Click here to load reader

Obrtno postolje lokomotive serije 441

  • View
    1.578

  • Download
    39

Embed Size (px)

Text of Obrtno postolje lokomotive serije 441

eljezniki kolski centar Sarajevo

MATURSKI RADPREDMET: VUNA VOZILA - MEHANIKI DIO TEMA: OBRTNO POSTOLJE LOKOMOTIVE 441

MENTOR:

UENIK: Nihad Pripo, IVs2

Sarajevo, juni 2012.

Obrtno postolje lokomotive 441

2

Obrtno postolje lokomotive 441

SadrajUvod .................................................................................................................................... 4 1. Mehanika oprema lokomotive serije 441 ................................................................. 5 2. Obrtno postolje lokomotive serije 441 ........................................................................ 6 2.1. Okvir obrtnog postolja ............................................................................................ 7 2.2. Osovinski sklop ....................................................................................................... 8 2.3. Reduktor ................................................................................................................ 11 2.4. Kolijevka obrtnog postolja .................................................................................... 12 2.5. Jaram i vune motke .............................................................................................. 13 2.6. Sredinji svornjak .................................................................................................. 14 2.7. Primarno ogibljenje ............................................................................................... 14 2.8. Sekundarno ogibljenje ........................................................................................... 15 2.9. Vuni motor........................................................................................................... 16 2.10. Izvrni mehanizam konice ................................................................................. 18 2.11. Spojnica obrtnih postolja..................................................................................... 18 Zakljuak ......................................................................................................................... 20 Popis slika......................................................................................................................... 21 Literatura ......................................................................................................................... 22

3

Obrtno postolje lokomotive 441

Uvodeljeznica predstavlja sloeni transportni sistem, koji je svojim funkcionisanjem vezan za kolosijek. eljeznika vozila slue kao osnovna sredstva u realizaciji prijevoza robe i putnika, te odravanja komponenti sistema eljeznica. Generalna klasifikacija eljeznikih vozila prema njihovoj namjeni je sljedea: vuna vozila, vuena vozila, vozila za iskljuive potrebe eljeznice, laka-inska vozila tramvaji, i metro. eljeznika vozila sa sopstvenim pogonom, namjenjena za vuu ili potiskivanje drugih vozila, nazivaju se vuna vozila. Pojedine vrste ovih vozila mogu istovremeno obavljati i neposredan prijevoz putnika i prtljaga. Prema konstrukciji, vuna vozila se dijele na: lokomotive, motorna kola i motorni voz. Elektrina lokomotiva je vrsta vunog eljeznikog vozila. Ova vrsta lokomotive za svoj pogon koristi vune elektromotore koji se napajaju preko kontaktne mree, preko pantografa (oduzimaa elektrine struje). Lokomotiva serije 441 za napajanje koristi sistem 25 kV 50Hz. To je univerzalna lokomotiva, namjenjena za vuu putnikih i teretnih vozova. Proizvoa ovih lokomotiva je vedska firma ASEA. Poslije je po licenci firme ASEA proivodnju preuzela zagrebaka firma Rade Konar. Lokomotive serije 441 su etveroosovinske, s pojedinanim osovinskim pogonom i osovinski raspored Bo' Bo', a mogu postii brzine od 120 i 140 km/h, ovisno o podseriji. Elektrina oprema konstruisana je za rad s jednofaznom izmjeninom strujom nazivnog napona 25 kV 50 Hz. Lokomotive imaju dvije upravljanice, na svakom kraju po jednu. Lokomotive su razvrstane u podserijske skupine 000, 100, 200, 300, 400, 500,..., 900. U nastavku e biti vise rijei o mehanikoj opremi ove lokomotive, tanije obrtnom postolju, koje je tema ovog maturskog rada.

4

Obrtno postolje lokomotive 441

1. Mehanika oprema lokomotive serije 441Osobine mehanikog dijela elertrinog vunog vozila ovise o zahtjevima koje vuno vozilo mora zadovoljiti, tj. o maksimalnoj brzini vonje, povoljnim znaajkama vue i koenja (s obzirom na instalisanu snagu i masu vozila odnosno masu voza kojeg treba vui na odreenim prugama) i o dobrim osobinama koritenja vozila (ostvarenju dobrog koeficijenta adhezije, ekonominosti vue i odravanja, mirnou hoda, to manjem djelovanju na ine). Usavravanje elektrovunih vozila i uvoenje novih pruga postignuto je primjenom novih tehnikih rjeenja i savremene tehnologije. To se odnosi i na naa elektrovuna vozila serija 441, 411/415. Tako je mehanika oprema elektrovunih vozila serije 441-400, 700 poboljana zahvaljujui iskustvu i razvoju opreme. Zrana oprema je od istih proizvoaa to pojednostavljuje opis opreme pojedinog vunog vozila. Mehanika oprema na svim elektrovunim vozilima je pristupana i rastavljiva te se bez izazivanja susjednih sklopova moe odravati, a to smanjuje trokove odravanja. Mehaniku opremu lokomotive serije 441 (slika 1) ine sanduk i Bo'Bo' obrtna postolja. Sanduk lokomotive je kutijastog oblika, podeen za transport bez veih zahvata se odvaja od obrtnih postolja. Svaka lokomotiva je opremljena sa dva meusobno zamjenjiva obrtna postolja. Odnos okvira i kolijevki u obrtnom postolju i nain ogibljenja lokomotive osiguravaje dobre vune i dinamike osobine vozila. Spojevi elemenata u postolju preko kojih se prenosi vuna i kona sila su ogibljeni gumenim elementima. Sekundarno ogibljenje je izvedeno pomou torzijskih opruga, a hidrauliki amortizeri pri kretanju lokomotive ublauju bone i vertikalne udarce izmeu sanduka i obrtnih postolja. Obrtna postolja su dijagonalno povezana motkom koja sprijeava nalet vijenca toka na inu pri prolazu kroz krivinu.

Slika br. 1. Mehanika oprema lokomotive serije 441

5

Obrtno postolje lokomotive 441

2. Obrtno postolje lokomotive serije 441U viegodinjem koritenju lokomotiva serije 441 uoeni su nedostaci na dijelovima obrtnog postolja usljed loeg dimenzionisanja pojedinih elemenata, izbora opreme i tehnologije izrade. Navedeni nedostaci su uglavnom otklonjeni rekonstrukcijama pa je to posluilo i kao podloga za konstrukciju novih obrtnih postolja. Nova se postolja primjenjuju od isporuke lokomotiva podserije 700, a zatim podserije 400 i na lokomotivi serije 442. Na slici 2 prikazano je obrtno postolje lokomotiva serije 441. Obrtno postolje se sastoji od okvira postolja, kolijevke, osovinskih sklopova s reduktorima, vunih motora, elemenata ogibljenja lokomotive i izvrnog dijela zrane konice. Navedeni sklopovi osiguravaju: - prijenos zakretnog momenta vunog motora preko zupaste spojnice, torzijskog vratila i elastine spojnice reduktora na obodu toka - prijenos vune sile od oboda toka preko primarnog ogibljenja, okvira postolja sredinjeg svornjaka, kolijevke, vunih motki i jarmova na okvir sanduka i vlanu silu lokomotive, - prijenos kone sile.

LEGENDA: 1. okvir, 2. kolijevka, 3. osovinski sklop, 4. primarno ogibljenje, 5. sekundarno ogibljenje, 6. jaram, 7. vjealica kolijevke, 8. sredinji svornjak, 9. kono poluje, 10. vuna motka, 11. hidrauliki amortizeri, 12. reduktor, 13. vuni motor, 14. hvatite spojnice, 15. pjeskara, 16. elino ue, 17. regulator konog poluja, 18. osigura, 19. koni umetci, 20. hvatite za transport

Slika br. 2 Obrtno postolje lokomotive serije 441

6

Obrtno postolje lokomotive 441

2.1. Okvir obrtnog postoljaOkvir obrtnog postolja je konstrukcija sastavljena od dva uzduna, dva poprena nosaa i sredinjeg nosaa. Svi nosai su zatvorene kutijaste gree dobivene zavarivanjem elinih limova debljne 8, 10 i 20 mm (zavisno o optereenosti nosaa) i ine konstrukciju gabaritnih mjera 4900x2230x360 mm. Unutranjost okvira je nepropusna i zatiena od korozije. Osim navedenih nosaa, zavarivanjem za okvir su povezane voice kuita osovinskih leaja preko kojih je izvedeno primarno ogibljenje lokomotive i preko kojih se prenosi vuna i kona sila i teina lokomotive. Na okviru obrtnog postolja nalaze se elementi za ovjeenje mehanikih elektrinih i zranih sklopova. U sredinjem nosau nalazi se dosjed sredinjeg svornjaka koji je zavaren izmeu njihovih krajnjih stijenki.

LEGENDA: 1. uzduni nosai, 2. elni nosai, 3. sredinji popreni nosa, 4. vodilica osovinskog sklopa, 5. provrt za ovjeenje vunog motora, 6. provrt za ovjeenje kolijevke, 7. uice za ovjeenje reduktora, 8. uice za spojnice obrtnih postolja, 9. provrt za sredinji svornjak Slika br. 3 Okvir obrtnog postolja

Ovaj sklop je mehaniki najoptereeniji dio obrtnog postolja a u uzdunom pravcu moe izdrati dinamiko naprezanje do 5 g kod lokomotiva podserije 441-400, 700 i 442, odnosno 3 g kod lokomotiva podserije 441-000 i 500. Od ostalih elemenata se na sredinjem nosau nalaze uice za ovjeenje reduktora, konog poluja i provrti za ovjeenje vunih motora.

7

Obrtno postolje lokomotive 441

2.2. Osovinski sklopOsovinski sklop se sastoji od osovine i para monoblok tokova ili tokova s bandaem. Na krajevima osovine ugraeni su dvoredni bavasti leaji s kuitima, koji su ujedno i oslonci elemenata primarnog ogibljenja osim navedenih elemenata na tijelo osovine je napreana osnovna ploa velikog zupanika reduktora. Osovine lokomotive su uglavnom izvedene s provrtom za ispitivanje ultrazvukom. Osovina mora imati oblik i mjere, tolerancije mjera i kvalitet materijala prema propisnim eljeznikim standardima. Svaka osovina na sebi ima oznaku proizvoaa, broj are materijala, datum proizvodnje, vrste materijala i oznaku kupca te tehnike kontrole. U lokomotivama serije 441 i 442 se koriste osovine od sljedeih sastav materijala: 42CrNiMo4, 34CrNiMo6, 25CrNiMo14,5.

LEGENDA: 1. osovina, 2. toak, 3. vijenac velikog zupanika, 4. imbus vijci, 5. osnovna ploa, 6. rukavac za leaj, 7. provrt za ultrazvunu kontrolu Slika br. 4 Osovinski sklop

Lokomotivske osovine su visoko napregnuti elementi a naroito kod lokomotiva serije 441, gdje zbog spore protuklizne zatite i velikog zakretnog momenta esto dolazi do proklizavanja toka i pojave torziskih vibracija. Zbog toga se javljaju vrlo velika torzijska naprezanja koja pri dugotrajnoj vonji s proklizavanjem, mogu uzrokovati povrinska napuknua osovina. Ovaj vrlo sloeni tehniki problem rjeavan je izborom kvalitetnijeg materijala osovine, poveanjem njenog promjera sa 190 na 200 milimetara, izradom provrta kroz nju promjera 30 milimetara radi uspjenije ultrazvune kontrole i poboljanjem upravljanja lokomotiva radi uspjenije protuklizne zatite. Da bi se poboljale mehanike osobine osovina, na osjetljivim mjestima se hladno uvaljuju kritini prijelazi izmeu razliitih promjera osovine. Osim toga osovine se ee kontoliraju ultrazvukom da bi se otkrila incijalna puknua i sprijeile tee havarije. 8

Obrtno postolje lokomotive 441 U vozilu za brzinu 120 km/h uglavnom se koriste tokovi s bandaem. Za vee brzine treba koristiti monoblok tokove.

LEGENDA: 1. osovina, 2. osnovna ploa, 3. osiguravajui prsten, 4. ovoj, 5. vijenac toka, 6. kotrljajua povrt, 7. mazalica za ispresavanje Slika br. 5 Toak sa A) bandaem, B) monoblok

Vijek trajanja toka zavisi od materijala od kojeg se izrauje i uvjeta koritenja. Tokovi su izloeni velikim dinamikim i temperaturskim naprezanjima. Pregledom stanja kotrljajue povrine i vijenca toka mogu se prepoznati greke koje se javljaju kao posljedica prevelikog zagrijavanja, primjene neadekvatnog konog umetka, prevelike sile na kone umetke i nepravilnog rada protuklizne zatite. Izbor materijala monoblok toka zavisi od njegove namjene, a mehanike osobine i hemijski sastav odabire se prema preporuci UIC 812-3. Na lokomotivi serije 441 ugraeni su monoblok tokovi od materijala CK65 (prema amerikom standardu AARC1aSS BR.), R9T i R8T. Za eksplataciju su propisani tehniki uvjeti s parametrima toka gdje je navedena doputena istroenost toka, njihova meusobna razlika u promjeru na vozliu, potronja vijenca, povrine kortljanja toka i dr. Tablica 1. prikazuje parametre toka koji se kontroliu u eksplataciji na elektrinim vunim vozilima serije 441, 442, 462 i 411/415.

9

Obrtno postolje lokomotive 441LEGENDA: D promjer novog toka, D - promjer istroenog toka, a doputena razlika u promjeru toka na istoj osovini, s doputena razlika u promjeru toka u obrtnom postolju, S doputena razlika u promjeru tokova izmeu postolja, Vv visina vijenca 33 mm mjeri se od kruga kotrljanja do vrha vijenca. Kod novog profila visina vijenca iznosi 28 mm. U praksi se Vv stalno poveava, a pri 35 mm postaje opasna za sigurnost prometa, Dv debljina vijenca 25 mm mjeri se na visini od 10 mm iznad kruga kotrljanja, a kod novog profila iznosi 33 mm. U eksplataciji Dv se smanjuje. Smanjenjem debljine vijenca pogorava se mirnoa hoda vozila, Qr otrina vijenca 6,5 mm mjeri se od visine take 10 mm kotrljanja od visine toka 2 mm vijenca. Ova mjera predstavlja kriterij koji osigurava sigurnost protiv iskliznua. U eksplataciji smije najmanje iznositi 6,5 mm.

O banda (prsten) M monoblok

Slika br. 6 Parametri koji se kontroliu u eksplataciji

SERIJA 441 (O) 442 (M) 462 (M) 411/415 AB C

D 1250 1250 1250 920

D' 1180 1140 1140 836 836

d 1100 1100 1100 816

a 0,5 0,5 0,5 0,5

s 15 10 5 5

S 25 20 10 10 5

Tabela 1. Promjer tokova

10

Obrtno postolje lokomotive 441

2.3. ReduktorReduktor je izveden od dva zupanika s kosim zubima modula M12 ili M10 sa skoenjem zubi (b=6). Zbog razliitih maksimalnih brzina lokomotiva (120, 140 i 160 km/h) postoje reduktori s prijenosnim odnosom i=3,65; 3,107; 2,71. Zupanici reduktora su zatieni kuitem izraenim od modularnog sivog liva. Kuite je sastavljeno od dva dijela. U gornjoj polovici kuita smjeten je pogonski zupanik i poklopac za vizualnu kontrolu zahvata zupanika te odunik para ulja. Na donjem dijelu se nalaze ep s magnetom za skupljanje eljeznih estica i dolijevanje ulja te ep za ispust starog ulja. Dvije polovice kuita dosjedaju na nosa leaja preko kojih je reduktor vezan za osovinu lokomotive. Kuita su spojena inbus vijcima, a na dosjednom mjestu se nalazi prstenasta gumena brtva (V prsten) promjera 4 mm. Osim ove brtve za spreavanje gubitka ulja i masti, koriste se i labiritne brtve. Veliki zupanik je dvodjelan, a sastoji se od osnovne ploe i ozubljenog vijenca koji je za plou vezan vijcima. Zahvat zupanika i leaja malog zupanika podmazuje se uljem (7 litara) iz kuita.

LEGENDA: 1. osovina osoviskog sklopa, 2. osovina malog zupanika, 3. kuite, 4. prsten, 5., 7., 8. poklopci leaja, 6. leaj, 9. ploa velikog zupanika, 10. mali zupanik, 11. veliki zupanik, 12. glavna vjealica, 13. spojka, 14. vratilo vunog motora Slika br. 7 Reduktor

Leaji preko kojih je kuite reduktora ovjeeno za osovinu lokomotive, podmazuju mau. Reduktor je oslonjen jednom stranom na pogonsku osovinu lokomotive preko dva bavasta leaja, a drugom stranom za okvir postolja preko poluge (glavne vjealice) koja ujedno prenosi reakcijske sile. Glavna vjealica je ogibljena gumenim elementima u kojima se nalaze eksectrini svornjaci koji omoguavaju podeavanje poloaja osi reduktora u odnosu na osu motora. Osim glavne vjealice postoji pomona vjealica (kuka), koja spreava pad kuita u sluaju puknua vjealice za ovjeenje ili neke druge neispravnosti.

11

Obrtno postolje lokomotive 441

LEGENDA: 1. kuite reduktora, 2. vuni motor, 3. glavna vjealica, 4. poprena greda okvira, 5. uica za ovjeenje, 6. osovina, 7. toak, 8. poklopac malog zupanika, 9. ep za isputanje ulja, 10. ep sa magnetom, 11. poklopac za kontrolu zupanika Slika br. 8 Ovjeenje reduktora

2.4. Kolijevka obrtnog postoljaKolijevka obrtnog postolja je preko etiri vjealice spojena s okvirom obrtnog postolja, a u sredini kolijevke nalazi se sjedite sredinjeg svornjaka. Vjealice i sredinji svornjak omoguuju da se okvir obrtnog postolja moe zakretati u horizontalnoj ravni u odnosu na kolijevku i sanduk lokomotive. Na krajevima je kolijevka proirena radi oslanjanja opruge sekundarnog ogibljenja na kojima lei sanduk ispod proirenja se nalaze uice za vezu s vunim motkama. Na krajevima kolijevke se nalaze hvatita bonih hidraulikih amortizera. Kolijevka obrtnog postolja je kutijasti nosa kvadratnog presjeka dobiven meusobnim zavarivanjem dva dijela u obliku U-profila. U sredini kolijevke, u uleitenje sredinjeg svornjaka, umetnut je gumeni element koji omoguuje zakretanje okvira oko kolijevke. Sa svake strane kolijevke, simetrino na poprenu osu, nalaze se nosai vjealica. Vjealice su eline ipke cilindrinog presjeka. Na krajevima vjealica su narezi preko kojih se pomou podlonih ploica i matica podeava pravilno optereenje vjealica.

12

Obrtno postolje lokomotive 441

LEGENDA: 1. tijelo, 2. sjedite opruga, 3. uice za ovjeenje, 4. sjedite sredinjeg svornjaka, 5. hvatite vune motke Slika br. 9 Kolijevka obrtnog postolja

Ispod svakog kraja vjealice nalazi se polusferni gumeni element koji omoguava zakretanje vjealica pri rotaciji okvira postolja. Na kolijevci lokomotiva podserije 441-400, 700 i serije 442 je izvedena mogunost podeavanja bonog poloaja opruge bez rastava lokomotiva. Razmak izmeu kolijevke i sredinjeg poprenog nosaa podeava se pomou vjealica, a time se odreuje i visina odbojnika, odnosno lokomotive od gornje ivice ine (GI-a).

2.5. Jaram i vune motkeJaram i vune motke su vezani elementi izmeu sanduka i postolja. Jaram je kutijasti nosa prilagoen za dosjedanje sanduka lokomotive. On je za okvir sanduka vezan preko dva konusna svornjaka koji zavravaju narezom i maticom osiguranim rascjepkom. Drugom stranom jaram dosjeda na opruge sekundarnog ogibljenja preko elinih ploa i okruglih ploastih gumenih elemenata. Na donjoj strani jarma nalaze se uice hidraulikih amortizera i vunih motki.

LEGENDA: 1. tijelo, 2. uica, 3. gumeni element Slika br. 10 Vuna motka

13

Obrtno postolje lokomotive 441

Na lokomotivama se nalaze etiri vune motke, po dvije na svakom obrtnom postolju dijagonalno smjetene u odnosu na kolijevku. Vune motke prenose vunu i konu silu izmeu postolja i sanduka. Zamiljeno hvatite vunih motki na obrtnom postolju je udaljeno 400 mm (300 mm kod novih podserija) od gornje ivice ine. Ovakva niska hvatita omoguuju bolju adheziju lokomotive. Motka je izraena od eline cijevi koja na krajevima zavrava uicama u koje su postavljeni gumeni elementi pomou kojih se ublaavaju udarci u toku prijenosa vune i kone sile. Motka ujedno ini oslabljeni dio u nizu elemenata koji prenose vunu i konu silu, to se pozitivno odraava kod naleta lokomotive, jer motka preuzima ulogu osiguraa poto titi ostale elemente od deformacije

2.6. Sredinji svornjakSredinji svornjak slui za prijenos vune i kone sile izmeu okvira postolja i kolijevke. Postavljen je u sredinju gredu preko dva dosjeda, a na gornjem kraju osiguran maticom i rascjepkom. Drugom stranom ulazi u kolijevku, a izmeu kolijevke i sredinjeg svornjaka smjeten je cilindrini gumeni element koji prijenos vune i kone sile ini elastinom i omoguuje zakretanje postolja u odnosu na kolijevku. Veza izmeu svornjaka i unutranjeg cilindra gumenog elementa ostvaruje se preko eline ploe i tri vijka.

LEGENDA: 1. sredinji svornjak, 2. poprena sredinja greda okvira postolja, 3. kolijevka, 4. dosjed, svornjaka, 5. provrt za ovjeenje vunog motora, 6. elino ue, 7. uica za ovjeenje, 8. gumeni element, 9. i 10. osiguravajua ploa, 11. gumena orukvica, 12. odstojni prsten, 13. vijak

Slika br. 11 Sredinji svornjak i poboljana izvedba sredinjeg svornjaka

2.7. Primarno ogibljenjePrimarno ogibljenje lokomotive slui za: prijenos optereenja sanduka i okvira okretnog postolja lokomotive na osovinske sklopove, prijenos vune i kone sile s toka na okvir okretnih postolja ili sanduk lokomotive, priguenje vibracija koje nastaju zbog meusobnog djelovanja toka i ine, aksijalne i radijalne pomake pojedinog osovinskog sklopa u odnosu na postolje.

14

Obrtno postolje lokomotive 441

Kvalitetno rjeenje primarnog ogibljenja je vrlo bitno za mirnou hoda i stabilnost vozila te ostvarenje malih bonih sila izmeu toka i ine, a time i njihovu manju potronju.

LEGENDA: 1. okvir, 2 kuite, 3. gumeni element, 4. hidraulini amortizer, 5. vodilice, 6. spojnica, 7. jaram, 8. osigura, 9. sekundarno ogibljenje Slika br. 12 Primarno ogibljenje

Ispravno podeavanje primarnog ogibljenja oituje se preko propisanih razmaka izmeu okvira postolja i kuita osovinskih leaja koje mora biti u tolerancijama 32-5 mm s tim da razlika na istoj osovini moe iznositi 2 mm. Primarno ogibljenje je izvedeno pomou gumenih elemenata koji su postavljeni na obje strane kuita leaja. Gumeni elementi su rasporeeni izmeu vodilica na okviru postolja i bonih stranica kuita osovinskih leaja, a uvreni su elinim ploama. S obzirom da se elementi koriste u vrlo nepovoljnim uslovima (velika opreteenja, promjena temperature, prirodno starenje), treba voditi rauna o propisnim razmacima izmeu kuita leaja i okvira postolja.

2.8. Sekundarno ogibljenjeSekundarno ogibljenje jednog obrtnog postolja sastoji se od etiri kompleta po dvije ili tri koncentrino smjetene cilindrine zavojne opruge. Lokomotive ukupne mase 78 tona imaju u jednom kompletu dvije, a lokomotive mase 82 tone tri koncentrine zavojne opruge. Sekundarno ogibljenje sanduka treba osigurati odgovarajui razmak izmeu okvira sanduka i okvira obrtnog postolja. Nazivni progib za statiko optereenje je 146 mm. Nazivni boni pomak je 24 mm. Ovi pomaci, kao i drugi odnosi sanduka i postolja, mogu se vidjeti na slici br.13.

15

Obrtno postolje lokomotive 441

LEGENDA: 1.okvir, 2. sekundarno ogibljenje, 3. osovinski sklop, 4. sanduk lokomotive, 5. jaram, 6. gumeni element, 7. vjealica, 8. gumeni element vjealice, 9. zatitna maneta, 10. elino ue za osiguranje, 11.vuna motka, 12. kolijevka, 13. sredinji svornjak, 14. boni gumeni element Slika br. 13 Odnos sanduka i postolja

LEGENDA: 1. okvir, 2. kuite leaja, 3. gumeni element primarnog ogibljenja, 4. jaram, 5. kolijevka, 6. vjealica, 7. osigura, 8. vuna motka, 9. vodilice, 10. hidrauliki amortizer, 11. opruge sekundarnog ogibljenja, 12. uice za transport Slika br. 14 Sekundarno ogibljenje

2.9. Vuni motorVuni motor je ovjeen u tri take na obrtno postolje. Preko dva oslonca je vezan za sredinji nosa okvira obrtnog postolja, a jednim nosaem za popreni elni nosa. Paralelnost motora prema reduktoru podeava se pomou vijaka za pomicanje oslonca motora. Veza izmeu motora i reduktora se ostvaruje preko elastine gumene spojnice. (slika 15) prikazuje presjek vunog motora. Vuni motor se sastoji od statora i rotora. Rotor je izveden kao vratilo s provrtom koji se oslanja na valjkaste leajeve. Kroz rotor prolazi torzijsko vratilo koje prenosi

16

Obrtno postolje lokomotive 441 zakretni moment vunog motora od zupaste spojnice preko elastine spojnice na mali zupanik reduktora.

LEGENDA: 1. vuni motor, 2. reduktor, 3. tokovi, 4. zupasta spojka, 6. leaji, 7. torzijsko vratilo

Slika br. 15 Presjek vunog motora

Zupasta spojnica se sastoji od dva zupanika. Zupanik s unutranjim ozubljenjem je vezan za rotor pomou vijaka, a zupanik s vanjskim ozubljenjem je napresan u toplom stanju na konusni rukavac torzionog vratila. Zupasta spojnica se podmazuje uljem (13 litara). Zubi zupanika s vanjskim ozubljenjem su po dnu zaobljeni, to omoguuje nesmetan relativan pomak osi torziskog vratila u odnosu na osu rotora reduktora vunog motora. Elastina spojnica prenosi moment vunog motora na reduktor. Spojnica se sastoji od tijela izraenog od elinog liva i osam gumenih elemenata upresanih u sjedita. Veza izmeu torzijskog vratila i spojnice, odnosno prirubnice vratila malog zupanika reduktora ostvaruje se pomou vijaka. Vuni motor i reduktor se centriraju pomou glavne vjealice reduktora i vijka za pomak oslonca vunog motora, a pritom se moraju osigurati odnosi prikazani na slici br. 16.

LEGENDA: 1. okvir obrtnog postonja, 2. kuite osovinskog leaja, 3. kuite reduktora, 4. toak, 5. unutarnji promjer tita motora, 6. promjer torzijske osovine

Slika br. 16 Centriranje vunog motora i reduktora

17

Obrtno postolje lokomotive 441

2.10. Izvrni mehanizam koniceSvakom osovinskom sklopu pripada komplet konog poluja, osam konih umetaka od sivog liva, koni cilindar promjera 10'' (254 mm) i regulator konog poluja. Ovi elementi su meusobno vezani pomou svornjaka koji se podmazuje mau preko mazalica ili su vezani samopodmazujuih zglobovima s ahurama od najlatrona. Kono poluje je ovjeeno preko uica i svornjaka za okvir obrtnog postolja. Slika br. 17 prikazuje izvrni mehanizam konice za jedan osovinski sklop lokomotive serije 442. Poluje se sastoji od vjealica, nosaa konih umetaka, veznih trokutnih motki i izravnjaa nosaa konih umetaka. Regulator konog poluja povezuje kono poluje i na taj nain osigurava pravilan razmak izmeu umetka i toka. Prijenosni odnos konog poluja iznosi 1:10,9.

LEGENDA: 1. okvir postolja, 2. koni cilindar, 3. regulator, 4. osovinski sklop, 5. kono poluje, 6. prikljuak rune konice, 7. poluga za skraivalje poluja Slika br. 17 Izvrni mehanizam konice

2.11. Spojnica obrtnih postoljaSpojnica obrtnih postolja je mehanizam koji dijagonalno povezuje obrtna postolja, a uloga joj je da na brdskim prugama pospjeuje ravnomjerno zakretanje oba postolja i time smanji bone sile izmeu toka i ine. Na ravniarskim se prugama pri velikim brzinama vezom izmeu postolja smanjuje relativno gibanje postolja, a time poveava mirnou hoda lokomotive. Spojnica je ogibljena pomou gumenih elemenata, a od pada je osigurana elinim uetom.

18

Obrtno postolje lokomotive 441 Mehanizam spojnice je izveden pomou zavojne opruge i klizaa smjetenih u zajednikom kuitu gdje se podmazuju mau preko mazalica. Opruga spojnice omoguava skraivanje i produenje mehanizma za 30 mm. Zranost spojnice od 7,5 mm omoguava slobodan relativan pomak postolja prilikom vonje po ravnoj pruzi, a podeava se pomou matica koje se osiguravaju vijkom. Da bi spojnica uspjeno izvrila svoju namjenu, mora biti ispravna. U protivnom moe uzrokovati poveanu potronju vijenca toka.

LEGENDA: 1. tijelo, 2. kuite mehanizma, 3. glava spojnice sa vodilicom, 4. uice za ovjeenje, 5. svornjak, 6. gumeni element, 7. matica za osiguranje, 8. matica za podeavanje spojnice, 9. opruga, 10. zatitni mjeh, 11. klizni element Slika br. 18 Dijagonalna spojnica obrtnog postolja

19

Obrtno postolje lokomotive 441

ZakljuakKako obrtno postolje ugraeno u mehaniki sklop lokomotive serije 441, predstavlja jedan od bitnih elemenata sklopa lokomotive, tako je neophodno njegovo redovno odravanje za nesmetan i bezbjedan saobraaj na prugama eljeznice Federacije Bosne i Hercegovine. Kroz itav maturski rad nastojalo se prikazati funkcionalni sklop obrtnog postolja elektrine lokomotive 441, elemenata tog postolja, kao i ostalih mehanikih elemenata. U viegodinjem koritenju elektrinih lokomotiva serije 441 uoeni su nedostaci na dijelovima obrtnog postolja koji su bili posljedica loeg dimenzioniranja pojedinih elemenata, izbora opreme i tehnologije izrade. Navedeni nedostaci su uglavnom otklonjeni rekonstrukcijama pa je to posluilo i kao podloga za konstrukciju novih obrtnih postolja. Nova postolja primjenjuju se od isporuke lokomotive podserije 700 i podserije 400. Obrtno postolje se sastoji od okvira postolja, kolijevke, osovinskih sklopova, reduktora, vunih motora, elemenata ogibljenja lokomotive i izvrnog dijela zrane konice. Navedeni sklopovi osiguravaju: - prijenos zakretnog momenta vunog motora preko zupaste spojnice, torzijskog vratila i elastine spojnice reduktora na obod toka - prijenos vune sile od oboda toka preko primarnog ogibljenja, okvira postolja, sredinjeg svornjaka, kolijevke, vunih motki i jarmova na okvir sanduka i vunu silu lokomotive - prijenos kone sile

20

Obrtno postolje lokomotive 441

Popis slikaSlika br. 1. Mehanika oprema lokomotive serije 441 ..................................................... 5 Slika br. 2 Obrtno postolje lokomotive serije 441 ............................................................ 6 Slika br. 3 Okvir obrtnog postolja..................................................................................... 7 Slika br. 4 Osovinski sklop ............................................................................................... 8 Slika br. 5 Toak sa A) bandaem, B) monoblok ............................................................. 9 Slika br. 6 Parametri koji se kontroliu u eksplataciji .................................................... 10 Slika br. 7 Reduktor ........................................................................................................ 11 Slika br. 8 Ovjeenje reduktora ....................................................................................... 12 Slika br. 9 Kolijevka obrtnog postolja ............................................................................ 13 Slika br. 10 Vuna motka................................................................................................ 13 Slika br. 11 Sredinji svornjak i poboljana izvedba svornjaka...................................... 14 Slika br. 12 Primarno ogibljenje ..................................................................................... 15 Slika br. 13 Odnos sanduka i postolja............................................................................. 16 Slika br. 14 Sekundarno ogibljenje ................................................................................. 16 Slika br. 15 Presjek vunog motora ................................................................................ 17 Slika br. 16 Centriranje vunog motora i reduktora ....................................................... 17 Slika br. 17 Izvrni mehanizam konice ......................................................................... 18 Slika br. 18 Dijagonalna spojnica obrtnog postolja ........................................................ 19

21

Obrtno postolje lokomotive 441

LiteraturaMilan Brki, Nino Ujakovi ELEKTRO VUNA VOZILA za sustav napajanja 25 kV 50Hz, Zagreb 1992. Dr. Dimitrije Dini ELJEZNIKA ELEKTRINA VOZILA Univerzitet u Beogradu, Sabraajni fakultet Internet stranice: - http://vozovi.com/forum - http://www.zeljeznice.net/forum/ - http://hr.wikipedia.org/wiki/H%C5%BD_serija_1141

22

Obrtno postolje lokomotive 441

Datum predaje rada:____.______._______ Datum obrade rada: ____.______._______

Ocjena: _________________________

lanovi Komisije:1. __________________________________ 2. __________________________________ 3. __________________________________

Komentar:___________________________________________________________________________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________ ___________________________________________________________________________

23