Click here to load reader

STROJÁRSKA METROLÓGIA A KVALITA POVRCHOV · PDF fileŽilinská univerzita v Žiline a Vysoká škola báňská - Technická univerzita Ostrava STROJÁRSKA METROLÓGIA A KVALITA POVRCHOV

  • View
    225

  • Download
    1

Embed Size (px)

Text of STROJÁRSKA METROLÓGIA A KVALITA POVRCHOV · PDF fileŽilinská univerzita...

  • ilinsk univerzita v iline

    a

    Vysok kola bsk - Technick univerzita Ostrava

    STROJRSKA METROLGIA A KVALITA POVRCHOV

    VYTVORENCH TECHNOLGIAMI OBRBANIA

    autori

    Ing. Mrio Drbl, Ph.D.

    Ing. Michal ajgalk, Ph.D.

    Ing. Jn emcer, Ph.D.

    Ing. Tatiana Cznov, Ph.D.

    Ing. Lenka Petkovsk, Ph.D.

    Ing. Lenka epov, Ph.D.

    ilina

    2014

  • Oponent: prof. Ing. Peter Deme, CSc.

    Nzov: Strojrska metrolgia a kvalita povrchov vytvorench technolgiami obrbania

    Autori: Mrio DRBL, Michal AJGALK, Jn EMCER, Tatiana CZNOV, Lenka

    PETKOVSK, Lenka EPOV,

    Vydanie: prvn, 2014

    Poet stran: 115

    Nklad: 100 ks

    Vydavate a tisk: U v iline, Strojncka fakulta, Katedra obrbania a vrobnej techniky

    tudijn materily pre vzdelvanie pracovnkov z praxe

    Jazykov korektra: nebola preveden.

    Uren pre projekt:

    OPERAN PROGRAM CEZHRANINEJ SPOLUPRCE SLOVENSK REPUBLIKA -

    ESK REPUBLIKA 2007 - 2013

    Prioritn os: 1. Podpora sociokultrneho a hospodrskeho rozvoja cezhraninho

    reginu a spoluprce

    Oblas podpory: 1.3 Vzdelvanie, trh prce a zamestnanos

    Nzov: Podpora zvyovn kvalifikace pracovn sly v oblasti modernch technologi

    obrbn a metrologie

    slo: ITMS 22410320051

    Hlavn partner: Vysok kola Bsk - Technick univerzita Ostrava

    Hlavn cezhranin partner: ilinsk univerzita v iline

    Mrio DRBL, Michal AJGALK, Jn EMCER, Tatiana CZNOV, Lenka PETKOVSK,

    Lenka EPOV, 2014

    ilinsk univerzita v iline

    ISBN

  • VODN SLOVO

    Hlavnm cieom projektu je podpora zvyovania kvalifikcie pracovnch sl -

    pracovnkov strojrenskch firiem. Za elom naplnenia ciea, bude vytvoren slovensko-

    esk tm odbornkov z oblasti progresvnych metd obrbania a metrolgie, ktorho cieom

    bude poskytova odborn poznatky formou vzdelvacch kolen pre pracovnkov

    strojrenskch firiem psobiacich na slovensko - eskom pohrani. Zvenm kvalifikcie

    pracovnej sily djde k nrastu potu odbornkov prve v oblasti strojrenskej vroby a zvi sa

    tak konkurencieschopnos danch firiem obst na trhu podnikania. Absolventi vzdelvacch

    kolen bud vybaven inovanmi znalosami progresvnych metd obrbania, metrolgie

    a pokroilch metd kontroly kvality sasti po obroben. Prekolen astnci si zvia

    svoju kvalifikciu a bud ma irie monosti uplatnenia na trhu prce.

    Predloen vzdelvac program je zameran na metdy hodnotenia kvality obrobenho

    povrchu sast vytvorenho progresvnymi metdami obrbania (vysokoproduktvne

    obrbanie - HPM (High Productive Machining)), ktor s aplikovan v technickej praxi. Je to

    jedna z poprednch progresvnych metd, ktor umouje obrba rzne druhy ako-

    obrobitench materilov s drazom na vyiu efektvnos a kvalitu vroby.

    Kee sa jedn v danom prpade hlavne o tvarovo nron plochy priestorovo

    nepravidelnch tvarov, poas obrbania dochdza k tepelnmu ovplyvneniu povrchu i celho

    obrobku, o je potrebn kontrolova, ako aj robi celkov rozmerov, tvarov i kvalitatvnu

    kontrolu povrchu, o nie je mon klasickmi meracmi prstrojmi, ale je nutn na to poui aj

    vhodne zvolen meracie prstroje a vedie ich ovlda a tatisticky spracova vsledky tchto

    meran."

    Z hadiska vroby m zsadn vznam poznanie mechanizmu, resp. technologickch

    procesov, pri ktorch vznikal nov povrch siastky, pretoe len tak je mon pochopi povahu

    a vlastnosti vytvorenho povrchu. Na zklade zskanch informci mono potom lepie

    zdokonaova pouit procesy i vytvra obroben plochy, ak nie s nulovm, tak aspo

    minimlnym potom porch. Vlastnosti a sprvanie sa materilu v uritch podmienkach

    zvisia od vlastnost obrobenho povrchu, ktor uruje integrita povrchu.

    Neustle sa zvyujca konkurencia a rastce poiadavky na oraz kvalitnejie

    a presnejie vrobky s minimlnymi vrobnmi nkladmi za o najkratiu dobu, ntia vrobcov

    obzera sa a hada nov monosti. Pouvanie novch reznch materilov aplikovatench pri

    vysokch reznch rchlostiach negatvne ovplyvuje integritu povrchu prostrednctvom

    mikrogeometrie a plastickch deformci. alm problmom, ktor je nutn vyriei v oblasti

    obrbania vysokmi reznmi rchlosami je tepeln ovplyvnenie obrbanho materilu. Hoci

    na kvalitu obrobenho povrchu m najv vplyv posledn opercia, aj pri zle zvolenom

    postupe vak mu v povrchovch a podpovrchovch vrstvch obrbanho materilu osta

    poruchy z prvch operci, ktor u neskormi technologickmi operciami ide len ako

    odstrni.

    Sprvne zvolen metdy kontroly obrobenho povrchu sast nm pomhaj

    jednoznane identifikova ich vzniknut nedostatky a tm zni cenu vrobku a zvi jeho

    kvalitu.

  • OBSAH

    Soznam pouitch symbol a znaek......................6 1 VOD ............................................................................................................................................ 11 2 INTEGRITA POVRCHU ............................................................................................................... 12

    2.1 Zvykov naptie ................................................................................................................... 12 2.1.1 Metdy merania zvykovch napt ................................................................................ 17

    2.1.1.1 Mechanick metdy ................................................................................................ 18 2.1.1.2 Fyziklne metdy .................................................................................................... 19 2.1.1.3 Nepriame metdy .................................................................................................... 26

    2.1.2 Analza integrity povrchu ................................................................................................ 26 2.2 Geometrick parametre siastok ......................................................................................... 27

    2.2.1 Zkladn pojmy ............................................................................................................... 30 2.2.2 Geometrick tolerovanie.................................................................................................. 31

    2.2.2.1 Geometrick tolerancie tvaru .................................................................................. 33 2.2.2.2 Tolerovanie orientcie ............................................................................................ 38 2.2.2.3 Tolerovanie polohy .................................................................................................. 39 2.2.2.4 Tolerovanie hdzania .............................................................................................. 40 2.2.2.5 Oznaovanie geometrickch toleranci ................................................................... 42 2.2.2.6 Meranie vybranch geometrickch odchlok .......................................................... 43

    2.3 Parametry a men drsnosti povrchu ................................................................................... 47 2.3.1 Parametry drsnosti povrchu ............................................................................................ 48 2.3.2 Parametry charakterizujc nerovnosti profilu ve smru vky ........................................ 51 2.3.3 Parametry charakterizujc nerovnosti profilu v podlnm smru ................................... 53 2.3.4 Parametry charakterizujc tvar nerovnosti profilu ........................................................... 53 2.3.5 Kivky a odpovdajc profily .............................................................................................. 53 2.3.5 Meracie systmy pre kontrolu drsnosti povrchu .............................................................. 54 2.3.6 Dotykov profilov metda .............................................................................................. 54

    2.3.6.1 Vplyv meracej sily hrotu dotykovho prstroja ........................................................ 55 2.3.6.2 Voba podmienok merania pri profilovej metde .................................................... 55 2.3.6.3 Kontaktn (dotykov) prstroje ................................................................................ 55

    2.3.7 Metda bezdotykov ....................................................................................................... 59 2.3.7.1 Bezdotykov prstroje .............................................................................................. 59

    3 ZKLADY MERANIA NA SMS .................................................................................................... 62 3.1 Stacionrne kontroln systmy ............................................................................................. 63

    3.1.1 Geometrick rozdelenie stacionrnych sradnicovch meracch strojov ....................... 65 3.2 Multisenzorov sradnicov meracie stroje .......................................................................... 67

    3.2.1 Potaov tomografia (metrotomografia) ....................................................................... 68 3.2.2 Snmacie dotyky pre SMS ............................................................................................... 69

    3.2.2.1 Senzor spracovania obrazu .................................................................................... 74 3.2.2.2 CCD kamera (Charge Coupled Device) .................................................................. 74 3.2.2.3 Laserov senzor ........................................................................................................... 76

    3.2.3 Typy snmacch hlv a ich vplyv na meranie ................................................................... 77 2.2.1 Spsoby merania na sradnicovch meracch strojoch ....