BAHAN AJAR M Ajar Mekatronika...Bahan Ajar Fakultas Teknik diterbitkan dengan berbagai Jurusan, berisi tulisan ... yang mengkombinasikan mekanika dengan elektronik serta teknologi

  • View
    221

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

  • BB AA HH AA NN AA JJ AA RR

    MM EE KKAA TT RROO NN II KKAA

  • BBAAHHAANN AAJJAARR

    Terbit satu kali dalam setahun. Bahan Ajar Fakultas Teknik diterbitkan dengan berbagai Jurusan, berisi tulisan atau artikel ilmiah ilmu teknik

    DDiitteerrbbiittkkaann oolleehh

    FFAAKKUULLTTAASS TTEEKKNNIIKK UUNNIIVVEERRSSIITTAASS MMAALLIIKKUUSSSSAALLEEHH JJUURRUUSSAANN TTEEKKNNIIKK MMEESSIINN

    AAllaammaatt

    Fakultas Teknik Universitas Malikussaleh Jl. Cot Tengku Nie, Reuleut, Muara Batu,

    Aceh Utara, Provinsi Aceh

  • BB AA HH AA NN AA JJ AA RR (( JJUURRUUSSAANN TTEEKKNNIIKK MMEESSIINN))

    MM EE KK AA TT RR OO NN IIKK AA

    Disusun Oleh:

    AABBUUBBAAKKAARR,, SSTT,, MMTT

    FFAAKKUULLTTAASS TTEEKKNNIIKK

    UUNNIIVVEERRSSIITTAASS MMAALLIIKKUUSSSSAALLEEHH

    22001144

  • BAHAN AJAR JJUURRUUSSAANN TTEEKKNNIIKK MMEESSIINN

    TTIIMM PPEENNGGEELLOOLLAA BBAAHHAANN AAJJAARR

    FAKULTAS TEKNIK UNIVERSITAS MALIKUSSALEH

    PPEENNAASSEEHHAATT::

    Ir. T. Hafli,. MT Dekan Fakultas Teknik Universitas Malikussaleh

    PPEENNAANNGGGGUUNNGG JJAAWWAABB::

    Herman Fithra, ST,. MT Pembantu Dekan I Bidang Akademik

    Bustami, S.Si,. M.Si Pembantu Dekan II Bidang Keuangan

    Edzwarsyah, ST,. MT Pembantu Dekan III Bidang Kemahasiswaan

    Salwin, ST,. MT Pembantu Dekan IV Bidang Kerjasama dan Informasi

    KKEETTUUAA PPEENNYYUUNNTTIINNGG::

    Zulfikar, ST,. MT Ketua Jurusan Teknik Mesin

    Reza Putra, ST,. M.Eng Sekretaris Jurusan Teknik Mesin

    TTAATTAA UUSSAAHHAA DDAANN BBEENNDDAAHHAARRAA::

    Elizar, S . Sos Kepala Tata Usaha

    Ismail, ST Bendahara

  • SSAAMMBBUUTTAANN

    KKEETTUUAA JJUURRUUSSAANN TTEEKKNNIIKK MMEESSIINN

    FFAAKKUULLTTAASS TTEEKKNNIIKK UUNNIIVVEERRSSIITTAASS MMAALLIIKKUUSSSSAALLEEHH

    Dalam upaya peningkatan kualitas mutu pembelajaran sesuai dengan Tri Dharma Perguruan Tinggi, salah satunya adalah

    penyediaan bahan ajar Mekatronika. Bahan ajar Mekatronika in i dibuat sebagai pegangan untuk dosen pengampu dan mahasiswa dalam

    melaksanakan proses pembelajaran. Bahan ajar Mekatronika in i sangat penting sebagai salah satu

    referensi untuk kemudahan dalam proses belajar mengajar untuk mata kuliah pada Jurusan Teknik Mesin di Fakultas Teknik Unimal, Bahan

    ajar ini semoga dapat memberikan manfaat bagi para pembaca. Kepada sdr Abubakar, ST,. MT penyusun yang telah membuat

    bahan ajar in i dan juga kepada semua pihak yang telah membantunya, kami ucapkan terimakasih.

    Reuleut, 24 Agustus 2014

    Ketua Jurusan Teknik Mesin Fakultas Teknik Unimal,

    Zulfikar, ST,. MT

    Nip:197809182003121001

  • KKAATTAA PPEENNGGAANNTTAARR

    Puji syukur kehadirat Allah SWT dengan rahmatnya penulis diberi kesehatan dan waktu sehingga dapat menyelesaikan penulisan

    bahan ajar tentang Mekatronika yang di fokuskan tenatang teknologi yang mengkombinasikan mekanika dengan elektronik serta teknologi

    informasi untuk membentuk interaksi fungsi dan keterpaduan ruang dalam komponen modul yang kiranya menjadi pengangan terutama

    untuk mata kuliah Mekatronika di Jurusan Teknik Mesin Fakultas Teknik Universitas Malikussaleh..

    Dengan buku ini diharapkan akan menambah bahan bacaan dan rujukan mengenai aspek teoritis dan praktis dalam menuntukan bahan sesuai dengan fungsi dan kegunaannya. Atas terselesainya buku ini

    penulis mengucapkan terima kasih kepada Bapak Ir. T. Hafli, MT selaku Dekan Fakultas Teknik atas dukungan dan arahannya untuk

    meningkatkan mutu penulisan bahan ajar in i.

    Lhokseumawe, 23 September 2014 Penulis.

    Abubakar, ST,. MT NIP. 196808202002121001

  • LLEEMMBBAARR PPEENNGGEESSAAHHAANN

  • This page is intentionallly left Blank

  • Daftar Isi

    ix

    DDAAFFTTAARR IISSII

    Sambutan Ketua Jurusan Teknik Mesin.........................................................................v Kata Pengantar ..............................................................................................................vi Lembar Pengesahan .....................................................................................................vii Daftar Isi ....................................................................................................................... ix Silabus Mata Kuliah.....................................................................................................xii Satuan Acara Pengajaran (SAP) .................................................................................. xv

    BAB 1. PENGANTAR MEKATRONIKA...............................................................1

    1.1. Deskripsi Singkat ....................................................................................1 1.2. Tujuan Intruksional Khusus....................................................................1 1.3. Penyajian.................................................................................................1

    1.3.1. Pengantar......................................................................................1 1.3.2. Gambaran Umum Tentang Mekatronika .....................................3 1.3.3. Aspek Pengendalian Elektrik .......................................................5 1.3.4. Aspek Mekanika ..........................................................................7

    1.4 Penutup.....................................................................................................9 1.4.1. Bahan Diskusi Dan Tugas ...........................................................9

    1.5 Daftar Pustaka........................................................................................10 1.6. Senarai....................................................................................................10

    BAB 2. S E N S O R..................................................................................................11

    2.1. Deskripsi Singkat ..................................................................................11 2.2. Tujuan Instruksional Khusus ................................................................11

    2.3.2. Sensor Cahaya...........................................................................12 2.3.3. Sensor Suhu...............................................................................12 2.3.4. Sensor Proximity.......................................................................13 2.3.5. Pressure Sensors........................................................................16 2.3.6. Displacement Transduser...........................................................17 2.3.7. Sensor Putaran/Velocity (Rpm Sensor) .....................................18

    2.4 Penutup...................................................................................................18 2.4.1 Bahan Diskusi Dan Tugas ..........................................................18

    2.5 Daftar Pustaka........................................................................................19 2.6. Senarai....................................................................................................19

    BAB 3. AKTUATOR ELEKTRIK .........................................................................21

    3.1. Deskripsi Singkat ..................................................................................21 3.2. Tujuan Intruksional Khusus..................................................................21 3.3. Penyajian...............................................................................................21

    3.3.1. Pengantar....................................................................................21 3.3.2. Relay ..........................................................................................22 3.3.3. Solenoida....................................................................................23 3.3.4. Motor Stepper ............................................................................23

  • Bahan Ajar Jurusan Teknik Mesin- Mekatronika

    x

    3.3.5. Servo Motor...............................................................................25 3.3.6. Motor Dc....................................................................................26 3.3.7. Motor Ac....................................................................................27

    3.4. Penutup..................................................................................................30 3.4.1 Bahan Diskusi Dan Tugas ..........................................................30

    3.5 Daftar Pustaka........................................................................................30 3.6. Senarai....................................................................................................30

    BAB 4. SISTEM MEKANIK...................................................................................31

    4.1. Deskripsi Singkat ..................................................................................31 4.2. Tujuan Intruksional Khusus..................................................................31 4.3. Penyajian...............................................................................................31

    4.3.1. Pengantar....................................................................................31 4.3.2. Transmisi Mekanik ....................................................................31 4.3.3. Kinematika .................................................................................34 4.3.4. Pneumatik............................................................................