Lipiec 2014 Zarz…dzanie kryzysowe w Europie w kontek›cie ... ZARZ„DZANIE KRYZYSOWE W EUROPIE

  • View
    214

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of Lipiec 2014 Zarz…dzanie kryzysowe w Europie w kontek›cie ... ZARZ„DZANIE...

Zarzdzanie kryzysowe w Europie w kontekcie wydarze na Ukrainie

Lipiec 2014

Drugie rekomendacje Grupy Roboczej ds. prac nad koncepcj Szerszej Europy

Grupa Robocza ds. prac nad koncepcj Szerszej Europy (Task Force on Cooperation

in Greater Europe) powstaa jako niezalene, pozarzdowe forum dla opracowania

propozycji przeamania istniejcych podziaw w Europie, sigajcych okresu zimnej

wojny, oraz pogbienia wsppracy dla przezwycienia wyzwa politycznych,

gospodarczych i bezpieczestwa w XXI wieku. Gwnym celem aktywnoci Grupy jest

odbudowa wzajemnego zaufania, tak aby dugofalowym celem wsppracy w Europie

mogo sta si stworzenie obszaru pogbionej wsppracy politycznej, gospodarczej,

wojskowej i kulturalnej, ktra poczyaby wszystkie pastwa przy wykorzystaniu

istniejcych form wsppracy.

Prace Grupy wspieraj Polski Instytut Spraw Midzynarodowych wsplnie z European

Leadership Network, tureckim International Strategic Research Organization (USAK)

oraz Rosyjsk Rada Spraw Midzynarodowych

W skad grupy wchodz:

O Grupie

Des Browne, byy Minister Obrony Wielkiej Brytanii (wspprzewodniczcy)

Igor S. Iwanow, byy Minister Spraw Zagranicznych Rosji (wspprzewodniczcy)

Adam Daniel Rotfeld, byy Minister Spraw Zagranicznych Polski (wspprzewodniczcy)

zdem Sanberk, byy Podsekretarz w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Turcji (wspprzewodniczcy)

Ana Palacio, bya Minister Spraw Zagranicznych Hiszpanii

Herv Morin, byy Minister Obrony (Francja) i przewodniczcy partii Nowe Centrum

Paul Quiles, byy Minister Obrony i byy Przewodniczcy Komisji Obrony i Si Zbrojnych Zgromadzenia Narodowego (Francja)

Malcolm Rifkind, byy Minister Spraw Zagranicznych i Obrony Wielkiej Brytanii

Volker Ruehe, byy Minister Obrony Niemiec

Tarja Cronberg, byy czonek Parlamentu Europejskiego oraz bya Dyrektor Kopenhaskiego Instytutu Bada nad Pokojem (Finlandia)

Vyacheslav I. Trubnikow, byy Wiceminister Spraw Zagranicznych Rosji, byy szef wywiadu zagranicznego Rosji

Igor Jurgens, Przewodniczcy Zarzdu Instytutu Rozwoju Spoecznego, Rosja

Anatoliy Adamishin, byy wiceminister i Ambasador w Zjednoczonym Krlestwie

Vitaly V. Zhurkin, Director Emeritus Instytutu Europy Rosyjskiej Akademii Nauk

Ruslan S. Grinberg, Dyrektor Instytutu Gospodarki Rosyjskiej Akademii Nauk

Alexei Gromyko, Dyrektor Programw Europejskich, Fundacja Russkiy Mir

Anatoliy Torkunow, rektor MGIMO, Rosja

Niniejsze rekomendacje popieraj ci czonkowie Grupy, ktrych podpisy znalazy si pod

dokumentem.

Szczegowych informacji na temat prac Grupy udzieli mog:

Dr Ian KearnsDyrektor, ELN, Londyniank@europeanleadershipnetwork.org | Tel: +44 (0)203 176 2552www.europeanleadershipnetwork.org Jacek DurkalecProjekt Nieproliferacja i kontrola zbroje, PISM, Warszawadurkalec@pism.pl | Tel: +48 (22) 556 80 00www.pism.pl Andrei KortunovDyrektor generalny, RIAC, Moskwaakortunov@neweurasia.ru | Tel: +7 (495) 225 6283www.russiancouncil.ru Ambasador zdem SanberkDyrektor , USAK, Ankaramerkez@usak.org.tr | Tel: +90 (0312) 212 28 86www.usak.org.tr

mailto:iank@europeanleadershipnetwork.orgwww.europeanleadershipnetwork.orgmailto:durkalec@pism.plwww.pism.plmailto:akortunov@neweurasia.ruwww.russiancouncil.rumailto:merkez@usak.org.trwww.usak.org.tr

ZARZDZANIE KRYZYSOWE W EUROPIE W KONTEKCIE WYDARZE NA UKRAINIE

1. Wstp

W swoim poprzednim opracowaniu, opublikowanym w styczniu 2014 r., nasza Grupa

ostrzegaa, e jeeli Europejczycy nie zaczn myle o przyszoci Kontynentu w

kategoriach wsppracy w ramach Szerszej Europy, podziay midzy EU i NATO a

Rosj na tle rozwoju sytuacji na Ukrainie mog doprowadzi do nowej dugotrwaej

konfrontacji midzy nami. Z ubolewaniem stwierdzamy, e nasze przewidywania wanie

si sprawdzaj.1

Wierzymy, e w perspektywie dugookresowej stworzenie Szerszej Europy jako

obszaru pogbionej wsppracy politycznej, gospodarczej, kulturalnej i w obszarze

bezpieczestwa powinno pozosta naszym celem. Jego osignicie stao jednak w

obecnych warunkach duo trudniejsze. Jeeli chcemy zachowa jakiekolwiek wiarygodne

perspektywy osignicia postpu w tej sprawie, niezbdne bdzie rozwizanie w sposb

efektywny trwajcego kryzysu.

W poniszym opracowaniu przedstawiamy zatem rekomendacje suce

ustabilizowaniu sytuacji w rejonie konfliktu oraz szerzej polepszeniu klimatu

stosunkw midzynarodowych. Jeeli te cele nie zostan osignite, wszelkie dalej

idce propozycje dotyczce pogbienia wsppracy midzy Rosj a Zachodem nie bd

mogy by traktowane powanie, ani nie spotkaj si z poparciem.

2. Kryzys ukraiski zagroenie dla wszystkich zaangaowanych stron

Jest jasne, e podejcie Rosji i pastw zachodnich do kryzysu ukraiskiego diametralnie

si rni. Tragiczny los pasaerw malezyjskiego samolotu powinien uwiadomi

wszystkim jak niebezpieczna staa si sytuacja i jak powane mog by konsekwencje

dalszej eskalacji.

W ostatnich tygodniach wzajemne oskarenia oraz fiasko inicjatyw dyplomatycznych

dodatkowo pogorszyo atmosfer.

Siy rosyjskie rozmieszczone s wzdu wschodniej granicy Ukrainy i przeprowadzaj

tam wiczenia. NATO ogosio stacjonowanie dodatkowych si w Europie Wschodniej.

1 Its time to pursue a cooperative Greater Europe. Rekomendacje Grupy Roboczej, 30

stycznia, 2014 r., http://www.europeanleadershipnetwork.org/it-is-time-to-pursue-a-

cooperative-greater-europe_1167.html

http://www.europeanleadershipnetwork.org/it-is-time-to-pursue-a-cooperative-greater-europe_1167.htmlhttp://www.europeanleadershipnetwork.org/it-is-time-to-pursue-a-cooperative-greater-europe_1167.htmlhttp://www.europeanleadershipnetwork.org/it-is-time-to-pursue-a-cooperative-greater-europe_1167.html

2 Drugie rekomendacje

Sytuacja na Ukrainie pozostaje wysoce niestabilna. Narasta przemoc, radykalizuj si

nastroje ludnoci zarwno na wschodzie, jak i zachodzie kraju.

W tym kontekcie rzecz jasna doceniamy i popieramy wysiki negocjatorw OBWE i

innych zaangaowanych podmiotw dziaajcych na rzecz osignicia porozumienia

midzy stronami w drodze negocjacji. Obawiamy si jednake, e sytuacja w rejonie

walk dalej si pogorszy, zagraajc bezpieczestwu nie tylko wszystkich Ukraicw, ale

take wszystkich Europejczykw.

Aby unikn realizacji dalszych etapw negatywnego scenariusza, wzywamy wszystkie

strony do powanej refleksji na temat potencjalnych kosztw i niebezpieczestw

eskalacji. Zachcamy take decydentw do zastanowienia si nad metodami rozwizania

kryzysu, co moe wymaga przypomnienia sobie dowiadcze kryzysw okresu zimnej

wojny.

3. Dziaania jednostronne nie przynios rozwizania kryzysu

Dla przezwycienia obecnego kryzysu konieczne bdzie uznanie przez wszystkie strony,

e dziaania jednostronne s duo mniej efektywne i duo bardziej kosztowne ni prby

dziaania wsplnego.

Dla przykadu, w pastwach zachodnich spekuluje si o moliwoci bezporedniej

interwencji wojskowej Rosji na wschodzie Ukrainy. Podjcie tego rodzaju decyzji przez

Moskw jest oczywicie teoretycznie moliwe, chocia t opcj odrzucaj zarwno

rosyjscy czonkowie naszej grupy, jak i wadze rosyjskie. Ewentualna interwencja miaaby

powane i daleko idce konsekwencje dla Rosji. Zerwaaby kontakty gospodarcze

midzy Rosj a Ukrain, spowodowaaby trudny do udwignicia napyw uchodcw, a

take najprawdopodobniej staa si zarzewiem trwaej wrogoci Ukrainy do Rosji.

Moliwe byoby ponadto naoenie duo bardziej dotkliwych sankcji na Rosj przez

USA i Uni Europejsk. Wielu czonkw naszej grupy nie tylko poparo wprowadzenie

wczeniejszych sankcji, ale opowiada si za ich dalszym wzmocnieniem. rodki te

najpewniej zaszkodz gospodarce rosyjskiej. Zdajemy sobie spraw, e mog one te

mie negatywny wpyw na kondycj wielu pastw UE. Uznajemy take argument, e

sankcje mog wzmocni nastroje nacjonalistyczne w Rosji i opr si prorosyjskich na

wschodzie Ukrainy.

Ani Rosja, ani Unia Europejska nie maj niezbdnych rodkw, aby jednostronnie

wspomc ukraisk gospodark i procesy reformy pastwa. Duo lepszym i taszych

rozwizaniem, take dla samej Ukrainy, byoby opracowanie sposobw integracji

gospodarki Ukrainy zarwno z UE, jak i z Rosj.

Grupy Robocza ds. prac nad koncepcj Szerszej Europy 3

Niezalenie od rnic midzy nami w ocenie sytuacji na Ukrainie, zgadzamy si z

wnioskiem, e jakiekolwiek jednostronne dziaania podjte przez poszczeglne strony

nie bd optymalne jako sposb zakoczenia konfliktu. O wiele korzystniejsze byoby

rozwizanie oparte na porozumieniu wielostronnym. Na samej Ukrainie, proces

negocjacyjny pod egid OBWE powinien by wspierany przez wszystkie strony. Rwnie

istotne jest jednak wdroenie dodatkowych inicjatyw zmierzajcych do stworzenia

na poziomie midzynarodowym warunkw sprzyjajcych negocjacjom. Naley take

zapobiec moliwoci przypadkowej eskalacji kryzysu.

4. Sabo istniejcych instrumentw reagowania kryzysowego NATO/EU Rosja

Niebezpieczestwo przypadkowej eskalacji jest tym wiksze, e istniejce instrumenty

reagowania kryzysowego zarwno na linii NATO-Rosja, jak i EURosja, s nieadekwatne

do wyzwa. Od wybuchu kryzysu niemale nie spotyka si Rada NATO-Rosja. Kuleje

wymiana informacji na temat rozmieszczania i wicze si zbrojnych w rejonie Euro-

atlantyckim, mimo zastosowania rozwiza ad hoc takich jak kontakty telefoniczne

dowdcw s