of 5 /5
"SELEKCIJA I SEMENARSTVO" PLANT BREEDING AND SEED PRODUCTION. VOL. VII. No. 1-2 (2000 ). STR. 39-43. NOV] SAD UDK: 63 1524: 63311 EFEKAT HETEROZISA ZA BROJ LJUSKI I PRINOS SEMENA PO BILJCI KOD ULJANE REPICE (Brassica napus I.) MARJANOYIC-JEROMELA ANA. SKORIC D.. MARINKOYIC R.' I:t.VOO:Efekatheterozisa broj lju ski i prtn os setnena po biljci proucavan]e kod hi bridmh k ombmactja F] gene racije dobij en ih ukrst anjem pe l sorata oztme uljane repice po dial eln oj sem i. Ogled sa rod iteljsktm Iinsjama r F]l ubridima postavljen je na Ogl ednom polju Nauc nog instituta za ratarstvo i pOVrlUrSIvO Novi Sud I/U R Sance vima Selva eksperimentalnog moterijala vrsena je rucno. po slucujnom blok ststemu /I /1'1 ponavljanja Velict na uzorka za analizu navedenih svoj stuva izn osil a je 33 biljke po tretm anu {rodn elji I 1-', ltibrrd) . Efeka t het eroz isa racunatje /I od nosu na roditeljski prosek p o fo rmuli 111=F ,I(P /+P;J2jxIOO / II od nosu nu holjeg rodttelta p o fo rmult Efekat heterozisa :a bro] grana ispo ljio ce k od veceg broja kom binacija. Na jvece vrednosti heterozisa II odnosu 110 rodi teljski pro sek je kod kombinacije Jet Neufx Ba naca nka (6 7.78%). Vrednost heterozisa II odnosu na boljeg roduelja kretala se od - 20.22 do 48.52% Vrednostiheterozisaza prinosp o btljci bile su kod veci ne kom bi nacija ukrs tanja visoke i pozitivne. OSIll I kod kombina cije Sre mica x Banacanka. Vrednosu S II se kretale od 17.61 do 159.68% II po rede n ju sa roditeljsknn prose/will. u II odnosu ua boljeg roditelja 3.40 do 149.011%. Klj rcci : uljana repica. heterosis. broj ljuskt. p rmos po biljci UYOD:Uljana repica. po svom o bimu prnizvodnje. spade mcdu najvazn ijc uljanc biljke u svetu Soja . palma. suncokrct i uljana repica daju 72% ukupne svctskc proizvodnje biljn ih ulja (Lulls and Friedt. 1( 94). Raznolikost njcnih fermi i sortirnenta omogucava joj uzgajanje 1I skoro svim klimutskim podrucjima . LJ Evrupi jc najvise zastupljcnu ozima forma jer je znatno r odn ija od jure. G aj i se prvenstveno radi semena koje sadrz] 40-48% ulja i 1&-25% belanccvin a. lJ cilju dobijanja visokoprodukt ivnih sorata, sa visokim sudrzajem kvuluctnog ulja osamdcscuh godina zapocera su opsczna istrazivunja na iskori stal' allju heter oz isa kod uljane rcpice. U FI hibridnilll sortallla efckat heterozlsa na prinos scmcna krcce se od 4 do 63% (l3ceker. 19&7). Pored iznalazcnja stabilnog sistcma sterilnosti i restauracije ferl iln osli. uspeh oplemenjivanja hibridnih sorti zav isi isto tak o I od odgovaraJlIcih potetnih poplilacija iz kOJih sc mogu dohiti rodilcljs ke linije dohr ih kombinacionih sposobnosti. Proizvodnja visoko prinosnih roditcljskih. inbred linija. po pravilu. ne predstavlja problem. jer sc kod ulja nc rcpice moze ratunali sa visokim proccntolll samooplodnje. Pored tog'l oplcmenj ivat i im,\)u na raspolaganju niz in vitro tehnika za dobjanjc dihaploidnih linija, kao sto su kultur a anic ra i mikrospora (Lichter. 1982) Fenomen hcterozisa prino sa scmena jc poslcd ica hercroz isa pojedinih kompon cnri prin osa Stoga je potrcbno poznuvati strukturu prinosa i optimalan odnos pojedinih komponenti pri njegovom fornuranju (Grosse et al., 1( 92). I3roJ ljuski po biljci, kao i broj i masa sc mc na po lju s ci , p rcd s tav lj a krajnju kompo nentu prinos a uljane repi cc. koja zavisi od razv oja mnogih kornponenata 1I rani jim fazama ontogeneze (Habekortc. 1993) i u visokoj .I e korelaciji sa prinosom (Zuberi and Ahmed. 1973: Campbell and KOI1l1 rn. 1978 ). Prinos semena po biljci jc sV0.l stvo izrazene varijabilnosti. Ovo jc komplcksno Sl' 0.lst vo. kont rolisano vcl ikim broj em gella. a lIa njihol'u ckspresiju jak uticaj imaju I uslovi spoljne sredine. Analiza I'arij ansc ukazuje na izuze ll1 0 vi. 'oko I'ariranjc ovog sl'oJstl'a kada sc porcdc roditclji sa njihovilll hibridima (Kudla. 1( 97). Matcrijal i mctou Istrazivnje je izvedeno sa pct sorata oZlmc uljanc rcpice (Sremic a. Banacanka. Samuray. Falcon i Jet Neul) . Materijal je bio zaseja n 0 tri ponavljanja po Izvorni nautni rad (Original scientific paper) I Mr ANA MARJANOYIC-JEROMELA. Nautni institut za ratarstvo i pol'rtarstvo Novi Sad. dr DRAGAN SKORIC. Nautni institut za ratarstvo i pllvrtarstvo Novi Sad. dr RADOYAN MARINKOyr c Nautni illstitut za i povrtarstl'o Novi Sad 39

EFEKAT HETEROZISA ZA BROJ LJUSKI I PRINOS SEMENA PO …scindeks-clanci.ceon.rs/data/pdf/0354-5881/2000/0354-58810002039M.pdf · izmcdu inbred linija i njihovo grupisanje, znacajno

  • Upload
    others

  • View
    2

  • Download
    0

Embed Size (px)

Citation preview

"SELEKCIJA I SEMENARSTVO"PLANT BREEDING AND SEED PRODUCTION. VOL. VII. No. 1-2 (2000 ). STR. 39-43. NOV] SAD

UDK: 63 1524: 63311

EFEKAT HETEROZISA ZA BROJ LJUSKI I PRINOS SEMENA POBILJCI KOD ULJANE REPICE (Brassica napus I.)

MARJANOYIC-JEROMELA ANA. SKORIC D.. MARINKOYIC R.'

I:t.VOO:Efekat he teroz isa ~a broj lju ski iprtnos setnena p o biljci proucavan]e kodhi bridmh kombmactja F]generacije dobij en ih ukrstanjem pe l sorata oztme uljane rep ice po dialeln oj sem i. Ogled sa rod iteljsktm Iinsjama r

F] lubridima p ostavljen je na Oglednom polju Naucnog inst ituta za ratars tvo i pOVrlUrSIvO Novi Sud I/U RSance vima Selv a eksperime ntalnog moter ijala vrsena je rucno. po slucujnom blok ststemu /I /1'1ponavljanjaVelict na uzorka za analizu na vedenih svoj stuva izn osila j e 33 biljke po tretm anu {rodnelji I 1-', ltibrrd) . Efeka thet eroz isa racunat j e /I odnosu na rodi teljski prosek p o fo rmuli 111=F ,I(P /+P;J2jxIOO / II odnosu nu holjegrodttelta p o form ult 1f! ~F,IBPxI OIl.

Efekat he terozisa : a bro] grana ispo ljio ce kod veceg broja kom binacija. Najvece vrednosti heterozi sa II

odnosu 110 rodi teljski pro sekje kod kombinacije Jet Neufx Ba nacanka (6 7.78%). Vrednost heterozisa II odnosu naboljeg roduelja kretala se od - 20.22 do 48.52 %

Vrednost i het erozisa za prinosp o btljci bile su kod veci ne kombinacija ukrstanja visoke i pozi tivne. OSIll I kodkombinacije Sremica x Ba nacanka. Vrednosu S II se kretale od 17.61 do 159.68% II po rede nju sa roditelj skn nprose/will. u II odnosu ua boljeg roditelja 3.40 do 149.011%.

Klj U~I1C rcci : uljana repica . heterosis. broj ljuskt . p rmos p o biljci

UYOD:Ulj ana repica. po svom obimuprnizvodnje. spade mcdu najvazn ijc uljanc biljke usvetu Soja . palma. suncokrct i uljana repica daju 72%ukupne svctskc proizvodnje biljn ih ulja (Lulls andFriedt. 1( 94). Raznolikost njcnih fermi i sortirnentaomog ucava joj uzgajanje 1I skoro svim klimutskimpodrucjima . LJ Evrupi jc najvise zastupljcnu ozimaforma jer je z na tno rodn ija od j ure . Gaj i seprvenstveno rad i semena koje sadrz] 40-48% ulja i1&-25% belanccvin a.

lJ cilju dobijanja visokoprodukt ivnih sorata, savisokim sudrzajem kvuluctnog ulj a osa mdcscuhgodina zapocera su opsczna istra zivunja naiskori stal' allju heter oz isa kod uljane rcpice. U FIhibridnilll sortallla efckat heterozlsa na prinos scmcnakrcce se od 4 do 63% (l3ceker. 19&7). Porediznalazcnja stabilnog sistcma sterilnosti i restauracijeferl ilnosli. uspeh oplemenj ivanj a hibridnih sortizav isi isto tako I od odgovaraJlIcih potetnihpoplilacija iz kOJih sc mogu dohiti rodilcljske linijedohr ih kom binacionih sposo bnosti. Proizvodnjavisoko prinosnih roditcljskih. inbred linija. po pravilu.ne predstavlja problem. jer sc kod ulja nc rcpice mozeratunali sa visokim proccntolll samooplodnje. Poredtog'l oplcmenj ivat i im,\)u na raspolaganju niz in vitro

tehnika za dobjanjc dihaploidnih linija, kao sto sukultur a anicra i mikrospora (Lichter. 1982)

Fenomen hcterozi sa prino sa scmena jc poslcd icahercroz isa pojedinih kompon cnri prin osa Stoga jepotrcbno poznuvati strukturu prinosa i optimalanodnos pojedinih komponenti pri njegovom fornuranju(Grosse et al., 1( 92). I3roJ ljuski po biljci, kao i broj ima sa sc mc na po lju sci , prcd stav lj a krajnjukompo nentu prinos a uljane repi cc. koja zavisi odrazvoja mnog ih kornponenata 1I ranijim fazamaontogeneze (Habekortc. 1993) i u visokoj .I e korelacijisa prinosom (Zuberi and Ahmed. 1973: Campbell andKOI1l1rn. 1978 ). Prinos semena po biljci jc sV0.l stvoizrazene varijabilnosti. Ovo jc komplcksno Sl'0.lstvo.kont rol isano vcl ikim broj em gella. a lIa njihol'uckspresiju jak uticaj imaju I uslovi spoljne sredine.Analiza I'arij ansc ukazuje na izuze ll10 vi.' okoI'ariranjc ovog sl'oJstl'a kada sc porcdc roditclj i sanjihovilll hibridima (Kudla. 1( 97).

Matcrijal i mctou

Istrazivnje je izvedeno sa pct sorata oZlmc uljancrcpice (Sremic a. Banacanka. Samuray. Falcon i JetNeul) . Materijal je bio zaseja n 0 tri ponavljanja po

Izvorni nautni rad (Original scientific paper)I Mr ANA MARJANOYIC-JEROMELA. Nautni institut za ratarstvo i pol'rtarstvo Novi Sad. dr DRAGANSKORIC. Nautni institut za ratarstvo i pllvrtarstvo Novi Sad. dr RADOYAN MARINKOyr c Nautni illstitut zar~t3rstl'o i povrtarstl'o Novi Sad

39

slucajnorn blok sistcmu na Oglednom polju Naucnoginstitut a za rata rstvo i povri arstvo na RimskimSance vima , 1996/97 . i 1997/98. godine. Rast ojanjeizmedu rcdova bilo j e 50 ern, a unutar reda 5 em itokom vegetacije pr imcnj cna jc uob icajcnaagrotchnika za ovu biljnu vrstu. Kastraeija biljaka,kojc Sll II koriscenc kao majke, prikuplj anj c polena saizplovanih bilj aka - ocev a i ukrstanj a po metodidialela, vrsena su rucno.

Broj l jusk: i prinos po biljci (g) odrcdeni su u fazipune zrelosti. na uzork u od 33 bilj ke po tretmanu, usvakom ponavljanj u

Izracunavanje clek ta hetcrozisa uradeno jc prernaJinks (1954).

I. Hetcrozis 1I odnosu na s rcdnj u vred nostroditelja (HI) izracunat je po Iormuli:

II, =F, - MP MP =~ + 1',2

gde je: 1', - srcduja vrednost 1', gc ncracije :1', - srednja vrednost je dnog roditel j a:1', - sred nj a vrcdnost drugcg rod itelj a : iMP - srednja roditeljska vrcdnost

Zna caj uost F I generac ije u odn osu na MP jetcst irana t-testom :

2. Heterozis 1I odnos u na bo ljcg rodit clj a (I'h)izracunat je po forrn uli:

H, = 1', - BP

gde je : 1', - srednj a vrednost 1', generacije:BP - srednj a vrednost bolje g roditclja.

Znacajnost 1', generacije II odnosu na BP testiranaje t-testom:

F, - MPt = - '- - -

Sf,", ,

Rezultati diskusija

lsp iti vane sorte s u se mcdu sobno ven marazl ikovale 1I broju ljuski po biljci. Najmanju srednjuvrcdn ost za 0 1'0 svojs tvo irnal a je sorta Jet Neu f(80,06). a najvecu sorta Sremica (183,9 I) . Soria .IctNeuf se i u istrazivanj irna Triboi-Bl ondel (1988).poka zala kao so rra sa najmanj irn broj ern lju ski .Medutim, lju skc su bile krupne i sa scme nom vcliketez ine, ~to obj asnjava pr inos ove sorte . Sorta Srcm icajc os im najvise srednjc vrednosti imala i vrlo visokepokazatclj c varijabilnos ti broj a ljusk i Ost aleispitivane sorte imale su ujcdnaccnu , nizuvarija bilnost.

Hibridi su imali nesto veci broj ljuski po biljci uporedcnju sa isp itvan im sortama i vrcdnosti su sckretalc od 145,31 (Falcon x Sarnu ray) do 199.52(Banacank a x Samur ay). Varijabilnost hibrida za ovosvojs tvo bila je uglavnorn ruska

U F I generac iji cet ri hibridne kombinacijcispolj ile su pozitiv an hctcrozis. vec i od 60 %. II

odnosu na roditcljski prosck (Falcon x Jet Ncut. JetNeuf x Banucauka. Jet Ncuf x Sarnuray, Hanacanka xSamuray) . U poredenj u sa boljim roditeljcm elekat

Tab. I. Srednje vrednosti, pokazatelji varijabilnosn i proce nat heterozisa braja Ijnski po biljci kod II(/ane reprceTab. I. Mean value, variabil itvmdrcators and percentage a/heterosis / or numb er 0/11111/per plant III oil rape

Rodi tclji i procen at heterozisakombinucije

Xi S, S V percentage of heterosisParents andcombinations 11 , H,

Falcon 146,82 ±O,36 2.10 2,02

Falcon x Sreuuca 146,73 +0.9 5 5,46 3,72 ·1 l. 27"' · -10,1· ·

Falcon x Banacanka 160,22 +0,27 1,57 0,98 27.87" 9, Ll*·

Falcon x Samuray 145,31 ±O,53 1,0 5 2,09 1.00 · 1.03

falcon x Jet Ncr 182 ,58 ±3, 13 17.98 9,85 69,95*· 14.16··

Jet Net' 80,06 ±0, 14 0,84 1,05

Jet Nef x Srernica 176,4.1 ±O,.J1 1.77 i.oo :n.67· · ,4 .07

Jet Ner x BanaCank" 154,06 ~4 ,9 1 18.11 \ 8",2 67,78" 48,52··

Jet Net x S"mueay 17R,79 ~6 , 3 5 L!1 0,68 61.92 " 16 ,RS* ·

Srelll ica 183,91 ±7,81 44 ,84 .10,54

Sremic;J .x BanJcanka 162,79 ±6,35 36,4 7 22,40 13,92'" 11.49·

Srcmica x Sanwray 183,79 ,, 0,01 0,0 \ 0,0 \ \ 3.\6" -0.06

Ballilcanka 103,73 .,.0,54 3, II 2,2 1

B JI1JCJnka x Samuray 199,24 ±0,24 1,40 0,70 63,52· · 11.08"

Samuray \4 0,91 ±2,66 15,28 8", 1

·P';0.05. "1',;0 0 1

40

heterozisa ima daleko nize vrednosti , nego prcthodnipokazatelj. Ne~1O visu poziuvnu vrednost (48,52%)ima samo kornbin acij a ukrstanja Jet Neuf xBanacanka, Soria Sremica, koja ima najvisu srednj uvrednost broja ljuski , nije dala ni u jcdnoj kombinaeij iukrst anj a poziri van hetcrozis u odnos u na bolj egroditelja (Tab . I. ). Do slicnih, relativno niskih efcktahctcrozisa za ovo svoj stvo dolazi i Schuster (1985),pri cernu su ovi efekti nizi kodjarih ncgo kod ozimihrormi uljanc rcpice.

Pr inos semena po biljci, jedno je od naj cesccproucavanih kvantitativn ih svoj stava. Kod sorataispit ivanih u ovo m istra zivanju tezin a semena pobilj ei hila je rclativno niska i krctala se od 7,19g(Samuray) do 10,28g (Srcmiea) Ovakve vrednostimogu se objasniti izuzctno ncpovoljnim klimatskimuslovima u godini izvodcnj a ovog oglcda. Korficijenn

(HI= 159,68%: H2=149,00%), cije su roditclj skekomponente imale rnalu tezinu semena po biljei. Uukrstanju Sremica x Banacanka utvrden je najniz:cfckat heter ozisa za prinos po biljci u odn osu narod iteljski pro sek, dok je u pored enju sa bolj imroditeljern ova vrednosl bila negativn a. Sorta Sremicaje i drugim kombinacijam a ukrstanja davala hibride saniskim efektom heterosisa. Sorta Jet Ncuf najnize gprinosa po biljci u svim kombinacijarna ispoljava vrlovisok pozitivan hctcrot ican efe kat. (Tab. 2.) lzuzetnodobre kombinacione sposo bnosti sorte Jet Ncuf udvogodisnjem istrazivanju hetcroz isa komponenliprinosa uljane repicc utvrdio je i Leon ( 1989). 01'0upucujc na potrcbu proveru sva kc komb inacij cukrstanja u pogledu heteroticnih efckata na prinossemena i njegovih koruponcnti. kao i sadrzaj i kvalitetulj a

Tab. 2. Srednje vrednosti, po kaza teljt varijabilnos ti I procenat heterozisa broja ljuski po biljci kod uljan e reptceTab. 2. Mean val ue, variability indicators andpercentage 0/heterosis / 01' number 0/ hull pe l' plan/ In oil rap e

Rod itelj i i proc cna t hctcroz isakornh inacij e

x±S, S V percentage of heterosisParen ts andcombinati ons H, H,

falcon 8,46",0 ,58 .'1 ,3] 45 ,14

falco n x Srcmica 11,6hO,1 2 3,98 34 , l 6 24,3 3" D ) ) *

Falcon x Banacanka 1:1 ,99",1,0:; 5,95 42 ,53 77,5 4" 65,37· ·

fa lcon x Sa m ura y 10,69±0 ,36 2,09 9,35 3 1,53 6,06

F"Icon x Jet Ncr 14,37 ±0 ,02 0,1:1 0 ,90 83,31· • 6'J.86"

Jet Nef 17,19±4 ,48 1,65 0,23

Jet Ncr x Sremica 13,73-;-1 ,55 8,89 64 ,75 57,16 " .1 l),56· ·

Jet Nef x Banacanka 13,25",0 ,47 2,72 20,53 82 ,87" 81,5 \ "

Jet Net x Samuruy 13,22 ±O,06 0,32 2,42 76,50 ' , 69 ,70 "

Srcmi ca IO,28± O,02 1,17 13,83

Sremicax Banacanka 9,27~0.51 2.92 31 ,49 5,46" -1). S2 1t

Sremica x Samuray IO,63±O,OI 0,0 1 0, 10 17.61" 3,4 0

Banacanka 7,3 0±O,58 2 ,77 OJ5

Banacanka x Samuruy 19,399±0,45 2,59 13,36 159,68·· 149.00"

Sarnuruy 7,79 ±O,OI 0,0 1 0, 10

'p~o OS; " P~OO I

varijacijc bili su ujednaceni i niski. osim kod sortcFalcon (45%)

Sve hibridnc kombinacije imale su vecu tezinusemena od roditeljskih linija i ona se kretala od 9,27g(Srcmica x Bana canka ) do 19.39g (Banacanka xSamuray). Slicnc razlikc u prinosu po biljci izmcdusorata i hibrida nalazimo i radovima drugih aurora(Kudla, 1994; Pospisil i Mustapic, 1995) Hibridi suimali i vece vrednosti pokazatclja varijabilno sti.

Heterozi s prinosa po biljci ima jc daleko vecevrednos ti nego za broj Ijuski po biljci , kako uporedcnju F I generacije sa roditelj skim prosekomtako i u odnosu na boljeg roditclja . Naj viS u pozitivnuvrcdnost imla je kombinacija Banacanka x Samuray

41

Pojava hetcr ozisa kod hibrida uljane repice je uvisokoj pozi tivnoj meduzavisn ost i sa gcncuc komdistancorn roditelj skih lin ij a (Al i et al., 1995).Primena molekularnih markera za utvrdivanje razlikaizmcdu inbred linija i njihovo grupisanje, znacajnoolaksava izbor roditeljskih kornponcnti (Diers ct al.,1996)

Zaklju~ak

Srednje vrednosti za broj Ijuski i prinos semenapo biljci znacajno su varirali izmedu ispitivanih soratai njihovih FI hibrida .

Kod broj a Ijuski po biljci za 80% hibrida pojaviosc visok o signifikanlan helerozis u odnos u na

roditeljski prosck, a u odnosu na boljeg roditelj a kod50 % hibrida .

Kod prinosa po biljci razlike izrncdu roditelja injihovih hibrida bile Sll vece nego kod broja lj usk i,tako da su i vrednosti hctcroz isa vrlo visoke. Visokoznacajan efek at heterosi sa utvrden je kod 70%,odnosno 60 % hibrid a u poredenju sa roditeljskimprosekom , odnos no boljirn rod itcljem.

Rczultati ovih istra zivanj a. kao i podaci kojeiznose drugi autori upucuju na znacaj oplemenj rvanjahibridnih sort i uljane repicc, uz primenu savrerncnihbiotehnickih metoda .

L1TERATlJRA

ALI, M . COPERLAND, ELIAS. S. G.. KELLY.J. D.(1995) Rclatinship between genetic distan ce andheterosis for yield and morpholo gocal traits in win­ter canola iBrassica nup us L.). Theor. App!.Gcnct., 91 ' 118-121

BECKER . H. C. (1987): Quantitative Genetik undZUchtmetodik bei Raps - Vcrsuch eincr Litera­turubersicht. Ber Arbe itstagung 1987, AG Saar­zuchtlcitcr, Gumpcnstein, 67-82 .

CAMPBELL. D. C. KONDRA, Z. 1'. (1978) : Rela­tionships among growth patterns. yield compo­nents and yield of rapeseed. Can. J. Plant Sci., 58,87- 93

DIEI{S. B. w. MCVETTY. P B. E . OSBORN. T C.( 1996) : Relationship between heterosis and gc­netic distance based on restriction fragruent lenghtpolymorphi sm markers in oilseed rape (Brass/ennapu s L.) . Crop Science. 36 ( I) : 79-83 .

GROSSE , F . LEON, J . DIEPE:-JBROCK, W (1992):Ertragsbi ldung und Ert ragsstruktur bei Winterraps(Brassico napus L.) II vcrglcich zwischenEltcrnlinien und deren F1- und F1 - Gcneratio ncn.J. Agronomy & Crop Science. 169. 94-103.

HABEKOTTE. 8 . ( 1993) Quantit ative analzsis ofpod formation seed set and seed tiling io winter oil­seed rape tBrassi ca IW pUS L.) under fi eld condi­lions Field Crops Research. 35 . 21-33

JINKS. I. L. ( 1954):The analysis of continios variationin a diallel cross of Nicot iana rustica varictes. Ge­netics, 34 : 765-789.

KUDLA, M. (1994): Comparative analysis of winteroilseed rape genotypes. Riu!. IHAR. 109.99-10 7.

KUDLA. M. ( 1997): General and specific combiningability of inbred lines and cultivars of winter oil­seed rape.BiullllAR, 20 1. 36 1-37 1

LEON. J. (1989): Heterozis of yield components ofwintcrrapc (Brass icu nap us L. ) . Bookofposter ab­stracts, 11-4. XXII Eucarpia Congress. 17.02­04 .03 .1989 . Gottingcn. Germany.

LlCIITER, R. (1982) : Induction ofhaploid plants fromisolated pollen of Brassica nopus. Z. Pflanzen­physiol., 105 .427-434 .

LUHS. W. FRIEDT, W (1994): Designer oil crops.WClI. Weinheim, 5-1 71.

POSPISIL, M , MUSTAPIC, Z. (1995 ): Evaluacijanovih OO-kultivara uljauc repice. sjemcnarstvo, 12(4-5): 273-2&2

SCHUS TER. W , ZSCII0CHE. K II., LEON­HAUSER, H. KLUGE, T (1985): Umcr­suchungen zum verhalten von syntetschcn Sortcnund dcren Komponenten in verschidcncnGenerationen bei Winter und Sommcrrups (B.napus aleifera) sowie Gelbsenf iSinuprs alba)unter unterschidlichen Anbaubedingungcn lnsti­turc Iur Pflanycnbau und Pfanzen zucluung: 1-3 18.

TRIB OI-BLONDEL. A ( 1998) : The-yield-elabora­tion of different winter-rapeseed varictcs Physi­logic et elaboration du rendement du colza d hivcr.Paris. France: 130-1 33

ZUBER!. M. I..AHMED. S. U. (19 73) Genetic Studyof yield and some its components in Bra sstcocampestris L. Var "Toria'i.Crop. Sci.. 13. 13-15.

HETEIWSIS FOn HULL NlJMBER A;\'J) SEED YIELD PER PLANT IN OIL RAPE(Brassica napus L )

by

MARJA!'IOVIC-JEROMELA ANA, SKORIC D . MARINKOVIC R.

SUMMARY

Heterosis for hull number and seed yield per plant was studied in the hybrid combinations of the F, genera­tion obtained by diullel-crossing five culuvars of winter oil rape. A trial with the parental lines and 1'1hybrids wasestablished at the Rimski Sancevi Experiment Field of the Institute of Field and Vegetable Crops in NoviSad. Thematerials were hand-sown according to a randomiz ed block design with three replications. The size of samplesused to analyze the two traits was 33 plants per treatment (parents and FI hybrids), The level ofheterosis was culcu-

42

luted relative to the parental mean (according to the formula H, =F,/(P,+PlI2) x l 00) and relative to the better parent(according to the formula H2=F /BPx] 00)

IIcterosis for hull number was found in anumberofcomhinations.The largest heterosis value relative to theparental mean was recorded in the combination Jet Neuf x Banacanka (67 .78%) . while heterosis relative to thebetter parent ranged from -20.22 to 48 .52% .

Heterosis for seed yield per plant were high and positive in most of the combinations . except for Sremica xBanacanka. The value s ranged between 17.61 and 159.68% relative to the parental mean and between 3.40 and149.00% relative to the better parent

Key words: oil rape . heterosis. hull number. yield per plant

43