Click here to load reader

Powstawanie komórek rozrodczych

  • View
    70

  • Download
    0

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Powstawanie komórek rozrodczych. Cytoplazma płciowa. - PowerPoint PPT Presentation

Text of Powstawanie komórek rozrodczych

  • Powstawanie komrek rozrodczych

  • Cytoplazma pciowaW rozwoju osobniczym zwierzt komrki rozrodcze wyodrbniaj si wczeniej ni komrki somatyczne. U wielu bezkrgowcw, a z krgowcw u pazw, ju w zapodnionym jaju daje si zauway specjalne zrnicowanie cytoplazmy. Mianowicie na jednym biegunie komrki tworzy si zagszczenie cytoplazmy, ktre jest bardziej zasadochonne ni jej reszta.

  • Nazwano je cytoplazm pciow lub biegunow. W czasie podziaw bruzdkowania cytoplazma pciowa zostaje przydzielona jednej lub paru komrkom. Komrki te tzw. pierwotne komrki pciowe daj pocztek linii komrek rozrodczych.cytoplazma biegunowaJajo owada

  • U ptakw i ssakw pierwotne komrki pciowe, wyodrbniaj si w stosunkowo wczesnym okresie rozwoju zarodka, w endodermie pozazarodkowej. W jajach tych zwierzt do tej pory nie zaobserwowano zrnicowa cytoplazmy, ktre mogyby odpowiada cytoplazmie pciowej.

  • Wdrwka pierwotnych komrek pciowychZ miejsca powstania pierwotne komrki pciowe wdruj czynnie wraz z prdem krwi do somatycznego zawizka gonady, w ktrym osiedlaj si, a nastpnie szybko si mno. Dalsze rnicowanie tych komrek zaley od ich genetycznego wyposaenia w chromosomy pciowe.

  • U zarodka kury pierwsze pierwotne komrki pciowe mona odrni od komrek somatycznych ju w stadium smugi pierwotnej, w 18 godzinie inkubacji. Znajduj si one na tzw. polu pciowym, lecym poza obrbem zarodka i otaczajcym z przodu w formie pksiyca jego cz gowow.

  • Pierwotne komrki pciowe s nieco wiksze od otaczajcych je komrek endodermy, zawieraj w swej cytoplazmie nieco tka i glikogen. Wdruj one do naczy krwiononych, ktrymi dostaj si do ciaa zarodka. Po wnikniciu do krezki jelitowej czynnie przedostaj si do zawizka gonady zwanego listw pciow, utworzonej z mezenchymy na pranerczu zarodka.

  • Po wnikniciu do listwy pciowej liczba pierwotnych komrek pciowych bardzo szybko wzrasta na skutek zachodzcych w nich podziaw mitotycznych. Zalenie od genetycznej pci zarodka listwa pciowa przeksztaca si nastpnie w jdro lub jajnik.

  • U ssakw pierwsze wyodrbnione komrki pciowe obserwuje si u 4 tygodniowego zarodka w endodermie pcherzyka tkowego, tu przy zawizku omoczni. W czasie 5 tygodnia rozwoju komrki te wdruj czynnie przez krezk jelitow i czsto przez cian jelita w kierunku pranerczy. Ich celem jest listwa pciowa utworzona z nabonka i mezenchymy na brzusznej stronie pranercza.

  • Rnicowanie si gonadListwa pciowa (u ssakw zbudowana z komrek mezenchymatycznych oraz z nabonka mezodermalnego) stopniowo przeksztaca si w jajnik lub w jdro. Po wnikniciu pierwotnych komrek pciowych nabonek intensywnie buja i wrasta do rodka listwy pciowej, tworzc dookoa pierwotnych komrek pciowych pasma komrkowe zwane sznurami pciowymi.

  • Listwa pciowa stopniowo oddziela si od pranercza. W tym okresie rozwoju zawizek gonady jest jednakowy dla obu pci. Zrnicowanie pciowe nastpuje w dalszym rozwoju.

  • Rozwijajca si gonada:- cz korowa rozwija si bardzo intensywnie w jajniku.- cz rdzenna rozwija si intensywnie w jdrze. Oddzielona od czci korowej mezenchymatyczn warstw bony osonki biaawej.

  • Prawdopodobna przyczyna rnicowania si pciowego gonad:- induktory rozwoju gonad- kortycyna pobudza do rozwoju cz korow zawizka gonady, a hamuje rozwj czci rdzennej (odpowiedzialna za rnicowanie jajnika)- medularyna odwrotnie ni kortycyna.

  • Oogeneza

  • Typy oogenezyPodzia ze wzgldu na sposoby odywiania oocytu w czasie oogenezy:Rozsiany - proces oogenezy nie jest zlokalizowany, komrki rozrodcze powstaj w rnych rejonach ciaa (jamochony i gbki)Samotny - oocytowi nie towarzysz komrki wspomagajce; komrki rozrodcze czerpi substancje odywcze z organizmu matki (nicienie, jamochony) Odywczy - komrki rozrodcze odywiaj si za pomoc komrek wspomagajcychkomrki pcherzykowekomrki troficzne w odywianiu oocytu oprcz komrek pcherzykowych bior udzia komrki odywcze trofocyty.

  • Trofocyty pochodz z linii pciowej(tak samo jak oocyty),a ich rol jest zaopatrywanie komrek jajowych w substancje odywcze. U niektrych owadw dochodzi nawet do inaktywacji transkrypcyjnej jdra oocytu,ktremu towarzysz trofocyty. Komrki pcherzykowe natomiast s pochodzenia mezodermalnego (a wic somatycznego).Ich funkcj jest synteza pewnych hormonw dla oocytu. U pazw jest to progesteron, uwalniajcy z bloku, a u ssakw-substancje podtrzymujce ten blok.

  • Profaza pierwszego podziau mejotycznego u ssakw moe trwa nawet kilkadziesit lat. Przerywa j faza diktyotenu, kiedy jdro komrkowe i cytoplazma przejawiaj specjaln aktywno metaboliczn - oocyt wchodzi w okres wielkiego wzrostu (prewitellogeneza i witellogeneza). Objto jego zwiksza si wielokrotnie, w ooplazmie gromadz si substancje niezbdne do rozwoju zarodka oraz substancje zapasowe w formie tka (vitellus). Po nagromadzeniu odpowiedniej iloci tka zostaje dokoczony pierwszy podzia mejotyczny powstaje oocyt II rzdu.

  • Prewitellogeneza

    oocyt gromadzi RNA,biaka i organelleilo DNA jest dwukrotnie wiksza ni w interfazie (4c) u pazw i owadw niektre odcinki DNA zostaj zwielokrotnione-amplifikacja DNA pewne geny wystpuj w wielu kopiach rozpoczyna si aktywno komrek pomocniczych

  • WitellogenezaOocyt gromadzi tko (substancje zapasowe biaka, lipidy, wglowodany)tko biakowe (biako pobierane z krwi i syntetyzowane w oocycie)tko tuszczoweZalenie od gatunku zwierzcia tko wystpuje w formie ziaren, pytek, kulek. Moe te by pynne (ryby)U wikszoci zwierzt najpierw syntetyzowane s kulki tka tuszczowego, nastpnie pojawiaj si pytki tka biakowego, a na kocu glikogen.

  • W okresie wzrostu i witellogenezy oocyty pozostaj w pcherzykach jajowych (folliculi ovarici)warstwa wewntrzna ziarnista - zbudowana z komrek pcherzykowych, wchodzi w bezporedni kontakt z oocytemwarstwa zewntrzna tzw. osonka pcherzykowa silnie unaczyniona

  • Funkcje pcherzykw Porednictwo w transporcie materiaw z krwi do oocytwWytwarzanie komrki pcherzykowe pierwszorzdowych oson jajowychSynteza RNA i biaka u niektrych zwierztSynteza cholesterolu i hormonw sterydowych przez komrki osonki

  • Ciaka kierunkoweW rezultacie pierwszego podziau mejotycznego powstaje:- oocyt II rzdu - maa komrka zwana pierwszym ciakiem kierunkowym (polocytus primus)Drugi podzia mejotyczny daje:- ootyd- drugie ciako kierunkowe (polocytus secundus)

  • Pierwsze ciako kierunkowe ulega czsto podziaowi razem z drugim podziaem mejotycznym w efekcie obok ootydy powstaj 3 ciaka kierunkowe.Wyrzucenie ciaek kierunkowych nastpuje w rnych momentach:- przed zapodnieniem u jednych zwierzt- po wnikniciu plemnika do oocytu u innych

  • Oocyt w metafazie II podziau mejotycznego- zdjcie z mikroskopu wietlnego

  • Osony jajowePierwszorzdowe (pierwotne)wytwarzane w jajniku przez komrki pcherzykowe i oocytodkadane midzy komrkami pcherzykowymizbudowane z glikozaminoglikanw i biakas bonami przepuszczalnyminosz rne nazwy np.. bona tkowa u ptakw, osonka galaretowata u jeowcw, osonka przejrzysta (zona pellucida) u ssakw

    Przestrze okootkowa lub prewitellarna jama wypeniona pynem pomidzy oson pierwszorzdow, a powierzchni oocytu.

  • Osony jajoweDrugorzdowe (wtrne)wytwarzane przez gruczoy jajowodu i dodatkowe gruczoy eskich drg rodnychjaja pazw otoczone s w jajowodzie galaretowat osonk (osona wtrna)u krlika otoczka biakowa (osona wtrna)

  • Typy jajPOLILECYTALNEMEZOLECYTALNEOLIGOLECYTALNEALECYTALNETELOLECYTALNECENTROLECYTALNEryby, gady, ptakiowadypazy, nicieniessaki, jeowcestrzykwy jaja anizolecytalne nierwnomierne rozmieszczenie tka w cytoplazmiejaja izolecytalne rwnomierne rozmieszczenie tka w cytoplazmie

  • telolecytalne (ptaki, gady ,ryby)centrolecytalne (owady)

Search related