David Harvey - .David Harvey Umut Mekanları Harvey, 1935, Ingiltere dogumlu. 1961 'de Cambridge

Embed Size (px)

Text of David Harvey - .David Harvey Umut Mekanları Harvey, 1935, Ingiltere dogumlu. 1961 'de Cambridge

  • David Harvey Umut Mekan lar

    Harvey, 1935, Ingiltere dogumlu. 1961 'de Cambridge niversitesi'nde cografya alannda doktorasn tamamlad. Bristol niversitesi'ndeki almalarnn ardndan 1969'da ABD, Baltimore'daki Johns Hopkins niversitesi'ne geti. eitli niversitelerde dersler ve konferanslar verdigi akademik almalar iinde saysz makaleye ve ok ses getiren, birok dile evrilen kitaplara imza att. 2001 'de City University of New York'ta almaya balad. Harvey'in almalarnn en nemli zelligi, Marksist kurama uzamsallk fikrini dahil etmesi, eklemlemesi olmutur. Harvey'in Trkeye evrilen ilk kitab Postmodernligin Durumu (1989; Metis, 1997). Diger yaptlarndan balcalar unlar: Sosyal Adalet ve ehir (1973; Metis, 2003), The Limits to Capital (Sermayeye Snrlar, 1982), The Urban Experience (Kentsel Deneyim, 1989), Yeni Emperyalizm (2003; Everest, 2004) ve A Brief History of Neoliberalism (Neoliberalizmin Ksa Tarihi, 2005).

  • Metis Yaynlar Ipek Sokak 5, 34433 Beyolu, Istanbul Tel: 212 2454696 Faks: 212 2454519 e-posta: info@metiskitap.com www.metiskitap.com

    Umut Mekanlar David Harvey Ingilizce Basm: Spaces of Hope Edinburgh University Press, 2002

    David Harvey, 2000 Metis Yaynlar, 2006 Trke eviri: Zeynep Gambetti, 2007

    Birinci Basm: Mart 2008

    Yayma Hazrlayan: Blent Doan

    Kapak Resmi: Ideal ehrin Grnts'nden detay, anonim, 15. yzyl sonlar, Walters Sanat Galerisi, Baltimare

    Dizgi ve Bask Oneesi Hazrlk: Metis Yaynclk Ltd. Bask ve Cilt: Yaylack Matbaaclk Ltd. Fatih Sanayi Sitesi No. 12/197-203 Topkap, Istanbul Tel: 212 5678003

    ISBN-13: 978-975-342-659-6

  • David Harvey

    Umut Mekanlan

    eviren:

    Zeynep Gambetti

    @}) metis

  • Delfina ve Onun Kuatndan Olanlar Iin,

  • Umut, Arzulayan Bellektir.

    BALZAC

  • Iindekiler

    Teekkr 11

    Giri

    - 1 Bir Kuan Yaratt Fark 15

    Birinci Ksm

    Eitsiz Corafi Gelimeler

    2 Manifesto'nun Corafyas 37

    3 "Tm lkelerin Iileri, Birlein!" 60

    4 "Gnmzde Kreselleme" 74

    5 Eitsiz Corafi Gelime ve Evrensel Haklar 97

    Ikinci Ksm

    Kresel Uzarnda Bedenler ve Siyasal Kiiler zerine

    6 Birikim Stratejisi Olarak Beden 125

    7 Beden Siyaseti ve Geimlik cret Mcadelesi 148

    nc Ksm

    topik Moment

    8 topya Mekanlar 167

    9 Diyalektik topyaclk 224

  • Drdnc Ksm

    Alternatiflerin okluuna Dair Sohbetler

    10 Mimarlar, Arlar ve "Trsel Varlk" zerine 245

    1 1 Doaya Kar Sorumluluk ve Insan Doas 262

    12 Asi Mimar Ibanda 286

    EK

    Edilia, ya da "Ne Istiyorsan Onu Yap" 313

    Resim Listesi 345

    Kaynaka 347

    Dizin 357

  • Teekkr

    Bu eserde, birka farkl yerde yaymlanan (veya yaymlanmak zere olan) malzemeden geni apta yayarlandm. Esas kaynaklar arasnda unlar var: "The Geography of Class Power" (Snf ktidarnn Corafyas) The Socialis Register, 1 998 , s. 49-74; "Globalization in Question" (Kresellemeyi Sorgulamak), Rethinking Marxism, 8, 1 996, s. 1 - 1 7 ; "The Body as an Accumulation Strategy" (Birikim Stratejisi Olarak Beden), Society and Space, 1 6, 1 998, s . 40 1 -2 1 ; Low, N . (haz.) , Global Ethics, Routledge, Londra, kitabnda yaymlanacak olan "Considerations on the Environment of Justice" (Adaletin D Ortam zerine Dnceler); Bowers, L., Goldberg, D. , Mushenyo, M. (haz.) , Between Law and Society, Minnesota Press, iinde yaymlanacak olan "The Spaces of Utopia" (topya Mekanlar) ; "Marxism, Metaphors, and Ecological Politics" (Marksizm, Metaforlar ve Ekolojik Siyaset) , Monthly Review, Nisan 1 998 , s. 1 7-3 1 ; P lurimondi dergisinde yaymlanacak olan "Frontiers of Insurgent Planning" (isyanc Planlamann Snrlar) . B az yazlarn editrleri ve hakemlerine faydal yorumlarndan dolay teekkr etmek i sterim . Ayrca, Virginia niversitesi 'ndeki Postmodernlik Projesi'nde sunulan "The Work of Postmodernity : the Body in Global Space" (Postmodernitenin ileyii: Kresel Uzarnda Beden) balkl bildiride bulunan malzemeyi de burada kullandm. Dahas, birka farkl kurumsal ortamda hatr saylr dzeyde geribildirim alma ayrcalna sahip oldum: Perugia'da (Leonie Sandercock ve Dino Borri tarafndan dzenlenen) kentsel alternatiflerle ilgili mthi altay, Barselona'daki Tapies Vakf'nda gerekleen bir haftal k seminer (zellikle Noemi Cohen'e teekkrler) , Arizona EyaJet niversitesi'ndeki Adalet Aratrmalar Merkezi'ne ve Oregon niversitesi'ndeki nsan Bilimleri Merkezi'ne yaptm ziyaretler, ayr-

  • 1 2 UMUT MEKANLARI

    ca buraya sdramayacam kadar ok sayda dier kurum. Seminer, konuma, ders ve tartmalarda bana verilen birey, grup ve dinleyici yorumlar , dncelerimi ekillendirmekte nemli rol oynadlar; bu srece katkda bulunan herkese teekkr etmek i sterim.

    Baz insanlar bana daha farkl ekillerde yardmc oldular. Cindi Katz ve Neil Smith beni olaanst lde desteklediler. B az konulardaki dncelerime (sanrm ounlukla farknda olmadan) katkda bulunan birok insan var. Bunlar arasnda Jonathan Lange, Bertell Ollman, Peter Gould, Neil Hertz, Bill Leslie, Mark B lyth, Emily Martin, Katherine Verdery, Reds Wolman, Erik Swyngedouw, Andy Merrifield, Melissa Wright, Haripriya Rangan, JeanFranois Chevrier, Brian Holmes , Masao Miyoshi'yi sayabilirim; ayrca Johns Hopkins niversitesi 'nden (hem lisans, hem de yksek lisans dzeyinde) yetenekli bir renci grubu, zellikle de kent ve niversitede geim creti kampanyasn dorudan ayakta tutmak iin ok aba harcam olanlar var. Grsel malzemenin bir ksmn tesbit ve temin etmeye yardmc olan Mark Damien'e zellikle teekkr etmek isterim . imdi Edinburgh niversitesi Yaynevi'nde alan John Davey'e redaksiyon srecindeki bilgelii ve destei iin (her zamanki gibi) minnettarm. Yeni giriiminde ona baarlar dilerim. Nihayet, Haydee ve Delfina yaam ve sevmek konusunda zel perspektifler tanmlamaya her daim yardmc oluyorlar, ki bu da yazarln olaan skntlarnnn epeyce katlanlr grnmesini salyor.

    Resim ler Iin Teekkr

    Resim 3 . 1 Penny Masuoka, UMBC, NASA Godard Uzay Uuu merkezi ve William Aceedo, USGS, NASA Ames Aratrma Merkezi'nin gerekletirdii bir tasarmdr.

    Resim 8 . 1 7 deal ehrin Grnts tablosu, B altimore Walters Sanat Galerisi'nin izniyle yaymlanmtr.

    Resim 8. I 8 Thomas More'un 1 5 1 8 basm topya'sndan (Raf Konumu, Mar. 98) alnm, Oxford niversitesi'nin Bodleian Ktphanesi'nin izniyle yaymlanmtr.

  • TEEKKR 1 3

    Resim 8.23 Le Corbusier Vakf , Paris , DACS 988 ve Metropolitan Hayat Sigortas irketi Ariv leri , New York.

    Resim 8.24 999 The Frank Lloyd Wright Vakf , Scottsdale, Arizona'nn izniyle yaymlanmtr.

    Resim 8 .25 Mark Fiennes tarafndan ekilen Poundbury, Dorset, fotoraf, Cornwall Dkal'nn izniyle yaymlanmtr.

  • GI RI

    1

    Bir Kuan Yaratt Fark

    1. Marx'n Dn

    Bir sene hari, 1 97 1 'den bu yana her sene Marx'n Kapital'inin birinci cildi zerine ya ders verdim ya da okuma grubu oluturdum. Bu durum tuhaf, khnemi bir akademik aklm olduu kanaatini hakl olarak uyandrsa da, sz konusu metne kar tepkileri bir zaman serisi ierisinde deerlendirebi leceim az bulunur bir veri taban elde etmemi salad .

    Metin 1 970'lerin banda, en azndan radikal grl bir aznl kta byk bir siyasal heyecan yaratyordu. Derse katlmak siyasal eylem olarak grlyordu. Gerekten de ders (o dnemin Amerikan kampslerinde benzeri birok derse paralel olarak) dnyada ba gsteren btn kaos ve siyasal kopular anlamann yolunu, kuramsal zeminini aramaya ynelik olarak kurgulanmt. (O dnemde dnyann tandk halinin darmadan olacana iaret eden olaylardan bazlarn anmak gerekirse: 1 960'lann sivil haklar hareketi ve ABD' de Martin Luther King'in katlinin ardndan patlak veren kent i syanlar; Vietnam'daki emperyalist sava karsnda gittike kuvvetleneo muhalefet; Paris'ten Mexico'ya, Berkeley ve Berlin'den Bangkok'a kadar dnyay sarsan 1 968 kitlesel renci hareketleri ; ek "Babar" ve bunun Sovyetler tarafndan bastrlmas; Ortadou'da "Yedi Gnlk Sava" ; Chicago'da Demokratik Ulusal Kongre esnasnda gelien dramatik olaylar. )

    Tm bu karmaklk yznden, bir tr siyasal ve entelektel rchberlie duyulan ihtiyacmz arpc derecede artmt. Marx'n eserlerinin ABD'de McCarthy'ci bask politikalannn uzun tarihi

  • 1 6 UMUT MEKANLARI

    boyunca fiilen yasakland gz nnde bulundurulduunda, Marx'a dnmek doru ve isabetli grnyordu. Eserleri bunca yldr engellendiyse, nemli bir eyler sylyordur diye dnyorduk. Giriimimizin birok niversitede buz gibi souk bir havayla karlanmas savmz dorulam oldu. Ben de dersin adn kamufle ettim, daha ok akam saatlerinde ders yaptm ve renim belgelerinde buna dair hibir iz kalmasn isteyenlere "bamsz alma" notu verdim. (Sonralar st dzey bir idareciden rendiime gre, ders corafya blmnde okutulduu ve ad "Kapitali Okumak"* olduu iin, akutulann Marx'n Kapital'i olduunu anlamalar neredeyse on yl srmt .)

    Kapital deifre edilmesi zor bir metindi , en azndan hazrlksz olanlar iin (ve oumuz bu durumdaydk; ktmz bu yolda bize yardmc olabilecekler bir avu yal insandan ibaretti , ki onlar da Avrupal'ydlar, nk Avrupa'da komnist partiler uzun mddet aktif kalabilmilerdi). Buna ramen, niversitede olan bizler iin entelektel zorluklar gslemek normal bir haletiruhiyeydi .

    lk yllarda birok lisansst rencinin yan sra ok sayda gen retim yesi de derse katld . Bazlar bugn mehur oldu (ve aralarndan bir ksm yn deitirmi olsa da, ou bu deneyimin onlar iin ne denli temel olduunu kabul etme cmertliini gsterdi). Derse var olan tm disiplinlerden (felsefe, matematik, siyaset kuram, bilim tarihi, ngilizce, corafya, tarih, sosyoloji , iktisat . . . ) katlan oldu. Geriye dnp baktmda, bu denli farkl entelektel beceriye ve siyasal perspektife sahip insanlarla bu metni ilemi olmann ne byk bir ayrcalk olduunu anlyorum. Ben Marx'm byle rendim - brakn parti politikas izgisine riayet etmeyi, herhangi bir akademik disiplinin mantna bile ya hi riayet etmeyen, ya da ok az riayet eden bir karlkl kendi