Click here to load reader

Anticiperen op klimaatveranderingen KLIMAATADAPTATIE

  • View
    29

  • Download
    2

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Anticiperen op klimaatveranderingen KLIMAATADAPTATIE. Klimaatverandering wordt zichtbaar W aarnemingen in Vlaanderen (VMM). Klimaatverandering wordt zichtbaar waarnemingen in Vlaanderen (VMM). - PowerPoint PPT Presentation

Text of Anticiperen op klimaatveranderingen KLIMAATADAPTATIE

PowerPoint-presentatie

Anticiperen op klimaatveranderingen KLIMAATADAPTATIE

Klimaatverandering wordt zichtbaar Waarnemingen in Vlaanderen (VMM)

De bevindingen van het Europese rapport worden bevestigd door de Vlaamse MIRA-indicatoren voor klimaatverandering.

De signalen uit het Europese rapport worden bevestigd door de waarnemingen in Vlaanderen en Belgi. Op de MIRA-website werden eind 2012 verschillende klimaatindicatoren geactualiseerd met de nieuwe data en de resultaten van een uitgebreide statistische analyse. Nieuw sinds 2012 is dat ook de data voor extreme weersfenomenen zijn meegenomen (extreme neerslag, extreme droogte, hittegolven).

Een greep uit de indicatoren: Het is in ons land al gemiddeld 2,3C warmer dan in de pre-industrile periode. 2011 is het warmste jaar sinds de metingen startten in 1833. De temperatuur stijgt het meest in de lente.De frequentie van hittegolven is sinds de jaren 1990 verdubbeld ten opzichte van het gemiddelde in de 20ste eeuw. Hittegolven leiden ook bij ons tot extra sterfgevallen in de zomermaanden.Het wordt steeds natter, vooral in de winter. Het aantal dagen met (veel) zware neerslag verdubbelde. Ook het zeeniveau vertoont een significante stijging.Het aantal overstromingen neemt duidelijk toe, maar er is nog geen definitief bewijs dat klimaatverandering hier mee aan de basis ligt.

2

Klimaatverandering wordt zichtbaar waarnemingen in Vlaanderen (VMM)

gemiddeld 2,3C warmer dan in pre-industrile periode - 2011 warmste jaar sinds de metingen startten (1833) - temperatuur stijgt het meest in de lentefrequentie van hittegolven sinds de jaren 1990 verdubbeld ten opzichte van gemiddelde in 20ste eeuw - hittegolven leiden tot extra sterfgevallen in zomermaandensteeds natter, vooral in de winter - aantal dagen met (veel) zware neerslag verdubbelde zeeniveau vertoont een significante stijging (gemiddeld 3mm/jaar sinds 1970)aantal overstromingen neemt duidelijk toeDe bevindingen van het Europese rapport worden bevestigd door de Vlaamse MIRA-indicatoren voor klimaatverandering.

De signalen uit het Europese rapport worden bevestigd door de waarnemingen in Vlaanderen en Belgi. Op de MIRA-website werden eind 2012 verschillende klimaatindicatoren geactualiseerd met de nieuwe data en de resultaten van een uitgebreide statistische analyse. Nieuw sinds 2012 is dat ook de data voor extreme weersfenomenen zijn meegenomen (extreme neerslag, extreme droogte, hittegolven).

Een greep uit de indicatoren: Het is in ons land al gemiddeld 2,3C warmer dan in de pre-industrile periode. 2011 is het warmste jaar sinds de metingen startten in 1833. De temperatuur stijgt het meest in de lente.De frequentie van hittegolven is sinds de jaren 1990 verdubbeld ten opzichte van het gemiddelde in de 20ste eeuw. Hittegolven leiden ook bij ons tot extra sterfgevallen in de zomermaanden.Het wordt steeds natter, vooral in de winter. Het aantal dagen met (veel) zware neerslag verdubbelde. Ook het zeeniveau vertoont een significante stijging.Het aantal overstromingen neemt duidelijk toe, maar er is nog geen definitief bewijs dat klimaatverandering hier mee aan de basis ligt.

3

45 % bodemafdichting wateroverlast uit riolering wateroverlast uit waterlopen Wateroverlast door bodemafdichting & neerslagextremen

Een belangrijk aandeel zijn de effecten van klimaatverandering als gevolg van de vergaande bodemafdichting in het stedelijk gebied. 45% van het Gents grondgebied is afgesloten van de onderliggende bodem. In de kernstad loopt dit percentage zelfs op tot boven de 80%. Op afgedichte ondergronden kunnen meer frequente extreme neerslagbuien voor lokale wateroverlast zorgen. De gemiddelde afdichting in Gent is 44,6 % tot > 80% in binnenstad, in Antwerpen 53,6 %, in Brugge 30,4 %, in Brussels Hoofdstedelijk Gewest 58,1 %.

Onderscheid - overlast uit riolering na extreme zomeronweersbuien (pluvial flood) Riolering in kernstad aangepast? - overlast uit waterlopen na langdurige neerslag, eerder wintertoestand (fluvial flood)4

Hitte-stress door verstening, stedelijk hitte-eiland & opwarming

Socio-economische studie Vlaanderen Adaptatie aan klimaatverandering, globale kosten en praktijkvoorbeelden:Kosten voor de Vlaamse maatschappij zonder adaptatie = grootte-orde 1 tot 3,5 miljard , in grote mate bepaald door sterfgevallen door hittestress

Hitte is daarenboven nadelig voor de luchtkwaliteit en zorgt voor meer kans op smogvorming in de stad.

Bodemafdichting en verstening dragen ook bij aan het stedelijk hitte-eiland met hogere temperaturen in de binnenstad. Door een stijging van de gemiddelde temperaturen en het frequenter optreden van hittegolven zal het stedelijk hitte-eiland-effect nog versterkt worden, met hittestress tot gevolg.

Stedelijk hitte-eiland effect: temperatuursverschil tussen stedelijk (urbaan) en landelijk (ruraal) gebied.Naast bevolkingsdichtheid, ook bepaald door versteningsgraad, type en kleur van materiaal, hoogte gebouwen, windeffecten, groen en water in de stad,

Slachtoffers in gevoelige groepen: zieken, senioren (> 65 jaar) en kinderenHitte slachtoffers: zie voorbeeld hittegolf 2006: 940 slachtoffers Belgi

Conclusie rapport LNE: Socio-economische studie Vlaanderen Adaptatie aan klimaatverandering, globale kosten en praktijkvoorbeelden:Kosten voor de Vlaamse maatschappij zonder adaptatie = grootte-orde 1 tot 3,5 miljard , in grote mate bepaald door sterfgevallen door hittestress

Maar voor iedereen hebben hittegolven impact op het comfort (slechte nachten, moeilijke arbeidsomstandigheden,)

5

Lagere waterstand rivieren door klimaatverandering28 april 2011, De MorgenLandbouwers in de problemen door droge weer6 mei 2011, De MorgenDroogte kan nog maanden duren6 mei 2011, De StandaardLage waterstand Rijn bezorgt Ford problemen 10 mei 2011, de redactieWaterschaarste door waterbehoefte & droogte

Impact op (drink)waterwinning en transportfunctie Gentse kanalen

Frequentere droogte kan een impact hebben op de beschikbaarheid en kwaliteit van water. Enerzijds functie van waterwegen die in gedrang komt door te laag waterpeil (Transport), anderzijds te weinig water beschikbaar voor verbruik (huishoudens, industrie en landbouw)

Er zijn aanwijzingen dat droogte en waterschaarste n van de meest voelbare effecten van klimaatverandering voor Vlaanderen zal zijn.De waterbeschikbaarheid voor Vlaanderen is namelijk erg klein (ongeveer 2.000 m/inwoner per jaar, terwijl er van een watertekort wordt gesproken indien waterbeschikbaarheid < 17.000 m/inwoner per jaar!!). Oorzaken: - hoge bevolkingsdichtheid, dus veel vraag naar water - er zijn weinig grote waterlopen - er is betrekkelijk weinig grondwater

Daar komt dan nog eens bij dat van het water dat we hebben, we al heel veel gebruikenn dat het waterverbruik van de bevolking al zuinig isDus daar is weinig marge meer. Droogte heeft onmiddellijk een groot effect.

VMM:Afhankelijk van de methode blijkt dat er gemiddeld in Vlaanderen en Brussel jaarlijks tussen 1 100 en 1 700 m water per persoon beschikbaar is. Internationaal wordt dit als zeer weinig bestempeld. Slechts enkele Westerse landen beschikken over nog minder water per inwoner (Itali en Tsjechi). Zelfs in landen als Spanje, Portugal en Griekenland is de waterbeschikbaarheid per inwoner groter dan in Vlaanderen en Brussel. De belangrijkste oorzaak van die lage waterbeschikbaarheid is de grote bevolkingsdichtheid in Vlaanderen en Brussel. Het beschikbare water moet over een groot aantal inwoners verdeeld worden, terwijl de oppervlakte beperkt is. Verder zijn er ook geen heel grote rivieren die Vlaanderen binnenstromen.

Deze analyses tonen nogmaals aan waarom het, ook in Vlaanderen, belangrijk is om zuinig en efficint met het beschikbare water om te springen.Zie 'MIRA indicator: waterbeschikbaarheid in Vlaanderen'.

6Kennisopbouw

No-regretmaatregelenintegraal waterbeleid, groendaken, materialen en verharding, straatbomen, groenzones,Bouwreglement, aanleg openbaar domein, subsidiesHuidige aanpak klimaatadaptatie

KennisopbouwOnderzoek stedelijk hitte-eiland effectStedelijk hitte-eiland effect in kaart brengen

Stedelijk hitte-eiland effect analyserenoorzaken detecterenkwetsbaarheid in kaart brengentoekomstprojecties makenbeleidsaanbevelingen opmaken

Nu fase twee:Analyseren van hot spots en cold spots om oorzakelijke verbanden te detecterenKwetsbaarheid verder in kaart brengen (zowel heden als naar de toekomst), focus op kwetsbare bevolkingKomen tot beleidsaanbeveling: hoe kunnen we omgaan met (toenemend) hitte-eilandeffect, hoe hittestress voorkomen of verminderen

No-regret maatregelen

Hemelwater vasthouden aan de bron om wateroverlast te voorkomen en grondwater aan te vullen

Ruimte van daken maximaal inzetten: groendaken vele positieve effecten in stedelijke omgeving

Bouwreglement Stad GentVoorbeeld aangepast bouwreglement

prioriteit aan hergebruik van hemelwater: hemelwaterput + maximaal nuttig gebruikgroendak voor elk plat dak (tot 15 graden) niet aangesloten op hemelwaterputverharde oppervlakken tot minimum beperken + voorkeur voor waterdoorlatende verharding of natuurlijke infiltratieafvoer van niet-waterdoorlatende verharde oppervlakken en daken, die niet nuttig gebruikt wordt: infiltreren bufferen voor vertraagde afvoer indien infiltreren niet kanVervolgtraject KlimaatadaptatieVerdere kennisopbouw (hitte, piekneerslagen, droogte, kwetsbaarheid, effectiviteit maatregelen, )Principes integreren in beleidsplannen/instrumenten/projectenStructuurvisie 2030 - mogelijkhedenVerder inzetten op groene lobben, in combinatie met ruimte voor water, streven naar windcorridorBeperken bodemafdichting en verstening met mogelijkheden voor infiltratie Groen-blauwe netwerken (groenstruct