FROM LEXICAL AND CONJUNCTIVE COHESION TO COHERENCE ...etd.lib.metu.edu.tr/upload/12616539/index.pdf¢ 

  • View
    1

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of FROM LEXICAL AND CONJUNCTIVE COHESION TO COHERENCE...

  • i

    FROM LEXICAL AND CONJUNCTIVE COHESION TO COHERENCE: READING,

    RECALLING AND COMPREHENDING HIGH COHESIVE AND LOW COHESIVE

    CLAUSES

    A THESIS SUBMITTED TO THE GRADUATE SCHOOL OF INFORMATICS OF THE

    MIDDLE EAST TECHNICAL UNIVERSITY

    BY

    GÖKHAN GÖNÜL

    IN PARTIAL FULFILLMENT OF THE REQUIREMENT FOR THE DEGREE

    OF MASTER OF SCIENCE

    IN THE DEPARTMENT OF COGNITIVE SCIENCE

    SEPTEMBER 2013

  • ii

    FROM LEXICAL AND CONJUNCTIVE COHESION TO COHERENCE: READING,

    RECALLING AND COMPREHENDING HIGH COHESIVE AND LOW COHESIVE

    CLAUSES

    Submitted by GÖKHAN GÖNÜL in partial fulfillment of the requirements for the degree of

    Master of Science in Cognitive Science, Middle East Technical University by,

    Prof. Dr. Nazife Baykal ___________________

    Director, Informatics Institute

    Prof. Dr. Cem BozĢahin ___________________

    Head of Department, Cognitive Science

    Prof. Dr. Deniz Zeyrek BozĢahin ___________________

    Supervisor, Cognitive Science, METU

    Examining Committee Members:

    Prof. Dr. Deniz Zeyrek BozĢahin ___________________

    Cognitive Science, METU

    Prof. Dr. Cem BozĢahin ___________________

    Cognitive Science, METU

    Assist. Prof. Dr.Bilal Kırkıcı ___________________

    Department of Foreign Language, METU

    Assoc. Prof. Dr. Cengiz Acartürk ___________________

    Cognitive Science, METU

    Dr. Ceyhan Temürcü ___________________

    Cognitive Science, METU

    Date: 03.10.2013

  • iii

    I hereby declare that all information in this document has been obtained and

    presented in accordance with academic rules and ethical conduct. I also declare

    that, as required by these rules and conduct, I have fully cited and referenced

    all material and results that are not original to this work.

    Name, Last Name: Gökhan Gönül

    Signature: ____________

  • iv

    ABSTRACT

    FROM LEXICAL AND CONJUNCTIVE COHESION TO COHERENCE: READING,

    RECALLING AND COMPREHENDING HIGH COHESIVE AND LOW COHESIVE

    CLAUSES

    GÖNÜL, Gökhan

    M.S., Department of Cognitive Science

    Supervisor: Prof. Dr. Deniz Zeyrek BozĢahin

    October 2013, 81 pages

    The aim of this thesis was to investigate the connection between cohesion, coherence and

    comprehension, and to understand the role of lexical cohesion and conjunctive cohesion in

    two-clausal sentences. On the basis of these aims, four groups of were constituted. The first

    group of sentences was constituted with lexical cohesion and the contrastive conjunctive

    marker ama or fakat (but), the second group had lexically cohesive clauses without the

    contrastive marker, the third group had disrupted lexical association with the contrastive

    marker, and the fourth group had disrupted lexical association without the contrastive

    marker. The first two groups were labeled the high cohesion group, the third and fourth

    groups were the low cohesion group. Though the sentences could be low or high cohesive,

    all of them were coherent (their coherence were evaluated by two linguists). These four

    different groups of sentences were presented to four groups of participants. For off-line

    measurement, acceptability judgment questions, free recall (for text-based comprehension)

    and response time results were used; in addition, eye tracking results were used. While

    reading the sentences, participants repeated the [b] sound unceasingly for articulatory

    suppression. Results showed the facilitative role of cohesion in recall. The high cohesion

    group had better recall results than the low cohesion group. It was hypothesized that the

    cohesiveness of clauses decreased linearly from group one to group four. The results of the

    acceptability judgments (which intended a question which provided participants to evaluate

    the understandability of a clause from a scale) supported the assumption. Moreover, as it was

    expected, the facilitative role of some lexical cohesion items (synonymy and antonymy) was

    more powerful, than others (meronymy and hyponymy) in recall. Lexical cohesion had a

    more facilitative role than conjunctive cohesion in recall. Eye tracking results also indicate

    the facilitative role of cohesion, the more the sentence was cohesive the less the mean of the

  • v

    fixation count of per word in a clause was. To sum up, as McNamara and Kintsch (1996)

    also emphasized, cohesion facilitated text-based comprehension in two-clausal sentences.

    The results also indicated the fact that some cohesion devices had more powerful effect on

    text-based comprehension than others didn't.

    Key words: Cohesion, coherence, comprehension, lexical cohesion, conjunctive cohesion,

    contrastive marker, text-based comprehension, synonymy, meronymy, antonymy,

    hyponymy, free recall, articulatory suppression, eye-tracking, reading.

  • vi

    ÖZ

    SÖZCÜKSEL VE BĠRLEġTĠRĠCĠ BAĞINTILILIKTAN BAĞLANTILILIĞA: YÜKSEK

    BAĞINTILI VE DÜġÜK BAĞINTILI CÜMLECĠKLERĠ OKUMA, HATIRLAMA VE

    KAVRAMA

    GÖNÜL, Gökhan

    Yüksek Lisans, BiliĢsel Bilimler Bölümü

    Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Deniz Zeyrek BozĢahin

    Ekim 2013, 81 sayfa

    Bu tezin amacı, bağlantılılık, bağıntılılık ve kavrama arasındaki iliĢkinin araĢtırılması, bunun

    yanında iki cümlecikli cümlelerde sözcüksel bağıntılılığın ve birleĢtirici bağıntılılığın

    rolünün anlaĢılmasıydı. Bu amaç bağlamında, dört cümle grubu oluĢturuldu. Ġlk cümle

    grubu, sözcüksel bağıntılılık ve karĢıtlık birleĢtiricisi olarak kullanılan ama veya fakat

    içererek oluĢturuldu, ikinci grupta sözcüksel bağıntılılık korunurken, karĢıttık sağlayıcı

    bağlaç cümleden çıkarıldı, üçüncü grupta cümle içerisindeki sözcüksel bağlantı bozuldu

    fakat cümleler arasında karĢıtlık bağlacı kullanıldı, dördüncü grupta hem sözcüksel bağlantı

    bozuldu hem de karĢıtlık sağlayıcı bağlaç çıkarıldı. Ġlk iki grup yüksek bağıntılı grup olarak

    adlandırılırken, üçüncü ve dördüncü grup düĢük bağıntılı grup olarak adlandırıldı. Cümleler

    düĢük ya da yüksek bağıntılı olabiliyorken, hepsi de kendi içinde bağlantılı cümlelerdir

    (cümlelerin bağlantılılığı iki dilbilim uzmanı tarafından onaylanmıĢtır). Bu dört farklı cümle

    grubu, dört farklı katılımcı grubuna gösterilmiĢtir. Çevrim-dıĢı ölçüm olarak, kabul

    edilebilirlik sorusu, serbest hatırlama (metne bağlı kavrama için), ve tepki zamanı sonuçları

    kullanılmıĢtır; bunun yanında, çevrim-dıĢı ölçüm olarak göz izleme sonuçları kullanılmıĢtır.

    Sonuçlar, hatırlamada bağıntılılığın kolaylaĢtırıcı rolünü göstermiĢtir. Yüksek bağıntılı grup,

    düĢük bağıntılı gruptan daha iyi hatırlama sonuçları almıĢtır. Bu çalıĢmanın

  • vii

    varsayımlarından biri, birinci gruptan dördüncü gruba doğru cümleciklerin bağıntılılığının

    azalacağı yönündeydi. Kabul edilebilirlik sorusunun (katılımcılara cümlenin ne kadar

    anlaĢılır olduğunu bir skalada değerlendirme Ģansı veren bir soru) yanıtları bu varsayımı

    desteklemiĢtir. Ayrıca, beklendiği Ģekilde bazı sözcüksel bağıntılılık araçlarının (eĢ

    anlamlılık, zıt anlamlılık) etkisinin diğerlerinden (parça-bütün iliĢkisi ve alt-anlamlılık) daha

    güçlü olduğu hatırlama sonuçlarında görülmüĢtür. Hatırlama sonuçlarında, sözcüksel

    bağıntılılığın, birleĢtirici bağıntılılıktan daha kolaylaĢtırıcı bir etkiye sahip olduğu

    görülmüĢtür. Göz izleme sonuçları da bağıntılılığın kolaylaĢtırıcı etkisine iĢaret etmiĢtir, bir

    cümledeki cümlecikler birbirleriyle ne kadar bağıntılıysa, kelime baĢına düĢen odaklanma

    sayısının o kadar az olduğu görüĢmüĢtür. Özetle, McNamara ve Kintsch'in (1996) de

    vurguladığı gibi, bağıntılılık metne dayalı kavramayı kolaylaĢtırır. Bununla birlikte bu

    sonuçlar, bazı bağıntılılık araçlarının metin temelli kavramaya büyük bir etkisi olduğunu

    gösterirken, bazılarının aynı etkiyi göstermediği gerçeğine vurgu yapmıĢtır.

    Anahtar kelimeler: Bağıntılılık, bağlantılılık, sözcüksel bağıntılılık, birleĢtirici bağıntılılık,

    karĢıtlık bağlacı, metin-temelli kavrama, eĢ anlamlılık, parça-bütün iliĢkisi, zıt anlamlılık, alt