieuwe ontwikkelingen op lijmgebied1.7 Verdere inhoud voorlichtingspublicatie

    2 Constructieve vormgeving2.1 Inleiding

    2.1.1 Het belasten van lijmverbindingenin een constructie

    2.1.2 De produceerbaarheid van eenlijmconstructie

    2.2 Belastingsvormen bij lijmverbindingen2.2.1 Trek- of drukbelasting2.2.2 Scheur- of afpelbelasting2.2.3 Schuifbelasting

    2.3 Sterkte en uitvoeringsvormen vangelijmde lapnaden2.3.1 Spanningsverdeling in de lapnaad2.3.2 Factoren die de toelaatbare

    gemiddelde schuifspanning vanlapnaden benvloeden

    2.3.3 Sterkte van gelijmde lapnaden2.4 Berekenen van lijmverbindingen2.5 Gelijmde hoekverbindingen

    2.5.1 Trekbelasting/afpelbelasting2.6 Gelijmde paneelconstructies

    2.6.1 Verhoging van de stabiliteit2.6.2 Aanpassing doorsnede aan

    plaatselijke belasting2.6.3 Geconcentreerde belastingen2.6.4 Sandwichconstructies

    2.7 Gelijmde plaatverstijvingen2.8 Gelijmde buis/ronde verbindingen

    2.8.1 Axiale belasting (trek, druk)2.8.2 Torsiebelasting

    2.9 Toepassingen2.10 Praktijkvoorbeelden

    3 De keuze van het lijmtype

    4 Keuren van de lijmverbinding4.1 Inleiding4.2 Doel van de voorbehandeling4.3 Methodes van voorbehandelen

    4.3.1 Ontvetten4.3.2 Mechanische voorbehandeling4.3.3 Chemische behandeling4.3.4 Plasma behandelen (fysische

    behandeling)4.3.5 Voorbehandelen met primers

    4.4 Toepassingen chemische behandelingenvoor metalen

    5 5 5

    5

    5 5 5 6 6 6 6 7

    8 8

    8

    8 8 8 9 9

    1010

    11131519192020

    212121222323232426

    29

    32323232323333

    3334

    35

    5 Aanbreng- en verhardingstechnieken5.1 Het aanbrengen van de lijm

    5.1.1 Het aanbrengen van vloeibare lijm5.1.2 Het aanbrengen van lijm in vaste

    vorm5.2 Het totstandkomen van de lijmverbinding

    5.2.1 Verhardingsdruk5.2.2 Verhardingstemperatuur5.2.3 Verhardingstijd

    5.3 Bijzondere toepassingen5.3.1 Aanbrengen van de lijm5.3.2 Voorwaarden5.3.3 Doseerinstallatie5.3.4 Onderhoud van lijm/kit-installaties

    6 Kwaliteitsbeheersing6.1 Wat is kwaliteit?6.2 Algemene aspecten lijmverbindingen6.3 Kwaliteitsbeheersing van het lijmmateriaal6.4 Kwaliteitsbeheersing van de adhesie6.5 Kwaliteitsbeheersing van de cohesie6.6 Eindcontrole

    7 Beproeven van de lijmverbinding7.1 Algemeen7.2 Standaard beproevingsmethoden voor

    lijmverbindingen7.2.1 Niet-destructieve beproevings-

    methoden2.7.2 Destructieve beproevingsmethoden

    8 Veiligheid en hygine8.1 Algemeen8.2 Maatregelen bij voorbehandelingen8.3 Maatregelen bij het werken met lijmen8.4 Werkplek8.5 EHBO8.6 Maatregelen per type lijm8.7 Milieu

    9 Normen

    Literatuur

    Trefwoordenregister

    404040

    42434344444444454545

    46464647474848

    5050

    51

    5152

    5353535354545454

    55

    59

    60

  • 5Hoofdstuk 1Algemene inleiding

    1.1 Wat is lijmen?Lijmen is een verbindingstechniek naast andere verbin-dingen als lassen, solderen, klinken, drukvoegen, bou-ten, enz.. Er wordt van lijmen gesproken wanneertwee lichamen aan elkaar worden bevestigd met be-hulp van een niet-metalen tussenstof, die zich hechtaan beide lichamen en die ook zelf voldoende sterktebezit. Deze stof noemen we lijm. Het lijmen kan ookin combinatie met bijvoorbeeld puntlassen, klinken endrukvoegen worden gebruikt.

    1.2 Waarom lijmen?De keuze voor lijmen als verbindingstechniek dient mente nemen op grond van een aantal overwegingen.

    1.2.1 Technische voor- en nadelen van hetlijmen

    Voordelen: lijmverbindingen zijn "ononderbroken" verbindingen;

    er treden geen vervormingen of verzwakkingen opzoals bij klinken en bouten;

    lijmverbindingen zorgen voor een gelijkmatige verde-ling van de spanningen in de verbinding, waardoorgoede dynamische sterkte-eigenschappen wordenverkregen;

    er treedt, in vergelijking tot lassen, geen of slechtsgeringe temperatuurverhoging op (benvloeding vanhet materiaal);

    ongelijksoortige materialen kunnen met elkaar wor-den verbonden;

    de verbindingen zijn vaak onzichtbaar, alleen de zij-kant geeft een dunne lijmnaad te zien, hetgeen hetuiterlijk van het product ten goede komt;

    de verbindingen zijn vloeistof- en dikwijls ook gas-dicht, waardoor elektrolytische spleetcorrosie wordtvoorkomen;

    zeer dunne materialen en kleine onderdelen kunnenworden verbonden, waardoor miniaturisatie moge-lijk is;

    het gebruik van lijmen biedt de constructeur geheelnieuwe mogelijkheden;

    zowel elektrisch als thermisch isolerende of gelei-dende verbindingen kunnen worden gemaakt;

    lijmverbindingen dempen trillingen, zoals vibratiesof geluid;

    nabewerken van de lijmverbinding is in het algemeenniet nodig; er ontstaat een glad en strak oppervlak;

    lijmen in combinatie met puntlassen of mechanischverbinden, verhoogt de dynamische weerstand, stijf-heid en corrosieweerstand ten opzichte van alleenpuntlassen of mechanisch verbinden.

    Nadelen: het maken van een lijmverbinding vergt vaak extra

    zorg en toezicht; voor een optimale verbinding moeten de te verbinden

    materialen meestal zorgvuldig worden voorbehande