Upload
-
View
829
Download
4
Embed Size (px)
Citation preview
ÂπταH M E P E ΣÂπταH M E P E Σ
KYPIAKH 22 ΔEKEMBPIOY 2002
ÛÛÛÛÙÙÙÙÔÔÔÔ NNNNÂÂÂÂÔÔÔÔÂÂÂÂÏÏÏÏÏÏÏÏËËËËÓÓÓÓÈÈÈÈÎÎÎÎfifififi ¢¢¢¢ÈÈÈÈ‹‹‹‹ÁÁÁÁËËËËÌÌÌÌ····XXPPII™™TTOOYY°°EENNNNAAXXPPII™™TTOOYY°°EENNNNAA
2 H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 2
... Kαι επ� γης ειρ�
TI ™HMAINEI ÁÈ· Ì·˜ Û‹ÌÂÚ· Ë ÁÈÔÚÙ‹ ÙˆÓ XÚÈ-ÛÙÔ˘Á¤ÓÓˆÓ; B¤‚·ÈË -Ï›ÁÔ Ôχ- Â›Ó·È ÁÈ· fiÏÔ˘˜Ì·˜ Ë ÁÈÔÚÙÈÓ‹ ·ÙÌfiÛÊ·ÈÚ·, Ô˘ ‰È·ÚΛ fiÏÔ ÙÔ
¢ˆ‰Âη‹ÌÂÚÔ, Ò˜ Ù· ºÒÙ·. OÈ ‚ÈÙÚ›Ó˜ Ì ٷ ‰ÒÚ·,ÙȘ Ê¿ÙÓ˜ Î·È ÙÔ˘˜ ·˚-B·Û›Ïˉ˜, Ì Ùԇʘ ·fi‚·Ì‚¿ÎÈ Ô˘ ÌÈÌÔ‡ÓÙ·È ÙȘ ÓÈÊ¿‰Â˜ ÙÔ˘ ¯ÈÔÓÈÔ‡ ‹ ÌÂÎÚ‡ÛÙ·ÏÏ· ¯ÈÔÓÈṲ̂ӷ Ì ÛÚ¤È, Ù· ÙÛÔ˘Ú¤ÎÈ·, Ù·ÌÂÏÔ̷οÚÔÓ· Î·È Ù· ÛηÏÙÛÔ‡ÓÈ·, Ô˘ Û¯ËÌ·Ù›-˙Ô˘Ó ÛˆÚÔ‡˜ ÛÙȘ ÚÔı‹Î˜ ÙˆÓ ˙·¯·ÚÔÏ·ÛÙ›ˆÓ.T· Ï·ÛÙÈο ¯ÚÈÛÙÔ˘ÁÂÓÓÈ¿ÙÈη ‰¤ÓÙÚ· Ì ٷ ËÏÂ-ÎÙÚÈο Ï·ÌÈfiÓÈ· Ô˘ ·Ó·‚ÔÛ‚‹ÓÔ˘Ó Î·È Ì ٷ ‰ÒÚ·ÛÙË ‚¿ÛË ÙÔ˘˜, Ù˘ÏÈÁ̤ӷ Û ʷÓÙ·¯ÙÂÚ¤˜ Ì·ÚÌ·Úfi-ÎÔÏϘ Î·È ‰Â̤ӷ Ì Ôχ¯ÚˆÌ˜ ÎÔÚ‰¤Ï˜, ÙÔ ÌÂ-Á¿ÏÔ ¯ÚÈÛÙÔ˘ÁÂÓÓÈ¿ÙÈÎÔ ‰¤ÓÙÚÔ ÛÙËÓ ÎÂÓÙÚÈ΋ Ï·-Ù›· Ù˘ fiÏ˘.
E›Ó·È ·ÎfiÌË Ù· ¯ÚÈÛÙÔ˘ÁÂÓÓÈ¿ÙÈη οϷÓÙ·, Ô˘›Ûˆ˜ Ì·˜ ʤÚÓÔ˘Ó ·È‰ÈΤ˜ ·Ó·ÌÓ‹ÛÂȘ, Ô˘ Ù· ÙÚ·-ÁÔ˘‰Ô‡Ó Ù· ·È‰¿ÎÈ· Ù˘ ÔÏ˘Î·ÙÔÈΛ·˜, ¤Ó· ¤Ó· ‹‰˘Ô ‰˘Ô, ηÈϤÓ ›Û· ›Û·Ù· ÚÒÙ· Ïfi-ÁÈ·, ‚È¿˙ÔÓÙ·ÈÓ· ¢¯ËıÔ‡ÓÎÈ ‡ÛÙÂÚ· Ûˆ-·›ÓÔ˘Ó ÂÚÈ-̤ÓÔÓÙ·˜ ÙÔÊÈÏÔ‰ÒÚËÌ·.
E›Ó·È ›Û˘ ÙÔ ¯ÚÈÛÙÔ˘ÁÂÓÓÈ¿ÙÈÎÔ ÙÚ·¤˙È ÛÙÔÛ›ÙÈ (ÁÈ· fiÛÔ˘˜ ‰ÂÓ ÛÎÔÚ›Û·Ó ÛÙȘ ÂΉÚÔ̤˜ ‹ÛÙ· ÙÔ˘ÚÈÛÙÈο Ù·Í›‰È· «Ì ÔÚÁ·ÓˆÌ¤ÓÔ ÁÎÚÔ˘»), ‹ÙÔ «¯ÚÈÛÙÔ˘ÁÂÓÓÈ¿ÙÈÎÔ Ú‚ÂÁÈfiÓ», Û οÔÈÔ ÂÛÙÈ·Ùfi-ÚÈÔ Ô˘ Í¿ÊÓÔ˘ Á›ÓÂÙ·È «ÎÔÛÌÈÎfi» Î·È ÛÂÚ‚›ÚÂÈ «¯ÚÈ-ÛÙÔ˘ÁÂÓÓÈ¿ÙÈÎÔ ÌÂÓÔ‡».
°È· ÌÂÚÈÎÔ‡˜ Ô˘ ¤¯Ô˘Ó ÚfiÛÊ·Ù˜ ÙȘ Ú›˙˜ ÙÔ˘˜ÛÙ· ¯ˆÚÈ¿ Ô˘ Âڋ̈۷Ó, Ë ÁÈÔÚÙ‹ ÙˆÓ XÚÈÛÙÔ˘Á¤Ó-ÓˆÓ ÛËÌ·›ÓÂÈ ›Ûˆ˜ ·ÎfiÌË Î¿ÔȘ ·È‰ÈΤ˜ ·Ó·ÌÓ‹-ÛÂȘ Ì ÛÈÙÈÎȤ˜ Ì˘ÚÔ˘‰È¤˜ ·fi «·Ï·ÁΛÙ˜», Ì η-Ú‡‰È· Î·È Ì¤ÏÈ, Ì ¯ÚÈÛÙfi„ˆÌ· Î·È ÎÔ˘ÏÔ‡ÚÈ·, ÌÂÙÛÈÁ·Ú›‰Â˜ ·fi ¯ÔÈÚÈÓfi Î·È Î¿ÔȘ ·fiÚÈÛÙ˜ ‰ÈËÁ‹-ÛÂȘ ÁÈ· ηÏÏÈηÓÙ˙¿ÚÔ˘˜ Ô˘ ÙÚÈÁ˘ÚÓÔ‡Ó ·˘Ù¤˜ ÙȘ̤Ú˜ Î·È Ì·›ÓÔ˘Ó ÛÙ· Û›ÙÈ· ·fi ÙȘ ηÌÈÓ¿‰Â˜(ÔȘ ηÌÈÓ¿‰Â˜;).
AÏÏ·Í·Ó ÙfiÛ·, ·ÏÏ¿ ‰ÂÓ ¿ÏÏ·Í·Ó ÌÔÓÔÌÈ¿˜.™ÎÂÊًηÌ ӷ ·Ó·˙ËÙ‹ÛÔ˘Ì ÙË ÁÈÔÚÙ‹ ÙˆÓ XÚÈ-
ÛÙÔ˘Á¤ÓÓˆÓ ÛÙË ÓÂÔÂÏÏËÓÈ΋ Â˙ÔÁÚ·Ê›·, Î·È ÂȉÈ-ÎfiÙÂÚ· ÛÙÔ ‰È‹ÁËÌ·, Ô˘ ‰›ÓÂÈ ÔÏÔÎÏËڈ̤Ó˜ ÌÔÚ-ʤ˜ Û ϛÁ˜ ÛÂÏ›‰Â˜, Î·È Ó· ȉԇÌ Ҙ ÙË ‚›ˆÓ·Ó ÔÈ¿ÓıÚˆÔÈ ÙÔ˘ ÙfiÔ˘ Ì·˜.
H ·Ó·˙‹ÙËÛ‹ Ì·˜ ÍÂΛÓËÛ ·fi Ù· Ù¤ÏË ÙÔ˘ 18Ô˘·ÈÒÓ·, ÔfiÙ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÔÓÙ·È Ù· ÚÒÙ· ÓÂÔÂÏÏËÓÈο‰ÈËÁ‹Ì·Ù· (ÌÂÙ·ÊÚ¿ÛÂȘ ‹ ÌÈÌ‹ÛÂȘ Á·ÏÏÈÎÒÓ ÚÔÙ‡-ˆÓ ÛÙËÓ ·Ú¯‹), Î·È ÊÙ¿ÓÂÈ Ò˜ ÙȘ ̤Ú˜ Ì·˜. AÏÏ¿ÁÈ· Ù· ÚÒÙ· ÔÁ‰fiÓÙ· ÂÚ›Ô˘ ¯ÚfiÓÈ· ÔÈ Ì·ÚÙ˘Ú›Â˜,fiÛÔ ÙÔ˘Ï¿¯ÈÛÙÔÓ ÌÔÚ¤Û·Ì ӷ ‰È·ÈÛÙÒÛÔ˘ÌÂ, ›-Ó·È ·Ó‡·ÚÎÙ˜. OÈ Â˙ÔÁÚ¿ÊÔÈ Ì·˜, ˘ÓˆÙÈṲ̂ÓÔÈ,ı· ¤ÏÂÁ ηÓ›˜, ·fi ÙȘ ÚÔÌ·ÓÙÈΤ˜ ‰ÈËÁ‹ÛÂȘ Ù˘E˘ÚÒ˘, ¯¿ÓÔÓÙ·È Û ÔÓÂÈÚÔÔÏ‹Ì·Ù· Î·È Û¯Â‰fiÓ‰ÂÓ ‚Ï¤Ô˘Ó fiÛ· Û˘Ì‚·›ÓÔ˘Ó ÌÚÔÛÙ¿ ÛÙ· fi‰È·ÙÔ˘˜. XÚÂÈ¿ÛÙËΠӷ ÊÙ¿ÛÔ˘Ì ÛÙË ÏÂÁfiÌÂÓË N¤·AıËÓ·˚΋ ™¯ÔÏ‹ ‹ ™¯ÔÏ‹ Ù˘ HıÔÁÚ·Ê›·˜, fiˆ˜ ·Ï-ÏÈÒ˜ ÔÓÔÌ¿ÛÙËÎÂ, ÁÈ· Ó· Û˘Ó·ÓÙ‹ÛÔ˘Ì ÙÔ˘˜ ‰ÈËÁË-Ì·ÙÔÁÚ¿ÊÔ˘˜ Ô˘ ·ÁˆÓ›˙ÔÓÙ·È Ó· È‰Ô‡Ó ÙÈ ·ÎÚÈ‚Ò˜Û˘Ì‚·›ÓÂÈ Á‡Úˆ ÙÔ˘˜, ‰ËÏ·‰‹ ÛÙÔÓ ÙfiÔ ÙÔ˘˜, Î·È Ó’·ÎÔ‡ÛÔ˘Ó ÙÔ˘˜ ¯Ù‡Ô˘˜ Ù˘ ηډȿ˜ – Ù˘ ‰È΋˜ÙÔ˘˜ Î·È ÙˆÓ Û˘Ó·ÓıÚÒˆÓ ÙÔ˘˜. T· ‰ÈËÁ‹Ì·Ù¿ ÙÔ˘˜Ù· ÔÓfiÌ·˙·Ó ÁÈ’ ·˘Ùfi «ÂÏÏËÓÈο ‰ÈËÁ‹Ì·Ù·».
T· Â˘Ú‹Ì·Ù·, ÏÔÈfiÓ, Î·È Ù· Û˘ÌÂÚ¿ÛÌ·Ù·, ·˘Ù‹˜Ù˘ ‰È·‰ÚÔÌ‹˜ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙Ô˘Ì ‰Ò.
Aνθολ�γηση - Σχολιασμ�ς:
Ãπ™Δ√º√ƒ√™ ª∏§πø¡∏™°πøƒ°√™ ¶∞°∞N√™
Eπιμ�λεια αφιερ�ματος:
∫ø™Δ∏™ °π√Àƒ°√™
ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑΣTO
NEOEΛΛHNIKOΔIHΓHMA
«Kαι επ� γης ειρ�νη,εν ανθρ�ποις ευδοκ�α...»
O εικονισμ�ς της Γ�ννησης
Oπως τον ε�δε ο Z. ¶··ÓÙˆÓ›Ô˘
Xριστο�γεννα «Στο Xριστ�στο K�στρο»
Mε τον AÏ. ¶··‰È·Ì¿ÓÙË
Mε τους θαλασσοδαρμ�νους
Tου AÏ. MˆÚ·˚Ù›‰Ë
και του A. K·Úη‚›ÙÛ·
Xριστουγεννι�τικα σ$μαντραστην ορειν$ Eλλ�δα
Tου XÚ. XÚËÛÙÔ‚·Û›ÏË
και του K. KÚ˘ÛÙ¿ÏÏË
Xριστο�γεννα μετους απ�κληρους
Tου °. BÏ·¯ÔÁÈ¿ÓÓË
και του ¢. BÔ˘Ù˘Ú¿
«Παραμον$ Xριστο�γεννα»στο Aϊβαλ)
Tου ºÒÙË KfiÓÙÔÁÏÔ˘
Tα Xριστο�γεννα της Kατοχ$ς
Mε τον HÏ. BÂÓ¤˙Ë
και τον T. K·˙·ÓÙ˙‹
Σαν ελπ�δα � σαν προσμον�ακατ�ργαστη...
Tου °. Iˆ¿ÓÓÔ˘
Tου T. K·ÏÔ‡ÙÛ·και του M. •ÂÍ¿ÎË
EÍÒÊ˘ÏÏÔ™‡ÓıÂÛË Ì ÊfiÓÙÔ ˘ÛÙÂÚÔ‚˘˙·ÓÙÈÓ‹
ÂÈÎfiÓ· Ù˘ °¤ÓÓËÛ˘, 15Ô˜ ·È. (Ë-
Á‹: M˘ÚÙ¿Ï˘ A¯ÂÈÌ¿ÛÙÔ˘-¶ÔÙ·ÌÈ¿-
ÓÔ˘, «EÈÎfiÓ˜ ÙÔ˘ B˘˙·ÓÙÈÓÔ‡ MÔ˘-
Û›Ԣ AıËÓÒÓ», 1998).
H KA£HMEPINHEE¶¶TTAA HHMMEEPPEE™™
KYPIAKH 22 ¢EKEMBPIOY 2002
2-31 A º I E P ø M A
Yπε�θυνη «Eπτ� Hμερ�ν»
E § E Y £ E P I A T P A ´ O Y
H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 2 3
νη, εν ανθρ�ποις ευδοκ�α
Õ «Δ�ξα ενυψ�στοιςΘε�...». HΓ�ννηση τουXριστο�, λε-πτομ�ρεια ει-κ�νας τηςKρητικ�ς Σχο-λ�ς, 15ος αι.(πηγ�: «H Bε-νετ�α τωνEλλ�νων»,επιμ. Xρ�σαςMαλτ�ζου.MIΛHTOΣ,Aθ�να).
£ EMŒ§π√ Ù˘ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈ΋˜ ›ÛÙ˘ Î·È ËÁ‹ ÙˆÓ ıÚËÛ΢ÙÈÎÒÓ ·ÊË-Á‹ÛÂˆÓ Î·È ÙˆÓ ·Ú·ÛÙ¿ÛÂˆÓ Ô˘ Û¯ÂÙ›˙ÔÓÙ·È Ì ÙÔÓ ÂÔÚÙ·ÛÌfi ›-Ó·È Ù· ¢·ÁÁ¤ÏÈ·, Ô˘ Ì·˜ ·Ú·‰fiıËÎ·Ó ÛÙËÓ ÂÏÏËÓÈ΋ ÁÏÒÛÛ· Ù˘
ÂÔ¯‹˜ ÙÔ˘˜, ‰ËÏ·‰‹ ÛÙËÓ KÔÈÓ‹. A˜ ȉԇÌ ÏÔÈfiÓ ÚÒÙ·-ÚÒÙ· Ò˜ ‰ÈËÁÔ‡ÓÙ·ÈÙË °¤ÓÓËÛË ‰‡Ô ·fi ÙÔ˘˜ E˘·ÁÁÂÏÈÛÙ¤˜, Ô˘ ·ÏÏËÏÔÛ˘ÌÏËÚÒÓÔÓÙ·È: O M·Ùı·›Ô˜Î·È Ô §Ô˘Î¿˜.
TÔ ÚÒÙÔ ·fiÛ·ÛÌ·, ·fi ÙÔ K·Ù¿§Ô˘Î¿Ó E˘·ÁÁ¤ÏÈÔ, ÙÔ ·Ú·ı¤ÙÔ˘Ì ÛÙÔÚˆÙfiÙ˘Ô:
EÁ¤ÓÂÙÔ ‰Â ÂÓ Ù·È˜ Ë̤ڷȘ ÂΛӷȘ
ÂÍ‹Ïı ‰fiÁÌ· ·Ú¿ K·›Û·ÚÔ˜ A˘ÁÔ‡ÛÙÔ˘
·ÔÁÚ¿ÊÂÛı·È ¿Û·Ó ÙËÓ ÔÈÎÔ˘Ì¤ÓËÓ. 2
A‡ÙË Ë ·ÔÁÚ·Ê‹ ÚÒÙË ÂÁ¤ÓÂÙÔ ËÁÂÌÔ-
Ó‡ÔÓÙÔ˜ Ù˘ ™˘Ú›·˜ K˘ÚËÓ›Ô˘. 8 K·È ÂÔ-
Ú‡ÔÓÙÔ ¿ÓÙ˜ ·ÔÁÚ¿ÊÂÛı·È, ¤Î·ÛÙÔ˜
ÂȘ ÙËÓ È‰›·Ó fiÏÈÓ. 4 AÓ¤‚Ë ‰Â Î·È IˆÛ‹Ê
·fi Ù˘ °·ÏÈÏ·›·˜ ÂÎ fiψ˜ N·˙·Ú¤Ù ÂȘ
ÙËÓ IÔ˘‰·›·Ó ÂȘ fiÏÈÓ ¢·˘›‰, ‹ÙȘ ηÏ›-
Ù·È BËıϤÌ, ‰È¿ ÙÔ Â›Ó·È ·˘ÙfiÓ ÂÍ Ô›ÎÔ˘
Î·È ·ÙÚÈ¿˜ ¢·˘›‰. 5 AÔÁÚ¿„·Ûı·È Û˘Ó
M·ÚÈ¿Ì ÙË ÌÂÌÓËÛÙÂ˘Ì¤ÓË ·˘ÙÒ Á˘Ó·ÈΛ,
Ô‡ÛË ÂÁ·ˆ. 6 EÁ¤ÓÂÙÔ ‰Â ÂÓ Ùˆ Â›Ó·È ·˘-
ÙÔ‡˜ ÂΛ ÂÏ‹ÛıËÛ·Ó ·È ËÌ¤Ú·È ÙÔ˘ ÙÂ-
ÎÂ›Ó ·˘Ù‹Ó. 7 K·È ¤ÙÂΠÙÔÓ ˘ÈfiÓ ·˘Ù‹˜ ÙÔÓ
ÚˆÙfiÙÔÎÔÓ, Î·È ÂÛ·ÚÁ¿ÓˆÛÂÓ ·˘ÙfiÓ Î·È
·Ó¤ÎÏÈÓÂÓ ·˘ÙfiÓ ÂÓ ÙË Ê¿ÙÓË, ‰ÈfiÙÈ Ô˘Î ËÓ
·˘ÙÔ›˜ ÙfiÔ˜ ÂÓ Ùˆ ηٷχ̷ÙÈ. 8 K·È ÔÈ-
̤Ó˜ ‹Û·Ó ÂÓ ÙË ¯ÒÚ· ÙË ·˘Ù‹ ·ÁÚ·˘ÏÔ‡-
ÓÙ˜ Î·È Ê˘Ï¿ÛÛÔÓÙ˜ Ê˘Ï·Î¿˜ Ù˘ Ó˘ÎÙfi˜
› ÙËÓ Ô›ÌÓËÓ ·˘ÙÒÓ. 9 K·È ȉԇ ¿ÁÁÂÏÔ˜
K˘Ú›Ô˘ ¤ÛÙË ·˘ÙÔ›˜ Î·È ‰fiÍ· K˘Ú›Ô˘ Â-
ÚȤϷ̄ÂÓ ·˘ÙÔ‡˜, Î·È ÂÊÔ‚‹ıËÛ·Ó Êfi-
‚ÔÓ Ì¤Á·Ó. 10 K·È ›ÂÓ ·˘ÙÔ›˜ Ô ¿ÁÁÂÏÔ˜Ø
ÌË ÊԂ›ÛıÂØ È‰Ô‡ Á·Ú ¢·ÁÁÂÏ›˙ÔÌ·È ˘Ì›Ó
¯·Ú¿Ó ÌÂÁ¿ÏËÓ, ‹ÙȘ ¤ÛÙ·È ·ÓÙ› Ùˆ Ï·Ò, 11
OÙÈ ÂÙ¤¯ıË ˘Ì›Ó Û‹ÌÂÚÔÓ ÛˆÙ‹Ú, Ô˜ ¤ÛÙÈ
XÚÈÛÙfi˜ K‡ÚÈÔ˜, ÂÓ fiÏÂÈ ¢·˘›‰. 12 K·È ÙÔ‡-
ÙÔ ˘Ì›Ó ÙÔ ÛËÌ›ÔÓØ Â˘Ú‹ÛÂÙ ‚Ú¤ÊÔ˜
ÂÛ·ÚÁ·ÓˆÌ¤ÓÔÓ, ΛÌÂÓÔÓ ÂÓ Ê¿ÙÓË. 13
K·È ÂÍ·›ÊÓ˘ ÂÁ¤ÓÂÙÔ Û˘Ó Ùˆ ·ÁÁ¤Ïˆ Ï‹-
ıÔ˜ ÛÙÚ·ÙÈ¿˜ Ô˘Ú·Ó›Ô˘ ·ÈÓÔ‡ÓÙˆÓ ÙÔÓ £Â-
fiÓ Î·È ÏÂÁfiÓÙˆÓØ 14 ¢fiÍ· ÂÓ ˘„›ÛÙÔȘ £ÂÒ
Î·È Â› Á˘ ÂÈÚ‹ÓË, ÂÓ ·ÓıÚÒÔȘ ¢‰ÔΛ·.
§Ô˘Î. Bã 1-14
TÔ ·fiÛ·ÛÌ· ·fi ÙÔ K·Ù¿ M·Ùı·›-ÔÓ ÙÔ ·Ú·ı¤ÙÔ˘Ì Û ۇÁ¯ÚÔÓË ÌÂÙ¿-ÊÚ·ÛË* ÂÓfi˜ ·fi ÙÔ˘˜ ÈÔ ¯·Ú·ÎÙËÚÈ-ÛÙÈÎÔ‡˜ ÌÂÙ·ÔÏÂÌÈÎÔ‡˜ ÔÈËÙ¤˜ Ì·˜,ÙÔ˘ £ÂÛÛ·ÏÔÓÈÎÈÔ‡ NÙ›ÓÔ˘ XÚÈÛÙÈ·Ófi-Ô˘ÏÔ˘:
AÊÔ‡ ÏÔÈfiÓ ÁÂÓÓ‹ıËÎÂ Ô IËÛÔ‡˜ ÛÙË
BËıÏÂ¤Ì Ù˘ IÔ˘‰·›·˜, ÙÔÓ Î·ÈÚfi ÙÔ˘ ‚·ÛÈ-
ÏÈ¿ HÚÒ‰Ë, ¤ÊÙ·Û·Ó ÛÙ· IÂÚÔÛfiÏ˘Ì· Ì¿-
ÁÔÈ ·fi ÙËÓ ·Ó·ÙÔÏ‹ 2 ϤÁÔÓÙ·˜: «¶Ô‡ ›-
Ó·È Ô B·ÛÈÏÈ¿˜ ÙˆÓ IÔ˘‰·›ˆÓ Ô˘ ÁÂÓÓ‹-
ıËÎÂ; E›‰·Ì ÙÔ ¿ÛÙÚÔ ÙÔ˘ ÛÙËÓ ·Ó·ÙÔÏ‹
Î·È ‹Úı·Ì ӷ ÙÔÓ ÚÔÛ΢ӋÛÔ˘Ì». 3
OÙ·Ó ÙÔ ¿ÎÔ˘ÛÂ Ô ‚·ÛÈÏÈ¿˜ HÚ҉˘ Ù·Ú¿-
¯ÙËÎÂ Î·È Ì·˙› ÙÔ˘ fiÏË Ë IÂÚÔ˘Û·Ï‹Ì. 4 ™˘-
ÁΤÓÙÚˆÛ ÏÔÈfiÓ fiÏÔ˘˜ ÙÔ˘˜ ·Ú¯ÈÂÚ›˜
Î·È ÙÔ˘˜ ÁÚ·ÌÌ·Ù›˜ ÙÔ˘ Ï·Ô‡ Î·È ˙ËÙÔ‡ÛÂ
Ó· Ì¿ıÂÈ ·fi ·˘ÙÔ‡˜ Ô‡ Ô XÚÈÛÙfi˜ ÁÂÓ-
ÓȤٷÈ. 5 K·È ·˘ÙÔ› ÙÔ˘ ›·Ó: «™ÙË BËıϤÌ
Ù˘ IÔ˘‰·›·˜Ø ÁÈ·Ù› ¤ÙÛÈ Â›Ó·È ÁÚ·Ì̤ÓÔ
·fi ÙÔÓ ÚÔÊ‹ÙË: 6 “KÈ ÂÛ‡ BËıϤÌ, ̄ ÒÚ·
ÙÔ˘ IÔ‡‰·, ‰ÂÓ Â›Û·È ‰ÈfiÏÔ˘ ηÙÒÙÂÚË ÌÂ-
ٷ͇ ÙˆÓ fiÏÂˆÓ ÙÔ˘ IÔ‡‰·Ø ÁÈ·Ù› ·fi Û¤-
Ó· ı· ‚ÁÂÈ Ô ·Ú¯ËÁfi˜, Ô˘ ı· ÔÈÌ¿ÓÂÈ ÙÔÓ
Ï·fi ÌÔ˘ ÙÔÓ IÛÚ·‹Ï”». 7 TfiÙÂ Ô HÚ҉˘ ο-
ÏÂÛ ÎÚ˘Ê¿ ÙÔ˘˜ Ì¿ÁÔ˘˜, ÂÍ·ÎÚ›‚ˆÛ ·fi
·˘ÙÔ‡˜ ÙÔÓ ¯ÚfiÓÔ Ô˘ Ê¿ÓËΠÙÔ ¿ÛÙÚÔ, 8
Î·È ÙÔ˘˜ ¤ÛÙÂÈÏ ÛÙË BËıÏÂ¤Ì Ï¤ÁÔÓÙ·˜:
«¶¿ÙÂ Î·È ÂÍÂÙ¿ÛÙ ·ÎÚÈ‚Ò˜ ÁÈ· ÙÔ ·È‰›,
Î·È ·Ó ÙÔ ‚Ú›ÙÂ, ÂȉÔÔÈ‹ÛÙ ÌÂ, Ó· ¤Úıˆ
ÎÈ ÂÁÒ Ó· ÙÔ ÚÔÛÎ˘Ó‹Ûˆ». 9 A˘ÙÔ›, ·ÊÔ‡
¿ÎÔ˘Û·Ó ÙÔÓ ‚·ÛÈÏÈ¿, ÍÂΛÓËÛ·Ó. K·È Ó·,
ÙÔ ¿ÛÙÚÔ Ô˘ ›‰·Ó ÛÙËÓ ·Ó·ÙÔÏ‹, ÙÔ˘˜
Ô‰ËÁÔ‡ÛÂ, ÒÛÔ˘ ‹ÚıÂ Î·È ÛÙ¿ıËΠ¿-
Óˆ ÂΛ Ô˘ ‹Ù·Ó ÙÔ ·È‰›. 10 OÙ·Ó ÏÔÈfiÓ
›‰·Ó ÙÔ ¿ÛÙÚÔ, ¯¿ÚËÎ·Ó ¯·Ú¿ ÌÂÁ¿ÏË. 11
K·È fiÙ·Ó ‹Úı·Ó ÛÙÔ Û›ÙÈ, ›‰·Ó ÙÔ ·È‰›
Ì ÙË M·Ú›· ÙË ÌËÙ¤Ú· ÙÔ˘, Î·È ¤ÂÛ·Ó
Î·È ÙÔ ÚÔÛ·ÓËÛ·Ó, ÎÈ ‡ÛÙÂÚ· ¿ÓÔÈÍ·Ó
ÙÔ˘˜ ıËÛ·˘ÚÔ‡˜ ÙÔ˘˜ Î·È ÙÔ˘ ÚfiÛÊÂÚ·Ó
‰ÒÚ·: ¯Ú˘Û¿ÊÈ Î·È ÏÈ‚¿ÓÈ Î·È Û̇ÚÓ·. 12
EÂȉ‹ fï˜ ‹Ú·Ó ÂÓÙÔÏ‹ ÛÙÔÓ ‡ÓÔ
ÙÔ˘˜ Ó· ÌËÓ Í·Ó·Á˘Ú›ÛÔ˘Ó ÛÙÔÓ
HÚÒ‰Ë,¤Ê˘Á·Ó ·fi ¿ÏÏÔ ‰ÚfiÌÔ ÁÈ· ÙË ¯Ò-
Ú· ÙÔ˘˜ [...].M·Ùı. Bã1-12
*[ ÂΉ. TÔ PÔ‰·ÎÈfi, Aı‹Ó· 1996]
4 H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 2
O εικονισμ�ς της Γ ννησης ∞¡∞°¡fl™Δ∏˜ ı· ·Ó·ÁÓˆÚ›ÛÂÈ ÛÙȘ ·Ú·-¿Óˆ ¢·ÁÁÂÏÈΤ˜ ·ÊËÁ‹ÛÂȘ, ÛÙÔ Úˆ-ÙfiÙ˘Ô Î·È ÛÙË ÌÂÙ¿ÊÚ·ÛË, fiÏ· Ù· ÛÙÔÈ-¯Â›· Ô˘ ¤¯ÂÈ Û˘ÁÎÂÓÙÚÒÛÂÈ Î·È Î·ıÈÂ-ÚÒÛÂÈ Ë ‚˘˙·ÓÙÈÓ‹ ·ÁÈÔÁÚ·Ê›·. K·È ›ӷÈÁÓˆÛÙfi fiÙÈ ÛÙÔ ÂÍ‹˜ Ô Ù‡Ô˜ Ù˘ ·Ú¿-ÛÙ·Û˘ ÙËÚÔ‡ÓÙ·Ó –Î·È ÙËÚÂ›Ù·È Ò˜ Û‹-
ÌÂÚ·– ·fi ÙÔ˘˜ ÔÚıfi‰ÔÍÔ˘˜ ·ÁÈÔÁÚ¿ÊÔ˘˜ Ì ıÚËÛ΢ÙÈÎ‹Â˘Ï¿‚ÂÈ· Î·È ·˘ÛÙËÚfiÙËÙ·.
N· Ò˜ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÂÈ Ô Û¯Â‰fiÓ ÏËÛÌÔÓË̤ÓÔ˜ ÔÈËÙ‹˜Î·È ‰ÈËÁËÌ·ÙÔÁÚ¿ÊÔ˜, ·ÏÏ¿ Î·È Ù¯ÓÔÎÚ›Ù˘, Z·¯·Ú›·˜¶··ÓÙˆÓ›Ô˘ (1877-1940), ÛÙÔ ‰È‹ÁËÌ¿ ÙÔ˘ «£Â›· ÙÈ̈-Ú›·», ÙËÓ ÚÔۋψÛË ÛÙËÓ ÔÚıfi‰ÔÍË ·ÁÈÔÁÚ·ÊÈ΋ ·Ú¿-‰ÔÛË:
O ·ÁÈÔÚ›Ù˘ ηÏfiÁÂÚÔ˜ IˆÓ¿˜ Â›Ó·È ÛÙÔ ÎÂÏÏ› ÙÔ˘ Î·È ˙ˆ-
ÁÚ·Ê›˙ÂÈ ÙË °¤ÓÓËÛË ÙÔ˘ K˘Ú›Ô˘. TÈ ËÛ˘¯›·! AÎÔ‡ÁÂÙ·È ÌfiÓÔ
ÙÔ ÎÔÌÔÏfiÁÈ ‰˘Ô ¿ÏÏˆÓ Î·ÏfiÁÂÚˆÓ, Ô˘ ηıÈṲ̂ÓÔÈ Û ¯·-
ÌËÏ¿ ÛηÌÓÈ¿ ÂÚÓÔ‡Ó ÙȘ ·Ù¤ÏÂȈÙ˜ ÒÚ˜ ÙˆÓ ÎÔÈÙ¿˙ÔÓÙ·˜
ÙÔ ÈÓ¤ÏÔ ÙÔ˘ ˙ˆÁÚ¿ÊÔ˘ Ó’ ·Ó·ÛÙ·›ÓÂÈ Ì ˘ÔÌÔÓ‹ ÙË ı›·
ÈÛÙÔÚ›·. M· ÌfiÏȘ Ô IˆÓ¿˜ ¿Ú¯ÈÛ ӷ ¯ÚˆÌ·Ù›˙Ë ¤Íˆ ·fi ÙË
ÛËÏÈ¿ Ù˘ BËıÏÂ¤Ì ÙÔ ÌÈÎÚfi ‚ÔÛÎfi Ô˘ οıÂÙ·È ÛÙÔ ‚Ú¿¯Ô
Î·È ·›˙ÂÈ ÊÏÔÁ¤Ú· ÛÙ· Úfi‚·Ù¿ ÙÔ˘, ¿Í·ÊÓ· ı˘Ì‹ıËΠÙÔÓ
¯ıÚfi ÙÔ˘... TÔ ·›Ì· ÙÔ˘ ·Ó¤‚ËΠÛÙÔ ÎÂÊ¿ÏÈ. £˘Ì‹ıËΠÙÔÓ
K·˘ÛÔÎ·Ï˘‚›ÙË ·ÁÈÔÁÚ¿ÊÔ AÌ‚ÚfiÛÈÔ, Ô˘ ˙ˆÁÚ·Ê›˙ÂÈ Û˘¯Ó¿
ÙË °¤ÓÓËÛË ÂÓÙÂÏÒ˜ ·ÏÏÈÒÙÈη, Ì ·ÏÏfiÎÔÙ· ÚfiÛˆ· ηÈ
˙Ò· ÔÏÏ¿, Û·Ó ÙÔ˘˜ E˘Úˆ·›Ô˘˜. ¢ÂÓ ÙÔÓ ˘ÔʤÚÂÈ ·˘ÙfiÓ
ÙÔÓ ¿ÓıÚˆÔ... TÈ ‹Ù·Ó ÙÒÚ· ‰· ÛÙËÓ ËÛ˘¯›· Ù˘ ‰Ô˘ÏÂÈ¿˜ ÙÔ˘
Ó· ÙÔ ı˘ÌËı‹; EÚÂıÈṲ̂ÓÔ˜ ¿Ú¯ÈÛ ӷ ÌÈÏ‹ ÁÈ’ ·˘ÙfiÓ, ÂÓÒ ˙ˆ-
ÁÚ¿ÊÈ˙Â.
— T· ·ÙÚÔ·Ú¿‰ÔÙ·, ¤ÏÂÁ ÛÙÔ˘˜ ¿ÏÏÔ˘˜ Û΢Ì̤ÓÔ˜
ÛÙËÓ ÂÈÎfiÓ· ÙÔ˘, ÂÌ›˜ ÔÈ ·ÁÈÔÁÚ¿ÊÔÈ ¤¯ÔÌ ηı‹ÎÔÓ Ó· Ù·
ÎÚ·ÙÔ‡ÌÂ, ÂÂȉ‹ ·fi Ì·˜ ÔÈ ÈÛÙÔ› ‚Ï¤Ô˘Ó Ù· Ì˘ÛÙ‹ÚÈ· Ù˘
ÔÚıÔ‰ÔÍ›·˜. MÔÏ·Ù·‡Ù· ÂÔ‡ÏËÛ ÚÔ¯Ù¤˜ Ô AÌ‚ÚfiÛÈÔ˜ ‰È¿
ÙËÓ T‹ÓÔ ÌÈ· °¤ÓÓËÛË Ì ‰˘Ô ÙÛÔ¿ÓÔ˘˜ Ô˘ ·›˙Ô˘Ó fiÚÁ·Ó·
Ì ·ÛÎÈ¿! AÎÔ‡ÙÂ; M ÙÚÂȘ Û·ÏÔ˘˜ ÂȘ ÙÔ Ô›ÌÓÈÔ! K·È ÎÔÓÙ¿
ÛÙ’ ¿ÏÏ· ÎÈ ¤Ó· Ì·‡ÚÔ Î·ÙÛ›ÎÈ Ô˘ ËÁ·›ÓÂÈ Î·È ÙÚÒÁÂÈ ÎÏ·-
Ú¿ÎÈ ·fi ÙÔ ¯¤ÚÈ ÙÔ˘ IˆÛ‹Ê. AÓ Á›ÓÂÙ·È ·˘Ùfi ÔÙ¤! KÈ ¤ÂÈÙ·
ÚÔ˜ ÙÈ ÙÔ ÏÔ˘ÙÚfiÓ ÙÔ˘ ‚Ú¤ÊÔ˘˜; TÈ Ú¿ÁÌ·Ù· ›Ӓ ·˘Ù¿; ¶Ò˜
‚Ú¤ıËÎÂÓ ÂΛ Ë Á˘Ó·›Î· Ô˘ ÙÔ ‚˘ı›˙ÂÈ ÛÙÔ ÓÂÚfi; O XÚÈÛÙfi˜
ÂÁÂÓÓ‹ıË ÂȘ ÙÔÓ ·¯˘ÚÒÓ· Î·È ˆ˜ ÌfiÓËÓ ÂÚÈÔ›ËÛÈÓ ¤Ï·‚ ٷ
¯ÓÒÙ· ÙˆÓ ˙ÒˆÓ Ô˘ ¤Û΢‚·Ó Î·È ÙÔÓ Â˙¤ÛÙ·ÈÓ·Ó. TÔ‡ÙÔ Ú¤-
ÂÈ Ó· ·Ú·ÛÙ‹ÛË Ô ¿ÍÈÔ˜ ÔÚıfi‰ÔÍÔ˜ ˙ˆÁÚ¿ÊÔ˜! O¯È ÙÔ˘˜ ÍÂ-
ÓÈÛÌÔ‡˜ ÙˆÓ IÙ·ÏÒÓ Î·È ÙˆÓ PÔ‡ÛˆÓ....
— E›Û·È ÔÚÁÈṲ̂ÓÔ˜ IˆÓ¿, ÙÔ˘ › Ì ·ÙÚÈÎfi ‡ÊÔ˜ ¤Ó·˜·fi ÙÔ˘˜ ·ÚÈÛٷ̤ÓÔ˘˜ ÌÔÓ·¯Ô‡˜, Ô Á¤ÚÔÓÙ·˜ ™ÂÚ·Ê›Ì.
— ¶·Ú·ÍÂÓ‡ÔÌ·È, ·¿ÓÙËÛÂ Ô ˙ˆÁÚ¿ÊÔ˜, ¯ˆÚ›˜ Ó’ ·ÏÏ¿ÍË
ÙË ÛÙ¿ÛË ÙÔ˘, fiÙÈ ÂÓÓÔÔ‡Ó ·˘ÙÔ› ÔÈ ·ÓÙ›¯ÚÈÛÙÔÈ Ó· ÓÔı‡ۈ-
Ì ÙËÓ ·ÁÈÔÚ›ÙÈÎË ·ÁÈÔÁÚ·Ê›· Ô˘ Â›Ó·È Î·ı·˘Ùfi Ë ÔÚıfi‰Ô-
ÍË ›ÛÙË Ì·˜, Î·È ¿ÓÂ Î·È ÛÔÊ›˙ÔÓÙ·È ·ÓÙ›ıÂÙ· ·fi Λӷ Ô˘
Ì·˜ ‰È¤ÛˆÛ ÙÔ ÈÂÚfi ΛÌÂÓÔ ÙÔ˘ ÌÔÓ·¯Ô‡ ¢ÈÔÓ˘Û›Ô˘ Ù˘
ºÔ˘ÚÓ¿˜.
EÙÛÈ Â›Â. M· Ë ‚·ı‡ÙÂÚË ·Ï‹ıÂÈ· Â›Ó·È ˆ˜ Ô Î·ÏfiÁÂÚÔ˜
ÂΛÓÔ˜ ÙÔ˘ ·›ÚÓÂÈ ÙȘ ηϤ˜ ·Ú·ÁÁÂϛ˜! K·È ÙÒÚ· ‰· ÓÈÒıÂÈ
ˆ˜ ÙÚ¤ÌÂÈ ÙÔ ÈÓ¤ÏÔ ÙÔ˘ ·’ ÙÔ ¿ıÔ˜ ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ ÙÔ˘ Û˘ÓÙÂ-
¯Ó›ÙË ÙÔ˘. E›Ó·È ¿ÓıÚˆÔ˜, Ò˜ Ó· ÙÔ ÎÚ‡„ÂÈ; OÈ ¿ÓıÚˆÔÈ
˙Ô‡Ó Ì ÙËÓ ÔÚÁ‹. KÈ ÔÈ Î·ÏfiÁÂÚÔÈ ¯ˆÚ›˜ ·˘Ù‹, Ô˘ ÙÔ˘˜ ÎÚ·-
Ù› ·ÓıÚÒÔ˘˜, ı· ‹Ù·Ó ÙÒÌ·Ù·.»
O Á¤ÚÔÓÙ·˜ ™ÂÚ·ÊÂ›Ì ÙÔ‡ ‰ÈËÁÂ›Ù·È ÁÈ· ÙÔÓ IÙ·Ïfi ˙ˆ-ÁÚ¿ÊÔ AÓÙÚ¤· K·ÛÙ¿ÓÈÔ, Ô˘, ·Ú¿ ÙË Ê‹ÌË ÙÔ˘, ÊıÔ-ÓÔ‡Û ÙÚÔÌÂÚ¿ ÙÔÓ ÔÌfiÙ¯Ófi ÙÔ˘ NÙÔ̤ÓÈÎÔ BÂÓÂÙ˙¿ÓÔ,›ÛÙ¢ fiÙÈ Ë ˘ÂÚÔ¯‹ ÙÔ˘ ‚ÚÈÛÎfiÙ·Ó ÛÙÔ Â›‰Ô˜ ÙˆÓ ¯Úˆ-Ì¿ÙˆÓ Ô˘ ¯ÚËÛÈÌÔÔÈÔ‡ÛÂ Î·È ÙÔÓ Ì·¯·›ÚˆÛ ÁÈ· Ó· ÙÔ˘Ù· ÎϤ„ÂÈ. AÏÏ¿ ηχÙÂÚÔ˜ ˙ˆÁÚ¿ÊÔ˜ ‰ÂÓ ¤ÁÈÓÂ, ϤÂÈ ÙÔÂÈ̇ıÈÔ, Î·È ·˘Ù‹ ‹Ù·Ó Ë ÙÈ̈ڛ· ÙÔ˘.
¶·Ó¿Ú¯·ÈÔ ı¤Ì· Ô ı·Ó¿ÛÈÌÔ˜ ·ÓÙ·ÁˆÓÈÛÌfi˜ ÌÂÙ·Í‡ÙˆÓ Î·ÏÏÈÙ¯ÓÒÓ, ·fi ÙËÓ ÂÔ¯‹ ·ÎfiÌ· ÙÔ˘ OÌ‹ÚÔ˘ ηÈÙÔ˘ HÛÈfi‰Ô˘. AÏÏ¿ Î·È Ô ÛÊÔ‰Úfi˜ ·ÓÙ·ÁˆÓÈÛÌfi˜ ·Ó¿ÌÂÛ·ÛÙËÓ ·˘ÛÙËÚ‹ ‚˘˙·ÓÙÈÓ‹ Ù¤¯ÓË Î·È ÙËÓ ÂχıÂÚË –Î·È Û˘-¯Ó¿ ÌÂÏÔ‰Ú·Ì·ÙÈ΋– ‰˘ÙÈ΋, Â›Ó·È Â›Û˘ Ì·ÚÙ˘ÚË̤ÓÔ˜.A’ ·˘Ù‹, ÙË ‰Â‡ÙÂÚË, ÚÔ¤Ú¯ÔÓÙ·È Î·È ÔÈ ÛÙÔÏÈṲ̂Ó˜ʿÙÓ˜ Ì ÙÔ˘˜ ¯Ú˘ÛÔÔ›ÎÈÏÙÔ˘˜ Ì¿ÁÔ˘˜, ÙÔ˘˜ Â˘Ù˘¯Â›˜ÁÔÓ›˜ Î·È Ù· ÛÙÚÔ˘ÌÔ˘Ï¿ ·ÁÁÂÏ¿ÎÈ·, Ô˘ ÎÔÛÌÔ‡Ó ÙȘ‚ÈÙÚ›Ó˜ ÙˆÓ ÂÌÔÚÈÎÒÓ Î·Ù·ÛÙËÌ¿ÙˆÓ ·˘Ù¤˜ ÙȘ ̤Ú˜.
TËÓ ·ÎÚ·›· ·fiÏËÍË ·˘Ù‹˜ Ù˘ «Ù¤¯Ó˘» ÂÈÚˆÓ‡ÂÙ·È–ÔÈÔ˜ ¿ÏÏÔ˜;– Ô EÌÌ·ÓÔ˘‹Ï PÔ˝‰Ë˜ (1836-1904) ÛÙÔ ·Ê‹-ÁËÌ¿ ÙÔ˘ «EÈÛÙÔÏ‹ ÂȘ ÙËÓ ¶·Ó·Á›·Ó», fiÔ˘ ÂÚȤ¯ÔÓÙ·È·Ó·ÌÓ‹ÛÂȘ ÙˆÓ ·È‰ÈÎÒÓ ÙÔ˘ ¯ÚfiÓˆÓ ·fi ÙË °¤ÓÔ˘· Ù˘IÙ·Ï›·˜. EÓ· ·fi Ù· ÚfiÛˆ· ÙÔ˘ ·ÊËÁ‹Ì·ÙÔ˜, Ô °È¿ÓÓ˘,¤ÁÈÓ «Ô ÚÒÙÔ˜ Ù˘ fiψ˜ ˙·¯·ÚÔÏ¿ÛÙ˘... O °È¿ÓÓ˘ ‹ÙÔ
fï˜ Î·È Î·Ù¿ ÙÈ Î·ÏÏÈÙ¤¯Ó˘, Ô ÚÒÙÔ˜ ÂÊ·ÚÌfiÛ·˜ ÙËÓ ÁÏ˘-
ÙÈÎ‹Ó ÂȘ ÙËÓ ˙·¯·ÚÔÏ·ÛÙ›·Ó. K·Ù¿ Ù·˜ ·Ú·ÌÔÓ¿˜ ÙˆÓ XÚÈ-
ÛÙÔ˘Á¤ÓÓˆÓ Û˘Óˆı›ÙÔ ÂÚ› ÙËÓ ÚÔı‹ÎËÓ ÙÔ˘ Ôχ˜ Îfi-
ÛÌÔ˜, ı·˘Ì¿˙ˆÓ Ù·˜ ˙·¯·Ú›ÓÔ˘˜ ¶·Ó·Á›·˜ ÙÔ˘, ÙÔ˘˜ ˙·¯·Ú›-
ÓÔ˘˜ IˆÛ‹Ê, ÙÔ˘˜ ˙·¯·Ú›ÓÔ˘˜ ‚fi·˜ Ù˘ Ê¿ÙÓ˘, ÙÔ˘˜ M¿ÁÔ˘˜
Î·È Ù· ˙·¯¿ÚÈÓ· ·ÁÁÂÏÔ‡‰È· Ù· ÙfiÛÔÓ Â‡ÌÔÚÊ·, ÒÛÙ ÔÏÏÔ›
ÚÔÙÈÌÔ‡Ó Ó· Ù· Ê˘Ï¿ÙÙÔ˘Ó ÂȘ ˘·ÏÔÊÚ¿ÎÙÔ˘˜ ı‹Î·˜ Ì¿ÏÏÔÓ
·Ú¿ Ó· Ù· Ê¿ÁÔ˘Ó.»
Õ «O αγιορε�της κα-λ�γερος Iων�ς ε�ναιστο κελλ� του και ζω-γραφ�ζει τη Γ�ννησητου Kυρ�ου...». H ει-κονογρ�φηση τουΣπ�ρου Bασιλε�ουγια το δι�γημα τουZ. Παπαντων�ου«Θε�α Tιμωρ�α» στα«Διηγ�ματα». Eστ�α,Aθ�να χ.χ.
H Zαχαρ�ας Παπαντων�-ου (1877-1940). Σχ�διοτου Στα�ρου Παλ�ντσαγια το «Λεξικ� Συγγραφ�-ων» των B. Δ. Aναγνω-στ�πουλου και K. Φωτ�-κη. Πατ�κης, Aθ�να Σε-πτ�μβριος 2002.
H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 2 5
στη βυζαντιν� αγιογραφ�αH ÚÔۋψÛË ÛÙËÓ ·ÁÈÔÁÚ·ÊÈ΋·Ú¿‰ÔÛË, fiˆ˜ÙËÓ Â›‰Â Ô Z·¯·Ú›·˜¶··ÓÙˆÓ›Ô˘
Õ H Γ�ννηση τουXριστο�, τοιχογρα-φ�α στο Kαθολικ�της Mον�ς Bατοπαι-δ�ου, Aγιον Oρος.
6 H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 2
A§E•AN¢PO™ ¶∞¶∞¢π∞ªÕ¡Δ∏˜ (1851-1911) Â›Ó·È fi¯È ÌfiÓÔ Ô ÂÈÛËÁËÙ‹˜ ÙÔ˘XÚÈÛÙÔ˘ÁÂÓÓÈ¿ÙÈÎÔ˘ ‰ÈËÁ‹Ì·ÙÔ˜ ÛÙËÓÂÏÏËÓÈ΋ ÏÔÁÔÙ¯ӛ·, ·ÏÏ¿ Î·È Ô Û˘Á-Áڷʤ·˜ Ô˘ ÙÔ Î·ÏÏȤÚÁËÛ Ì ȉȷ›ÙÂ-ÚË ÂÈÌÔÓ‹. Afi ÙÔ Û‡ÓÔÏÔ ÙˆÓ ‰ÈËÁË-Ì¿ÙˆÓ ÙÔ˘ Ô˘ Û¯ÂÙ›˙ÔÓÙ·È Ì ¯ÚÈÛÙÈ·-
ÓÈΤ˜ ÁÈÔÚÙ¤˜ (¿Óˆ ·fi 20), Ù· 15 ·Ó·Ê¤ÚÔÓÙ·È ÛÙË ÁÈÔÚ-Ù‹ ÙˆÓ XÚÈÛÙÔ˘Á¤ÓÓˆÓ (¤Ó· ‰¤Î·ÙÔ ¤ÎÙÔ, ÌfiÓÔ Ì ÙËÓËÌÂÚÔÌËÓ›· Ù˘ ‰ËÌÔÛȇۈ˜ Û˘Ó‰¤ÂÙ·È Ì·˙› ÙÔ˘˜). ¢›-ηȷ οÔÙ ¯·Ú·ÎÙËÚ›ÛÙËΠˆ˜ «Ô NÙ›ÎÂÓ˜ Ù˘ EÏÏ¿‰Ô˜»– ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÌfi˜ Ô˘ ·Ú·¤ÌÂÈ ÛÙ· XÚÈÛÙÔ˘ÁÂÓÓÈ¿ÙÈη
‰ÈËÁ‹Ì·Ù· ÙÔ˘ AÁÁÏÔ˘ Û˘ÁÁڷʤ· ÙˆÓ Ì¤ÛˆÓ ÙÔ˘ 19Ô˘ ·È-ÒÓ·, ‰ÈËÁ‹Ì·Ù· Ì ÎÔÈÓˆÓÈÎfi Î·È ÊÈÏ¿ÓıÚˆÔ ÂÚȯfiÌÂ-ÓÔ. IÛˆ˜ ‰ÂÓ Â›Ó·È Ù˘¯·›Ô fiÙÈ ÙÔ ÚÒÙÔ ‰È‹ÁËÌ· ÙÔ˘ ¶·-·‰È·Ì¿ÓÙË, ÌÂÙ¿ ÙÔ XÚ‹ÛÙÔ˜ MËÏÈfiÓ˘, Ì ÙÔÓ Ù›ÙÏÔ «TÔ¯ÚÈÛÙfi„ˆÌÔ» (1887), ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È Û ÌÈ· ÂÓ‰ÔÔÈÎÔÁÂÓÂȷ΋ÙÚ·Áˆ‰›·, ÛÙËÓ ˘fiıÂÛË ÌÈ·˜ Ê·Ú̷Λ·˜. H η΋ ÂıÂ-Ú¿, Ë ÁÚÈ¿ KÔÓٿηÈÓ·, ÌÈÛ› ÙËÓ ¿ÎÏËÚË Ó‡ÊË Ù˘, Ùˢȷϯً, Î·È ·ÔÊ·Û›˙ÂÈ Ó· ÙË Ê·ÚÌ·ÎÒÛÂÈ, ¯·Ú›˙ÔÓÙ¿˜Ù˘, ÙËÓ ·Ú·ÌÔÓ‹ ÙˆÓ XÚÈÛÙÔ˘Á¤ÓÓˆÓ, ¤Ó· ¯ÚÈÛÙfi„ˆÌÔfiÔ˘ ¤¯ÂÈ ‚¿ÏÂÈ ‰ËÏËÙ‹ÚÈÔ. °È· η΋ fï˜ Ù‡¯Ë ¤ÛÙÚÂ-„ ͷÊÓÈο ÛÙÔ Û›ÙÈ Ô ÁÈÔ˜ Ù˘, Ô˘ ÌfiÏȘ ›¯Â Ûˆı› ·fiÓ·˘¿ÁÈÔ, ¤Ê·Á ÙÔ ¯ÚÈÛÙfi„ˆÌÔ Î·È Ë ÁÚÈ¿ ¤ÁÈÓ ·ÎÔ‡ÛÈ··È‰ÔÎÙfiÓÔ˜.
ZÔÊÂÚfi Îϛ̷, Ô˘ ‰ÂÓ ÚÔÛȉȿ˙ÂÈ Î·ıfiÏÔ˘ ÛÙË ÁÈÔÚÙÈ-Ó‹ ̤ڷ Î·È Ô˘ ·Ú·¤ÌÂÈ Â˘ı¤ˆ˜ ÛÙ· ÚfiÙ˘¿ ÙÔ˘.
AÏÏ¿ Ô ¶··‰È·Ì¿ÓÙ˘, ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ·, ηıÒ˜ Û˘Ó¤‰ÂÛÂ
ÙÔ Â›‰Ô˜ Ì ÙȘ ÚÔÛˆÈΤ˜ ·Ó·ÌÓ‹ÛÂȘ Î·È Ù· ‚ÈÒÌ·Ù¿ÙÔ˘, ÚfiÛıÂÛ ÙËÓ ÚÔÛˆÈ΋ ÙÔ˘ ÔÙÈ΋ ÙˆÓ Ú·ÁÌ¿-ÙˆÓ Î·È ÙËÓ È‰È·›ÙÂÚË Â˘·ÈÛıËÛ›· ÙÔ˘.
TȘ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ ÈÛÙÔڛ˜ ÙÔ˘ ÙȘ ÙÔÔıÂÙ› ÛÙË ÁÂÓ¤-ÙÂÈÚ¿ ÙÔ˘, ÛÙÔ ÓËÛ› Ù˘ ™ÎÈ¿ıÔ˘, Î·È ÂÏ¿¯ÈÛÙ˜ ÛÙȘ ÊÙˆ-¯ÔÁÂÈÙÔÓȤ˜ Ù˘ Aı‹Ó·˜. MÂٷʤÚÂÈ ÙÔ˘˜ ·Ó·ÁÓÒÛÙ˜ ÛÙȘ·fiÎÚËÌÓ˜ ÙÔÔıÂۛ˜ ÙÔ˘ ÓËÛÈÔ‡, Ì ·ÔÎÏÂÈṲ̂ÓÔ˘˜·fi ÙË ‚·Ú˘¯ÂÈ̈ÓÈ¿ ™ÎÈ·ı›Ù˜ Î·È Ì ӷ˘·ÁÔ‡˜ Ô˘ ˙Ë-ÙÔ‡Ó Î·Ù·Ê‡ÁÈÔ Ì¤Û· ÛÙËÓ ÙÚÈÎ˘Ì›· («™ÙÔ XÚÈÛÙfi ÛÙÔ K¿-ÛÙÚÔ»)Ø Ì ÔÈ̤Ó˜ Î·È ÍˆÌ¿¯Ô˘˜ Ô˘ ÂÚÈ̤ÓÔ˘Ó Ó· ÏÂÈ-ÙÔ˘ÚÁËıÔ‡Ó Û ÂÚËÌÈο ͈ÎÏ‹ÛÈ· Î·È ÚÈ„ÔÎÈÓ‰˘Ó‡ԢÓÁÈ· ÙË ÛˆÙËÚ›· ÙÔ˘ ÔÈÌÓ›Ô˘ ÙÔ˘˜, Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·˜ ¤ÙÛÈ ÙȘÈÛÙÔڛ˜ ÙÔ˘ Ì ÙÔ ÛˆÙ‹ÚÈÔ Ì‹Ó˘Ì· Ù˘ °¤ÓÓËÛ˘ ÙÔ˘ XÚÈ-ÛÙÔ‡. ¶ÚÒÙÔ˜ ·˘Ùfi˜ ÛÙË ÏÔÁÔÙ¯ӛ· Ì·˜ Û˘Ó¤‰ÂÛ ›Û˘ٷ XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ· Ì ÙË ÚÔÛ‰ÔΛ· Ù˘ Â˘Ù˘¯›·˜ («AÓıÔ˜ÙÔ˘ ÁÈ·ÏÔ‡»), Ì ÙËÓ ·ÈÊÓ›‰È· ÂÈÛÙÚÔÊ‹ ÙÔ˘ ÍÂÓÈÙÂ̤ÓÔ˘(«O AÌÂÚÈοÓÔ˜») ‹ Ì ÙËÓ ·Ó·¿ÓÙÂ¯Ë ÔÈÎÔÓÔÌÈ΋ ·Ó·-ÎÔ‡ÊÈÛË Ù˘ ¯·ÚÔη̤Ó˘ Ì¿Ó·˜ ·fi ÙÔÓ ÍÂÓÈÙÂ̤ÓÔ ÁÈÔ(«H ™Ù·¯ÔÌ·˙Ò¯ÙÚ·») – ı¤Ì·Ù· Ô˘ ı· Ù· Í·Ó·Û˘Ó·ÓÙ‹-ÛÔ˘ÌÂ, fiˆ˜ ı· ȉԇÌÂ, Î·È Û ¿ÏÏÔ˘˜ ‰ÈËÁËÌ·ÙÔÁÚ¿ÊÔ˘˜Ì·˜, Û‡Á¯ÚÔÓÔ˘˜ ÙÔ˘ ¶··‰È·Ì¿ÓÙË ‹ ηÙÔÈÓÔ‡˜. T· ‚·-ÛÈο ΤÓÙÚ· ÛÙ· ÔÔ›· ÂÛÙÈ¿˙ÔÓÙ·È Ù· ‰ÈËÁ‹Ì·Ù¿ ÙÔ˘ ›-Ó·È Ë ıÚËÛ΢ÙÈ΋ ›ÛÙË, Ë Ï·ÙÚ›·, Ë ÎÔÈÓˆÓÈ΋ ¢·È-ÛıËÛ›· Î·È Ë ÓÔÛÙ·ÏÁÈ΋ ‰È¿ıÂÛË.
Afi Ù· ¯ÚÈÛÙÔ˘ÁÂÓÓÈ¿ÙÈη ‰ÈËÁ‹Ì·Ù¿ ÙÔ˘ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙Ô˘-ÌÂ Â‰Ò ÌÂÚÈο ·fi Ù· ÈÔ ·ÍÈfiÏÔÁ· –¿ÓÙ· ηٿ ÙËÓ ÎÚ›-ÛË Ì·˜– ·Ú·ı¤ÙÔÓÙ·˜ Û‡ÓÙÔ̘ ÂÚÈÏ‹„ÂȘ Ù˘ ˘fiıÂ-Û‹˜ ÙÔ˘˜ Î·È ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο ·ÔÛ¿ÛÌ·Ù·*.
Xριστο�γεννα με τον Aλ ξα
H H πολ�χνη και τολιμ νι της Σκι θου,ιδωμ�να απ� τοMπο�ρτζι. Φωτογρα-φ�α της πρ�της δε-καετ�ας του 20ο� αι-�να (αρχε�ο Xρ. B.Xειμ�να).
H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 2 7
«Tης Kοκκ�νας το σπ�τι»
™ÙÔ ‰È‹ÁËÌ· «T˘ KÔÎÎÒÓ·˜ ÙÔ Û›ÙÈ» (1893) Ô ¶··‰È·Ì¿-ÓÙ˘ ÂÎÌÂÙ·ÏχÂÙ·È Ì ¢ÙÚ¿ÂÏÔ ÙÚfiÔ ÙȘ Ï·˚Τ˜ ‰ÈËÁ‹-ÛÂȘ ÁÈ· ÙÔ˘˜ ηÏÈοÓÙ˙·ÚÔ˘˜, Ô˘ Û˘Ó‰¤ÔÓÙ·È Ì ÙȘ ÁÈÔÚÙ¤˜ÙÔ˘ ¢ˆ‰ÂηË̤ÚÔ˘. E›Ó·È ·Ú·ÌÔÓ‹ XÚÈÛÙÔ˘Á¤ÓÓˆÓ, ‚Ú¿-‰˘, Î·È ‰˘Ô ·È‰È¿, Ô N¿ÛÔ˜ Î·È Ô AÁÁÂÏ‹˜, Ô˘ ϤÁ·Ó ٷ ο-Ï·ÓÙ·, ÂÚÓÔ‡Ó Î¿Ùˆ ·fi «ÙÔ Û›ÙÈ Ù˘ KÔÎÎÒÓ·˜», ÛÙÔÓ‰ÚfiÌÔ Ô˘ ÂÓÒÓÂÈ ÙÔÓ Â¿Óˆ Ì ÙÔÓ Î¿Ùˆ Ì·¯·Ï¿ Î·È ıˆ-ÚÔ‡ÓÙ·Ó ÛÙÔȯÂȈ̤ÓÔ. T· ·È‰È¿ ÊÈÏÔÓÈÎÔ‡Ó ÌÂٷ͇ ÙÔ˘˜ÁÈ· ÙȘ ÂÈÛÚ¿ÍÂȘ. O N¿ÛÔ˜ ˘ÔÙ‡ÂÙ·È ÙÔÓ AÁÁÂÏ‹ fiÙÈ·Ê·ÈÚÔ‡Û ¯Ú‹Ì·Ù· ·fi ÙÔ ÎÔÈÓfi Ù·ÌÂ›Ô Î·È Ù· ¤ÎÚ˘‚Â:
[...]— ¢ÂÓ Ì’ ·Ê‹ÓÂȘ Ó· Û „¿Íˆ!
— AÊËÛ¤ ÌÂ! ‰ÂÓ ¤¯ˆ Ù›ÔÙÂ.
— E›Û·È „‡Ù˘!
O AÁÁÂÏ‹˜ ‡„ˆÛ ·ÂÈÏËÙÈÎ‹Ó ¯Â›Ú·.
— E›Û·È „‡Ù˘ Î·È ÎϤÊÙ˘!
EÏ·ÊÚfi˜ ÎfiÏ·ÊÔ˜ ËÎÔ‡ÛıË, Î·È Û˘Á¯ÚfiÓˆ˜ ʈӋ ·Ú·‰fiÍÔ˘
fiÓÙÔ˜ ÌÂÏ·ÓÔ‡ ÙËÓ fi„ÈÓ, Ì ̷ÏÏÈ¿ ·Ó·ÙÛÔ˘ÙÛÔ˘ÚˆÌ¤Ó·, Ì ·Ï-
ÏfiÎÔÙ· Ú¿ÎË ˆ˜ ÂÓ‰˘Ì·Û›·Ó, ·ÓÙ‹¯ËÛÂ:
— TÈ Ì·ÏÒÓÂÙÂ, ‚ÚÂ;
� � �
T· ‰‡Ô ·È‰›· ·Ê‹Î·Ó Û˘Á¯ÚfiÓˆ˜ ‰ÈÏ‹Ó ÂÓÈÁ̤ÓËÓ ÎÚ·˘Á‹Ó
Î·È Â‰ÔÎ›Ì·Û·Ó Ó· ÙÚ·ÒÛÈÓ ÂȘ Ê˘Á‹Ó, ·Ê‹ÓÔÓÙ· ÙÔ Ê·Ó¿ÚÈÔÓ
ηٷÁ‹˜. AÏÏ¿ ÙÔ ·Ú¿‰ÔÍÔÓ ÔÓ Ì ÙÔÓ fi‰· ·Ó¤ÙÚ„ ÙÔ Ê·-
Ó¿ÚÈÔÓ, ÙÔ ÔÔ›ÔÓ ¤Û‚ËÛÂÓ Â˘ı‡˜, Î·È Ì ٷ˜ ‰‡Ô ¯Â›Ú·˜ Û˘Ó¤-
Ï·‚ÂÓ ·fi ÙÔ˘˜ ‚Ú·¯›ÔÓ·˜ Ù· ‰‡Ô ÙÚ¤ÌÔÓÙ· ·È‰›·.
— ¶ÔÈÔ˜ Â›Ó·È Î¿ÛÛ·, ‚ÚÂ;
T· ‰‡Ô ·È‰›· ‹Û·ÈÚÔÓ Î’ ‰ÔΛ̷˙·Ó Ó· ʇÁÔ˘Ó.
— MË ÊÔ‚¿ÛÙÂ, ‰Â Û·˜ ÙÚÒˆ. ¢ÒÛÙ ÌÔ˘ ÙÔ˘˜ ·Ú¿‰Â˜ Û·˜,
ÁÈ· Ó· ÌË Ì·ÏÒÛÂÙÂ Î·È ÛÎÔÙˆı‹ÙÂ. K·Ï¿ Ô˘ ‚Ú¤ıËη Â‰Ò Î·È
Û·˜ Áχو۷.
E„·Í Ù˜ Ùۤ˜ ÙˆÓ ‰‡Ô ·È‰›ˆÓ, Î·È Û˘Á¯ÚfiÓˆ˜ Ù· ¤Û˘ÚÂ
ÚÔ˜ ÙËÓ ı‡Ú·Ó ÙÔ˘ ÈÛÔÁ›Ԣ Ù˘ ηÙËÚÂȈ̤Ó˘ ÔÈΛ·˜ Ôfi-
ıÂÓ Â›¯ÂÓ ÂͤÏıÂÈ, ˆ˜ Ê·›ÓÂÙ·È, ÙÔ ·Ú¿‰ÔÍÔÓ ÔÓ. EΛ ¤‚·Ï ÙÔÓ
N¿ÛÔÓ ˘fi ÎÚ¿ÙËÛÈÓ fiÈÛıÂÓ Ù˘ ı‡Ú·˜, ˆ¯‡ÚˆÛ ÙÔ ¿ÓÔÈÁÌ·
Ì ÙÔÓ ›‰ÔÓ ÛÒÌ· ÙÔ˘ Î·È ¤„·ÍÂÓ ÂÓ ·Ó¤ÛÂÈ ÙÔÓ AÁÁÂÏ‹Ó. E‡ÚÂ
‰Âη¤ÓÙ ‹ ›ÎÔÛÈ ÂÓÙ¿Ú˜ Î·È ‰ÂοÚ˜ ÂȘ Ù· ı˘Ï¿ÎÈ·. E›Ù·
¤„·Í ÙÔÓ N¿ÛÔÓ, ‡ÚÂÓ ¿ÏÏ· ÙfiÛ· Î·È ÂȘ ·˘ÙÔ‡ ÙÔ ı˘Ï¿ÎÈÔÓ.
AÎÔÏÔ‡ıˆ˜ ·¤ÂÌ„Â Ù· ‰‡Ô ·È‰›·.
— ¶ËÁ·›ÓÂÙ ÙÒÚ·, Î·È ÌË ÊÔ‚¿ÛıÂ. AÏÏË ÊÔÚ¿ Ó· ÌË Ì·ÏÒ-
ÓÂÙÂ.
� � �
O °È¿ÓÓ˘ Ô ¶·Ïԇη˜ ‰ÂÓ Â›¯Â Ò˜ Ó· ÌÂı‡ÛË Î·È Ò˜ Ó· ÂÔÚ-
Ù¿ÛË Ù· XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ·, ÂΛÓËÓ ÙËÓ ¯ÚÔÓÈ¿. HÙÔ Û˘Ó‹ıˆ˜ ¿ÂÚ-
ÁÔ˜, Î·È ÔÈ ÙÂ̤ÏÈΘ ÌÈÎÚÔ‰Ô˘ÏÂȤ˜, Ù·˜ ÔÔ›·˜ ÂÍÂÙ¤ÏÂÈ Î¿Ô-
ÙÂ, fiÙ ÎÔ˘‚·ÏÒÓ ÓÂÚfi Ì ÙËÓ ÛÙ¿ÌÓ·Ó ÂȘ Ù·˜ ÔÈΛ·˜, fiÙ ̆ Ë-
ÚÂÙÒÓ ÙÔ˘˜ ÎËÔ˘ÚÔ‡˜, ÙÔ˘˜ ·ÏˆÓÈÛÙ¿˜ Î·È ÙÔ˘˜ ÂÚÁ¿Ù·˜ ÙˆÓ
ÂÏ·ÈÔÙÚȂ›ˆÓ, fiÙ ‚ÔËıÒÓ ÙÔ˘˜ ÁÚÈ¿Úˉ˜ ÂȘ ÙËÓ ·Ó¤Ï΢ÛÈÓ
ÙÔ˘ Ì·ÎÚÔ‡ ·ÙÂÏÂÈÒÙÔ˘ ÁÚ›Ô˘ › Ù˘ ÌÂÁ¿Ï˘ ¿ÌÌÔ˘ ÂȘ ÙÔÓ
·ÈÁÈ·ÏfiÓ, ‰ÂÓ ÙÔÓ Â›¯·Ó «ÛËÎÒÛÂÈ» ηٿ ÙÔ ¤ÙÔ˜ ÂΛÓÔ. TÈ Ó· ο-
ÌË; ¶Ò˜ Ó· ÂÚ¿ÛË, Ù¤ÙÔÈ· ¯ÚÔÓÈ¿Ú· ̤ڷ; TÈ ÂÛÔÊ›ÛıË;
T˘ KÔÎÎÒÓ·˜ ÙÔ Û›ÙÈ, ÙÔ ÔÔ›ÔÓ ÂÊÔ‚Ô‡ÓÙÔ Ù· ·È‰›· Ù˘
ÔÏ›¯Ó˘, Î·È ÙÔ ÔÔ›ÔÓ ‰ÂÓ ·Á›·˙·Ó ÔÈ ·¿‰Â˜ fiÙ·Ó Î·Ù‹Ú¯Ô-
ÓÙÔ ·fi ÙËÓ ¿Óˆ Û˘ÓÔÈΛ·Ó Ì ÙÔ˘˜ ÛÙ·˘ÚÔ‡˜, ‹ÙÔ Î·Ù¿ÏÏËÏÔ˜
ÛÙ·ıÌfi˜ ‰È¿ Ó· ÎÚ˘‚‹ ηÓ›˜ Î·È Ó· ÂÚ¿ÛË ˆ˜ ÛηÏÈοÓÙ˙·-
ÚÔ˜, ÂÂȉ‹ ÙÔ˘ ÂηÏÔ‡Û·Ó ÔÈ Ì¤Ú˜, ·ÊÔ‡ Ì¿ÏÈÛÙ· ¯¿ÚÈÓ ÙˆÓ
ËÌÂÚÒÓ ·˘ÙÒÓ ı· ÙÔ ¤Î·ÌÓÂ Î·È Ô ¶·Ïԇη˜. A’ ÂΛ ı· ÂÂÚ-
ÓÔ‡Û·Ó fiÏ· Ù· ·È‰›· Ù˘ οو ÂÓÔÚ›·˜, ‰ËÏ·‰‹ Ù· ‰‡Ô ÙÚ›· ÙˆÓ
·È‰›ˆÓ ÙÔ˘ ¯ˆÚÈÔ‡, ÂȘ ÙÔ Á‡ÚÈÛÌ¿ ÙˆÓ ·fi ÙËÓ Â¿Óˆ ÂÓÔÚ›·Ó,
fiÙ ı· ›¯·Ó Èηӿ ΤÚÌ·Ù· ÂȘ Ù· ı˘Ï¿ÎÈ¿ ÙˆÓ. O ¶·Ïԇη˜ ‰ÂÓ
ÂÛΤÊıË ÂÚÈÛÛfiÙÂÚÔÓ.
P «...Eπ�λθεν η πρ�τη πυκν�χ λαζα των λ�θων.». Xαρακτι-κ� του K�στα Γραμματ�που-λου για την εικονογρ φησητου διηγ�ματος «Tης Kοκκ�-νας το σπ�τι», στα «Nεοελληνι-κ Aναγν�σματα A´ Γυμνασ�-ου» του OEΣB, Aθ�να 1950.
H Aλ�ξανδρος Παπα-διαμ ντης (1851-1911). Σχ�διο του Bα-σ�λη Z�ση για τις εκ-δ�σεις Πεχλιβαν�δη.
νδρο Παπαδιαμ�ντη
8 H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 2
EÏ·‚ ·Ï·ÈfiÓ ÛȉËÚÔ‡Ó ÙËÁ¿ÓÈÔÓ, ÂÌÔ˘ÓÙ˙Ô˘ÚÒıË fiÏÔ˜
ÂȘ ÙÔ ÚfiÛˆÔÓ –ÌÂÙ¤ıÂÛÂ, ÙÔ Â’ ·˘ÙÒ, ‰‡Ô Ì‹Ó·˜ ÚˆÈÌÒ-
ÙÂÚ· ÙËÓ AÔÎÚÈ¿Ó– ÂÊfiÚÂÛÂ ·Ï·È¿ Ú¿ÎË Ù· ÔÔ›· ÂÚÔÌË-
ı‡ıË Î¿Ô˘, Î·È ·ÂÏıÒÓ, ¿Ì· ÂÓ‡ÎÙˆÛÂÓ, ÂÍÂοÚʈÛÂÓ
·ıÔÚ‡‚ˆ˜ Ù·˜ ·Ï·È¿˜ Û·Ó›‰·˜, Ù·˜ Û¯ËÌ·ÙÈ˙Ô‡Û·˜ ¯È·ÛÙ›
Úfi¯ÂÈÚÔÓ ÊÚ·ÁÌfiÓ ÂȘ ÙÔ ÈÛfiÁÂÈÔÓ Ù˘ ÂÚ‹ÌÔ˘ ÔÈΛ·˜ Ù˘
KÔÎÎÒÓ·˜, Î·È Â¯ÒıË Ì¤Û·. M›·Ó ÒÚ·Ó ‡ÛÙÂÚÔÓ Î·Ù‹Ïı ‰È¿
ÙÔ˘ ÏÈıÔÛÙÚÒÙÔ˘, Ë ÚÒÙË Û˘ÓˆÚ›˜ ÙˆÓ ·‰fiÓÙˆÓ ·È‰›ˆÓ, Ô
N¿ÛÔ˜ Î·È Ô AÁÁÂÏ‹˜. E›‰ÔÌÂÓ ˆ˜ ‹Ïı·Ó ‚ÔÏÈο Ù· Ú¿ÁÌ·-
Ù·, Î·È ˆ˜ Ô ¶·Ïԇη˜ ηÙÒÚıˆÛ ̿ÏÈÛÙ· Ó· ÂÚ¿ÛË ˆ˜ ÂÈ-
ÚËÓÂ˘Ù‹˜ ÌÂٷ͇ ÙˆÓ ·È‰›ˆÓ Ô˘ Â̿ψӷÓ.
AÊÔ‡ Ô N¿ÛÔ˜ Î·È Ô AÁÁÂÏ‹˜ ÂÙÚ¿ËÛ·Ó ÂȘ Ê˘Á‹Ó, ·ÈÛı·-
ÓfiÌÂÓÔÈ Ê‡ÁÔÓ ÙÔ ¤‰·ÊÔ˜ ˘fi ÙÔ˘˜ fi‰·˜ ÙˆÓ, ηًÏıÔÓ ¿Ï-
Ï· ·È‰›·, ›ٷ ¿ÏÏ·.
AÏÏ¿ Ù· ·È‰È¿ ‰Â ı’ ·ÚÁ‹ÛÔ˘Ó Ó· ·Ó·Î·Ï‡„Ô˘Ó ÙËÓ·¿ÙË, Î·È ı· ÂΉÈÎËıÔ‡Ó Ì ÙÔ ‰ÈÎfi ÙÔ˘˜ ÙÚfiÔ ÙÔÓ Â˘-Ê¿ÓÙ·ÛÙÔ ÌÈÎÚÔ··ÙÂÒÓ·:
...¶·Ú‹ÏıÔÓ ‰¤Î· ÏÂÙ¿ Ù˘ ÒÚ·˜, Î·È ÁÂÓÓ·›ÔÓ ÂÙÚÔ‚fiÏË-
Ì· ‹Ú¯ÈÛ ӷ ‰¤ÚÓË ÙËÓ ÛÙ¤ÁËÓ, Ù·˜ ͢ÏÒÛÂȘ, Î·È Ù·˜ ‰ÔÎÔ‡˜
ÙÔ˘ ·Ê·ÙÓÒÙÔ˘ ·ÙÒÌ·ÙÔ˜ Ù˘ ÂÚ‹ÌÔ˘ ÔÈΛ·˜. ¶ÔÏÏÔ› Ï›ıÔÈ,
Ì ˘fiΈÊÔÓ ‰Ô‡ÔÓ, ‰ÈÂÚ¯fiÌÂÓÔÈ ‰È¿ ÙˆÓ ‰ÔÎÒÓ, Î·È ¿ÏÏÔÈ
‰È¿ Ù˘ ı‡Ú·˜ ¤ÈÙÔÓ ÂȘ ÙÔ ¤‰·ÊÔ˜ ÙÔ˘ ÈÛÔÁ›Ԣ.
™ÙÚ¿ÙÂ˘Ì· ·È‰›ˆÓ ›¯ÂÓ ÂÍÔÚÌ‹ÛÂÈ ·fi ÙÔ ÚÔ·‡ÏÈÔÓ ÙÔ˘
Ó·Ô‡ ÙˆÓ TÚÈÒÓ IÂÚ·Ú¯ÒÓ, ÙÚÈ·ÎfiÛÈ· ‹ ÙÂÙÚ·ÎfiÛÈ· ‚‹Ì·Ù·
·¤¯ÔÓÙÔ˜, Î·È ÂÍÂÙ¤ÏÂÈ ÊÔ‚ÂÚ¿Ó ¤ÊÔ‰ÔÓ Î·Ù¿ ÙÔ˘ ·Û‡ÏÔ˘
ÙÔ˘ ™Î·ÏÈηÓÙ˙¿ÚÔ˘.
T· ÚÒÙ· ÏËÛÙ¢ı¤ÓÙ· ·È‰›·, Ô N¿ÛÔ˜ Î·È Ô AÁÁÂÏ‹˜,
·ÊÔ‡ ¤Êı·Û·Ó ·ÛıÌ·›ÓÔÓÙ· ÂȘ ÙËÓ ÌÈÎÚ¿Ó Ï·Ù›·Ó ÙËÓ
¤ÌÚÔÛıÂÓ ÙÔ˘ Ó·Ô‡, ÌË ¤¯ÔÓÙ· ϤÔÓ ‰È¿ ÙÈ Ú¿ÁÌ· Ó· Ì·-
ÏÒÛˆÛÈÓ, ¤Î·Ì·Ó ·Á¿ËÓ. MÂÙ¿ ÊÈÏÈΈٿÙËÓ ‰Â Û˘˙‹ÙËÛÈÓ ÂÎ
Û˘ÌÊÒÓÔ˘, ·ÂÊ¿ÓıËÛ·Ó fiÙÈ ÙÔ ·Ú¿‰ÔÍÔÓ ÔÓ, ÙÔ ÔÔ›ÔÓ
ÙÔ‡˜ ‹Ú ٷ ÏÂÙ¿, ·ÊÔ‡ ‰ÂÓ ÙÔ˘˜ ‹Ú ԇÙ ÙËÓ ÊˆÓ‹Ó
Ô‡Ù ÙÔÓ ÓÔ˘ ÙˆÓ, ı· ÂÈ‹ fiÙÈ ‰ÂÓ ‹ÙÔÓ Ê¿ÓÙ·ÛÌ·, Ô‡Ù ‚Ú˘-
ÎfiϷη˜, Î·È ·ÊÔ‡ ‰ÂÓ Â‰ÔΛ̷Û ӷ ÙÔ˘˜ Ê¿ÁË, ı· ÂÈ‹ fiÙÈ
‰ÂÓ ‹ÙÔÓ Ô‡Ù ÛηÏÈοÓÙ˙·ÚÔ˜. TÈ ¿ÏÏÔ ı· ‹ÙÔÓ ÏÔÈfiÓ; £·
‹ÙÔÓ ¿ÓıÚˆÔ˜, ¯ˆÚ›˜ ¿ÏÏÔ.
H ‰Â˘Ù¤Ú· ˙˘ÁÈ¿ ÙˆÓ ·È‰›ˆÓ ¤Êı·Û ÌÂÙ’ Ô˘ Ôχ, ›ٷ Ë
ÙÚ›ÙË Î·È Ë ÙÂÙ¿ÚÙË. OÏ· Ù· ÔÌÔÈÔ·ı‹ ·È‰›· ‰ÂÓ ‹ÚÁËÛ·Ó
Ó· Û˘ÓÂÓÓÔËıÒÛÈÓ ÔÌÔ‡. T¤ÏÔ˜, Ô ™Ù¿ÌÔ˜, fiÛÙȘ ‹Ïı ÙÂÏ¢-
Ù·›Ô˜ ÌÂÙ¿ ÙÔ˘ AÚÁ‡ÚË, ÂÚfiÙÂÈÓÂ Î·È fiÏÔÈ Â„‹ÊÈÛ·Ó Ó· ÂÎÙÂ-
ϤۈÛÈ Ù·ÎÙÈÎ‹Ó Ó˘ÎÙÂÚÈÓ‹ ¤ÊÔ‰ÔÓ Î·Ù¿ Ù˘ ÔÈΛ·˜.
O ¶·Ïԇη˜, ÙËÓ ÛÙÈÁÌ‹Ó ÂΛÓË, ‰›ÛÙ·˙Â, Î·È Â›¯ÂÓ ·Ô-
Ê·Û›ÛÂÈ Ï¤ÔÓ Ó· ·ÔÛ˘Úı‹ ·ÊÔ‡ ›¯Â οÌÂÈ ·ÚÎÂÙ‹Ó Ï›·Ó,
fiÛË ı· ‹ÚÎÂÈ ‰È¿ Ó· ÌÂı‡ÛË ÙËÓ ËÌ¤Ú·Ó ÙˆÓ XÚÈÛÙÔ˘Á¤ÓÓˆÓ,
Ò˜ Î·È ÙËÓ ËÌ¤Ú·Ó ÙˆÓ EÈÏÔ¯›ˆÓ, Î·È ÙËÓ ÙÔ˘ ·Á›Ô˘ ™ÙÂÊ¿-
ÓÔ˘ ·ÎfiÌË. EÓÒ ‰Â ‹ÙÔ ¤ÙÔÈÌÔ˜ Ó· ʇÁË Î·È ¿ÏÈÓ ¤ÌÂÓÂÓ,
‹ÏıÂÓ Ë ÚÒÙË ˘ÎÓ‹ ¯¿Ï·˙· ÙˆÓ Ï›ıˆÓ.
— N· ÌÈ· ˙˘ÁÈ¿! ÂÊÒÓ·Í ÊÈϤΉÈÎÔ˜ Ô ™Ù¿ÌÔ˜.
— N· ÌÈ· ˙˘ÁÈ¿! ·ӤϷ‚ÔÓ ÂÓ ¯ÔÚÒ Ù· ·È‰›·.
¶¤ÓÙ ‰Â˘ÙÂÚfiÏÂÙ· ÚfiÙÂÚÔÓ ·Ó ·ÂÊ¿ÛÈ˙ÂÓ Ô ¶·Ïԇη˜
Ó· ʇÁË, ı· ‹ÙÔ ‹‰Ë ÂÎÙfi˜ ‚ÔÏ‹˜. ¢˘ÛÙ˘¯Ò˜ ‹ÙÔ ·ÚÁ¿ ÙÒÚ·...
TÔ ›‰ÈÔ Ï·˚Îfi ı¤Ì·, ÙÔ ı¤Ì· ÙˆÓ Î·ÏÏÈηÓÙ˙¿ÚˆÓ,·ӤگÂÙ·È ·ÚÂ΂·ÙÈο ÛÙÔ ‰È‹ÁËÌ· «TÔ KÚ˘ÊfiM·Ó‰Ú¿ÎÈ» (1906). K·È ¿ÏÈ ‚¤‚·È· Ì ‡ı˘ÌÔ ÙÚfi-Ô:
...H ÎfiÚË Â›¯ÂÓ ·Ó¿„ÂÈ ÙÔÓ Ï‡¯ÓÔÓ, Î’ ‹Ú ӷ Ϥ-
ÍË ÙËÓ Î¿ÏÙÛ· Ù˘. O ·Ù‹Ú Ù˘ Ù˘ ›Â:
— ¢ÂÓ ‰Ô˘ÏÂ‡Ô˘Ó ·fi„ÂØ ÍËÌÂÚÒÓÂÈ XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓ-
Ó·.
H ÌÈÎÚ‹ ·Ê‹Î ÙËÓ Î¿ÏÙÛ· Ù˘ Î·È Â›Â:
— K’ ›Ӓ ·Ï‹ıÂÈ·, ·Ù¤Ú·, Ò˜ ¤Ú¯ÔÓÙ·È ÙÒÚ· ÔÈ
ηÏÈοÓÙ˙·ÚÔÈ;
— AÎÔ‡˜ ÂΛ; fiÚÂÍË Ó· ’¯Ë˜Ø ÌÈÏÈÔ‡ÓÈ·!
— E›Ó·È ÙfiÛÔÈ ÔÏÏÔ›; › Ì ÊÚ›ÎËÓ Ë ÎfiÚË. K·È ÙÈ
οÓÔ˘Ó;
— ºˆÏÈ¿˙Ô˘Ó ÛÙȘ ηÓÔ‰fi¯Ô˘˜... ÊÙ‡ÓÔ˘Ó ·¿Óˆ
ÛÙȘ ÛÔ‡‚Ϙ Ì ÙÔ ÁÔ˘ÚÔ˘Ó›ÛÈÔ ÎÚ¤·˜... ¢¤ÚÓÔ˘Ó Ù·
ÌÈÎÚ¿ ÎÔÚ›ÙÛÈ·, fiÛ· ‰ÂÓ Î¿ÓÔ˘Ó ÊÚfiÓÈÌ·.
— AÏ‹ıÂÈ·;
— EÚ¯ÔÓÙ·È Î·È ¯Ù˘Ô‡Ó ÙȘ fiÚÙ˜, ÙËÓ Ó‡¯Ù·...
MfiÏȘ › ÙËÓ Ï¤ÍÈÓ ·˘Ù‹Ó Ô NÙ·Ó¿ÎÈ·˜, Î’ Ë fiÚÙ·
Ù˘ ηχ‚˘ ÂÎÚÔ‡ÛıË ‚È·›ˆ˜Ø ÓÙÔ˘Î! ÓÙÔ˘Î!
T˘ ÌÈÎÚ‹˜ B·ÛÒ˜ ÙÔ ·›Ì· ¿ÁˆÛÂÓ. O ·Ù‹Ú Ù˘ Ô
›‰ÈÔ˜ Ù· ¯ÚÂÈ¿ÛıË...
Õ «Φωλι ζουν στιςκαπνοδ�χους... φτ�-νουν απ νω στις σο�-βλες... Δ�ρνουν τα μι-κρ κορ�τσια �σα δενκ νουν φρ�νιμα.».Kαλικ ντζαροι, σκ�-τσο της Eλλης Σολο-μων�δου-Mπαλ νουγια τα «Aρβαν�τικαπαραμ�θια και δοξα-σ�ες» του T�του Γιοχ -λα. Aθ�να 1997.
«Στο Kρυφ� Mανδρ�κι»
à «Aλλ το παρ δοξονον με τον π�δα αν�τρε-ψε το φαν ριον...». Xα-ρακτικ� του K. Γραμ-ματ�πουλου για την ει-κονογρ φηση του διη-γ�ματος «Tης Kοκκ�-νας το σπ�τι», στα «Nεο-ελληνικ Aναγν�σματαA´ Γυμνασ�ου» τουOEΣB, Aθ�να 1950.
™ÙË Ï·˚΋ ·Ú¿‰ÔÛË ÛÙËÚ›˙ÂÙ·È Î·È ÙÔ ÔÈËÙÈÎfiÙ·-ÙÔ ‰È‹ÁËÌ· «AÓıÔ˜ ÙÔ˘ ÁÈ·ÏÔ‡» (1909), Ô˘ Û˘Ó‰¤-ÂÈ ÌÈ· Ï·˚΋ ‰È‹ÁËÛË Ì ÙË °¤ÓÓËÛË ÙÔ˘ XÚÈÛÙÔ‡.AӷʤÚÂÙ·È ÛÙËÓ ¿Ù˘¯Ë ÂÚˆÙÈ΋ ÈÛÙÔÚ›· Ù˘ fiÌÔÚ-Ê˘ §Ô˘ÏÔ‡‰ˆ˜ Ì ÙÔ Í¤ÓÔ ‚·ÛÈÏfiÔ˘ÏÔ, Ô˘ ¤Ê˘-Á ÁÈ· ÙÔÓ fiÏÂÌÔ Î·È Ù˘ ÔÚΛÛÙËΠӷ ÂÈÛÙÚ¤„ÂÈÎ·È Ó· ÙË ÛÙÂÊ·Óˆı› Ì ÙË Á¤ÓÓËÛË ÙÔ˘ XÚÈÛÙÔ‡,ÌfiÏȘ ÓÈ΋ÛÂÈ ÙÔ˘˜ ‚·Ú‚¿ÚÔ˘˜.
AÔÙÂÏÂ›Ù·È ·fi ‰‡Ô ̤ÚË: ™ÙÔ ÚÒÙÔ Ì¤ÚÔ˜ ÔÛ˘ÁÁڷʤ·˜ ‰›ÓÂÈ ÌÈ· ·ÙÌfiÛÊ·ÈÚ· Ì˘ÛÙËÚ›Ô˘, η-ıÒ˜ ÙÚÂȘ ·ÏÔ˚ÎÔ› Î·È Â˘ÎÔÏfiÈÛÙÔÈ ÓËÛÈÒÙ˜ ÌÈ-ÏÔ‡Ó ÁÈ· ¤Ó· ÌÂÏ·Á¯ÔÏÈÎfi ʈ˜ Ô˘ Ô ÂÈÎÔÛ¿¯ÚÔÓÔ˜M¿ÓÔ˜ ÙÔ˘ KÔÚˆÓÈÔ‡ –«ÏÂÌ‚Ô‡¯Ô˜ „·Ú¿˜» ηȫ·‰‡Ó·ÙÔ˜ ÂȘ Ù· Ì˘·Ï¿, fiˆ˜ Î·È ·˜ ıÓËÙfi˜»– ¤‚ÏÂ- ӷ ÂÈϤÂÈ ÛÙË ı¿Ï·ÛÛ·, ÛÙËÓ Â›ÛÔ‰Ô ÙÔ˘ ÎfiÏ-Ô˘, Î·È Ó· ̤ÓÂÈ ·Î›ÓËÙÔ. K¿ÏÂÛ ÙÔÓ ‰Â‡ÙÂÚÔ,ÙÔÓ °È·Ï‹ Ù˘ º·Ê¿Ó·˜, ‰¤Î· ¯ÚfiÓÈ· ÌÂÁ·Ï‡ÙÂÚfiÙÔ˘, ÁÈ· Ó· ÂÍÂÚ¢ӋÛÔ˘Ó Ì·˙› ÙÔ Ó˘¯ÙÂÚÈÓfi fiÚ·-Ì·. TÚÂȘ Ó˘¯ÙÂÚÈÓ¤˜ ÂÍfi‰Ô˘˜ ¤Î·Ó·Ó Ì ÙË ‚¿Úη,·ÏÏ¿ Ì¿Ù·È·: fiÛÔ ÏËÛ›·˙·Ó ÙfiÛÔ ·ÔÌ·ÎÚ˘ÓfiÙ·ÓÙÔ Ì˘ÛÙËÚÈ҉˜ ʈ˜. TËÓ ÙÚ›ÙË Ó‡¯Ù· ÙÔ˘˜ ›‰Â Ô§›ÌÔ˜ Ô KfiÎÔ˚·˜, ¿ÓıÚˆÔ˜ ÂÓËÓÙ¿Ú˘, Ô˘ ›-¯Â ‰È·‚¿ÛÂÈ ÔÏÏ¿ ‚È‚Ï›· Ì ٷ Ï›Á· ÙÔ˘ ÎÔÏÏ˘‚Ô-ÁÚ¿ÌÌ·Ù· Î·È Â›¯Â ÎÔ˘‚ÂÓÙÈ¿ÛÂÈ Ì ÔÏϤ˜ ÁÚȤ˜.TÔ˘˜ ›‰Â ÂÓÒ «ÂοıËÙÔ fiÏËÓ ÙËÓ Ó‡ÎÙ·, ·ÁÚ˘ÓÒÓ,
ÛÈÌ¿ ÂȘ ÙÔ ·Ú¿ı˘ÚfiÓ ÙÔ˘, ‚ϤˆÓ ÚÔ˜ ÙËÓ ı¿Ï·Û-
Û·Ó Î·È fiÙ ‰ȿ‚·˙ ٷ ‚È‚Ï›· ÙÔ˘, fiÙ ÂÚڤ̂·˙Â
ÚÔ˜ Ù· ¿ÛÙÚ· Î·È ÚÔ˜ Ù· ·̷ٷ». A˘Ùfi˜ ·Ó·Ï·Ì-‚¿ÓÂÈ Ó· ÂÍËÁ‹ÛÂÈ ÙÔ Ì˘ÛÙ‹ÚÈÔ ÛÙÔ˘˜ ‰‡Ô Ê›ÏÔ˘˜.H ·Ê‹ÁËÛ‹ ÙÔ˘, ηıÒ˜ ÌÈÌÂ›Ù·È ÙËÓ Ù¯ÓÈ΋ Î·È ÙÔ‡ÊÔ˜ ÙˆÓ Ï·˚ÎÒÓ ·Ú·‰fiÛˆÓ, ·ÔÙÂÏ› ¤Ó· ÂÍ·›-ÚÂÙÔ ‰Â›ÁÌ· ‰ËÌÔÙÈÎÔ‡ ÏfiÁÔ˘ ·fi Ù· ÂÏ¿¯ÈÛÙ· Λ-ÌÂÓ· Û ‰ËÌÔÙÈ΋ ÁÏÒÛÛ· ÙÔ˘ AϤͷӉÚÔ˘ ¶··-‰È·Ì¿ÓÙË:
...O KfiÎÔ˚·˜, ‹Ú¯ÈÛ ÙfiÙ ӷ
‰ÈËÁ‹Ù·È:
— AÎÔ‡ÛÙÂ Ó· Û·˜ ˆ, ·È-
‰È¿. EÁÒ Ô˘ Ì ‚ϤÂÙÂ, ¤ÊÙ·Û·
ÙË ÁÚÈ¿ KÔÂÚ¿Óˆ ÙÔ˘ P·ÁÈ¿, ÙËÓ
Ì·ÓÓÔ‡ ·˘Ù‹˜ Ù˘ B¿Ûˆ˜ Ù˘ ÁÂÈ-
ÙfiÓÈÛÛ·˜, ηıÒ˜ Î·È ÙË Ì¿ÓÓ·
Ù˘ °Î·‚·ÏÔÁ›Ó·˜, ·ÎfiÌ· Î·È ¿Ï-
Ϙ ÁÚȤ˜. MÔ˘ ›¯·Ó ‰ÈËÁËı‹
ÔÏÏ¿ ÚˆÙÈÓ¿, ·Ï·ÈÈο Ú¿Ì·-
Ù·, ηıÒ˜ ÎÈ ·˘Ùfi Ô˘ ı· Û·˜ ˆ
ÙÒÚ·:
BϤÂÙ ·˘Ùfi ÙÔ ¯¿Ï·ÛÌ·, ÙÔ
K·Ï‡‚È Ù˘ §Ô˘ÏÔ‡‰ˆ˜, Ô˘ ϤÓÂ
ˆ˜ Â›Ó·È ÛÙÔȯÂȈ̤ÓÔ; E‰Ò ÙÔÓ
·Ï·ÈfiÓ Î·ÈÚfi ÂηÙÔÈÎÔ‡Û ÌÈ·
ÎfiÚË, Ë §Ô˘ÏÔ‡‰ˆ, ÔÔ‡ ÙËÓ Â›-
¯·Ó ÔÓÔÌ·Ù›ÛÂÈ ÁÈ· ÙËÓ ÂÌÔÚÊÈ¿
Ù˘, –¤Ï·ÌÂ Ô ‹ÏÈÔ˜, ¤Ï·Ì ÎÈ
·˘Ù‹– Ì·˙› Ì ÙÔÓ ·Ù¤Ú· Ù˘
ÙÔÓ ÁÂÚÔ-£ÂÚÈ¿ (ÂÏÏËÓÈο ÙÔÓ
¤ÏÂÁ·Ó £ËÚ¤·), ÔÔ‡ Â΢ÓËÁÔ‡-
Û fiÏÔ˘˜ ÙÔ˘˜ ¢Ú¿ÎÔ˘˜ Î·È Ù·
™ÙÔȯÂÈ¿, Ì ÙËÓ ·ÛË̤ÓÈ· Û·Á›-
Ù· Î·È Ì ʷÚ̷Έ̤ӷ ‚¤ÏË.
EÓ· B·ÛÈÏfiÔ˘ÏÔ ·fi Ù· ͤӷ
ÙËÓ ·Á¿ËÛÂ ÙËÓ fiÌÔÚÊË §Ô˘-
ÏÔ‡‰ˆ. T˘ ¤‰ˆÎ ÙÔ ‰·¯Ù˘Ï›‰È
ÙÔ˘, Î’ ÂΛÓËÛ ӷ ¿Ë ÛÙÔ ÛÂʤ-
ÚÈ Î·È Ù˘ ¤Ù·Í Ì fiÚÎÔÓ fiÙÈ,
¿Ì· ÓÈ΋ÛË ÙÔ˘˜ ‚·Ú‚¿ÚÔ˘˜, ÙËÓ
Ë̤ڷ Ô˘ ı· ÁÂÓÓËı‹ Ô XÚÈ-
ÛÙfi˜, ı· ¤ÚıË Ó· ÙËÓ ÛÙÂÊ·Óˆ-
ı‹.
E‹Á ÙÔ B·ÛÈÏfiÔ˘ÏÔ. EÌÂÈ-
ÓÂÓ Ë §Ô˘ÏÔ‡‰ˆ, Ú›¯ÓÔÓÙ·˜ Ù·
‰¿ÎÚ˘¿ Ù˘ ÛÙÔ Î‡Ì·, ÛÙÔÓ ·¤Ú·
ÛÙ¤ÏÓÔÓÙ·˜ ÙÔ˘˜ ·Ó·ÛÙÂÓ·ÁÌÔ‡˜
Ù˘, Î·È ÙËÓ ÚÔÛ¢¯‹ ÛÙ· Ô˘Ú¿-
ÓÈ·, Ó· ‚ÁË ÓÈÎËÙ‹˜ ÙÔ B·ÛÈÏfi-
Ô˘ÏÔ, Ó· ¤ÚıË Ë Ì¤Ú· Ô˘ ı· ÁÂÓÓËı‹ Ô XÚÈÛÙfi˜, Ó·
Á˘Ú›ÛË Ô Û·ÛÙÈÎfi˜ Ù˘ Ó· ÙËÓ ÛÙÂÊ·Óˆı‹.
EÊÙ·ÛÂ Ë Ì¤Ú· Ô˘ Ô XÚÈÛÙfi˜ ÁÂÓÓ¿Ù·È. H ¶·Ó·Á›·
Ì ·ÛÙÚ·ÊÙÂÚfi ÚfiÛˆÔ, ¯ˆÚ›˜ fiÓÔ, ¯ˆÚ›˜ ‚Ô‹ıÂÈ·,
Á¤ÓÓËÛ ÙÔ BÚ¤ÊÔ˜ ̘ ÛÙË ™ËÏÈ¿, ÙÔ ÂۋΈÛÂ, ÙÔ
ÂÛ·ÚÁ¿ÓˆÛ Ì ¯·Ú¿, Î·È ÙÔ ’‚·Ï ÛÙÔ ·¯Ó›, ÁÈ· Ó·
ÙÔ ÎÔÈÌ‹ÛË. EÓ· ‚Ô˚‰¿ÎÈ Î’ ¤Ó· Á·˚‰Ô˘Ú¿ÎÈ Âۛ̈۷Ó
Ù· ¯ÓÒÙ¿ ÙÔ˘˜ ÛÙÔ ·¯Ó› Î’ ÂÊ˘ÛÔ‡Û·Ó Ì·Ï·Î¿ Ó· ˙Â-
ÛÙ¿ÓÔ˘Ó ÙÔ ıÂ›Ô BÚ¤ÊÔ˜. N·, ÙÒÚ· ı· ’Úı‹ ÙÔ B·ÛÈÏfi-
Ô˘ÏÔ, Ó· ¿ÚË ÙËÓ §Ô˘ÏÔ‡‰ˆ!
HÚı·Ó ÔÈ ‚ÔÛÎÔ›, ‰˘Ô Á¤ÚÔÈ Ì ̷ÎÚÈ¿ ¿ÛÚ· Ì·Ï-
ÏÈ¿, Ì ÙȘ Ì·ÁÎÔ‡Ú˜ ÙÔ˘˜, ¤Ó· ‚ÔÛÎfiÔ˘ÏÔ Ì ÙË ÊÏÔ-
Á¤Ú· ÙÔ˘, ı·ÌˆÌ¤ÓÔÈ, Í·ÊÓÈ·Ṳ̂ÓÔÈ, Î’ ¤ÂÛ·Ó Î’
ÂÚÔÛ·ÓËÛ·Ó ÙÔ ıÂ›Ô BÚ¤ÊÔ˜. E›¯·Ó ȉ› ÙÔÓ AÁÁÂÏÔÓ
·ÛÙÚ·fiÌÔÚÊÔÓ, Ì ¯Ú˘ÛÔÁ¿Ï·Ó· ÏÂ˘Î¿ ÊÙÂÚ¿, ›¯·Ó
·ÎÔ‡ÛÂÈ Ù’ ·ÁÁÂÏÔ‡‰È· Ô˘ ¤„·ÏÏ·Ó: ¢fiÍ· ÂÓ ˘„›ÛÙÔȘ
£ÂÒ! EÌÂÈÓ·Ó ÁÔÓ·ÙÈÛÙÔ›, Ì’ ÂÎÛÙ·ÙÈο Ì¿ÙÈ·, οو
·fi ÙÔ ·¯Ó›, ÔÏÏ‹Ó ÒÚ·, Î’ ÂÏ¿ÙÚ¢·Ó ·¯fiÚÙ·Á· ÙÔ
ı¿Ì· ÙÔ Ô˘Ú¿ÓÈÔ. N·! ÙÒÚ· ı· ’Úı‹ ÙÔ B·ÛÈÏfiÔ˘ÏÔ,
Ó· ¿ÚË ÙËÓ §Ô˘ÏÔ‡‰ˆ!
EÊÙ·Û·Ó Î’ ÔÈ ÙÚÂȘ M¿ÁÔÈ, η‚¿Ï· ÛÙȘ η̋Ϙ
ÙÔ˘˜. E›¯·Ó ¯Ú˘Û¤˜ Ì›ÙÚ˜ ÛÙÔ ÎÂÊ¿ÏÈ, Î’ ÂÊÔÚÔ‡Û·Ó
Ì·ÎÚȤ˜ ÁÔ‡Ó˜ Ì ÔÚʇڷ ηٷÎfiÎÎÈÓË. K·È Ù’ ·ÛÙÂ-
Ú¿ÎÈ, ¤Ó· Ï·ÌÚfi ¯Ú˘Ûfi ·ÛÙ¤ÚÈ, ¯·Ì‹ÏˆÛ Β ÂοıÈÛÂ
ÛÙË Û΋ Ù˘ ™ËÏÈ¿˜, ÎÈ ¤Ï·Ì Ì ÁÏ˘Îfi Ô˘Ú¿ÓÈÔ
ʈ˜, Ô˘ ·Ú·Ì¤ÚÈ˙ Ù˘ Ó‡¯Ù·˜ ÙÔ ÛÎÔÙ¿‰È. OÈ ÙÚÂȘ
‚·ÛÈÏÈÎÔ› Á¤ÚÔÈ Í¤˙„·Ó ·’ ÙȘ η̋Ϙ ÙÔ˘˜, ÂÌ‹-
Î·Ó ÛÙÔ ™‹Ï·ÈÔ, Î’ ¤ÂÛ·Ó Î’ ÂÚÔÛ·ÓËÛ·Ó ÙÔ ¶·È-
‰›. AÓÔÈÍ·Ó Ù· ÏÔ‡ÛÈ· Ù· ‰ÈÛ¿ÎÎÈ· ÙÔ˘˜, Î’ ÂÚfiÛÊÂ-
Ú·Ó ‰ÒÚ·: ¯Ú˘ÛfiÓ Î·È Ï›‚·ÓÔÓ Î·È Û̇ÚÓ·Ó.
— N·! ÙÒÚ· ı· ’Úı‹ ÙÔ B·ÛÈÏfiÔ˘ÏÔ, Ó· ¿ÚË ÙËÓ
§Ô˘ÏÔ‡‰ˆ!
¶¤Ú·Û·Ó Ù· XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ·, ÙÂÏÂÈÒıËΠÙÔ Ì˘ÛÙ‹-
ÚÈÔ, ¤ÁÈÓÂ Ë ÛˆÙËÚ›·, Î·È ÙÔ B·ÛÈÏfiÔ˘ÏÔ ‰ÂÓ ‹Úı ӷ
¿ÚË ÙËÓ §Ô˘ÏÔ‡‰ˆ! OÈ ‚¿Ú‚·ÚÔÈ Â›¯·Ó ¿ÚÂÈ ÛÎÏ¿‚Ô
ÙÔ B·ÛÈÏfiÔ˘ÏÔ. TÔ ÊÔ˘Û¿Ùfi ÙÔ˘ ›¯Â ÓÈ΋ÛÂÈ ÛÙËÓ
·Ú¯‹, Ù· ÊÏ¿ÌÔ˘Ú¿ ÙÔ˘ ›¯·Ó ΢ÚȤ„ÂÈ Ì ·Ï·Ï·ÁÌfi
Ù· οÛÙÚ· ÙˆÓ ‚·Ú‚¿ÚˆÓ. TÔ B·ÛÈÏfiÔ˘ÏÔ Â›¯Â ¯˘Ì‹-
ÍÂÈ Ì ·ÎÚ¿ÙËÙËÓ ÔÚÌ‹, ·¿Óˆ ÛÙÔ ÌÔ‡Ûو̷ Î·È ÛÙË
̤ıË Ù˘ ӛ΢. OÈ ‚¿Ú‚·ÚÔÈ Ì ‰fiÏÔ ÙÔÓ Â›¯·Ó ·È¯Ì·-
ψًÛÂÈ!
T· ‰¿ÎÚ˘· Ù˘ ÎfiÚ˘ ›ÎÚ·Ó·Ó ÙÔ Î‡Ì· Ù’ ·ÚÌ˘Úfi,
ÔÈ ·Ó·ÛÙÂÓ·ÁÌÔ› Ù˘ ‰ȷχıËÎ·Ó ÛÙÔÓ ·¤Ú·, Î’ Ë ÚÔ-
Û¢¯‹ Ù˘ ¤ÂÛ ›Ûˆ ÛÙË ÁË, ¯ˆÚ›˜ Ó· Êı¿ÛË ÛÙÔÓ
ıÚfiÓÔ ÙÔ˘ MÂÁ·ÏÔ‰‡Ó·ÌÔ˘. EÓ· ÏÔ˘ÏÔ˘‰¿ÎÈ ·fiÚ·ÙÔ,
ÌÔÛ¯ÔÌ˘ÚÈṲ̂ÓÔ, ʇÙÚˆÛ ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙÔ˘˜ ‰‡Ô ·˘-
ÙÔ‡˜ ‚Ú¿¯Ô˘˜, ÔÔ‡ ÙÔ ÏÂÓ AÓıÔ˜ ÙÔ˘ °È·ÏÔ‡, ·ÏÏ¿ Ì¿-
ÙÈ ‰ÂÓ ÙÔ ‚ϤÂÈ. K·È ÙÔ B·ÛÈÏfiÔ˘ÏÔ, Ô˘ ›¯Â ¤ÛÂÈ
ÛÙ· ¯¤ÚÈ· ÙˆÓ ‚·Ú‚¿ÚˆÓ, ·ڷοÏÂÛ ӷ Á›ÓË ™›ı·,
ʈÙÈ¿ ÙÔ˘ ÂÏ¿ÁÔ˘˜, ÁÈ· Ó· ÊÙ¿ÛË ÂÁη›Úˆ˜, Ò˜ ÙËÓ
Ë̤ڷ Ô˘ ÁÂÓÓ¿Ù·È Ô XÚÈÛÙfi˜, Ó· Ê˘Ï¿ÍË ÙÔÓ fiÚÎÔ
ÙÔ˘, Ô˘ ›¯Â ‰ÒÛÂÈ ÛÙËÓ §Ô˘ÏÔ‡‰ˆ.
MÂÚÈÎÔ› ϤÓÂ, ˆ˜ ÙÔ AÓıÔ˜ ÙÔ˘ °È·ÏÔ‡ ¤ÁÈÓÂÓ ·Ó-
ıfi˜, ·ÊÚfi˜ ÙÔ˘ ·̷ÙÔ˜. K’ Ë ™›ı· ÂΛÓË, Ë ÊˆÙÈ¿
ÙÔ˘ ÂÏ¿ÁÔ˘ Ô˘ ›‰Â˜, M¿ÓÔ, Â›Ó·È Ë „˘¯‹ ÙÔ˘ B·ÛÈ-
ÏfiÔ˘ÏÔ˘, Ô˘ ¤Ï˘ˆÛÂ, Û‚‹ÛıËΠÛÙ· Û›‰ÂÚ· Ù˘
ÛÎÏ·‚È¿˜, Î·È Î·Ó›˜ ‰ÂÓ ÙËÓ ‚ϤÂÈ È·, ·Ú¿ ÌfiÓÔÓ
fiÛÔÈ ‹Ù·Ó ηı·ÚÔ› ÙÔÓ ·Ï·ÈfiÓ Î·ÈÚfiÓ, Î·È ÔÈ ÂÏ·-
ÊÚÔ˝ÛÎȈÙÔÈ ÛÙ· ¯ÚfiÓÈ· Ì·˜.
H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 2 9
«Tο �νθος του γιαλο�»
P «Tο νθος του γιαλο�», ζωγρα-φι του μαθητ� Γι�ργου Π�λεχα,του 7ου Γυμνασ�ου Xαλκ�δας,εμπνευσμ�νη απ� το ομ�νυμο πα-παδιαμαντικ� δι�γημα.
10 H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 2
M ٷ ‰ÈËÁ‹Ì·Ù· «H ™Ù·¯ÔÌ·˙Ò¯ÙÚ·» (1889) Î·È «HNÙÂÏËÛ˘Ê¤Úˆ» (1904) ÚÔ‚¿ÏÏÂÙ·È È‰È·›ÙÂÚ· ÙÔ ı¤-Ì· Ù˘ ÎÔÈÓˆÓÈ΋˜ ¢·ÈÛıËÛ›·˜ ·¤Ó·ÓÙÈ ÛÙÔ˘˜·‰˘Ó¿ÙÔ˘˜ Î·È Ù˘ ·Ó·ÏÁËÛ›·˜ ÙˆÓ Û˘Ó·ÓıÚÒˆÓ– ı¤Ì· ȉȷ›ÙÂÚ· ·Á·ËÙfi ÛÙÔ Â›‰Ô˜ ·fi ÙËÓ ÂÔ¯‹ÙÔ˘ NÙ›ÎÂÓ˜, fiˆ˜ ‹‰Ë ¤¯Ô˘Ì ÛËÌÂÈÒÛÂÈ.
H «™Ù·¯ÔÌ·˙Ò¯ÙÚ·» Â›Ó·È ›Ûˆ˜ ÙÔ ‰ËÌÔÊÈϤÛÙÂ-ÚÔ ‰È‹ÁËÌ· ÙÔ˘ ¶··‰È·Ì¿ÓÙË, ηıÒ˜ ·ӤگÂÙ·ÈÛ˘Ó¯Ҙ (·fi fiÙ ٿ¯·;) ÛÙ· Û¯ÔÏÈο ‚È‚Ï›· ÙÔ˘°˘ÌÓ·Û›Ô˘, ¤ÛÙˆ Î·È ÎÔÏÔ‚ˆÌ¤ÓÔ ÁÈ· ÏfiÁÔ˘˜ ‰È‰·-ÎÙÈ΋˜.
HÚˆ›‰· ÙÔ˘ ‰ÈËÁ‹Ì·ÙÔ˜ (·ÏÏ¿ Î·È Ù˘ ˙ˆ‹˜) ›ӷÈË ̄ ‹Ú· ıÂÈ·-A¯Ù›ÙÛ·, Ô˘ ÁÈ· Ó· Û˘ÓÙËÚ‹ÛÂÈ Ù· ‰˘ÔÔÚÊ·Ó¿ ÂÁÁfiÓÈ· Ù˘, ÙÔÓ °¤ÚÔ Î·È ÙËÓ ¶·ÙÚÒÓ· «ÌÂ-
Ù¤Ú¯ÂÙ·È ÔÈΛϷ ·ÁÁ¤ÏÌ·Ù·» – ¤Ó· ·fi Ù· ÔÔ›·Î·È Ù˘ ‰›ÓÂÈ ÙËÓ ÚÔÛˆÓ˘Ì›· ÛÙÔ ‰È‹ÁËÌ·.
...K·È ÙÈ ‰ÂÓ ‹ıÂÏÂÓ ˘ÔÛÙ‹, ÚÔ Ô›·˜ ı˘Û›·˜ ˉ‡-
Ó·ÙÔ Ó· ÔÈÛıÔ‰ÚÔÌ‹ÛË, ‰È¿ ÙËÓ ·Á¿ËÓ ÙˆÓ ‰‡Ô ÙÔ‡-
ÙˆÓ ·È‰›ˆÓ, Ù· ÔÔ›· ‹Û·Ó ‰È˜ ·È‰›· ‰È’ ·˘Ù‹Ó, η-
ıfiÛÔÓ ‹Û·Ó Ù· Ù¤ÎÓ· ÙÔ˘ Ù¤ÎÓÔ˘ Ù˘! EÓ ÙÔ‡ÙÔȘ ‰ÂÓ
‹ıÂÏ ӷ ‰ÂÈÎÓ‡Ë ·˘ÙÔ›˜ ÌÂÁ¿ÏËÓ ·‰˘Ó·Ì›·Ó, Î·È «‹ÌÂ-
ÚÔ Ì¿ÙÈ ‰ÂÓ ÙÔ˘˜ ¤‰È‰Â». EοÏÂÈ ÙÔÓ ¿ÚÚÂÓ· «°¤ÚÔÓ»,
‰ÈfiÙÈ Â›¯Â ÙÔ fiÓÔÌ· ÙÔ˘ ·ÏËıÔ‡˜ °¤ÚÔ˘ Ù˘, ÙÔ˘ ̷η-
Ú›ÙÔ˘ Ì·ÚÌ·-Mȯ·ÏÈÔ‡, ÙÔ˘ ÔÔ›Ô˘ ÙÔ fiÓÔÌ· Ù˘
ÂfiÓÂÈ Ó’ ·ÎÔ‡ÛË ‹ Ó· ÚÔʤÚË. TÔ Ù·Ï·›ˆÚÔÓ ÙÔ ı‹-
Ï˘ ÙÔ ÂοÏÂÈ ¶·ÙÚÒÓ· ıˆÂ˘ÙÈÎÒ˜, Î·È ÔÏ›ÁÔÓ «Û·Ó ·Ú-
¯ÔÓÙÔÍÂÂṲ̂ÓË Ô˘ ‹ÙÔÓ», ÌË ·Ó¯fiÌÂÓË Ó’ ·ÎÔ‡Ë ÙÔ
AÚÁ˘ÚÒ, ÙÔ fiÓÔÌ· Ù˘ ÎfiÚ˘ Ù˘, fiÂÚ Â‰fiıË ˆ˜ ÎÏË-
ÚÔÓÔÌ›· ÂȘ ÙÔ ÔÚÊ·ÓfiÓ, ϯԇ˜ ı·ÓÔ‡Û˘ ÂΛӢ...
...H Ù·Ï·›ˆÚÔ˜ ÁÚ·›· ¤ÛÙÚˆÛ ‰È¿ Ù· ‰‡Ô ÔÚÊ·Ó¿,
›Ó· ÎÔÈÌËıÒÛÈÓ, ·ÓÂÎÏ›ıË Î·È ·˘Ù‹ ÏËÛ›ÔÓ ÙˆÓ, ÙÔȘ
› ӷ Ê˘Û‹ÛÔ˘Ó ˘ÔοوıÂÓ ÙÔ˘ ÛοÛÌ·Ùfi˜ ÙˆÓ
‰È¿ Ó· ˙ÂÛÙ·ıÔ‡Ó, ÙÔȘ ˘ÂÛ¯¤ıË „¢‰Ô̤ÓË, ·ÏÏ’ ÂÏ-
›˙Ô˘Û· Ó· ·ÏËı‡ÛË, fiÙÈ ·‡ÚÈÔÓ Ô XÚÈÛÙfi˜ ı· ʤÚË
͇Ϸ Î·È „ˆÌ› Î·È Ì›·Ó ¯‡ÙÚ·Ó ÎԯϿ˙Ô˘Û·Ó Â› ÙÔ˘
˘Úfi˜, Î·È ¤ÌÂÈÓÂÓ ¿˘ÓÔ˜ ¤Ú·Ó ÙÔ˘ ÌÂÛÔÓ˘ÎÙ›Ô˘,
·Ó·ÏÔÁÈ˙Ô̤ÓË ÙËÓ ÈÎÚ¿Ó Ù‡¯ËÓ Ù˘...
K·È Ú¿ÁÌ·ÙÈ, Ô ÈÂÚ¤·˜ ÌÂÙ¿ ÙË ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›· Ù‹˜·Ó·ÎÔÈÓÒÓÂÈ fiÙÈ ‹Ú ¤Ó· ÁÚ¿ÌÌ· ·fi ÙÔÓ ÁÈÔ Ù˘,ÙÔÓ ¯·Ì¤ÓÔ ÛÙËÓ AÌÂÚÈ΋, Ô˘ ·ÊÔÚ¿ ÂΛÓËÓ Î·ÈÌ ÂÛÒÎÏÂÈÛÙË ÌÈ· ÂÈÙ·Á‹ Ô˘ Ú¤ÂÈ ·˘Ùfi˜ Ó·ÙËÓ ÂÍ·ÚÁ˘ÚÒÛÂÈ Ì ÙËÓ ˘ÔÁÚ·Ê‹ ÙÔ˘. O‡Ù Ԥӷ˜ Ô‡ÙÂ Ô ¿ÏÏÔ˜, ‚¤‚·È·, ÌÔÚÔ‡Ó Ó· ˘ÔÏÔÁ›-ÛÔ˘Ó ÙËÓ ·Í›· Ù˘ Î·È Î·Ù·Ê‡ÁÔ˘Ó ÛÙÔÓ ¤ÌÔÚÔÙÔ˘ ÓËÛÈÔ‡, ÙÔÓ Î˘Ú M·ÚÁ·Ú›ÙË:
...O Î˘Ú M·ÚÁ·Ú›Ù˘ ÂÚÚfiÊËÛ ‰Ú·ÁÌ›‰· Ù·Ì‚¿ÎÔ˘,
ÂÙ›Ó·Í ÙËÓ ‚Ú¿Î·Ó ÙÔ˘, ÂÊ’ ˘ ¤ÈÙ ¿ÓÙÔÙ ̤ÚÔ˜
Ù·Ì‚¿ÎÔ˘, ηÙ‚›‚·Û ̤¯ÚÈ ÙˆÓ ÔÊÚ‡ˆÓ ÙËÓ ÛÎÔ‡-
ÊÈ·Ó ÙÔ˘, ¤‚·Ï ٷ Á˘·ÏÈ¿ ÙÔ˘, Î·È ‹Ú¯ÈÛ ӷ ÂÍÂÙ¿˙Ë
‰È¿ Ì·ÎÚÒÓ ÙÔ ÁÚ·ÌÌ¿ÙÈÔÓ.
— EÚ¯ÂÙ·È ·’ ÙËÓ A̤ÚÈη; ›Â. ™’ Âı˘Ì‹ıËÎÂ, ‚Ϥ-
ˆ, Ô Á˘ÈÔ˜ ÛÔ˘. MÚ¿‚Ô, ¯·›ÚÔÌ·È.
E›Ù· ·ӤϷ‚ÂÓ:
— E¯ÂÈ ÙÔÓ ·ÚÈıÌfiÓ 10, ·ÏÏ¿ ‰ÂÓ Í¤ÚÔÌ ÙÈ Â›‰Ô˘˜
ÌÔÓ¤‰· Ó· ›ӷÈ, ‰¤Î· ÛÂÏÏ›ÓÈ·, ‰¤Î· ÚԇȘ, ‰¤Î· ÎÔ-
ψӿٷ ‹ ‰¤Î·...
¢ÈÂÎfiË. ¶·Ú’ ÔÏ›ÁÔÓ ı· ¤ÏÂÁ «‰¤Î· ϛژ».
— N· ʈӿÍÔ˘Ì ÙÔ ‰¿ÛηÏÔ, ÂÌÔÚ̇ÚÈÛÂÓ Ô Î˘Ú
M·ÚÁ·Ú›Ù˘, ›Ûˆ˜ ÂΛÓÔ˜ ͇ÚË Ó· ÙÔ ‰È·‚¿ÛË. TÈ
ÁÏÒÛÛ· Ó· Â›Ó·È Ù¿¯·;
O ÂÏÏËÓԉȉ¿ÛηÏÔ˜, fiÛÙȘ ÂοıËÙÔ ‚ϤˆÓ ÙÔ˘˜
·›˙ÔÓÙ·˜ ÙÔ ÎÈ¿ÌÔ ÂȘ ·Ú¿Ï¢ÚÔÓ Î·ÊÂÓ›ÔÓ, ·Ú·-
ÎÏËı›˜ ÌÂÙ¤‚Ë ÂȘ ÙÔ Ì·Á·˙› ÙÔ˘ Î˘Ú M·ÚÁ·Ú›ÙË. EÈ-
Û‹ÏıÂÓ, ÔÚıfi˜, ‰‡ÛηÌÙÔ˜, ¤Ï·‚ ÙÔ ÁÚ·ÌÌ¿ÙÈÔÓ, ·-
ÚÂοÏÂÛ ÙÔÓ Î˘Ú M·ÚÁ·Ú›ÙËÓ Ó· ÙÔÓ ‰·Ó›ÛË Ù· Á˘·-
ÏÈ¿ ÙÔ˘, Î·È ‹Ú¯ÈÛ ӷ Û˘ÏÏ·‚›˙Ë ÙÔ˘˜ Ï·ÙÈÓÈÎÔ‡˜ ¯·-
Ú·ÎÙ‹Ú·˜:
— ¶Ú¤ÂÈ Ó· Â›Ó·È ·ÁÁÏÈο, ›ÂÓ, ÂÎÙfi˜ ·Ó Â›Ó·È ÁÂÚ-
Ì·ÓÈο. Afi Ô‡ ¤Ú¯ÂÙ·È ·˘Ùfi ÙÔ ‰ÂÏÙ¿ÚÈÔÓ;
— A’ ÙËÓ A̤ÚÈη, Î˘Ú ‰¿ÛηÏÂ, ›ÂÓ Ë ıÂÈ·-A¯Ù›-
ÙÛ·.
— Afi ÙËÓ AÌÂÚÈ΋Ó; ÙfiÙ ı· Â›Ó·È ·ÁÁÏÈÎfiÓ.
K·È Ù·‡Ù· ϤÁˆÓ ÚÔÛ¿ıÂÈ Ó· Û˘ÏÏ·‚›ÛË Ù·˜ Ϥ-
ÍÂȘ ten pounds sterling, ·˜ ¤ÊÂÚ ¯ÂÈÚÔÁÚ¿ÊÔ˘˜ Ë ÂÈ-
Ù·Á‹.
— Sterling, ›ÂØ sterling ı· ÛËÌ·›ÓË Ù¿ÏÏËÚÔÓ, È-
ÛÙ‡ˆ. H ϤÍȘ Ê·›ÓÂÙ·È Ó· Â›Ó·È Ù˘ ·˘Ù‹˜ ÂÙ˘ÌÔÏÔ-
Á›·˜, ·ÂÊ¿ÓıË ‰ÔÁÌ·ÙÈÎÒ˜.
K·È ¤ÛÙÚ„ ÙÔ ÁÚ·ÌÌ¿ÙÈÔÓ ÂȘ ¯Â›Ú·˜ ÙÔ˘ ΢Ú
M·ÚÁ·Ú›ÙË.
— A˘Ùfi ı· ›ӷÈ, ›Â, Î·È ÂÂȉ‹ ̆ ¿Ú¯ÂÈ Â› Ù˘ ÎÂ-
Ê·Ï›‰Ô˜ Ô ·ÚÈıÌfi˜ 10, ı· Â›Ó·È ¯ˆÚ›˜ ¿ÏÏÔ ÁÚ·ÌÌ¿ÙÈÔÓ
‰È¿ ‰¤Î· Ù¿ÏÏËÚ·. TÔ Î¿Ùˆ–οو ÔÊ›ψ Ó· Û·˜ ›ˆ
fiÙÈ ‰ÂÓ ÁÓˆÚ›˙ˆ ·fi ¯ÚËÌ·ÙÈÛÙÈο. EȘ ¿ÏÏ· ËÌ›˜
·Û¯ÔÏÔ‡ÌÂı·, ÔÈ ¿ÓıÚˆÔÈ ÙˆÓ ÁÚ·ÌÌ¿ÙˆÓ.
K·È ÙÔ‡ÙÔ ÂÈÒÓ, ÂÂȉ‹ ËÛı¿ÓıË „‡¯Ô˜ ÂȘ ÙÔ Î·-
Ù¿„˘¯ÚÔÓ Î·È Ï·ÎfiÛÙÚˆÙÔÓ Ì·Á·˙›ÔÓ ÙÔ˘ Î˘Ú M·Ú-
Á·Ú›ÙË, ¤ÛÙÚ„ÂÓ ÂȘ ÙÔ Î·ÊÂÓ›ÔÓ, ›Ó· ıÂÚÌ·Óı‹...
AÎÔÏÔ‡ıˆ˜ Ô Î˘Ú M·ÚÁ·Ú›Ù˘, ÂÎÌÂÙ·ÏÏ¢fiÌÂ-ÓÔ˜ ÙËÓ ¿ÁÓÔÈ· Ù˘ Á˘Ó·›Î·˜, ÚÔÛ·ı› Ó· ÙËÓ ÂÎ-ÌÂÙ·ÏÏ¢ı› ˘ÔÙÈÌÒÓÙ·˜ ÙËÓ ·Í›· Ù˘ ÂÈÙ·Á‹˜,ÎÚ·ÙÒÓÙ·˜ ÌÈ· ˘„ËÏ‹ «ÚÔÌ‹ıÂÈ·» ÁÈ· ÏfiÁÔ˘ ÙÔ˘Î·È ÂÌÊ·Ó›˙ÔÓÙ·˜ ‰È¿ÊÔÚ· ¯Ú¤Ë ÙÔ˘ ̷ηڛÙË ÙÔ˘¿ÓÙÚ· Ù˘. AÏÏ¿ ÙfiÙ ÂÌÊ·Ó›˙ÂÙ·È ¤Ó·˜ «·ÚÂȉË-
ÌÒÓ» ™˘ÚÈ·Ófi˜ ¤ÌÔÚÔ˜, Ô˘ ·ÚÂÌ‚·›ÓÂÈ Î·È ÙԉȋÁËÌ· ÙÂÏÂÈÒÓÂÈ ˆ˜ ÂÍ‹˜:
...HÙÔ ¤ÌÔÚÔ˜ ™˘ÚÈ·Ófi˜, ·ÚÂȉËÌÒÓ ‰È’ ˘Ôı¤-
ÛÂȘ ÂȘ ÙËÓ ÌÈÎÚ¿Ó Ó‹ÛÔÓ.
AÌ· ÂÈÛÂÏıÒÓ ‰Èˢı‡ÓıË ÌÂÙ¿ ÌÂÁ›ÛÙ˘ ÂÏ¢ıÂÚ›·˜
Î·È ı¿ÚÚÔ˘˜ ÂȘ ÙÔ ÏÔÁÈÛÙ‹ÚÈÔÓ, fiÔ˘ ›ÛÙ·ÙÔ Ô Î˘Ú
M·ÚÁ·Ú›Ù˘.
— TÈ ¤¯Ô˘ÌÂ Î˘Ú M·ÚÁ·Ú›ÙË;… T’ ›Ӓ ·˘Ùfi; ›ÂÓ
ȉÒÓ Úfi¯ÂÈÚÔÓ Â› ÙÔ˘ ÏÔÁÈÛÙËÚ›Ô˘ ÙÔ ÁÚ·ÌÌ¿ÙÈÔÓ
Ù˘ Ùˆ¯‹˜ ¯‹Ú·˜.
K·È Ï·‚ÒÓ ÙÔ‡ÙÔ ÂȘ ¯Â›Ú·˜:
— ™˘Ó·ÏÏ·ÁÌ·ÙÈ΋ ‰È¿ ‰¤Î· ·ÁÁÏÈο˜ ϛڷ˜ ·fi
ÙËÓ AÌÂÚÈ΋Ó, › ηı·Ú¿ ÙË ÊˆÓ‹. ¶Ô‡ ¢ڤıË Â‰Ò;
K¿ÌÓÂȘ Î·È Ù¤ÙÔȘ ‰Ô˘ÏÂȤ˜, Î˘Ú M·ÚÁ·Ú›ÙË;
— °È· ‰¤Î· ϛژ! ·ӤϷ‚ÂÓ ·˘ıÔÚÌ‹Ùˆ˜ Ë
ıÂÈ·–A¯Ù›ÙÛ· ·ÎÔ‡Û·Û· ¢ÎÚÈÓÒ˜ ÙËÓ Ï¤ÍÈÓ.
— N·È, ‰È¿ ‰¤Î· ·ÁÁÏÈο˜ ϛڷ˜, Â›Â Î·È ¿ÏÈÓ
«H Σταχομαζ�χτρα»
à «Kαι τι δεν �θε-λεν υποστ�... δι τηναγ πην των δ�ο το�-των παιδ�ων, ταοπο�α �σαν δις παι-δ�α δι' αυτ�ν...». Xα-ρακτικ� του K.Γραμματ�πουλου γιατην εικονογρ φησητου διηγ�ματος «HΣταχομαζ�χτρα»,στα «Nεοελληνικ Aναγν�σματα A´ Γυ-μνασ�ου» του OEΣB,Aθ�να 1950.
«Στο Xριστ� στο K�στρο»AÏÏ¿ ·fi Ù· ÈÔ ˆÚ·›· Î·È Ù· ÈÔ ·ÓÙÈÚÔÛˆÂ˘ÙÈ-ο ‰ÈËÁ‹Ì·Ù· ÙÔ˘ ¶··‰È·Ì¿ÓÙË Â›Ó·È ÙÔ «™ÙÔ XÚÈ-ÛÙfi ÛÙÔ K¿ÛÙÚÔ» (1892). K·ÙÂÍÔ¯‹Ó ıÚËÛ΢ÙÈÎfi,Û˘Ó‰˘¿˙ÂÈ fiϘ ÙȘ ·ÊËÁËÌ·ÙÈΤ˜ ·ÚÂÙ¤˜ ÙÔ˘ ‰ÈËÁË-Ì·ÙÔÁÚ¿ÊÔ˘. EÓ·ÏÏ·Á¤˜ ÛÎËÓÒÓ ·fi ÙËÓ ÚÔÂÙÔÈ-Ì·Û›·, ÙÔ ÂÈΛӉ˘ÓÔ Ù·Í›‰È ̤۷ ÛÙË ı·Ï·ÛÛÔÙ·-Ú·¯‹, ÙËÓ ¿ÊÈÍË, ÙËÓ ÂÚÈÁÚ·Ê‹ ÙÔ˘ Ó·Ô‡, ÙË ı›·ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›·, ÙËÓ Â˘ˆ¯›· Î·È Ù¤ÏÔ˜ ÙËÓ ÂÈÛÙÚÔÊ‹. HÂÚÈÁÚ·Ê‹ ÙÔ˘ ÂÛˆÙÂÚÈÎÔ‡ ÙÔ˘ Ó·Ô‡ Ù˘ ÙÔ˘ XÚÈ-ÛÙÔ‡ °ÂÓÓ‹Ûˆ˜ Î·È È‰›ˆ˜ ÙˆÓ ÙÔȯÔÁÚ·ÊÈÒÓ, Ô˘·Ó·Î·ÏÔ‡Ó ÙȘ ‚˘˙·ÓÙÈÓ¤˜ ÂÎÊÚ¿ÛÂȘ, Á›ÓÂÙ·È Ì ȉÈ-
·›ÙÂÚË ÂÛˆÙÂÚÈ΋ ¤ÓÙ·ÛË, ÂÓÒ ÔÈ ÌÔÚʤ˜ ÙˆÓ·Á›ˆÓ, ÙˆÓ Ó˘ÛٷϤˆÓ ÂÚËÌÈÙÒÓ Î·È ÙˆÓ ·ÓıÚÒ-ˆÓ ÙÔ˘ ÂÎÎÏËÛÈ¿ÛÌ·ÙÔ˜ Û˘Óı¤ÙÔ˘Ó ÌÈ·Ó ·‰È¿Û·-ÛÙË ÂÓfiÙËÙ·.
H ˘fiıÂÛ‹ ÙÔ˘, Ì ϛÁ· ÏfiÁÈ·, ¤¯ÂÈ ˆ˜ ÂÍ‹˜: O ·-·-ºÚ·ÁÎÔ‡Ï˘ ·ÔÊ·Û›˙ÂÈ Ó· χÛÂÈ, Ì ÙË ‚¿Ú-η ÙÔ˘ Ì·ÚÌ·-™ÙÂÊ·Ó‹ ÙÔ˘ M¤Úη, ÛÙÔ K¿-ÛÙÚÔ, ÙÔ ÂÁηٷÏÂÈÌ̤ÓÔ ·ÏÈfi ¯ˆÚÈfi ÛÙËÓ ·fi-ÎÚËÌÓË ·ÎÙ‹ Ù˘ ™ÎÈ¿ıÔ˘, Î·È Ó· ‚ÔËı‹ÛÂÈ Ì ÂÊfi-‰È· ÙÔ˘˜ Û˘ÓÙÔ›Ù˜ ÙÔ˘, ÙÔÓ °È¿ÓÓË ÙÔÓ N˘ÊÈÒÙËÎ·È ÙÔÓ AÚÁ‡ÚË Ù˘ M˘ÏˆÓÔ‡˜, Ô˘ ·ÔÎÏ›ÛÙËηÓ
ÛÙÚ·Ê›˜ ÚÔ˜ ·˘Ù‹Ó Ô EÚÌÔ˘ÔÏ›Ù˘. M‹ˆ˜ Â›Ó·È ‰È-
Îfi ÛÔ˘;
— M¿ÏÈÛÙ·.
H ıÂÈ·-A¯Ù›ÙÛ·, ÂÓ Î·Ù·Ê¿ÛÂÈ, ¤ÏÂÁ ¿ÓÙÔÙ ӷÈ, ·Ï-
Ï¿ Ó˘Ó ËfiÚÂÈ Î·È ·˘Ù‹ Ò˜ › ̿ÏÈÛÙ·, Î·È Ô‡ ‡-
Ú ÙËÓ Ï¤ÍÈÓ Ù·‡ÙËÓ.
— °È· ‰¤Î· Ó·ÔÏÂfiÓÈ· ı· Â›Ó·È ›Ûˆ˜, › ‰¿ÎÓˆÓ
Ù· ¯Â›ÏË Ô Î˘Ú M·ÚÁ·Ú›Ù˘.
— ™Ô˘ ϤÁˆ ‰È¿ ‰¤Î· ·ÁÁÏÈο˜ ϛڷ˜, ·ӤϷ‚ ηÈ
·‡ıȘ Ô ™˘ÚÈ·Ófi˜ ¤ÌÔÚÔ˜. ¶·›ÚÓÂȘ ·fi ÏfiÁÈ·;
K·È ¤ÚÚÈ„Â ‰Â‡ÙÂÚÔÓ Ì·ÎÚfiÓ ‚ϤÌÌ· › ÙÔ˘ ÁÚ·Ì-
Ì·Ù›Ô˘:
— E›Ó·È Û›ÁÔ˘ÚÔ˜ ·Ú¿˜, ·Ú˙¿Ó–ÎÔÓÙ¿Ó ÛÔ˘ ϤÁˆ.
£· ÙÔ ÂÍÔÊÏ‹Û˘ ‹ ÙÔ ÂÍÔÊÏÒ ·Ì¤Ûˆ˜;
K·È ¤Î·Ì ΛÓËÌ· Ó· ÂÍ·Á¿ÁË ÙÔ ¯ÚËÌ·ÙÔÊ˘Ï¿ÎÈfiÓ
ÙÔ˘.
— MÔÚ› Ó· ÙÔ ¿ÚË Î·Ó›˜ ÁÈ· ÂÓÓ¤· ϛژ… Á·Ï-
ÏÈΤ˜, › ‰ÈÛÙ¿˙ˆÓ Ô Î˘Ú M·ÚÁ·Ú›Ù˘.
— °·ÏÏÈΤ˜; TÔ ·›ÚÓˆ ÂÁÒ ‰È¿ ÂÓÓÈ¿ ·ÁÁÏÈΤ˜.
K·È ÛÙÚ¤„·˜ fiÈÛıÂÓ ÙÔ Ê‡ÏÏÔÓ ÙÔ˘ ¯¿ÚÙÔ˘, ›‰Â
ÙËÓ ˘ÔÁÚ·Ê‹Ó ËÓ Â›¯Â ‚¿ÏÂÈ Ô ·Á·ıfi˜ ÈÂÚ‡˜, ·Ú¤-
‚·ÏÂÓ ·˘Ù‹Ó Ì ÙÔ fiÓÔÌ· ÙÔ˘ ÊÂÚfiÌÂÓÔÓ ÂÓ Ùˆ ÎÂÈ̤-
Óˆ, Î·È ÙËÓ Â‡Ú ۇÌʈÓÔÓ.
K·È ·Óԛͷ˜ ÙÔ ¯ÚËÌ·ÙÔÊ˘Ï¿ÎÈÔÓ Â̤ÙÚËÛÂÓ ÂȘ ÙËÓ
¯Â›Ú· Ù˘ ıÂÈ·–A¯Ù›ÙÛ·˜ Î·È ÚÔ ÙˆÓ ÂÎı¿Ì‚ˆÓ
ÔÊı·ÏÌÒÓ ·˘Ù‹˜ ÂÓÓ¤· ÛÙÈÏÓÔٿٷ˜ ·ÁÁÏÈο˜ ϛڷ˜.
K·È ȉԇ ‰È·Ù› Ë Ùˆ¯‹ ÁÚ·›· ÂÊfiÚÂÈ ÙË Ë̤ڷ ÙˆÓ
XÚÈÛÙÔ˘Á¤ÓÓˆÓ Î·ÈÓÔ˘ÚÁ‹ «¿‰ÔÏËÓ» Ì·Ó‰‹Ï·Ó, Ù· ‰Â
‰‡Ô ÔÚÊ·Ó¿ ›¯ÔÓ Î·ı·Ú¿ ˘ÔηÌÈÛ¿ÎÈ· ‰È¿ Ù· ÈÛ¯Ó¿
̤ÏË ÙˆÓ Î·È ıÂÚÌ‹Ó ˘fi‰ÂÛÈÓ ‰È¿ ÙÔ˘˜ ·ÁˆÌ¤ÓÔ˘˜
fi‰·˜ ÙˆÓ.
H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 2 11
A˘Ù¿ Ì ÙÔÓ ¶··‰È·Ì¿ÓÙË, Ô˘ ÙÔÓ ·Ó·ÁÓˆÚ›˙Ô˘ÓfiÏÔÈ ÔÈ ÓÂfiÙÂÚÔÈ ‰ÈËÁËÌ·ÙÔÁÚ¿ÊÔÈ ˆ˜ ÁÂÓ¿Ú¯ËÙÔ˘˜, Ì·˙› Ì ÙÔÓ BÈ˙˘ËÓfi, ‚¤‚·È·. ¢ÒÛ·Ì ÈÔ ¿-Óˆ ÌÂÚÈο ·fi Ù· ÈÔ ¯·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈο ÙÔ˘ ‰ÈËÁ‹-Ì·Ù· Î·È Î˘Ú›ˆ˜ ·˘Ù¿ Ô˘ Û ÔÏÏÔ‡˜ ·fi ÙÔ˘˜·Ó·ÁÓÒÛÙ˜ ı· ͢ӋÛÔ˘Ó ÛÙË ÌÓ‹ÌË ÙÔ˘˜ Ù· Á˘-ÌÓ·Ûȷο ÙÔ˘˜ ¯ÚfiÓÈ·Ø «‹¯ÔÈ ·fi ÙËÓ ÚÒÙË Ô›Ë-ÛË Ù˘ ˙ˆ‹˜ Ì·˜», Ô˘ ϤÂÈ Ô ÔÈËÙ‹˜. AӷʤÚÔ˘ÌÂÙÒÚ· ÙÔ˘˜ Ù›ÙÏÔ˘˜ Î·È ÌfiÓÔ ÙˆÓ ˘fiÏÔÈˆÓ ¯ÚÈ-ÛÙÔ˘ÁÂÓÓÈ¿ÙÈÎˆÓ ‰ÈËÁËÌ¿ÙˆÓ ÙÔ˘, ÁÈ· fiÛÔ˘˜ ı·‹ıÂÏ·Ó Ó· Û˘ÌÏËÚÒÛÔ˘Ó ÌfiÓÔÈ ÙÔ˘˜ ·˘Ù‹ ÙËÓÂÍ·›ÛÈ· Û˘Ìʈӛ·, Ì ÙÔ˘˜ ‚˘˙·ÓÙÈÓÔ‡˜ ‰Â˘ÙÂÚ‡Ô-ÓÙ˜ ‹¯Ô˘˜: «H YËÚ¤ÙÚ·», «O ÔÏÈÙÈÛÌfi˜ ÂȘ ÙÔ ̄ ˆ-Ú›ÔÓ», «O AÌÂÚÈοÓÔ˜», «H °Ï˘ÎÔÊÈÏÔ‡Û·», «XÚÈ-ÛÙÔ‡ÁÂÓÓ· ÙÔ˘ ÙÂ̤ÏË», «ºÈÏfiÛÙÔÚÁÔÈ», «T’Ìԇʒ ÙÔ˘ ’Ï›», «O ¯·Ú·Ì¿‰Ô˜».
[* OÏ· Ù· ·ÔÛ¿ÛÌ·Ù· ·fi ÙÔÓ ¶··‰È·Ì¿ÓÙË Â›-Ó·È ·Ṳ́ӷ ·fi Ù· A·ÓÙ¿ ÙÔ˘ ÙˆÓ ÂΉfiÛÂˆÓ ¢fi-ÌÔ˜, ÂÈÌ. N. ¢. TÚÈ·ÓÙ·Ê˘ÏÏfiÔ˘ÏÔ˘.]
� � �
EÊÂÍÂÓ Ô £Âfi˜ ÙËÓ ¯·ÚÌfiÛ˘ÓÔÓ Ë̤ڷÓ, Î·È ÔÈ ·ÈfiÏÔÈ
ÂÊÈÏÔÙÈÌ‹ıËÛ·Ó Ó· Ûʿ͈ÛÈ Î·È „‹ÛˆÛÈ ‰‡Ô ÙÚ˘ÊÂÚ¿
ÂÚ›ÊÈ·, ÂÓÒ ÔÈ ‰‡Ô ˘ÏÔÙfiÌÔÈ Â›¯·Ó ʤÚÂÈ ·fi ÙÔ ‚Ô˘ÓfiÓ
ÔÏÏ¿˜ ‰ˆ‰Âο‰·˜ ÎÔÛÛ‡ÊÈ· ·Ï·ÙÈÛÌ¤Ó·Ø Î·È Ô Î·Â-
Ù¿Ó KˆÛÙ·ÓÙ‹˜ ·Ó‚›‚·ÛÂÓ ·fi ÙÔ ÁÔÏÂÙ›, ÙÔ ÔÔ›ÔÓ
Ô˘‰¤Ó· ΛӉ˘ÓÔÓ ‰È¤ÙÚ¯ÂÓ, fiˆ˜ ‹ÙÔ Î·ıÈṲ̂ÓÔÓ, ·Ó
‰ÂÓ ¤Ó ÓfiÙÔ˜ ·fi Ù˘ ÍËÚ¿˜ Ó· ÙÔ ·ˆı‹ÛË ÚÔ˜ ÙÔ
¤Ï·ÁÔ˜, ·Ó‚›‚·Û ‰‡Ô ·ÛÎÔ‡˜ ÁÂÓÓ·›Ô˘ Ô›ÓÔ˘ Î·È ÂÓ
ηϿıÈÔÓ Ì ·˘Á¿ Î·È Î·Ûη‚¿ÏÈ Ù˘ A›ÓÔ˘, Î·È ËÌ›-
ÛÂÈ·Ó ‰ˆ‰Âο‰· fiÚÓÈı·˜ Î·È ÌÈÎÚfiÓ ‚˘Ù›ÔÓ Ì ÛÎÔÌ-
‚Ú›·. K·È ¤Ê·ÁÔÓ ¿ÓÙ˜ Î·È Ë˘ÊÚ¿ÓıËÛ·Ó, ÂÔÚÙ¿Û·-
ÓÙ˜ Ù· XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ· ÌÂÙ¿ Û·Ó›·˜ ÌÂÁ·ÏÔÚ›·˜
› ÙÔ˘ ÂÚ‹ÌÔ˘ ÂΛÓÔ˘ ‚Ú¿¯Ô˘. TËÓ Ó‡ÎÙ· ÂÎÔÈÌ‹ıË-
Û·Ó ÂÓ Ì¤Ûˆ ·ÊıfiÓˆÓ ˘ÚÒÓ, Ì ·ÚÎÂÙ¿ ‰Â Ûο-
ÛÌ·Ù· Î·È Î·fiÙ˜, fiÛ· Î·È ÔÈ ÂÎ Ù˘ ÔÏ›¯Ó˘ ·ÓË-
Á˘ÚÈÛÙ·› ›¯·Ó ʤÚÂÈ ÌÂı’ ·˘ÙÒÓ, Î·È ÔÈ ·ÈÁÔ‚ÔÛÎÔ› ›-
¯·Ó ÂȘ ÙÔ K¿ÛÙÚÔÓ, Î·È Ô ÂÎ §‹ÌÓÔ˘ ÊÈÏfiÙÈÌÔ˜ ηڷ-
‚Ô·Ú˘ ÂÎfiÌÈÛÂÓ ·fi ÙÔ ÏÔ›ÔÓ ÙÔ˘...
ÏfiÁˆ Ù˘ ηÎÔηÈÚ›·˜ Û ÌÈ· ÛËÏÈ¿ ¿Óˆ ·fi ÙÔK¿ÛÙÚÔ. TÂÏÈο Û˘ÁÎÂÓÙÚÒÓÂÙ·È ÌÈ· Û˘ÓÙÚÔÊÈ¿·fi ‰Âη¤ÍÈ ·ÓıÚÒÔ˘˜ Î·È ÍÂÎÈÓÔ‡Ó ÙËÓ ·Ú·ÌÔ-Ó‹ ÙˆÓ XÚÈÛÙÔ˘Á¤ÓÓˆÓ. YÛÙÂÚ· ·fi ÔÏÏÔ‡˜ ÎÈÓ-‰‡ÓÔ˘˜ Ô˘ ‰È¤ÙÚÂÍ·Ó, ÊÙ¿ÓÔ˘Ó ÌÂÛ¿Ó˘¯Ù· ÛÙÔ K¿-ÛÙÚÔ, fiÔ˘ Û˘Ó¿ÓÙËÛ·Ó ÙÔ˘˜ ·ÔÎÏÂÈṲ̂ÓÔ˘˜ ηÈÂÙÔÈÌ¿˙ÔÓÙ·È ÁÈ· ÙË ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›·:
...O Ó·fi˜ Ù˘ XÚÈÛÙÔ‡ °ÂÓÓ‹Ûˆ˜ ‹ÙÔ Ë ·Ï·È¿ ÌË-
ÙÚfiÔÏȘ ÙÔ˘ ÊÚÔ˘Ú›Ô˘. O Ó·˝ÛÎÔ˜, ÚÔ ÂηÙÔÓÙ·ÂÙË-
Ú›‰ˆÓ ÎÙÈÛı›˜, ›ÛÙ·ÙÔ ·ÎfiÌË Â˘Ú‹˜ Î·È fi¯È Ôχ
ÂÊı·Ṳ́ÓÔ˜. O ··-ºÚ·ÁÎÔ‡Ï˘ Î·È Ë Û˘ÓÔ‰›· ÙÔ˘
Êı¿Û·ÓÙ˜ ÂÈÛ‹ÏıÔÓ Ù¤ÏÔ˜ ÂȘ ÙÔÓ Ó·fiÓ ÙÔ˘ XÚÈÛÙÔ‡,
Î·È Ë Î·Ú‰›· ÙˆÓ ËÛı¿ÓıË ı¿ÏÔ˜ Î·È ÁÏ˘Î‡ÙËÙ· ¿Ê·-
ÙÔÓ. O ÈÂÚ‡˜ „Èı‡ÚÈÛ ÌÂÙ’ ÂÓ‰Ô̇¯Ô˘ Û˘ÁÎÈÓ‹Ûˆ˜
ÙÔ «EÈÛÂχÛÔÌ·È ÂȘ ÙÔÓ Ô›ÎÔÓ ÛÔ˘» [...] ÂÓÒ ·È Á˘Ó·›-
Θ ·È ¿ÏÏ·È ‹Ó·ÙÔÓ ÂÈÌÂÏÒ˜ Ù· ηӉ‹ÏÈ·, Î·È ‹Ó·-
„·Ó ̤Á· Ï‹ıÔ˜ ÎËÚ›ˆÓ ÂȘ Ù· ‰‡Ô Ì·ÓÔ˘¿ÏÈ· [...] Î’
¤ıÂÛ·Ó ÙÔ ‡Ú·˘ÓÔÓ ÂÓ Ùˆ ̤ۈ ÙÔ˘ Ó·Ô‡, Ú›„·Û·È
¿ÊıÔÓÔÓ Ï›‚·ÓÔÓ ÂȘ ÙÔ˘˜ ¿Óıڷη˜. “K·È ˆÛÊÚ¿ÓıË
K‡ÚÈÔ˜ Ô £Âfi˜ ÔÛÌ‹Ó Â˘ˆ‰›·˜”.
EÏ·Ì„Â ‰Â ÙfiÙÂ Ô Ó·fi˜ fiÏÔ˜, Î·È ‹ÛÙÚ·„ÂÓ Â¿Óˆ ÂȘ
ÙÔÓ ıfiÏÔÓ Ô ¶·ÓÙÔÎÚ¿ÙˆÚ ÌÂ ÙËÓ ÌÂÁ¿ÏËÓ Î’ ÂÈ‚ÏËÙÈ-
Î‹Ó ÌÔÚÊ‹Ó, Î·È ËÎÙÈÓÔ‚fiÏËÛ ÙÔ Â›¯Ú˘ÛÔÓ Î·È ÏÂ-
ÙÔ˘ÚÁË̤ÓÔÓ ÌÂ Ì˘Ú›·˜ ÁÏ˘Ê¿˜ Ù¤ÌÏÔÓ, Ì ٷ˜ ÂÚÈ-
ηÏÏ›˜ Ù˘ ·Ú›ÛÙ˘ ‚˘˙·ÓÙÈÓ‹˜ Ù¤¯Ó˘ ÂÈÎfiÓ·˜ ÙÔ˘, ÌÂ
ÙËÓ ÌÂÁ¿ÏËÓ ÂÈÎfiÓ· Ù˘ °ÂÓÓ‹Ûˆ˜, fiÔ˘ «¶·Úı¤ÓÔ˜
ηı¤˙ÂÙ·È Ù· XÂÚÔ˘‚Â›Ì ÌÈÌÔ˘Ì¤ÓË», fiÔ˘ ıÂÛÂÛ›ˆ˜
Ì·ÚÌ·›ÚÔ˘ÛÈÓ ·È ÌÔÚÊ·› ÙÔ˘ ı›Ԣ BÚ¤ÊÔ˘˜ Î·È Ù˘
·ÌÒÌÔ˘ §Â¯Ô‡˜, fiÔ˘ ˙ˆÓÙ·Ó·› ·Ú›ÛÙ·ÓÙ·È ·È fi„ÂȘ
ÙˆÓ ·ÁÁ¤ÏˆÓ, ÙˆÓ Ì¿ÁˆÓ Î·È ÙˆÓ ÔÈ̤ӈÓ, fiÔ˘ ÓÔ-
Ì›˙ÂÈ ÙȘ fiÙÈ ÛٛςÂÈ Ô ¯Ú˘Ûfi˜, ¢ˆ‰È¿˙ÂÈ Ô Ï›‚·ÓÔ˜ ηÈ
‚·ÏÛ·ÌÒÓÂÈ Ë Û̇ÚÓ·, Î·È fiÔ˘, ˆ˜ Â¿Ó Ë ÁÚ·ÊÈ΋
ÂÏ¿ÏÂÈ, Ê·ÓÙ¿˙ÂÙ·› ÙȘ › Ì›·Ó ÛÙÈÁÌ‹Ó fiÙÈ ·ÎÔ‡ÂÈ ÙÔ,
¢fiÍ· ÂÓ ˘„›ÛÙÔȘ £ÂÒ!
EÓ Ùˆ ̤ۈ ‰Â ÎÚ¤Ì·Ù·È Ô Ì¤Á·˜ ÔÚÂȯ¿ÏÎÈÓÔ˜ ηÈ
ÔχÎÏ·‰Ô˜ ÔÏ˘¤Ï·ÈÔ˜, Î·È ÔÏfiÁ˘Ú· Ô ÎÚÂÌ·ÛÙfi˜ ¯Ô-
Úfi˜, Ì ٷ˜ ÂÈÎfiÓ·˜ ÙˆÓ ¶ÚÔÊËÙÒÓ Î·È AÔÛÙfiψÓ, ̆ Ê’
ÔÓ ÂÙÂÏÔ‡ÓÙÔ ÙÔ ¿Ï·È ÔÈ ÛÂÌÓÔ› Á¿ÌÔÈ ÙˆÓ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÈ-
ÎÒÓ ·Ó‰ÚÔÁ‡ÓˆÓ. K·È ÔÏfiÁ˘Ú· ·È ÌÔÚÊ·› ÙˆÓ M·ÚÙ‡-
ÚˆÓ, OÛ›ˆÓ Î·È OÌÔÏÔÁËÙÒÓ...
� � �
...OÙ·Ó ¤Êı·Û·Ó ÂȘ ÙÔ K¿ÛÙÚÔÓ Î·È ÂÈÛ‹ÏıÔÓ ÂȘ ÙÔÓ
Ó·fiÓ ÙÔ˘ XÚÈÛÙÔ‡, ÙfiÛÔÓ ı¿ÏÔ˜ ÂıÒ¢Û ÙËÓ „˘¯‹Ó
ÙˆÓ, ÒÛÙ ·Ó Î·È ‹Û·Ó ηٿÎÔÔÈ, ·Ó Î·È ÂÓ‡ÛÙ·˙fiÓ ÙÈ-
Ó˜ ·˘ÙÒÓ, ËÛı¿ÓıËÛ·Ó ÙfiÛÔÓ ÙËÓ ¯·Ú¿Ó ÙÔ˘ Ó· ˙ÒÛÈ
Î·È ÙÔ˘ Ó· ¤¯ˆÛÈ Êı¿ÛÂÈ ·ÈÛ›ˆ˜ ÂȘ ÙÔ Ù¤ÚÌ· Ù˘ Ô-
Ú›·˜ ÙˆÓ, ÂȘ ÙÔÓ Ó·fiÓ ÙÔ˘ K˘Ú›Ô˘, ÒÛÙ ÙÔ˘˜ ¤Ê˘ÁÂ
¿Û· Ó‡ÛÙ· Î·È ¿Û· ÎfiˆÛȘ. [...] K·È ›ٷ Ô ÈÂÚ‡˜
¤‚·ÏÂÓ Â˘ÏÔÁËÙfiÓ Î·È Â„¿ÏË Ë ÏÈÙ‹ Ù˘ ÌÂÁ·ÏÔÚÂ-
Ô‡˜ ÂÔÚÙ‹˜, ÌÂı’ Ô Ô Î˘Ú AÏÂÍ·Ó‰Ú‹˜ ‹Ú¯ÈÛ ٷ˜ ·Ó·-
ÁÓÒÛÂȘ, Î·È fiÛÔÈ ‹Û·Ó Ó˘ÛÙ·Ṳ̂ÓÔÈ ·ÂÎÔÈÌ‹ıËÛ·Ó
ÛÈÁ¿ ÂȘ Ù· ÛÙ·Û›‰È¿ ÙˆÓ. (A! ¤ÌÂÏÏÔÓ ¿Ú· ÙÔ˘ ¶ÚÔÊË-
Ù¿Ó·ÎÙÔ˜ ÔÈ ıÂÛ¤ÛÈÔÈ ‡ÌÓÔÈ ·fi „·ÏÌÒÓ Ó· ηٷÓÙ‹-
ÛˆÛÈÓ ·Ó¿ÁÓˆÛȘ Ó˘ÛÙ·ÎÙÈ΋, Î·È ˆ˜ ·Ó¿ÁÓˆÛȘ Ó·
·Ú·Ï›ˆÓÙ·È fiψ˜ ˆ˜ ÊÔÚÙÈÎfiÓ ÙÈ Î·È ·Ú¤ÏÎÔÓ!),
‚·˘Î·ÏÈ˙fiÌÂÓÔÈ ·fi ÙËÓ ¤ÚÚÈÓÔÓ Î·È ÌÔÓfiÙÔÓÔÓ ··Á-
ÁÂÏ›·Ó ÙÔ˘ Î˘Ú AÏÂÍ·Ó‰Ú‹. O ·Á·ıfi˜ Á¤ÚˆÓ ‹ÙÔ ÂÎ ÙÔ˘
·ÌÈÌ‹ÙÔ˘ ÂΛÓÔ˘ Ù‡Ô˘ ÙˆÓ „·ÏÙÒÓ, ˆÓ ÙÔ Á¤ÓÔ˜ Âͤ-
ÏÈ ‰˘ÛÙ˘¯Ò˜ Û‹ÌÂÚÔÓ. E„·ÏÏ ηÎÒ˜ ÌÂÓ, ·ÏÏ’ ¢-
Ï·‚Ò˜ Î·È ÌÂÙ’ ·ÈÛı‹Ì·ÙÔ˜. K·Ó¤Ó ۯ‰fiÓ ÎÒÏÔÓ ‰ÂÓ
¤ÏÂÁÂÓ ÔÚıÒ˜, Ô‡Ùˆ ÌÔ˘ÛÈÎÒ˜ Ô‡Ù ÁÚ·ÌÌ·ÙÈÎÒ˜. ¶fi-
Ù ÂÓ Î·È ‹ÌÈÛ˘ ÎÒÏÔÓ Ù· ‹ÓÔ˘ ÂȘ ÂÓ, fiÙ ‰‡Ô Î·È ‹ÌÈ-
Û˘ Ù· ‰È‹ÚÂÈ ÂȘ Ù¤ÛÛÂÚ·. AÏÏ¿ ÚÔÎÚÈو٤ڷ Ë ·Ì¿-
ıÂÈ· Ù˘ ‰ÔÎËÛÈÛÔÊ›·˜...
AÏÏ’ fiÙÂ Ô ÈÂÚ‡˜ ÂÍÂÏıÒÓ ¤„·Ï ÙÔ «¢Â‡Ù ›‰ˆÌÂÓ
ÈÛÙÔ›, Ô‡ ÂÁÂÓÓ‹ıË Ô XÚÈÛÙfi˜», ÙfiÙ ·È ÌÔÚÊ·› ÙˆÓ
AÁ›ˆÓ ÂÊ¿ÓËÛ·Ó ˆ˜ Ó· ÂʷȉڇÓıËÛ·Ó ÂȘ ÙÔ˘˜ ÙÔ›-
¯Ô˘˜Ø «AÎÔÏÔ˘ı‹ÛˆÌÂÓ ÏÔÈfiÓ ¤Óı· ԉ‡ÂÈ Ô ·ÛÙ‹Ú»,
Î·È Ô Î˘Ú AÏÂÍ·Ó‰Ú‹˜ ÂÓıÔ˘ÛÈÒÓ ¤Ï·‚ ÙËÓ ̆ „ËÏ‹Ó Î·-
Ï¿ÌËÓ Î·È ¤ÛÂÈÛ ÙÔÓ ÔÏ˘¤ÏÂÔÓ Ì ٷ˜ Ï·Ì¿‰·˜ fiÏ·˜
·ÓËÌ̤ӷ˜. «AÁÁÂÏÔÈ ˘ÌÓÔ‡ÛÈÓ, ·Î·Ù··‡ÛÙˆ˜ ÂΛ»,
Î’ ÂÛ›ÛıË Ô Ó·fi˜ fiÏÔ˜ ·fi ÙËÓ ‚ÚÔÓÙÒ‰Ë ÊˆÓ‹Ó ÙÔ˘
··-ºÚ·ÁÎÔ‡ÏË ÌÂÙ¿ ¿ıÔ˘˜ „¿ÏÏÔÓÙÔ˜: «¢fiÍ· ÂÓ
˘„›ÛÙÔȘ ϤÁÔÓÙ˜, Ùˆ Û‹ÌÂÚÔÓ ÂÓ ÛËÏ·›ˆ Ù¯ı¤ÓÙÈ»,
Î·È ÔÈ ¿ÁÁÂÏÔÈ ÔÈ ˙ˆÁÚ·ÊÈÛÙÔ›, ÔÈ ÂÚÈ΢ÎÏÔ‡ÓÙ˜ ÙÔÓ
¶·ÓÙÔÎÚ¿ÙÔÚ· ¿Óˆ ÂȘ ÙÔÓ ıfiÏÔÓ, ¤ÙÂÈÓ·Ó ÙÔ Ô˘˜, ·Ó·-
ÁÓˆÚ›Û·ÓÙ˜ ÔÈΛÔÓ ·˘ÙÔ›˜ ÙÔÓ ‡ÌÓÔÓ...
H «Eν τω μ�σω δε κρ�μαται ο μ�γαςορειχ λκινος και πολ�κλαδος πολυ�λαι-ος, και ολ�γυρα ο κρεμαστ�ς χορ�ς, μετας εικ�νας των Προφητ�ν και τωνAποστ�λων...». Eσωτερικ� του ναο� τηςΓ�ννησης του Xριστο� στο παλι� K στροτης Σκι θου (φωτ. Kωστ�ς Λι�ντης).
12 H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 2
Xριστο�γεννα στα π λαγα
«Xριστο�γεννα στις Tρεις Mπο�κες»
O ¢IH°HMA Â›Ó·È ¤Ó· ÏÔÁÔÙ¯ÓÈÎfi›‰Ô˜ Ô˘ ÔÈ Â˙ÔÁÚ¿ÊÔÈ Ì·˜ ÙÔηÏÏÈÂÚÁÔ‡Ó Ì ȉȷ›ÙÂÚË ÂÈÌÔ-Ó‹ Î·È ˙‹ÏÔ Ò˜ ÙȘ ̤Ú˜ Ì·˜, ÛÙÔ›ÛÌ· ÙÔ˘ ÂÌÔÚÈÎÔ‡ Û˘ÚÌÔ‡–Ô˘ ÂÂÓ‰‡ÂÈ ÙȘ ÌÂÙÔ¯¤˜ ÙÔ˘ÛÙ· ÔÏ˘Û¤Ïȉ· ·Ó·ÁÓÒÛÌ·Ù·,
Ù· Ô‡Ùˆ˜ ÂÈÂ›Ó «Ì˘ıÈÛÙÔÚ‹Ì·Ù·»– Î·È Ù˘ «ÔÏÈ-ÙÈÛÙÈ΋˜ ÔÏÈÙÈ΋˜» Î·È ÙˆÓ ÔÚÁ¿ÓˆÓ ·˘Ù‹˜, Ô˘Ù· ÂÓı·ÚÚ‡ÓÂÈ. K·ÈÚfi˜ ÏÔÈfiÓ Ó· ·Ú·ÎÔÏÔ˘ı‹-ÛÔ˘Ì ÙÔ ı¤Ì· Ì·˜, Ù· XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ· ‰ËÏ·‰‹, ηÈÛÙÔ˘˜ ¿ÏÏÔ˘˜ Û˘ÁÁÚ·Ê›˜, ÙÔ˘˜ Û‡Á¯ÚÔÓÔ˘˜ ÙÔ˘¶··‰È·Ì¿ÓÙË Î·È ÙÔ˘˜ ÌÂÙ·ÁÂÓ¤ÛÙÂÚÔ˘˜, Ò˜ Û‹-ÌÂÚ·.
O AϤͷӉÚÔ˜ MˆÚ·˚Ù›‰Ë˜ (1850-1929) –Ô «¿ÏÏÔ˜AϤͷӉÚÔ˜», fiˆ˜ ÙÔÓ ·ÔηÏÔ‡Û·Ó, ™ÎÈ·ı›Ù˘ ÎÈ·˘Ùfi˜ Î·È ÂÍÔÈÎÂȈ̤ÓÔ˜ Ì ÙË ˙ˆ‹ ÙˆÓ ı·Ï·ÛÛÈ-ÓÒÓ, ÂÍ¿‰ÂÏÊÔ˜ ÙÔ˘ ¶··‰È·Ì¿ÓÙË, ›Û˘ ıÂÔÛÂ-‚‹˜, Ô˘ ηÏÔÁ¤Ú„ ̿ÏÈÛÙ· Ì ÙÔ fiÓÔÌ· AÓ‰Úfi-
ÓÈÎÔ˜, ‰ÈËÁËÌ·ÙÔÁÚ¿ÊÔ˜ ÎÈ ·˘Ùfi˜– ÛÙÔ ‰È‹ÁËÌ¿ ÙÔ˘«XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ· ÛÙȘ TÚÂȘ MԇΘ» (1900) Ì·˜ η-Ï› Ó· ÂÚ¿ÛÔ˘Ì ÙËÓ ·Ú·ÌÔÓ‹ ÙˆÓ XÚÈÛÙÔ˘Á¤Ó-ÓˆÓ Ì ÙÔ˘˜ Û˘Ì·ÙÚÈÒÙ˜ ÙÔ˘ Ó·˘ÙÈÎÔ‡˜, Ô˘ Ëı·Ï·ÛÛÔÙ·Ú·¯‹ ÙÔ˘˜ ¤¯ÂÈ ·ÔÎÏ›ÛÂÈ Û’ ¤Ó·Ó fiÚÌÔÙ˘ ™Î‡ÚÔ˘:
TÔ ÙÚÈοٷÚÙÔÓ Ì¿ÚÎÔ ÙÔ˘ ηÂÙ¿Ó-ºÒη, Ë ™Î›·-ıÔ˜, ¤Ó· ˆÚ·›ÔÓ ÛοÊÔ˜ ÙÔ˘ ·ÏËÛÌÔÓ‹ÙÔ˘ ·Ú¯ÈÓ·˘-
ËÁÔ‡ Ù˘ Ó‹ÛÔ˘, ÙÔ˘ Í·ÎÔ˘Ṳ̂ÓÔ˘ ÂȘ fiÏ·˜ Ù·˜ Ó·˘-
ÙÈο˜ Ù˘ EÏÏ¿‰Ô˜ fiÏÂȘ Ì¿ÛÙÚÔ-°ÂˆÚÁÔ‡, ÌfiÏȘ ÂÛÒ-
ıË ÙËÓ ÂÛ¤Ú·Ó ÂΛÓËÓ, Î·Ù·Ê˘ÁfiÓ Í˘Ï¿ÚÌÂÓÔÓ –ÌÂ
Ù· οو ÌfiÓÔÓ ÊϤÛÈ·, Î·È ÙÔÓ Ì¤Û· ÊÏfiÎÔÓ– ÂȘ ÙȘ
TÚÂȘ MԇΘ, ÙÔÓ ÛˆÙ‹ÚÈÔÓ Ù˘ ™Î‡ÚÔ˘ ÏÈ̤ӷ. Afi
Ù˘ ™ÈÎÂÏ›·˜ ·Ó·‚·›ÓˆÓ ÂȘ ÙÔÓ ¢Ô‡Ó·‚ÈÓ, Ì ÊÔÚÙ›ÔÓ
·ÔÈÎÈ·ÎÒÓ, Ô Î·ÂÙ¿Ó-ºÒη˜, ÂÙ¿ ÌËÓÒÓ Á·Ì‚Úfi˜,
ÂfiıÂÈ, Î·È ¤Ù·ÍÂ, Ó· ÂÔÚÙ¿ÛË Ù· XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ· ÂÓ ÙË
Ó‹Ûˆ ÙÔ˘, ÌÂÙ¿ Ù˘ Ó·ڿ˜ Û˘˙‡ÁÔ˘ ÙÔ˘. AÏÏ¿ ÊıÔÓÂ-
Úfi˜ Ù˘ Â˘Ù˘¯›·˜ ÙÔ˘ Ô ¿ÁÚÈÔ˜ Ì·˝ÛÙÚÔ˜, ÌÂÙ¿ Ï·›Ï·-
Ô˜ Î·È ¯ÈÔÓÔÛÙÚÔ‚›ÏˆÓ ÂÍ·Êı›˜, ÙÔÓ ËÓ¿ÁηÛ ӷ
ÎÏÂÈÛı‹ ̤۷ ÂȘ ÙȘ TÚÂȘ MԇΘ, fiÔ˘ ‚Ú¿‰˘-‚Ú¿-
‰˘ ·Á΢ÚÔ‚fiÏËÛÂÓ Ë ™ÎÈ¿ıÔ˜ Û·Ó ¤Ó·˜ ·ÂÙfi˜ Ì ̷-
‰Ë̤ӷ Ù· ÙÂÚ¿ ÙÔ˘ [...] K·È ·ÊÔ‡ ϤÔÓ ÂÓ‡ÎÙˆÛ ηÈ
·ËÏ›ÛıË Ó· ÂͤÏıË ·fi ÙȘ TÚÂȘ MԇΘ, ‹Ú¯ÈÛÂ
ÙÔ ÎÔÓÈ¿Î, οو ¿ÓÙÔÙ ÎÏÂÈṲ̂ÓÔ˜, ÔÏÔÌfiÓ·¯Ô˜, ÂÍÂ-
ÚÂı›˙ˆÓ ¤ÙÈ Ì¿ÏÏÔÓ ÙÔÓ ı˘ÌfiÓ ÙÔ˘, Ì ÙÔ ‰ÚÈ̇ ÔÙfiÓ.
EΛ ‰Â fiÔ˘ ‹ÙÔ, Ô‡Ù ‹ÎÔ˘Â Ù· XÚÈÛÙÔ˘ÁÂÓÓÈ¿ÙÈη
¿ÛÌ·Ù· ÙˆÓ Ó·˘ÙÒÓ, Ô›ÙÈÓ˜ Û˘ÛÙ›ϷÓÙ˜ Ù· ÈÛÙ›· ηÈ
ÂÚÈÌ·˙‡۷ÓÙ˜ Ù· ηÏ҉ȷ, Î·È Ù· ¿ÏÏ· Ù· ηٷÚÚ·-
Έı¤ÓÙ· ·Ó›·, Î·È ·Ûʷϛ۷ÓÙ˜ Ì ‰‡Ô ·Á·ڷ˜ ÙÔ
ÛοÊÔ˜, ηًÏıÔÓ ÂȘ ÙËÓ ÚˆÚ·›·Ó ·›ıÔ˘Û¿Ó ÙˆÓ, ÂÓ
¯·Ú¿ ¿ÁÔÓÙ˜ ÙËÓ Ó‡ÎÙ· ÙˆÓ XÚÈÛÙÔ˘Á¤ÓÓˆÓ, ·ÏÏ¿ ÌÂ
Ù· ÈÌ¿ÙÈ· Ù˘ ÂÚÁ·Û›·˜ ÙˆÓ ¿ÓÙÔÙÂ, ÚÔṲ̂ÓÔÓÙ˜ Ó¤-
·Ó ‰È·Ù·Á‹Ó ›Ûˆ˜ ÙÔ˘ ˆÚÁÈṲ̂ÓÔ˘ ÏÔÈ¿Ú¯Ô˘ ÙˆÓ.
— E, ‚Ú ·È‰È¿, ÙÈ Ó· Á¤ÓË! ›ÂÓ Ô Ó·‡ÎÏËÚÔ˜ Ô
°È¿ÓÓ˘ Ô M‡ÚÚÔ˜... –XÚÈÛÙfi˜ ÁÂÓÓ¿Ù·È ‚Ú ·È‰È¿!
™˘ÓÙÚÔÊÈ¿ Ì ÙËÓ ı¿Ï·ÛÛ·Ó!...
EÓÒ ÏÔÈfiÓ ÔÈ Ó·˘ÙÈÎÔ› ÙÔ˘ ™Î›·ıÔ˜ ›ÓÔ˘Ó ·fiÌÈ· ÌÔ˘Î¿Ï· ˙·Ì¿Èη Ô˘ ÙÔ˘˜ ¤ÛÙÂÈÏÂ Ô ÏÔ›·Ú-¯Ô˜ fiÙ·Ó ÙÔ˘ ¤Ú·ÛÂ Ô ı˘Ìfi˜ –«Ó· ¿Ó οو Ù·
Ê·ÚÌ¿ÎÈ·»– Î·È ÛÈÁÔÙÚ·ÁÔ˘‰¿Ó ÓËÛÈÒÙÈη ÙÚ·ÁÔ‡-‰È· Î·È Ô M¤ÏÙÔ˜ Ô MÂÛ·Îfi˜ ÙÔ‡˜ Û˘Óԉ‡ÂÈ Ì ÙÔÂÙ¿¯ÔÚ‰Ô ÙÛÈ‚Ô‡ÚÈ ÙÔ˘, ηٷϤÂÈ Ó· Ê˘Ï·¯Ù›ÛÙÔÓ ›‰ÈÔ fiÚÌÔ Ô Û˘Ì·ÙÚÈÒÙ˘ ÙÔ˘˜ Ô K·ÂÙ¿Ó-º·Ê¿Ó·˜:
...O ηÂÙ¿Ó-º·Ê¿Ó·˜, ·Ó‹Ú Û˘ÓÔÌ‹ÏÈÎÔ˜ Ì ÙÔÓ
M¤ÏÙÔÓ ÙÔÓ MÈÛ·ÎfiÓ, fiÙ·Ó ‹ÙÔ ÌÈÎÚfi˜, Ì·ıËÙ‹˜ ÙÔ˘
™¯ÔÏ·Ú¯Â›Ô˘, ›¯Â ÁÏ˘Î˘Ù¿ÙËÓ ÊˆÓ‹Ó, Î·È ‹ÙÔ Ô Î·Ï‡-
ÙÂÚÔ˜ ηÓÔӿگ˘ ÙÔ˘ ¯ˆÚ›Ô˘, ηı·Ú¿ ·Ó·ÁÈÓÒÛΈÓ
ÙÔ „·ÏÙ‹ÚÈÔÓ, ÌÂψ‰ÈÎÒ˜ ηÓÔÓ·Ú¯ÒÓ, Î·È ÌÂψ‰ÈÎÒ˜
··ÁÁ¤ÏÏˆÓ ÙÔÓ AfiÛÙÔÏÔÓ. MfiÓÔÓ ÌÈÎÚfiÓ ÂÏ¿Ùو̷
Õ «...το ε�χε π�ρειαπ�φασιν πλ�ον�τι... θα ε�ρταζετα Xριστο�γεννασυντροφι� με τηνθ�λασσαν». Xαρα-κτικ� του E. Σπυ-ρ�δωνος απ� τηνεικονογρ�φησητης συλλογ�ς διη-γημ�των «Λ�γιατης πλ�ρης».Eστ�α, Aθ�να χ. χ.
H Aλ�ξανδρος Mωραϊτ�-δης (1851-1929). Σχ�διοτου Bασ�λη Z�ση για τιςεκδ�σεις Πεχλιβαν�δη.
H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 2 13
M ÙÔ˘˜ ı·Ï·ÛÛÔ‰·Ú-̤ÓÔ˘˜ ÙÔ˘ AϤͷӉÚÔ˘MˆÚ·˚Ù›‰Ë Î·È ÙÔ˘AÓ‰Ú¤· K·Úη‚›ÙÛ·
Õ «Tο μπ�ρκοτου καπετ�ν Φω-κ�... μ�λις εσ�-θη την εσπ�ρανεκε�νην, καταφυ-γ�ν ξυλ�ρμε-νον... εις τιςTρεις Mπο�κες,τον σωτ�ριον τηςΣκ�ρου λιμ�-να...». Eλαιογρα-φ�α του Iω�ννηΠο�λακα.
›¯Â Ê˘ÛÈÎfiÓ. EÙÚ·‡ÏÈ˙ÂÓ ÔÏ›ÁÔÓ ÂȘ ÙËÓ ÁÏÒÛÛ·ÓØ ‰È’ fi
Î·È ·Â‰fiıË ÂȘ ·˘ÙfiÓ ÛΈÙÈÎÒ˜ ÙÔ ·ÚˆÓ‡ÌÈÔÓ º·-
Ê¿Ó·˜, fiÂÚ Î·È ·˘Ùfi˜ ÙÂÏÂ˘Ù·›ÔÓ ÙÔ ·ÓÂÁÓÒÚÈÛÂÓ ˆ˜
ÂÒÓ˘ÌfiÓ ÙÔ˘ ϤÔÓ.
¶·ÚÂÛ΢¿˙ÂÙÔ ‰Â Ó· Á›ÓÂÈ ÈÂÚ‡˜Ø Î·È ı· ‹ÙÔ Û‹ÌÂ-
ÚÔÓ Ô Î·Ï‡ÙÂÚÔ˜ ÂÊË̤ÚÈÔ˜ Ù˘ Ó‹ÛÔ˘, ·ÏÏ’ ÂÙÂÎÓÔ-
Ô›ËÛÂÓ Ë Û‡˙˘Áfi˜ ÙÔ˘ ÙÔÓ ÙÚ›ÙÔÓ Ì‹Ó· ÌÂÙ¿ ÙÔÓ Á¿-
ÌÔÓ ÙˆÓØ Î·È Ô‡Ùˆ˜ ·ÓÙ› ·¿˜, ¤ÁÈÓ ÌÈÎÚÔÏÔ›·Ú¯Ô˜,
·ÎÙÔÏÔÒÓ ÌÂ Ì›·Ó ÌÈÎÚ¿Ó ‚Ú·ÙÛ¤Ú·Ó.
AÏÏ’ ‹ÙÔ ¤ÎÙÔÙ ÌÂÏ·Á¯ÔÏÈÎfi˜ ¿ÓÙÔÙÂ, ··Ú·Ì‡ıË-
ÙÔ˜ ‰È¿ ÙËÓ ·Ù˘¯›·Ó ÙÔ˘ ÂΛÓËÓ, Î·È ›Ó· ‰Â ·ÔʇÁË
Ù·˜ ÂÈÏ‹ÍÂȘ Ù˘ Û˘˙‡ÁÔ˘ ÙÔ˘, ‹ÙȘ ‹ÙÔ ··ÚËÁfiÚË-
ÙÔ˜ ‰ÈfiÙÈ ¤¯·Û ÙËÓ Î·Ï‹Ó Ù‡¯ËÓ Ó· ÙËÓ Ï¤ÁÔ˘Ó ··-
‰È¿Ó, fiÂÚ Ôχ ÂfiıÂÈ, Û˘Ó‹ıˆ˜ ÂÙ·Í›‰Â˘ÂÓ, Û·Ó›ˆ˜
ηٷϤˆÓ ÂȘ ÙÔ ¯ˆÚ›ÔÓ ÙÔ˘. I‰›ˆ˜ ‰’ ·Â‰‹ÌÂÈ Î·Ù¿
Ù·˜ Ë̤ڷ˜ ÙˆÓ ÌÂÁ¿ÏˆÓ ÂÔÚÙÒÓ, ÌË ·ÓÙ¤¯ˆÓ Ó· ‚ϤË
¯Ú˘ÛÔÊÔÚÂ̤ÓÔ˘˜ ÙÔ˘˜ ÈÂÚ›˜ ÙÔ˘ ¯ˆÚ›Ô˘ ÙÔ˘ Î·È Ó·
·ÎÔ‡Ë Ù˘ Ï˘Ë̤Ó˘ Û˘˙‡ÁÔ˘ ÙÔ˘ ÙÔ˘˜ ÂϤÁ¯Ô˘˜ ηÈ
ÂÈÏ‹ÍÂȘ.
O‡Ùˆ Î·È ÙÒÚ· Ô Î·ÂÙ¿Ó-º·Ê¿Ó·˜ ÂÙ·Í›‰Â˘Â, ÊÔÚ-
ÙÒÛ·˜ ÏÂÌfiÓÈ· ÂÍ AÓ‰ÚÔ˘ ‰È¿ £ÂÛÛ·ÏÔÓ›ÎËÓ. K·È η-
Ù·ÏËÊı›˜ ˘fi Ù˘ ÙÂÏÂ˘Ù·›·˜ ηٷÈÁ›‰Ô˜ Î·Ù¤Ê˘ÁÂ
Î·È ·˘Ùfi˜ Ì ÙËÓ ‚Ú·ÙÛ¤Ú·Ó ÙÔ˘ ÂȘ ÙȘ TÚÂȘ MÔ‡-
Θ...
O ηÂÙ¿Ó-º·Ê¿Ó·˜, ÏÔÈfiÓ, ‹ÚıÂ Î·È ÚÔÛÙ¤-ıËΠÛÙË Û˘ÓÙÚÔÊÈ¿ ÙˆÓ Ó·˘ÙÈÎÒÓ ÙÔ˘ ™Î›·ıÔ˜,
Ô˘ ›Ó·ÓÂ, Î·È ¿Ú¯ÈÛ·Ó ÙȘ ·Ó·ÌÓ‹ÛÂȘ ·fi Ù· ·È-‰Èο ÙÔ˘˜ ¯ÚfiÓÈ· ÛÙÔ ÓËÛ› ÙÔ˘˜: «K·È ‹ÎÔ˘Â˜ ÂΛ ο-
Ùˆ: N· ȉ‹˜ ÌÈ· ¯ÚÔÓÈ¿ Ù· XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ·, Î·È Ó· ȉ‹˜
¿ÏÏË ¯ÚÔÓÈ¿, Î·È Ó· ȉ‹˜ ÙËÓ ·Ú·ÌÔÓ‹Ó...». AÙ¤ÏÂȈ-Ù˜ ‰ÈËÁ‹ÛÂȘ ʷȉڤ˜ ‹ ΈÌÈÎÔÙÚ·ÁÈΤ˜, ‰È·ÔÙÈ-
Ṳ̂Ó˜ fiϘ ·fi ÙË ÓÔÛÙ·ÏÁ›· ÙÔ˘˜.™ÙÔ Ù¤ÏÔ˜ Ô Î·ÂÙ¿Ó-º·Ê¿Ó·˜, «Ô ÔÏ˘·ı‹˜»,
¤„·Ï «...Ì ÁÏ˘Î‡ÙËÙ· ¤ÎÙ·ÎÙÔÓ, ÙÔ ÂÚÈ·ı¤˜ ÙÔ˘
¢·Ì·ÛÎËÓÔ‡ ¿ÛÌ·, ÎÂϿˉËÌ· Ì¿ÏÏÔÓ ÚÔ˜ ÙËÓ £ÂÔ-
ÙfiÎÔÓ, fiÔ˘ ÂÎÂϿˉËÛÂÓ Ë ÁÏ˘Î‡ÊıÔÁÁÔ˜ ÂΛÓË ·Ë-
‰ÒÓ, fi¯È Ì ÙÔ ÛÙfiÌ· ·ÏÏ¿ Ì ÙËÓ Î·Ú‰›·Ó. [...]
H ʈӋ ÙÔ˘ „¿ÏÙÔ˘ ÌÂÏȯÚÒ˜ ËÎÔ‡ÂÙÔ Ì¤Û· ÂȘ
ÂΛÓËÓ ÙËÓ ÊÔ‚ÂÚ¿Ó ·ÚÌÔÓ›·Ó Ù˘ ¯ÂÈÌÂÚÈÓ‹˜ Ï·›Ï·-
Ô˜, ‹ÙȘ Û˘Ú›˙Ô˘Û·, ÎÏ·ÁÁ¿˙Ô˘Û·, ¯ÚÂÌÂÙ›˙Ô˘Û· ¿-
Óˆ, ‰È¿ ̤ÛÔ˘ ÙˆÓ ÔÏ˘ÏfiÎˆÓ ÂÍ·ÚÙÈÛÌÒÓ ÙÔ˘ Ì¿Ú-
ÎÔ˘, ÂÈÛ¤‰˘Â οو ÂȘ ÙÔ ÚˆÚ·›ÔÓ, ‰È¿ ÙÔ˘ ·ÓÔÈÎÙÔ‡
ÊÂÁÁ›ÙÔ˘, ÏÂÈ·ÈÓÔ̤ÓË, ̷Ϸ΋, ÂÎÓ¤Ô˘Û· ÂȘ ÙÔ˘˜
ÁÏ˘Î˘ÌfiÏÔ˘˜ ÂΛÓÔ˘˜ ÙÔ˘ „¿ÏÙÔ˘ ÊıfiÁÁÔ˘˜, ˆ˜ Ó·
ÂÛ¤‚ÔÓÙÔ Î·È Ù· ÛÙÔȯ›· Ù· ¿ÁÚÈ· ÙÔÓ ÛÂÙfiÓ Ù˘ £Â-
ÔÌ‹ÙÔÚÔ˜ ‡ÌÓÔÓ, Î·È ¤Î˘ÙÔÓ ‹ÌÂÚ·, ÁÔÓ·Ù›˙ÔÓÙ· ÂÓÒ-
ÈfiÓ Ù˘:
— K·Ï‹ ·ÙÚ›‰·, ·È‰È¿, Ù· ºÒÙ·!
EÎÚ·‡Á·Û ÙfiÙ ¤Í·ÏÏÔ˜ ·fi ÙÔÓ ÂÓıÔ˘ÛÈ·ÛÌfiÓ ÙÔ˘
Ô °È¿ÓÓ˘ Ô M‡ÚÚÔ˜ οÌÓˆÓ ÙÔÓ ÛÙ·˘ÚfiÓ ÙÔ˘, ÔÓ ÂÌÈ-
Ì‹ıËÛ·Ó Î·È ÔÈ ÏÔÈÔ› Î’ ÂοÏÂÛÂÓ fiÏÔ˘˜ Ó· ·Ú·Î·-
ı‹ÛˆÛÈÓ ÂȘ ÙÔ ÂˆıÈÓfiÓ ÙˆÓ XÚÈÛÙÔ˘Á¤ÓÓˆÓ ÚfiÁ¢-
Ì·, Ï·‚ÒÓ ·˘Ùfi˜ ÙËÓ ÚˆÙÔηı‰ڛ·Ó Ì ¤ÎÙ·ÎÙÔÓ
Ï¿Ì„ÈÓ ¯·Ú¿˜ ÂȘ ÙÔ ÔÏÈfiÓ ÙÔ˘ ÚfiÛˆÔÓ, ·ÊÔ‡
ÚÔËÁÔ˘Ì¤Óˆ˜ ·¤ÛÙÂÈÏ ‰‡Ô ÌÂÚ›‰·˜ ÂȘ ÙÔ˘˜ ‰‡Ô ·˘-
Ù·‰¤ÏÊÔ˘˜ ȉÈÔÎًٷ˜ ÙÔ˘ ÛοÊÔ˘˜.
H Ï·›Ï·„ Ë ¯ÈÔÓ›˙Ô˘Û·, ÙfiÛÔÓ Â›¯Â ÛÊÔ‰Ú˘Óı‹,
ÒÛÙ Ԣ‰Â›˜ Êfi‚Ô˜ ˘‹Ú¯Â Ó· Ù·Ú¿ÍË Ï¤ÔÓ ÙËÓ Ê·È-
‰Ú¿Ó ÙˆÓ Ó·˘ÙÒÓ ÙÚ¿Â˙·Ó Ó¤· ¿ÏÈÓ ¤Í·„Ș ÙÔ˘ ÏÔÈ-
¿Ú¯Ô˘ ÙˆÓ, fiÛÙȘ ÙÔ Â›¯Â ¿ÚÂÈ ·fiÊ·ÛÈÓ Ï¤ÔÓ, fiÙÈ
ÛÙȘ TÚÂȘ MԇΘ ı· ÂÒÚÙ·˙ ٷ XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ· Û˘-
ÓÙÚÔÊÈ¿ ÌÂ ÙËÓ ı¿Ï·ÛÛ·Ó.
14 H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 2
Δ√ ÿ¢π√ ÌÔÙ›‚Ô ÂÚ›Ô˘, ·ÏÏ¿ ÌÂÙÔÓ ‰ÈÎfi ÙÔ˘ ÙÚfiÔ ‚¤‚·È·, ¯ˆÚ›˜ÙȘ ÂÚ›ÏÔΘ ·ÚÂ΂¿ÛÂȘ ÙÔ˘MˆÚ·˚Ù›‰Ë, Â›Ó·È ÁÚ·Ì̤ÓÔ ÙԉȋÁËÌ· ÙÔ˘ AÓÙÚ¤· K·Úη‚›ÙÛ·«£Â›ÔÓ fiÚ·Ì·».
O AÓ‰Ú¤·˜ K·Úη‚›ÙÛ·˜ (1863-1922) Â›Ó·È Ô Â-˙ÔÁÚ¿ÊÔ˜ Ô˘ ·ÊȤڈÛ ÌÈ· ÔÏfiÎÏËÚË Û˘ÏÏÔÁ‹‰ÈËÁËÌ¿ÙˆÓ ÛÙË ‰‡ÛÎÔÏË ˙ˆ‹, ÛÙÔ˘˜ ηËÌÔ‡˜ ηÈÙȘ Ï·¯Ù¿Ú˜, ·ÏÏ¿ Î·È ÙË Ì˘ıÔÏÔÁ›· ÙˆÓ Ó·˘ÙÈÎÒÓÌ·˜. TÔ˘˜ ÁÓÒÚÈÛ fiÙ·Ó ÂÚÁ¿ÛÙËΠÁÈ· ÌÂÚÈο ¯Úfi-ÓÈ· ˆ˜ ˘ÁÂÈÔÓÔÌÈÎfi˜ ÁÈ·ÙÚfi˜ Û ӷ˘ÙÈÏȷ΋ ÂÙ·È-Ú›·, ÚÔÙÔ‡ Ó· ÌÔÓÈÌÔÔÈËı› ÛÙÔÓ ÛÙÚ·Ùfi.
H Û˘ÏÏÔÁ‹ ‰ÈËÁËÌ¿ÙˆÓ ÙÔ˘ §fiÁÈ· Ù˘ ÏÒÚ˘
(1900) οÔÙ ‰È·‚¿ÛÙËÎÂ Î·È ·Á·‹ıËΠÔχ, ·Ï-Ï¿ Î·È Î·Ù·ÎÚ›ıËΠÁÈ· ÙÔ ÛÙ˘ÏÈ˙·ÚÈṲ̂ÓÔ ‡ÊÔ˜Ô˘ ¤ÊÂÚÓ ÛÙË ÏÔÁÔÙ¯ӛ· Ì·˜. X·Ú·ÎÙËÚÈÛÙÈΤ˜Â›Ó·È ÔÈ ·ÓÙÈÙÈı¤ÌÂÓ˜ ÎÚ›ÛÂȘ Ô˘ ·Ú·ı¤ÙÂÈ Ô ¶·-Ï·Ì¿˜ Û’ ¤Ó· ÎÚÈÙÈÎfi ÙÔ˘ ΛÌÂÓÔ: «T›ÔÙ ÙÔ˘ Û·-ÏÔÓÈÔ‡ Î·È Ù›ÔÙ ÙÔ˘ ÎfiÛÌÔ˘, ηıÒ˜ ÙÔÓ ÂÓÓÔ›ÌÈ· Á˘Ó·›Î· Ô˘ ‰È·‚¿˙ÂÈ... ¢˘ÛÙ˘¯ÈṲ̂ÓÔ ÎÚ¿˙Ô˘ÓÙÔÓ Û˘ÁÁڷʤ· Ô˘ ‰ÂÓ Â›Ó·È ÛÙȘ Á˘Ó·›Î˜ ÔıË-Ùfi˜ (!)... OÏÔÈ ÙÔ˘ ÔÈ ‹ÚˆÂ˜, ¿ÓÙÚ˜ Î·È Á˘Ó·›Î˜,Ó·‡Ù˜ Î·È Ó·˘ÙfiÔ˘Ï·... ‰ÈËÁÔ‡ÓÙ·È Î·È ÌÈÏÔ‡Ó Û·ÏÔÁÔÙ¯ӛÙ˜ ÚÒÙ˘...». K·È ·fi ÙÔ ¿ÏÏÔ Ì¤ÚÔ˜:«KÈ ·Ó Â›Ó·È Ô „˘¯ÔÏfiÁÔ˜ ·‰‡Ó·ÙÔ˜, Â›Ó·È Ï·ÌÚÔ-‰‡Ó·ÌÔ˜ Ô ˙ˆÁÚ¿ÊÔ˜... A˘Ùfi˜ Ô˘ ¤ÁÚ·„ ٷ §fiÁÈ·
Ù˘ ÏÒÚ˘ Â›Ó·È ¤Ó·˜ ÔÈËÙ‹˜ ı·Ï·ÛÛÔÁÚ¿ÊÔ˜,Ô˘ Ì·˜ ¤ÊÂÚ οÙÈ Ó¤Ô Î·È ÚˆÙfiÊ·ÓÙÔ Î·È ÛÙÔ Â›-‰Ô˜ ÙÔ‡ÙÔ...».
M ¿ÏÏ· ÏfiÁÈ·, ̄ ˆÚ›˜ Ù· §fiÁÈ· Ù˘ ÏÒÚ˘ ı· ¤ÌÂ-Ó ÛÙË ÌÔ˘ÓÙ‹ ˙ÒÓË ¤Ó· ÌÂÁ¿ÏÔ Ì¤ÚÔ˜ ·fi ÙË ˙ˆ‹ÙÔ˘ Ó·˘ÙÈÎÔ‡ Ï·Ô‡ Ì·˜ Î·È Ë ÏÔÁÔÙ¯ӛ· Ì·˜ ı·‹Ù·Ó ÏÂÈ„‹.
™ÙÔ ‰È‹ÁËÌ·, ÏÔÈfiÓ, «£Â›ÔÓ fiÚ·Ì·» Ù˘ Û˘ÏÏÔ-Á‹˜ ·˘Ù‹˜ ¤Ó· ÙÛÔ‡ÚÌÔ Ó·˘ÙÈÎÔ› Ù·ÍÈ‰Â‡Ô˘Ó ÌÂÛÔ-¯Â›ÌˆÓ· Ì ÙÔ Î·Ú¿‚È ÙÔ˘˜ ÛÙ· ·Ú¿ÏÈ· Ù˘ M·‡-Ú˘ £¿Ï·ÛÛ·˜ ÎÈ ¤¯Ô˘Ó ·ÔÎÏÂÈÛÙ› ·fi ÙËÓ Î·ÎÔ-ηÈÚ›· Û’ ¤Ó·Ó «ÎfiÚÊÔ». E›Ó·È ·Ú·ÌÔÓ‹ XÚÈÛÙÔ˘-Á¤ÓÓˆÓ ÎÈ ¤¯Ô˘Ó Ì·˙¢Ù› Á‡Úˆ ÛÙË ıÂÚÌ¿ÛÙÚ·.
«¢Â ϤÙÂ, Ú ·È‰È¿, Ù›ÔÙ· Ó· ˙ÂÛÙ·ıÔ‡ÌÂ;» ÚˆÙ¿ÂȤӷ˜ Ó·˘ÙÈÎfi˜. ¶ÚÔÊ·ÓÒ˜ ‰ÂÓ Â›Ó·È ÌfiÓÔ ÙÔ ÎÔÚÌ›ÙÔ˘˜ Ô˘ ÎÚ˘ÒÓÂÈ, ·ÏÏ¿ Î·È Ë Î·Ú‰È¿ ÙÔ˘˜:
[...]— TÈ Ó· ÂÈÔ‡ÌÂ; ÚÒÙËÛ ÌÂÏ·Á¯ÔÏÈο Ô KÒÛÙ·˜ Ô
AÍÈÒÙ˘. N˘¯ÙÈ¿ Û·Ó ÙËÓ ·Ô„ÈÓ‹ ‰Â ı¤ÏÂÈ ·Ú·Ì‡ıÈ·!
E‰Ò ÛÙÔÓ ¿ÁÚÈÔ ÎfiÚÊÔ Ô˘ ›̷ÛÙ ÎÏÂÈṲ̂ÓÔÈ, ÙÚÈÁ˘-
ÚÈṲ̂ÓÔÈ ·fi ÙÔ ÌÔ‡ÁÎÚÈÛÌ· Ù˘ M·‡Ú˘ £¿Ï·ÛÛ·˜,
Û·‚·ÓˆÌ¤ÓÔÈ ·fi ÙÔÓ Ô˘Ô˘Ï¤ÓÈÔ ı˘Ìfi Ù’ Ô˘Ú·ÓÔ‡,
·˜ ԇ̠οÙÈ ıÂ˚Îfi Î·È ·Ú‹ÁÔÚÔ. ™Ù· ·ÏÈ¿ Ù· ¯Úfi-
ÓÈ· ÔÈ Á¤ÚÔÓÙ¤˜ Ì·˜ ‰ÂÓ Â›¯·Ó ÙËÓ Î·Ù·‰›ÎË Ô˘ ¤¯Ô˘-
Ì ÂÌ›˜ ÙÒÚ·. ¶ÂÚÓÔ‡Û·Ó ÙȘ ¿ÁȘ ̤Ú˜ οو ·fi ÙË
ÛÙ¤ÁË ÙÔ˘˜, ÎÔÓÙ¿ ÛÙË ÊˆÙÈ¿, ·Ó¿ÌÂÛ· ÛÙË Ê·Ì›ÏÈ·
ÙÔ˘˜. Oˆ˜ Ô ·ÌÂÏÔÊ˘ÙÂ˘Ù‹˜ Ù’ ·Ì¤ÏÈ ÙÔ˘, ÙÚ˘ÁÔ‡-
Û·ÓÂ Î·È Î›ÓÔÈ ÙÔ Î·ÏÔη›ÚÈ ÙË ı¿Ï·ÛÛ· Î·È ¯·›ÚÔ-
ÓÙ·Ó ÙÔ ¯ÂÈÌÒÓ· Ù· ηϿ Ù˘ ¿ÊÔ‚·. HÍÂÚ·Ó ÙË ÁÈÔÚÙ‹
Î·È ÙËÓ Î·Ì·ÙÂÚ‹ ÙÔ˘˜. E›¯·Ó ηÈÚfi ÁÈ· ÙË ¯·Ú¿ ηÈ
ÁÈ· ÙË ıÏ›„Ë ÙÔ˘˜. EÌ›˜ Ù›ÔÙ’ ·’ ·˘Ù¿! XÂÈÌÒÓ· –
ηÏÔη›ÚÈ Ù’ ÔÚÁÒÓÔ˘Ì ÙÔ Î‡Ì·. [...] A¯ ÙÔ Û›ÙÈ ÌÔ˘!
AÚ¯ÈÛ· ÙÔ ·Ú¿ÔÓÔ Î·È ÎÔÓÙ‡ˆ Ó· ‰·ÎÚ‡Ûˆ Û·Ó
¿Ú·ÁÔ ·È‰›. M· ‰Â ÊÙ·›ˆ Áˆ. ºÙ·›ÂÈ ·˘Ù‹ Ë Ó‡¯Ù·.
[...] M’ ¤ÊÂÚ ÛÙ· ·È‰È¿ÙÈη ¯ÚfiÓÈ· ÌÔ˘, ÚÈÓ ·Ê‹Ûˆ
ÙË ÛÙÂÚÈ¿ Î·È Ù·Íȉ¤„ˆ ÛÙË ı¿Ï·ÛÛ·...
™˘Ó¯›˙ÂÈ Ó· ‰ÈËÁÂ›Ù·È Ô Ó·˘ÙÈÎfi˜ ˆ˜ ¤Ó· ‚Ú¿‰˘Ô˘ ‹Ù·Ó fiÏÔÈ Ì·˙Â̤ÓÔÈ ÛÙÔ ·Ú·ÁÒÓÈ ÙÔ˘ ÛÈÙÈÔ‡ÙÔ˘˜, Ô ·Ù¤Ú·˜ ÙÔ˘, ·ÏÈfi˜ Ó·˘ÙÈÎfi˜ ÎÈ ÂΛÓÔ˜,ÚÒÙËÛ ÙÔÓ ÌÈÎÚfiÙÂÚÔ ·‰ÂÚÊfi ÙÔ˘:
[...]— ¢Â ÌÔ˘ Ϙ, › ÛÙÔÓ ·‰ÂÚÊfi ÌÔ˘ ÙÔ ÌÈÎÚfiÙÂÚÔ,
ÙÈ fiÚ·Ì· ›‰Â Ë ¶·Ó·Á›· ÙË Ó‡¯Ù· Ô˘ Á¤ÓÓËÛ ÙÔÓ K‡-
ÚÈÔ ËÌÒÓ IËÛÔ‡ XÚÈÛÙfi;
KfiÎηÏÔ ÂΛÓÔ˜. PˆÙ¿ÂÈ Â̤ӷ, ÙÔ ›‰ÈÔ.
— A, ‰ÂÓ ÙÔ Í¤ÚÂÙÂ! ÚfiÛıÂÛ Ì ‹ÚÂÌË ÊˆÓ‹. M·
‰ÂÓ ÊÙ·›Ù ÛÂÈ˜Ø ÊÙ·›ˆ Áˆ Ô˘ ‰ÂÓ Û·˜ ÙÔ ¤Ì·ı’ ·ÎfiÌË.
EÁÈÓ ¤Ú· ÛÙËÓ AÓ·ÙÔÏ‹, ÛÙÔÓ ÙfiÔ ÙÔÓ ·Ú¿‰ÔÍÔ.
¶ÔÈÔ ¯ÚfiÓÔ ‰Â Û·˜ Ϥˆ. ºÙ¿ÓÂÈ Ó· ÌÂÙÚ‹ÛÂÙ ÙÔ ÊÂÙÂÈ-
Ófi Î·È ÙÔ ‚Ú›ÛÎÂÙ ·Ì¤Ûˆ˜. EΛÓË ÙË Ó‡¯Ù· ÌÈ· Á˘-
Ó·›Î·, Û˘ÓÙÚÔÊÈ·Ṳ̂ÓË ·fi ÙÔÓ Ù¤¯ÙÔÓ· ÙÔÓ ¿ÓÙÚ·
Ù˘, ÛÙ¿ıËΠÌÈÛÔÛÙÚ·Ù›˜ Û ÌÈ· ÛËÏÈ¿ Î·È Á¤ÓÓËÛÂ
¤Ó· ·È‰›. ºÙˆ¯¿ ‹Ù·Ó Ù· ÚÔ‡¯· Ù˘, Ë fi„Ë Ù˘ È-
Îڷ̤ÓËØ Ì· ›¯Â ηÙÈÙ› ÙfiÛÔ Ï·ÌÚfi ÛÙË Ì·ÙÈ¿, Ô˘
¤ÏÂÁ˜ ı’ ·Ó·ÛÙ‹ÛË Î·È ÙËÓ ¤ÙÚ·. K¿Ùˆ ·fi Á·Ï¿˙ÈÔ
ÊfiÚÂÌ· Î·È ÙÔ ÎfiÎÎÈÓÔ ÛÙËıÔ¿ÓÈ, ÙÔ ÎÔÚÌ› Ê¿ÓÙ·˙Â
Ï˘ÁÂÚfi, ¿ÍÈÔ ÁÈ· Ó· ıÚÔÓÈ¿ÛË ÌÈ· ¿Ó·ÁÓË „˘¯‹. K·È
οو ·fi ÙÔÓ ¿ÛÚÔ Ù˘ ÎÂÊ·ÏÔ‰¤ÙË Ù· Ì˘Á‰·ÏˆÙ¿
Ì¿ÙÈ·, Ù· ÊÚ‡‰È· Ù· ÛÌȯٿ, ÙÔ ÏÂÊ·ÓÙ¤ÓÈÔ Ì¤ÙˆÔ, Ï·-
ÌÚfiÙÂÚÔ ÎÈ ·fi Ù· ¯Ú˘Û¿ ÛÙÔÏ›‰È· ÙÔ˘, Ê·Ó¤ÚˆÓ·Ó
ÙËÓ ·ÈÛı·ÓÙÈ΋ ËÁ‹ Ô˘ ı· Û·ÚÎÒÛË ÙËÓ ·Á¿Ë ηÈ
ÙËÓ K·ÏˆÛ‡ÓË.
°¤ÓÓËÛ ÙÔ ·È‰›, ÙÔ ‚‡˙·ÍÂ, ÙÔ Ù‡ÏÈÍ ÛÙÔ Û¿ÏÈ Ù˘
Î·È Ù’ ·›ıˆÛ ÛÙË Ê¿ÙÓË ¿Óˆ ÛÙ’ ¿¯˘Ú· Ó· ÎÔÈÌËı‹.
™Â Ï›ÁÔ Ô ·Ó·Û·ÛÌfi˜ ¤‚Á·ÈÓ ·fi ÙÔ ÛÙËı¿ÎÈ ÙÔ˘ ‹Û˘-
¯Ô˜, Û·Ó ·Ó·Û·ÛÌfi˜ ‚·ÏÛ·Ìfi‰ÂÓÙÚÔ˘. °‡Úˆ ÙÔ ÛÎÔÙ¿-
‰È ·ÏˆÓfiÙ·Ó ›ÛÛ·. K¿Ùˆ ÛÙÔ ¯ÒÌ· Ï·ÁÈ·Ṳ̂ӷ Ù·
˙ˆÓÙ·Ó¿, ‚fi‰È· Î·È Úfi‚·Ù· Î·È ¿ÏÔÁ· Ì·˙›, ¤ÓȈı·Ó
οÔÈ· ÊÚ›ÎË Ó· ¯·ÌÔÂÙ¿ ¿Óˆ ÙÔ˘˜, Û‡ÁÎÚ˘Ô Ó· Ù·
ÂÚÈÁÏ›ÊË Î·È ¤ÌÂÓ·Ó ¿ÁÚ˘Ó·. M· Ô‡Ù ‚¤Ï·ÛÌ·, Ô‡-
Ù ¯ÏÈÌ›ÓÙÚÈÛÌ·, Ô‡Ù ‚Ô‡ÁÂÌ· ˯ÔÏÔÁÔ‡ÛÂ. H Ê¿ÎÓ·
¤ÙÚÈ˙ οÔÙÂØ ·ÏÏ¿ Î·È Î›ÓË ¤ÌÂÓ ÍÂÚÔÌ·ÛÛË̤ÓË
ÛÙÔ ÛÙfiÌ· ÙÔ˘˜. A¿Óˆ Ë ÛËÏÈ¿ Ì ÙÔÓ Ô˘Ú·Ófi Ù˘
ÓÂÚÔÛÙ¿Ï·¯ÙÔ, Ì ٷ ÏÂ˘Ú¿ Ù˘ ·˘Ï·ÎˆÌ¤Ó· ·fi ÙȘ
ÓÂÚÔÛ˘Ṳ́˜, Ú¿ÛÈÓ· ·fi Ù· ÔÏ˘ÙÚ›¯È·, ÛÎÈṲ̂ӷ
·fi Ù· Ó‡¯È· ÙÔ˘ fiÚÓÈÔ˘, Ùڇȷ ·fi ÙÔ˘ ÛÊ·Ï·ÁÁÈÔ‡
ÙÔ ÎÂÓÙÚ›, ÎÏÂÈṲ̂ӷ Ì ÙÔÓ ÏÔÎfi Ù˘ ·Ú¿¯Ó˘, ÍÂıÂ-
ÌÂÏȈ̤ӷ ·fi ÙÔÓ ÔÓÙÈÎfi, „‹ÏˆÓ ‚Ô˘‚‹ ÎÈ ·Ù¿Ú·-
¯Ë. K·È οو ·fi ÙË ¯·ÌËÏ‹ ÂÌ·Ù‹, ÙÔ Êˆ˜ ·ÛÙÚÔ-
ÛÙfiÏÈÛÙ˘ Ó‡¯Ù·˜ ¯˘ÓfiÙ·Ó ÛÙȘ Ï·ÁȤ˜ Î·È Ù· Ï·ÎÎÒ-
Ì·Ù·. OÈ ÎÔ˘ÚÌ¿‰Â˜ ÂΛ „‹ÏˆÓ·Ó Ï·Ì¿‰Â˜, Ì ٷ η-
Ì·ÚˆÙ¿ ÎψÓÈ¿ ηÚÔÊÔÚو̤ӷ. EΛ Ù’ ·Ì¤ÏÈ· ¤‰ÂÈ-
¯Ó·Ó ÎÏ·‰È¿ ¤ÙÔÈÌ· Ó’ ·ÓÔ›ÍÔ˘Ó Ì¿ÙÈ· ¯ÏˆÚÔÚ¿ÛÈÓ·
ÛÙÔ ÚÒÙÔ Ê‡ÛËÌ· Ù˘ ¿ÓÔÈ͢. EΛ ·ÛÚ·ÚÁ˘Ú·ÓıÈ-
Ṳ̂Ó˜ ÔÈ ÂÏȤ˜ Ï·Á¿ÚÈ˙·Ó ·fi ÙÒÚ· ÙÔ ¯˘Ìfi Ô˘ ı·
η‹ ı˘Û›· ÛÙÔ ÓÂÔÁ¤ÓÓËÙÔ. EΛ Î·È Ù· Û›ÙÈ· Ù˘ BË-
ıÏÂ¤Ì ÌÈÎÚ¿, ÙÂÙÚ¿ÁˆÓ·, Ì ÙÔ ‰ÒÌ· ¿Óˆ Î·È ÙËÓ fiÚ-
Ù· ÛÙÔ Ï¿ÁÈ, ¤Ï·Ì·Ó ÛÙÔÓ ·Û‚¤ÛÙË, Ϙ Î·È ÛÙÔÏ›-
ÛıËÎ·Ó Ó· ηψÛÔÚ›ÛÔ˘Ó EΛÓÔÓ Ô˘ ı· ÙÔ˘˜ ¯·Ú›ÛË
ÙË ‰fiÍ·. B·ıÈ¿ Ô IÔÚ‰¿Ó˘ ÛÙ¤Ó·˙ ̤۷ ÛÙË ¯·ÏÎÔ-
ÛÙڈ̤ÓË ÎÔ›ÙË ÙÔ˘ Î·È ÚfiÛÌÂÓ Ì ÙÚfiÌÔ ÙÔ ıÂ˚Îfi
ÎÔÚÌ› Ô˘ ı’ ¿ÁÈ·˙ ٷ ÓÂÚ¿ ÙÔ˘. ¢ÂÍÈ¿ ÛÙË ¯Ô‡ÓË Û·Ó
ηٿڷÙÔ Ó‡̷ ‚ÚÔ˘¯ÈfiÙ·Ó Ë NÂÎÚ‹ £¿Ï·ÛÛ·, Ϙ
ÎÈ Â›¯Â ·ÎfiÌË Ì¤Û· Ù˘ Ù· ™fi‰ÔÌ· Î·È Ù· °fiÌÔÚÚ·. AÚÈ-
ÛÙÂÚ¿, ·¿Óˆ ·fi ÙÔ˘˜ ˙˘ÁÔ‡˜, ÂΛ Ô˘ ‰ÂÓ ¤ÊÙ·Ó ÙÔ
·ÓıÚÒÈÓÔ Ì¿ÙÈ, ‹Ù·Ó fï˜ ·Û‹ÎˆÙÔ˜ Ô ÏÔÁÈÛÌfi˜ ÙÔ˘
£ÂÔ‡, ÛÙË ¯·Ú¿ Î·È ÛÙËÓ ·ÎÔÏ·Û›· ·Ú·‰Ô̤ӷ Ô‡Ú-
ÏÈ·˙·Ó Ù· °ÂÚÔÛfiÏ˘Ì·, ÙÔ ¿ÛÌ· ÙˆÓ ¶ÚÔÊËÙÒÓ Î·È Ë
Ï·ÙÚ›· Ï·Ô‡ ÌÂÁ¿ÏÔ˘.
O IˆÛ‹Ê, ÌfiÏȘ ›‰Â ÎÔÈÌÈṲ̂ÓÔ ÙÔ ·È‰›, η٤‚ËÎÂ
Õ H εικονογρ�φησηαπ� τον Σπ�ρο Bασι-λε�ου της πρ�της σε-λ�δας του διηγ�ματος«Θε�ον �ραμα» στησυλλογ� διηγημ�των«Λ�για της πλ�ρης».Eστ�α, Aθ�να χ.χ.
«Θε�ον �ραμα»
H Aνδρ�ας Kαρκαβ�τσας(1863-1922). Xαρακτικ�του E. Σπυρ�δωνος, απ�την εικονογρ�φηση τηςσυλλογ�ς διηγημ�των«Λ�για της πλ�ρης».Eστ�α, Aθ�να χ.χ.
H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 2 15
ÛÙÔ ¯ˆÚÈfi Ó· ÊÚÔÓÙ›ÛË ÁÈ· ÙË Ï¯ÒÓ·. K·È ΛÓË ÔÏÔ-
ÌfiÓ·¯Ë, ·‰˘Ó·ÙÈṲ̂ÓË, Ì ÙË ÌËÙÚÈ΋ Ï·¯Ù¿Ú· ÛÙ·
ÛÙ‹ıË, ÛÙ·‡ÚˆÛ ٷ ¯¤ÚÈ·, ·ÎÔ‡ÌËÛ ÙÔ ÎÔÚÌ› ÛÂ
¤Ó· ÛÙ‡ÏÔ ÎÈ ¤ÎÏÂÈÛ ٷ Ì·ÙfiÊ˘ÏÏ·. M· ÛÙ¿ıËΠ·‰‡-
Ó·ÙÔ Ó· ÎÔÈÌËı‹. H Ù‡¯Ë ÙÔ˘ ıÂfiÛÙ·ÏÙÔ˘ ‹Úı ӷ Ù˘
Ù˘Ú·ÓÓ‹ÛË ÙËÓ „˘¯‹. TÈ ı’ ·ÔÁ¤ÓË ÛÙÔ˘ ÎfiÛÌÔ˘ ÙËÓ
·ÓÙ¿Ú· Ô ÙÚ˘ÊÂÚfi˜ Ù˘ KÚ›ÓÔ˜, EΛÓÔ˜ Ô˘ Ù˘ ‰fiıË-
Π̠ÙÔ ¯¤ÚÈ ·ÛÚÔÓÙ˘Ì¤ÓÔ˘ XÂÚÔ˘‚›Ì; ¶ÔÈ· ı· ›ӷÈ
Ë ˙ˆ‹ Î·È ÔÈÔ ÙÔ Ù¤ÏÔ˜ ÙÔ˘; £· ÂÚ¿ÛË ‰ÚfiÌÔ ÔÚ-
Ê˘ÚfiÛÙÚˆÙÔ ‹ ı· ‚¿„Ë Ì ÙÔ ·›Ì· ÙÔ˘ Ù’ ·ÁοıÈ· ηÈ
ÙȘ ÛÙÔ˘ÚÓ·ÚfiÂÙÚ˜; O ÎfiÛÌÔ˜ ·Ú·Ï˘Ì¤ÓÔ˜ ‰ÂÓ ÚÔ-
Û¤¯ÂÈ È· ÛÙ· ÏfiÁÈ· ÙˆÓ ¶ÚÔÊËÙÒÓ. O IÛÚ·‹Ï ÛÙÂÓ¿˙ÂÈ
οو ·fi ÙÔ „¤Ì· ÙˆÓ º·ÚÈÛ·›ˆÓ Î·È ÙˆÓ PˆÌ·›ˆÓ ÙÔ
˙˘Áfi. ¢ÂÓ ÎÈı·Ú›˙ÂÈ Ô ¢·‚›‰ Ô‡ÙÂ Ë ¢Â‚fiÚÚ· ‰Èο˙ÂÈ ÙÔ
Ï·fi οو ·fi ÙÔ˘˜ ÎÔ˘ÚÌ¿‰Â˜. TÔ˘ A·ÚÒÓ Ù· Ù¤ÎÓ·
ÏËÛÙ‡ԢÓØ ·ÈÛÙ›·˜ Û‡ÁÓÂÊÔ Î¿ıÂÙ·È ÛÙËÓ IÂÚ‹ KÈ-
‚ˆÙfi Î·È ÛÙÔ˘ MÂÁ¿ÏÔ˘ N·Ô‡ Ù· ¿‰˘Ù·. ¶›ÓÂÈ ÙÔ ·›Ì·
ÙˆÓ M·Îη‚·›ˆÓ Ë ÁË, ¯ˆÚ›˜ Ó’ ·Ô‰ÒÛË ÂÏ¢ıÂÚ›·
Î·È ‰ÈηÈÔÛ‡ÓË. O °·˘ÏˆÓ›Ù˘ IÔ‡‰·˜ ¯¿ıËΠ¯ˆÚ›˜ Ó’
·ÓÔÚıÒÛË ÙÔ NfiÌÔ. H °Ë Ù˘ E·ÁÁÂÏ›·˜, ¯ˆÚÈṲ̂ÓË
Û ‚·Û›ÏÂÈ· Î·È ÙÔ·Ú¯›Â˜, Êı›ÚÂÙ·È ·fi ÙÔÓ ÂÌʇÏÈÔ
Û·Ú·ÁÌfi, Û· Ó· ÙË ‚·Ú·›ÓË ·ÎfiÌË Ë ·Â›ıÂÈ· ÙˆÓ
ÚÔÁfiÓˆÓ ÛÙËÓ ¤ÚËÌÔ ÙÔ˘ ™ÈÓ. KfiÏ·ÛË ¤ÁÈÓÂ Ô ÔÙ¤
¶·Ú¿‰ÂÈÛÔ˜! EÁˆÈÛÙ‹˜ Î·È ÂΉÈÎËÙÈÎfi˜ Î·È ¿‰ÔÍÔ˜ Ô
ÂÚÈÔ‡ÛÈÔ˜ Ï·fi˜ ÙÔ˘ K˘Ú›Ô˘! ¶Ò˜ ı· ˙‹ÛË ÛÂ Ù¤ÙÔÈÔÓ
ÎfiÛÌÔ ÙÔ ·È‰› Ù˘;
K·È ÙfiÙ ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÔÓÙ·È ÌÚÔÛÙ¿ ÛÙ· Ì¿ÙÈ·Ù˘ ¶·Ó·Á›·˜ fiÏ· fiÛ· ÚfiÎÂÈÙ·È Ó· Û˘Ì‚Ô‡Ó. E›‰ÂÙÔ ÁÈÔ Ù˘ «ÙÚÈ·ÓÙ¿¯ÚÔÓÔ Ï‚ÂÓÙÔÓÈfi» Ó· ÎËÚ‡ÛÛÂÈÙÔÓ §fiÁÔ ÙÔ˘ £ÂÔ‡, ÙËÓ ·Á¿Ë, Ó· οÓÂÈ ÙÔ˘˜ ¿È-ÛÙÔ˘˜ Ó· ÈÛÙ‡ԢÓ, ÙÔ˘˜ Ù·ÂÈÓÔ‡˜ Ó· ÛËÎÒÓÔ-ÓÙ·È, Ó· ʈٛ˙ÂÈ ÙÔ˘˜ Ù˘ÊÏÔ‡˜, Ó· Ô‰ËÁ› ÙÔ˘˜ ¯ˆ-ÏÔ‡˜. E›‰Â Ù· Ï‹ıË Ó· ÙÔÓ ‰ÔÍÔÏÔÁÔ‡Ó, ·ÏÏ¿ ηÈÙÔÓ Ì·ıËÙ‹ Ó· ÙÔÓ ·ÚÓȤٷÈ. N· ÙÔÓ ÓÙ‡ÓÔ˘Ó ÌÂÔÚʇڷ Î·È Ó· ÙÔÓ Ô‰ËÁÔ‡Ó ÛÙÔ Ì·ÚÙ‡ÚÈÔ ÙÔ˘ÛÙ·˘ÚÔ‡:
...M· fiÙ·Ó Â›‰Â ¤Ó· ÛÙÚ·ÙÈÒÙË ·ÁÚÈÔÚfiÛˆÔ, ¤ÙÔÈ-
ÌÔ Ó· ÏÔÁ¯›ÛË Ù· ÏÂ˘Ú¿ ÙÔ˘
— MË… ÂÊÒÓ·Í Ì fiÏË Ù˘ ÙË ‰‡Ó·ÌË.
K·È Ì ÙÔ ÌË! ͇ÓËÛÂ. ¢ÂÓ Â›‰Â ÔÏfiÁ˘Ú¿ Ù˘ Ù›ÔÙ·
·fi ÙÔ ÊÚȯÙfi fiÚ·Ì·. TÔ ‚Ú¤ÊÔ˜ ÎÔÈÌfiÙ·Ó ·ÎfiÌË
Ï¿ÁÈ Ù˘, ̤۷ ÛÙË Ê¿ÙÓË, ·¿Óˆ ÛÙÔ ¿¯˘ÚÔ. M· ‰Â
‚·Û›ÏÂ˘Â Ë ÛÈÁ‹ Î·È ÙÔ ÛÎÔÙ¿‰È, fiˆ˜ ÚÈÓ. AÁÁÂÏÈ΋
·ÚÌÔÓ›· η٤‚·ÈÓ ·fi „ËÏ¿ Î·È Ï·ÌÚÔÌ¤ÙˆÔ ·ÛÙ¤-
ÚÈ ¤¯˘Ó ı¿Ï·ÛÛ· ÙÔ Êˆ˜ ÙÔ˘ ÛÙË ÛËÏÈ¿.
K·È ÌÚÔ˜ ÛÙ· fi‰È· Ù˘, ÔÈ M¿ÁÔÈ ÁÔÓ·ÙÈÛÙÔ› Ì ٷ
‰ÒÚ· ÙÔ˘˜, ÙË Û̇ÚÓ· Î·È ÙÔÓ ÌfiÛ¯Ô Î·È ÙÔ ÏÈ‚¿ÓÈ,
ˆÓfiÌ·˙·Ó ÙÔ ÁÈÔ Ù˘ ‚·ÛÈϤ· Î·È £Âfi.
EΛÓË ÙËÓ ÒÚ· Ê¿ÓËΠÛÙËÓ ÂÌ·Ù‹ ¯ÏˆÌfi˜ Ô Iˆ-
Û‹Ê.
— N· ʇÁÔ˘ÌÂØ Ï¤ÂÈ ÙÚ¤ÌÔÓÙ·˜ ÛÙË Á˘Ó·›Î· ÙÔ˘. O
HÚ҉˘ ı¤ÏÂÈ ÙÔ ·È‰› Î·È ÔÈ ·ÓıÚÒÔÈ ÙÔ˘ „¿¯ÓÔ˘Ó
ÛÙË ¯ÒÚ·. °Ï‹ÁÔÚ· Ó· ʇÁÔ˘ÌÂ!
EΛÓË ¿Ú·Í ·Ì¤Ûˆ˜ ÙÔ ‚Ú¤ÊÔ˜, ÙÔ ¤ÛÊÈÍ ÛÙÔ˘˜
ÎfiÚÊÔ˘˜ Ù˘ Î·È ‹Ú·Ó ‰ÚfiÌÔ ÁÈ· ÙËÓ A›Á˘ÙÔ. H Ó‡-
¯Ù· ÙÔ˘˜ ¤ÎÚ˘„Â. M· Ù· ·›Ì·Ù· ÙˆÓ ¿ÏÏˆÓ ·È‰ÈÒÓ Î·È
Ô ıÚ‹ÓÔ˜ ÙˆÓ Ì·ÓÓ¿‰ˆÓ ·Ó¤‚·ÈÓ ·fi Ù· Û›ÙÈ· Ù˘
°·ÏÈÏ·›·˜, ÚˆÙfiÏÔ˘‚Ë ı˘Û›· ÛÙÔÓ ·Ó·ÌÔÚʈً ÙÔ˘
ÎfiÛÌÔ˘.
— ¶fiÛ· ·›Ì·Ù· ı· ¯˘ıÔ‡Ó ·ÎfiÌË! „Èı‡ÚÈÛ ÚÔ-
Ê‹Ù˘ Ë Á˘Ó·›Î·. ¶fiÛ· ·›Ì·Ù·!...
T¤ÏÂȈÛÂ Ô AÍÈÒÙ˘ ÙÔ ‰È‹ÁËÌ¿ ÙÔ˘ Î·È ÔÈ Û‡ÓÙÚÔ-
ÊÔÈ ¤ÌÂÈÓ·Ó ·ÎfiÌË ·Î›ÓËÙÔÈ Û·Ó ÔÓÂÈÚÔÏ·ÓÂ̤ÓÔÈ.
MÂÚÈÎÔ› ÛÙ·˘ÚÔ‹ıËηÓØ ¿ÏÏÔÈ ÛÙ¤Ó·Í·Ó ‚·ıÈ¿ Û·Ó
Ó· ͇ÓËÛ οÙÈ ·Ú‹ÁÔÚÔ Ì¤Û· ÙÔ˘˜. M· Ô KÒÛÙ·˜ Ô
ıÂÚÌ·ÛÙ‹˜, ›‰ÈÔ˜ ÛÙ’ ·ÛÙ›Ԙ Î·È ÛÙ· ÛÔ‚·Ú¿, ÚÒÙËÛÂ
ÔÓËÚ¿ ÙÔ Û‡ÓÙÚÔÊfi ÙÔ˘:
— ¢ÂÓ ÌÔ˘ Ϙ, ‚Ï¿ÌËØ Â›‰Â Ë ¶·Ó·ÁÈ¿ ÛÙ’ fiÓÂÈÚfi
Ù˘ Î·È ÙÔÓ ·ÙÚÈÒÙË ÛÔ˘ ÙÔ B·Ú·‚‚¿;
EΛÓÔ˜ ¯ÔÏÔÙ·Ú¿¯ÙËÎÂØ ÊÔ‚ÂÚ‹ ‚Ï·ÛÙ‹ÌÈ· ·Ó¤‚Ë-
ΠÛÙ· ¯Â›ÏË ÙÔ˘. M· ÙËÓ Î·Ù¿ÈÂ. ¢ÂÓ ‹Ù·Ó ηÈÚfi˜ ÙÒ-
Ú· Ó· ÎÔÏ·ÛÙ‹ ηÓ›˜! X·ÌÔÁ¤Ï·ÛÂ, ¤Î·Ì ÙÔ ÛÙ·˘Úfi
ÙÔ˘ Î·È Í·ÏÒıËΠÛÙÔ ¤ÚËÌÔ ÎÚ‚¿ÙÈ ÙÔ˘.
— K·È ÙÔ˘ ¯ÚfiÓÔ˘, ·È‰È¿, ÛÙ· Û›ÙÈ· Ì·˜! ¢¯‹ıË-
ÎÂ.
— ™Ù· Û›ÙÈ· Ì·˜, Ì· ı· Ì·˜ ıÂÚ›˙Ë Ë Â›Ó·, › Ô
ıÂÚÌ·ÛÙ‹˜.
K·È Á¤Ï·Û ‰˘Ó·Ù¿.
M ÙË ‰È‹ÁËÛË ·˘Ù‹ ÔÈ Ó·˘ÙÈÎÔ› ˘ÂÚ‚·›ÓÔ˘Ó ÙË
ÓÔÛÙ·ÏÁ›· Ô˘ ÙÔ˘˜ ‚¿Ú·ÈÓ ÙËÓ „˘¯‹ ·˘Ù‹ ÙË‚Ú·‰È¿ Î·È Ô‰ËÁÔ‡ÓÙ·È ÛÙÔ Ï˘ÙÚˆÙÈÎfi Ì‹Ó˘Ì· Ù˘°¤ÓÓËÛ˘. AÎfiÌ· ÎÈ Ô KÒÛÙ·˜ Ô ıÂÚÌ·ÛÙ‹˜, Ô ‚Ï¿-ÛÙËÌÔ˜, Ô˘ ‹Ù·Ó «›‰ÈÔ˜ ÛÙ’ ·ÛÙ›· Î·È ÛÙ· ÛÔ‚·Ú¿»,·ÎfiÌ· ÎÈ ·˘Ùfi˜ ηٿÈ ÙË ‚Ï·ÛÙ‹ÌÈ· ÙÔ˘. «X·ÌÔ-
Á¤Ï·ÛÂ, ¤Î·Ì ÙÔ ÛÙ·˘Úfi ÙÔ˘ Î·È Í·ÏÒıËΠÛÙÔ ¤ÚË-
ÌÔ ÎÚ‚¿ÙÈ ÙÔ˘.» MË Î·È ‰ÂÓ ‹Ù·Ó ÎÈ ·˘Ùfi ¤Ó· ÌÈÎÚfiı·‡Ì·; M ÙÔ ÎÚ‡Ô Ô˘ ¤Ì·ÈÓ Ҙ ÙËÓ „˘¯‹ ÙˆÓÓ·˘ÙÈÎÒÓ ÍÂΛÓËÛ ÙÔ ‰È‹ÁËÌ·, Ì ÙË ÊÚ¿ÛË «K·È
Á¤Ï·Û ‰˘Ó·Ù¿» ÙÂÏÂÈÒÓÂÈ.
P «–Δε μου λες, ε�πε στοναδελφ� μου το μικρ�τερο,τι �ραμα ε�δε η Παναγ�ατη ν�χτα που γ�ννησε τονK�ριο ημ�ν Iησο� Xρι-στ�;». Aπ� την εικονογρ�-φηση του Γι�ργου K�ρδητης συλλογ�ς «Διηγ�ματατων Xριστουγ�ννων».Aρμ�ς. Aθ�να 1994.
16 H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 2
Xριστουγεννι�τικα σ�μαντρα
¶O TA NH™IA Î·È ÙË ˙ˆ‹ ÙˆÓ ı·Ï·ÛÛÈÓÒÓ‰‡Ô ¿ÏÏÔÈ Û˘ÁÁÚ·Ê›˜, HÂÈÚÒÙ˜ Î·È Ôȉ‡Ô, Ì·˜ ÌÂٷʤÚÔ˘Ó ÛÙËÓ ÔÚÂÈÓ‹ EÏÏ¿-‰·, ÛÙËÓ HÂÈÚÔ, Ô˘, ·˜ ÌËÓ ÙÔ Í¯ӿ-ÌÂ, Ò˜ Ù· 1913 ‹Ù·Ó ÙÔ˘ÚÎÔÎÚ·ÙÔ‡ÌÂÓË,fiˆ˜ ¿ÏψÛÙÂ Î·È fiÏË Ë ‚ÔÚ›ˆ˜ ÙÔ˘¶ËÓÂÈÔ‡ ¯ÒÚ· Ì·˜. O ¤Ó·˜ Â›Ó·È Ô XÚ‹-
ÛÙÔ˜ XÚËÛÙÔ‚·Û›Ï˘ (1861-1937), ·fi ÙÔ˘˜ ‰ÈËÁËÌ·ÙÔ-ÁÚ¿ÊÔ˘˜ Ù˘ N¤·˜ AıËÓ·˚΋˜ ™¯ÔÏ‹˜ Î·È «ÙÂÏÂ˘Ù·›Ô˜, Ϥ-ÂÈ, ÂÎÚfiÛˆÔ˜ Ù˘ ËıÔÁÚ·Ê›·˜». ¢ÂÓ ı· ˘ÔÛÙËÚ›˙·Ìˆ˜ ‹Ù·Ó Î·È ·fi ÙÔ˘˜ ηχÙÂÚÔ˘˜, Ì ÙËÓ ·ÚÎÂÙ¿ ÂÍȉ·-ÓÈÎÂ˘Ì¤ÓË «‚Ô˘ÎÔÏÈ΋ ˙ˆ‹» Î·È ÙÔ˘˜ «Î·ÏÔοÁ·ıÔ˘˜ ¯ˆ-ÚÈÎÔ‡˜». K·È Ì ٷ ‚¿Û·Ó¿ ÙÔ˘˜ ‚¤‚·È·.
™’ ¤Ó· ÙÔ˘ ‰È‹ÁËÌ· Ì ÙÔÓ Ù›ÙÏÔ «XÚÈÛÙÔ˘ÁÂÓÓÈ¿ÙÈÎÔfiÓÂÈÚÔ ÈÛÙÈÎÔ‡», ·fi ÙË Û˘ÏÏÔÁ‹ ¢ÈËÁ‹Ì·Ù· Ù˘ ÛÙ¿Ó˘
(1898), Ô °È¿ÓÓÔ˜ ¤Ó·˜ «Ï‚¤ÓÙ˘» ÈÛÙÈÎfi˜ (‰ËÏ. ¤ÌÌÈÛıÔ˜‚ÔÛÎfi˜) ‚ϤÂÈ, ·Ó‹ÌÂÚ· XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ·, Ó· Ú·ÁÌ·ÙÔÔÈ-Â›Ù·È ÙÔ fiÓÂÈÚfi, ÙÔ˘, Ó· ·ÓÙÚ¢Ù› ÙË M¿Úˆ, ÙËÓ «ÂÓÙ¿-ÌÔÚÊË» ÎfiÚË ÙÔ˘ ÙÛ¤ÏÈÁη:
... M¤Û· Û’ ÂΛÓÔ ÙÔ ·ÁÚÈÔη›ÚÈ ¿Ú¯ÈÛ ӷ ¯Ù˘¿Ë Ë Î·-
Ì¿Ó· Ù˘ ÂÎÎÏËÛÈ¿˜ ÙÔ˘ ¯ˆÚÈÔ‡ ‚·ÚÂÈ¿ - ‚·ÚÂÈ¿ Î·È ‰˘Ó·Ù¿ -
‰˘Ó·Ù¿.
™ÙÔÓ ‹¯Ô Ù˘ η̿ӷ˜ ·Ó·ÓÙ·ÚÈ¿ÛÙËÎ·Ó Ù· Û΢ÏÈ¿, ÎÈ Ô
ÈÛÙÈÎfi˜ ÙÔ˘ ÎÔ·‰ÈÔ‡ Ô °È¿ÓÓÔ˜, Ô˘ ÎÔÈÌfiÙ·Ó ‚·ÚÂÈ¿ ÛÙËÓ
·ÓıÚˆÔηχ‚·, ·ÚÂÛÙÈ¿˜, ÎÔ˘ÎÔ˘Ïψ̤ÓÔ˜ Ì ÙËÓ Î¿·
ÙÔ˘, ÎÈ ·ÏÏ·Á̤ÓÔ˜ ·fi ‚Ú·‰‡˜, ¤ÙÔÈÌÔ˜ ÁÈ· ÙËÓ ÂÎÎÏËÛÈ¿ ÌÂ
ÌÈ· ·Ê¿ÓÙ·ÛÙË ÎÈ ·ÂÏÈṲ̂ÓË ·Á¿Ë ÛÙËÓ Î·Ú‰È¿ ÙÔ˘ ÁÈ·
ÙËÓ ÌÔÓ·¯Ôı˘Á·Ù¤Ú· ÙÔ˘ ÙÛȤÏÂÁο ÙÔ˘, ͇ÓËÛ ·fi Ù· ‚·-
Ú˘·Ï˘¯Ù‹Ì·Ù· ÙˆÓ Û΢ÏÈÒÓ, Î·È Ì ÌÂÁ¿ÏÔ ÎfiÔ ¿ÓÔÈÍ ٷ Ì¿-
ÙÈ· ÙÔ˘. K‡ÙÙ·˙ Á‡Ú· Á‡Ú· ÛÙ· ÛÎÔÙÂÈÓ¿, Û·Ó Ó· ÌËÓ ›ÛÙ¢Â
fiÙÈ ‹Ù·Ó ·˘Ùfi˜. ¢ÂÓ Â›¯Â ÂÚ¿ÛÂÈ ·ÎfiÌ· Ô‡Ù ÌÈ· ÛÙÈÁÌ‹ Ô˘
Â›Ù·Ó ÚˆÙÔÌ·ÁÈ¿, Ì’ fiÏ· Ù· ηٿϷÌÚ¿ Ù˘ οÏÏË, ‰ÂÓ Â›¯Â
ÂÚ¿ÛÂÈ ·ÎfiÌ· Ô‡Ù ÌÈ· ÛÙÈÁÌ‹ Ô˘ ·ÓËÊÔÚÔ‡Û Ì ‰Ò‰Âη
¯ÈÏÈ¿‰Â˜ ÁȉÔÚfi‚·Ù· ÁÈ· ÙÔ ÍÂηÏÔηÈÚÈfi Ì ÙÔ˘˜ ÈÛÙÈÎÔ‡˜
ÙÔ˘, Ì ٷ Û΢ÏÈ¿ ÙÔ˘, Ì ٷ ÊÔÚÙÒÌ·Ù· ÙÔ˘ ÓÔÈÎÔ΢ÚÂÈÔ‡,
ÙÔ˘ Ù˘ÚÔÎÔÌÂÈÔ‡ Î·È ÙÔ˘ ‚Ô˘Ù˘ÚÔÎÔÌÂÈÔ‡, ‰ÂÓ Â›¯Â ÂÚ¿ÛÂÈ
Ô‡Ù ÌÈ· ÛÙÈÁÌ‹ ·ÎfiÌ· Ô˘ ›¯Â Á›ÚÂÈ, ‡ÛÙÂÚ· ·ÒÓ· Ï·ÌÚfi
Ê·ÁÔfiÙÈ, ÛÙËÓ ¯Ú˘ÛÔÎÂÓÙË̤ÓË Ô‰È¿ Ù˘ M¿Úˆ˜ Ù˘ Â-
ÓÙ¿ÌÔÚÊ˘, Ô˘ ›¯Â Ù˜ ‰¤Î· ‰Ô‡Ï˜ Î·È ·Ú·‰Ô‡Ï˜, Ù˘
M¿Úˆ˜, Ô˘ ·Á·Ô‡ÛÂ Î·È Ï·¯Ù·ÚÔ‡ÛÂ, Ù˘ M¿Úˆ˜ Ù˘ ¯ÈÏÈÔ-
·ÈÓÂ̤Ó˘ Î·È ¯ÈÏÈÔ˙ËÏÂ̤Ó˘, Ù˘ ·Û‡ÁÎÚÈÙ˘ M¿Úˆ˜, Ù˘
ÌÔÓ·¯ÔÎfiÚ˘ ÙÔ˘ ÙÛȤÏÂÁο ÙÔ˘ Ô˘ ÙËÓ Á‡Ú¢·Ó ÔÓÔÌ·ÛÙ¿
ÙÛÈÂÏÈÁÎfiÔ˘Ï· ÎÈ ·Ú¯ÔÓÙfiÔ˘Ï·. O,ÙÈ ¤‚ÏÂÂ, fi,ÙÈ Â›¯Â, ÎÈ fi,ÙÈ
Ï›Á˜ ÛÙÈÁ̤˜ ÚÈÓ, ÙÛȤÏÈÁη˜ ÚˆÙÔÙÛȤÏÈÁη˜ Ì ‰Ò‰Âη ¯È-
ÏÈ¿‰Â˜ ÁȉÔÚfi‚·Ù·, ÎÈ ¿ÓÙÚ·˜ Ù˘ M¿Úˆ˜ Ù˘ ÂÓÙ¿ÌÔÚÊ˘
‰ÂÓ ‹Ù·Ó ¿ÏÏÔ ·Ú¿ ÌÈ· ÈÎÚ‹ ÂÈÚˆÓ›· Ù˘ ÊÙÒ¯ÂÈ·˜ ÙÔ˘,
¤Ó·... ¯ÚÈÛÙÔ˘ÁÂÓÓÈ¿ÙÈÎÔ fiÓÂÈÚÔ, Ô˘ ›¯Â Ï¿ÛÂÈ Ô fiıÔ˜ Ù˘
AÁ¿Ë˜ ÙÔ˘!...
™Â ¤Ó· ¿ÏÏÔ ‰È‹ÁËÌ¿ ÙÔ˘, Ì ÙÔÓ Ù›ÙÏÔ «T· XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ·Ù˘ ÁÚÈ¿˜», ·fi ÙË Û˘ÏÏÔÁ‹ ¢ÈËÁ‹Ì·Ù· Ù˘ ÍÂÓÈÙÈ¿˜ (1889),Ô ›‰ÈÔ˜ Û˘ÁÁڷʤ·˜ ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È ÛÙÔ ı¤Ì· Ù˘ ·Ô‰ËÌ›·˜Î·È ‚Ú›ÛÎÂÈ ·ÊÔÚÌ‹ Ó· ÂÚÈÁÚ¿„ÂÈ ÌÂÚÈο ·fi Ù· ¯ÚÈ-ÛÙÔ˘ÁÂÓÓÈ¿ÙÈη ¤ıÈÌ· Î·È ÙȘ ·ÓÙÈÏ‹„ÂȘ ÙˆÓ ¯ˆÚÈÎÒÓ Ù˘H›ÚÔ˘. K·È –fiˆ˜ ÛÙÔÓ ¶··‰È·Ì¿ÓÙË– Ù· XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓ-Ó· ʤÚÓÔ˘Ó ÎÈ Â‰Ò ÛÙÔ Û›ÙÈ ÙÔ˘ ÙÔÓ ÍÂÓÈÙÂ̤ÓÔ:
[...]— •‡Ó·, M·ÚÈ·ÓıԇϷ Ì’! ºÒÓ·˙Â Ë ÁÚÈ¿. •‡Ó· Î·È Ì·˜
ηÚÙÂÚ¿ÂÈ Ô ·¿˜ ÛÙËÓ ÂÎÎÏËÛÈ¿, Ó· Ì·˜ ‰ÒÛÂÈ ·ÛηϛÙÛ·
Î·È Ó· Á˘Ú›ÛÔ˘Ì ÁÏ‹ÁÔÚ· Ó· Ê¿Ì ÁÎÔ˘ÏÈ¿ÛÙÚ·, Á¿Ï·, ·‚Á¿,
Ù˘Ú›, ÎfiÙ˜ Î·È ÙËÁ·Ó›Ù˜, Ô˘ Ê¿ÛÎȈÓÂ Ë K˘Ú¿ Ì·˜ Ë ¶·Ó·-
ÁÈ¿ ÙÔ ¶·È‰¿ÎÈ Ù˘ ÙÔÓ XÚÈÛÙfi, fiÙ·Ó ‹Ù·Ó ÎÈ ·˘Ùfi˜ ÌÈÎÚfi˜. ™‹-
ÎÔ˘, M·ÚÈ·ÓıԇϷ Ì’, Î·È Ì·˜ ÂÚÈ̤ÓÂÈ Ô ·¿˜! [...]
M ٷ ÔÏÏ¿ ͇ÓËÛÂ Ë ÙÛÈÔ‡Ú·. AÓÔÈÍ ٷ Ì¿ÙÈ· Ù˘ ηÈ
ÎÔ›Ù·Í ηÎȈ̤ӷ ÙË ‚¿‚ˆ Ù˘, ‰·ÎÚ‡˙ÔÓÙ·˜ Î·È Ï¤ÁÔÓÙ·˜:
— A¯! ̈ڋ ‚¿‚ˆ, Î·È Û˘ ÙÈ ÌfiηÓ˜! A¯! ÙÈ Ìfiη̘, ·-
ÏÈÔ‚¿‚ˆ! A¯! ÙÈ ÌfiηÓ˜!
— TÈ Ûfiηӷ, „˘¯‹ Ì’; TÈ Ûfiηӷ, ηډԇϷ Ì’! ÙË ÚÒÙËÛÂ
Ì ÙÚ˘ÊÂÚ¿‰· Ë ÁÚÈ¿.
— ¶Ò˜ ÙÈ ÌfiηÓ˜; EÁÒ ¤ÁÏ· ÛÙÔÓ ‡ÓÔ ÙÔÓ ·ÙÂÚÔ‡ÏË
Ì’, ÎÈ ÂΛ Ô˘ ÙÔÓ ·ÁοÏÈ·˙· Î·È ÙÔÓ ÊÈÏÔ‡Û·, Ì ͇ÓËÛ˜
ÂÛ‡! °È·Ù› Ó· Ì ͢ӋÛÂȘ, ηË̤ÓË ‚¿‚ˆ; A¯! Ë Î·Ë̤ÓË,
Ò˜ ¤¯·Û· ÙÔÓ ·Ù¤Ú· Ì’ ̘ ·fi ÙËÓ ·ÁηÏÈ¿ Ì’! A¯! ÁÈ·Ù› Ó·
ÌË ÙÔÓ ·ÁηÏÈ¿Ûˆ Ôχ ÛÊȯٿ, ÁÈ· Ó· ÌË ÌÔ˘ ʇÁÂÈ Î·È Ó·
͢ӋÛÔÌ ̷˙›! A¯! ÙÈ fiÌÔÚÊÔ˜, Ô˘ ‹Ù·Ó Ô ·ÙÂÚÔ‡Ï˘ Ì’!
æËÏfi˜, ·ÛÚÔÎfiÎÎÈÓÔ˜, Ì·˘ÚÔÌ¿Ù˘, Ì·˘ÚÔÊÚ‡‰Ë˜ Î·È Ì·˘-
ÚÔÌÔ‡ÛÙ·ÎÔ˜. AÁÁÂÏÔ˜ ÁÚ·Ì̤ÓÔ˜, ‚·‚ԇϷ Ì’. TÈ ·Ù¤Ú·
fiÌÔÚÊÔÓ ¤¯ˆ Ë Î·Ë̤ÓË Î·È ‰ÂÓ ÙÔ ÁÓÒÚÈ˙· Ò˜ Ù· ÙÒÚ·! [...]
¢ÂÓ ¤Ú·Û fï˜ ÔÏÏ‹ ÒÚ· ÎÈ ‹ÚıÂ Ô ·¿˜, Î·È Î¿ıËÛÂ
ÛÙËÓ ÎÔÚÊ‹ Ù˘ ÛÙÈ¿˜, ÎÈ ·ÊÔ‡ ÙÚ¿‚ËÛ ÌÈ· ÁÂÚ‹ ڷ΋ Ì ÙÔ
·ÁÔ‡ÚÈ, ÎÈ ¤ÈÂ Î·È ÙÔÓ Î·Ê¤ Ô˘ ÙÔ˘ ›¯ÂÓ ¤ÙÔÈÌÔ Ë ÁÚÈ¿, ηÈ
·ÎÏˆÛ·Ó fiÏÔÈ ÙÔ Î·Ù·ÊÔÚو̤ÓÔ ÙÔ ÙÚ·¤˙È ·fi ¯ÚÈÛÙÔ˘-
ÁÂÓÓÈ¿ÙÈη Ê·ÁËÙ¿, ¤‚·Ï ÙÔ ‚ÏÔÁËÙfi: «XÚÈÛÙ¤ Ô £Âfi˜ ¢Ïfi-
ÁËÛÔÓ ÙËÓ ‚ÚÒÛÈÓ Î·È ÙËÓ fiÛÈÓ...», ·ÏÏ¿ ÚÈÓ ÙÂÏÂÈÒÛÂÈ ÙÔ
‚ÏÔÁËÙfi ÙÔ˘, «ÌÔ˘Ì» ·ÎÔ‡ÛÙËΠÌÈ· ÙÔ˘ÊÂÎÈ¿ ÛÙËÓ ÂÍÒı˘-
Ú·. «MÔ˘Ì!» ÎÈ ¿ÏÏË ÌÈ·. AÓÙڷχÙËÎ·Ó Ù· Û΢ÏÈ¿. ¶ÂÙ¿-
¯ÙËÎ·Ó fiÏÔÈ ÔÚıÔ› Î·È ÛˆÚfi – ÎÔ˘‚¿ÚÈ Î·Ù¤‚ËÎ·Ó ÙË ÛοϷ
Î·È ‚Á‹Î·Ó ÛÙËÓ ·˘Ï‹.
— æ˘¯Ô‡Ï· Ì’, ·È‰¿ÎÈ Ì’! ÊÒÓ·ÍÂ Ë ÁÚÈ¿ Ì „˘¯fiÔÓÔ.
¢fiÍ· ÛÔÈ Ô £Âfi˜, Ô˘ ’Úı˜ ÁÂÚfi˜ Î·È Î·Ï¿!
— æ˘¯Ô‡Ï· Ì’, ·ÙÂÚÔ‡ÏË Ì’! ÊÒÓ·Í ÎÈ Ë M·ÚÈ·ÓıԇϷ.
K·ÏÒ˜ fiÚÈÛ˜!
K·Ù¤‚ËÎÂ Ô ÍÂÓÈÙÂ̤ÓÔ˜, Ô ÁÈÔ˜ Ù˘ ÁÚÈ¿˜ ÎÈ Ô ·Ù¤Ú·˜ Ù˘
«Xριστουγεννι�τικο �νειρο πιστικο�»
Õ O Mπιστικ�ς,ξυλογραφ�α τουΣπ�ρου Bασι-λε�ου για το πε-ριοδικ� «N�αEστ�α». τευχ.356, τομ. 31,1η Iαν. 1942.
H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 2 17
™ÙËÓ ÔÚÂÈÓ‹ EÏÏ¿‰·ÙÔ˘ XÚ‹ÛÙÔ˘ XÚË-ÛÙÔ‚·Û›ÏË Î·È ÙÔ˘KÒÛÙ· KÚ˘ÛÙ¿ÏÏË
— «TÛÈÙ! ÙÛÈÙ!» ηٷڷ̤Ó˜! ÊÒÓ·ÍÂ Ô ·¿˜ ÁÈ· Ó· Ù˜
‰ÈÒÍÂÈ, Ë ÁÚÈ¿, fï˜, Ô˘ Û ¿ÏÏË ÂÚ›ÛÙ·ÛË ı· ‹Ù·Ó ÈηӋ Ó·
Ù˜ ÛÎÔÙÒÛÂÈ, ‰Â ı‡ÌˆÛ ηıfiÏÔ˘, ·ÏÏ¿ ›Â:
— Aʘ Ù˜, ·¿ Ì’! ZÒ· ›ӷÈ. E¯’Ó ÎÈ ·˘Ù¤˜ ‰›ÎÈÔ Û‹ÌÂÚ·
Î·È Î·Ó’Ó ·ÛηÏÈ¿ [...].
¶ÚÈÓ ÛËΈı› ÙÔ ÙÚ·¤˙È ·ÎfiÌ·, Ô ·¿˜ › ÛÙË ÁÚÈ¿:
— E! ÙÒÚ·, Î˘Ú¿, ÂÙÔÈÌ¿ÛÔ˘ Ó· Âı¿ÓÂȘ, fiˆ˜ ¤ÏÂÁ˜, ÁÈ·-
Ù› ·fiÏ·„˜ fi,ÙÈ ÔıÔ‡Û˜!
— TÈ Ï˜, ‰¤ÛÔÙ¿ Ì’; TÈ ÎÔ˘‚ÂÓÙÈ¿˙ÂȘ; AÌ ÙÒÚ· ı¤Ïˆ Ó· ˙‹-
Ûˆ Î·È Ó· ¯·ÚÒ! H ˙ˆ‹ Â›Ó·È ÁÏ˘Î‹ fiÙ·Ó ·‰ÂÚÊÒÓÂÙ·È Ì ÙË
¯·Ú¿. O fiıÔ˜ Û˘ÁÎÚ·Ù¿ÂÈ ÙË ˙ˆ‹ Ì·˜ ÎÈ Ë Ï‡Ë ÙË Û‚‡ÂÈ. TÒ-
Ú· ı¤Ïˆ Ó· ˙‹Ûˆ, Ó· ·ÓÙÚ¤„ˆ ÙË M·ÚÈ·ÓıԇϷ Ì’, Ó· ÙË Ó˘-
ÊÔÛÙÔϛۈ Ì ٷ ¯ÂÚ¿ÎÈ· Ì’, Ó· È‰Ò ÎÈ ¤Ó· - ‰‡Ô ‰›ÁÁÔÓ·, Ô˘
ϤÂÈ Ô ÏfiÁÔ˜, ÎÈ ‡ÛÙÂÚ· ·˜ ·ÚÔ˘ÛÈ·ÛÙ› Ô ¿ÁÁÂÏÔ˜ Ó· ÙÔ˘ ·-
Ú·‰ÒÛˆ ÙËÓ ·Ú·Î·Ù·ı‹ÎË, Ô˘ ÌÔ˘ ¤‚·ÏÂ Ô £Âfi˜. K·È ÙÈ Î·-
Ù¿Ï·‚· ·fi ÙË ˙ˆ‹, ·Ó ‰ÂÓ ˙‹Ûˆ ÙÒÚ·;
ÙÛÈÔ‡Ú·˜, ·fi Ù’ ¿ÏÔÁfi ÙÔ˘, Î·È Ì¿Ó· Î·È ·È‰›, ·Ù¤Ú·˜ ηÈ
ÙÛÈÔ‡Ú·, Î·È ‚¿‚ˆ Î·È ·ÁÁÔÓÈ¿, ¤ÁÈÓ·Ó Î·È ÔÈ ÙÚÂȘ ¤Ó· ‰˘-
ÛÎÔÏÔ¯ÒÚÈÛÙÔ Û‡ÌÏÂÁÌ· ·Á¿Ë˜ Î·È fiÓÔ˘, ¯·Ú¿˜ Î·È Â˘-
ÊÚÔÛ‡Ó˘. [...]
OÈ Á¿Ù˜ ›¯·Ó ÛÙ‹ÛÂÈ ·ÓËÁ‡ÚÈ ·fi ÙË ÛÙÈÁÌ‹ Ô˘, ¤ÊÙÔ-
ÓÙ·˜ ÔÈ ÓÙÔ˘ÊÂÎȤ˜, ÂÙ¿¯ÙËÎ·Ó ÔÈ ·ÓıÚÒÔÈ fi͈. E›¯·Ó Ê¿ÁÂÈ
fiÏÔ ÙÔ Á¿Ï· ηÈ, ÙË ÛÙÈÁÌ‹ Ô˘ ¤Ì·ÈÓ·Ó ÔÈ ÓÔÈÎÔ΢ڷ›ÔÈ ÛÙÔ
‰ˆÌ¿ÙÈÔ, ͤÛÎÈ˙·Ó ÙË ‚Ú·ÛÙ‹ ÙËÓ ÎfiÙ·, Ô˘ ‹Ù·Ó ÛÙÔÓ Ù·‚¿ ÙË
Ì·Ó¤ÛÙÚ· Ô˘ ‹Ù·Ó ÛÙË ÛÔ˘È¤Ú·, Î·È ÙÔ Ù„› Ì Ù˜ ÙËÁ·Ó›-
Ù˜. ™ÔÏÏ¿ÙË!
P Ποιμενικ� του φωτογρ�-φου K�στα Mπαλ�φα.
H Xρ�στος Xρηστοβασ�λης(1861-1937). Σχ�διο τουΣτα�ρου Παλ�ντσα για το«Λεξικ� Συγγραφ�ων» τωνB. Δ. Aναγνωστ�πουλου καιK. Φωτ�κη. Πατ�κης, Aθ�-να Σεπτ�μβριος 2002.
18 H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 2
«Προπ�ρσινα Xριστο�γεννα»
Y°XPONO™ ÙÔ˘ XÚ‹ÛÙÔ˘ XÚËÛÙÔ‚·Û›ÏË,ÈÔ Ôχ ÁÓˆÛÙfi˜ fï˜ ˆ˜ ÔÈËÙ‹˜, ÔÔÏÈÁfiËÌÂÚÔ˜ KÒÛÙ·˜ KÚ˘ÛÙ¿ÏÏ˘ (1868-1894), HÂÈÚÒÙ˘ ÎÈ ·˘Ùfi˜, Ì·˜ ¿ÊËÛÂÏ›Á·, ·ÏÏ¿ ÔÏÏ¿ ˘ÔÛ¯fiÌÂÓ·, Â˙ÔÁÚ·-Ê‹Ì·Ù·.
™ÙÔ ·Ê‹ÁËÌ· Ô˘ ·ÎÔÏÔ˘ı› ¤¯ÂÈ ÙÔÓÙ›ÙÏÔ «¶ÚÔ¤ÚÛÈÓ· XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ·». E›Ó·È ÁÚ·Ì̤ÓÔ ÛÙ·1892 ÎÈ ·ÊËÁÂ›Ù·È ¤Ó· ÂÚÈÛÙ·ÙÈÎfi ·fi Ù· ÙÔ˘ÚÎÔÎÚ·ÙÔ‡-ÌÂÓ· °È¿ÓÓÂÓ·, fiÙ·Ó «Í·Ó¿ÓÔÈÍ·Ó», ·Ó‹ÌÂÚ· ÙˆÓ XÚÈ-ÛÙÔ˘Á¤ÓÓˆÓ, ÔÈ ÂÎÎÏËÛȤ˜, Ô˘ Ë ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›· ÙÔ˘˜ ›¯Â··ÁÔÚ¢ı› ÁÈ· ¤Ó· ‰È¿ÛÙËÌ·, ÙÔ 1890:
... EÂÈÓ¿Û·Ì·Ó ÎÈ ·ÏÂÈÙÔ‡ÚÁËÙÔÈ ÔÈ Ì·‡ÚÔÈ ÂÛÙÚÒÛ·Ì·Ó ÙÔ
ÁÈfiÌ· Ó· Ê¿ÌÂ. AÏÏÔ˘˜ ηÈÚÔ‡˜ ·ۯ¿˙·Ì·Ó ÎÈ ÂÌ›˜ Ó‡¯Ù·,
Û·Ó ÂÁ˘ÚÓÔ‡Û·Ì·Ó ·fi ÙËÓ ÂÎÎÏËÛÈ¿ ÙÔ Úˆ›. º¤ÙÔ, fiÔ˘ ‰ÂÓ
›‰·Ì·Ó ÂÎÎÏËÛÈ¿ Ô‡Ù ÁÈ· Ê·˝ Ì·˜ ‹Á·ÈÓÂ Ô ÓÔ˘˜, ·Î·ÚÙÂ-
ÚÒÓÙ·˜ ÙË Ó‡¯Ù’ ·’ ÒÚ· Û’ ÒÚ·, ÙÔÓ Û‹Ì·ÓÙÚÔ Î·È ÙÔÓ ÎÚ¿-
¯ÙË. KÈ ·fi ÙËÓ ·ÁÚ‡ÓÈ· ·˘Ù‹ Ì·˜ ÂÁ¤ÓÔÓÙ·Ó ·ÁÏ¤Ô˘Ú·˜ ÙÔ
Ê·˝ ̤۷ Î·È Î¿ı ¯·„È¿ ¤ÂÊÙÂ Û·Ó ÌÔχ‚È ‚·ÚÈ¿ ÛÙÔ ÛÙÔ-
Ì¿¯È Ì·˜.
EÍ·ÊÓ·, ̤ے ÛÙÔ Ê·˝ ·¿ÓÔ˘, ¤Ó’ ·¤Ú·ÓÙÔ Î·È ‰˘Ó·Ùfi ÛË-
Ì·ÓÙ·ÚÈfi ·Ó·Ù¿Ú·ÍÂÓ fiÏËÓ ÙËÓ fiÏË Ì·˜.
— K¿ÙÈ Î·Îfi ı¿Ú¯Â„Â, ϤÂÈ Ô ·Ù¤Ú·˜ Î·È ÎÔÓÙÔÛÙ¤ÎÂÙ·È ÌÂ
ÙË ¯·„È¿ ÛÙÔ ÛÙfiÌ· ÙÔ˘.
— XÚÈÛÙfi˜ Î·È ¶·Ó·ÁÈ¿! ™Ù·˘ÚÔÎÔÈ¤Ù·È Ë Ì¿Ó·.
EÌ›˜ Ù· ·È‰È¿ ·ÓÈ¿Û·Ì·Ó.
K·È ÌÔÓÔÌÈ¿˜ ¯Ï·ÏÔ‹ Î·È ÙÚ¯¿Ì·Ù· ÂÏËÌ̇ÚÈÛ·Ó ÙÔ˘˜
‰ÚfiÌÔ˘˜.
¶ÂÙÈԇ̷ÛÙ Ì ÙÔÓ ·Ù¤Ú· ÛÙÔ ‰ÚfiÌÔ Ó· Ì¿ıÔ˘ÌÂ.
OÏ’ ¤ÙÚ¯·Ó ηٿ ÙËÓ MËÙÚfiÔÏË. TÔ˘˜ ÚÒÙÔ˘˜ Ô˘ ··-
ÓÙԇ̠ÙÔ˘˜ ÚˆÙ¿Ì ÙÈ Á›ÓÂÙ·È.
— AÓÔ›ÁÔ˘Ó ÔÈ ÂÎÎÏËÛȤ˜, Ì·˜ ϤÁÔ˘Ó.
— K·È Ò˜ ·ÓÔ›ÁÔ˘Ó; M ÙÔ ÛÙ·ÓÈfi;
— MˆÚ’ ÙÈ Ì ÙÔ ÛÙ·ÓÈfi, Ô˘ ÓÈ΋۷̷Ó! ¶‹Ú·Ì·Ó Ù· ÚÔ-
ÓfiÌÈ·.
— ¶‹Ú·Ì·Ó Ù· ÚÔÓfiÌÈ·! ¶‹Ú·Ì·Ó Ù· ÚÔÓfiÌÈ·!
¶‹Ú·Ì·Ó Ù· ÚÔÓfiÌÈ·!
TÒÚ· ·˘Ùfi˜ Ô ÏfiÁÔ˜ ¤ٷ ÛÙ· ÛÙfiÌ·Ù· fiÏˆÓ ÎÈ fiÏÔÈ ÂÙÚ¤-
¯·Ì·Ó ηٿ ÙË MËÙÚfiÔÏË! EΛ Ë‡Ú·Ì·Ó ÔÏ¿ÓÔȯÙ˜ Ù˘ ÂÎ-
ÎÏËÛÈ¿˜ Ù˜ fiÚÙ˜ ÎÈ ·Ó·Ì̤ӷ Ù· ηÓÙ‹ÏÈ· Î·È Ù· Ôχʈ-
Ù· Î·È ÙÔ˘˜ ÎËÚÔÛٿ٘. E›¯Â ÁÈÔÌ›ÛÂÈ ÎfiÛÌÔÓ Ë ÂÎÎÏËÛÈ¿ ηÈ
̤۷ Î·È ÛÙËÓ ·˘Ï‹ ·ÎfiÌ·. OÈ ÂÈÎfiÓ˜ ‰ÂÓ ÂÚfiÊÙ·ÈÓ·Ó Ó· ¿-
ÚÔ˘Ó ·Ó·Û·ÛÌÔ‡˜. O Ô˘Ú·Ófi˜ ¿Ú¯È˙ ӷ ÍÂηı·Ú›˙Ë ·¿ÓÔ˘.
•ÂÛ˘ÁÓ¤ÊÈ·Û·Ó Î·È ÔÈ fi„˜ ÙˆÓ ¯ÚÈÛÙÈ·ÓÒÓ, fi’ ¤Ï·Ì·Ó ÙÒ-
Ú· ̄ ·ÚÔ‡ÌÂÓ˜ ÎÈ ·˘Ï·ÎˆÌ¤Ó˜ Î¿Ô˘ Î¿Ô˘ ·fi ‰¿ÎÚ˘·. K·È
̤۷ ·fi ÙËÓ „˘¯‹ ÙÔ˘˜ ˆÛ¿Ó ÏÈ‚¿ÓÈ ·Ó¤‚·ÈÓ ÛÙ· Ô˘Ú¿ÓÈ· Ë
Ì˘ÛÙÈ΋ ‰¤ËÛË ÙÔ‡ÙË:
— £Â ÌÔ˘, ‰fiÛ ¿ÓÙ· ‰‡Ó·ÌË Ù˘ ÂÎÎÏËÛÈ¿˜ Ó· ‚Á·›ÓË
·fi ÔÏÔ‡ı ÓÈ΋ÙÚÈ·, ‰fiÛ ÎÈ ÂÌ¿˜ ı¿ÚÚÔ˜ ÙˆÓ Ì·‡ÚˆÓ Î·È ÌÂ-
Á¿ÏË Î·Ú‰È¿ Ó· ÊÙÔ˘Ú¿Ì Ù˘ ÛÎÏ·‚È¿˜ Ì·˜ ÙÔ˘˜ ηٷÙÚÂÁ-
ÌÔ‡˜ Î·È Ù˜ ηٷÊÚfiÓËÛ˜, Ò˜ Ô˘ Ó· ÛˆıÔ‡Ó Î·ÌÈ¿ ̤ڷ ÔÈ
·Ì·Úٛ˜ Ì·˜ ÎÈ Ò˜ Ô˘ Ó· ‰Ô‡Ì ¿ÛÙÚÔ ÂÏ¢ıÂÚÈ¿˜ ÙÔ XÚÈ-
ÛÙÔ˘ÁÂÓÓÈ¿ÙÈÎÔ Ù’ ¿ÛÙÚÔ...
H K�στας Kρυστ�λ-λης (1868-1894).Σχ�διο του Στα�ρουΠαλ�ντσα.
Õ «Eξαφνα... �ν’απ�ραντο και δυνα-τ� σημανταρι�ανατ�ραξεν �λητην π�λη μας». Hεκκλησ�α της Πα-ναγ�ας στη γεν�τει-ρα του K�στα Kρυ-στ�λλη, το Συρρ�-κο της Hπε�ρου.
H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 2 19
Tων ταπεινν καικαταφρονεμ�νων
H Γι�ννης Bλαχογι�ν-νης (1867-1945). Σχ�-διο του Στα�ρου Παλ�-ντσα.
«Tης φτχιας τα στερν�»
°IANNH™ BÏ·¯ÔÁÈ¿ÓÓ˘ (1867-1945) ›ӷȉÂη¤ÓÙ ¯ÚfiÓÈ· ÓÂfiÙÂÚÔ˜ ·fi ÙÔÓ ¶·-·‰È·Ì¿ÓÙË. AÓ‰ÚÒÓÂÙ·È ‰›Ï· ÙÔ˘ (›-Ó·È ÁÓˆÛÙ‹ Ë ÊˆÙÔÁÚ·Ê›· ÙÔ˘ Ì·˙› ÙÔ˘ÛÙË ¢ÂÍ·ÌÂÓ‹), ·ÏÏ¿ ‚Ú›ÛÎÂÙ·È Î·È ÛÙËÓ·ÎÌ‹ Ù˘ ‰ËÌÈÔ˘ÚÁ›·˜ ÙÔ˘ fiÙ·Ó Ë ÎÔÈÓˆ-ÓÈ΋ ηٿÛÙ·ÛË ÌÂÙ¿ ÙÔ˘˜ B·ÏηÓÈÎÔ‡˜
ÔϤÌÔ˘˜ Î·È Î˘Ú›ˆ˜ ÌÂÙ¿ ÙËÓ ¤Ó·ÚÍË ÙÔ˘ Aã ¶·ÁÎfiÛÌÈÔ˘¶ÔϤÌÔ˘ ·ÏÏ¿˙ÂÈ ÚÈ˙Èο.
™ÙÔ ‰È‹ÁËÌ¿ ÙÔ˘ «T˘ ÊÙүȷ˜ Ù· ÛÙÂÚÓ¿», ÁÚ·Ì̤ÓÔÛÙ· 1915, ÎÂÓÙÚÈÎfi ÚfiÛˆÔ Â›Ó·È ¿ÏÈ ÌÈ· ÁÚÈԇϷ, Ë §·-ÛηÚÔ‡, ¤Ó· ÚfiÛˆÔ Ô˘ ı·ÚÚ›˜ Î·È ‚Á‹Î ·fi ‰È‹ÁËÌ·ÙÔ˘ ¶··‰È·Ì¿ÓÙË. AÏÏ¿ Â‰Ò ÂÍÂÏ›ÛÛÔÓÙ·È ÂÓÙÂÏÒ˜ ‰È·-ÊÔÚÂÙÈο Ù· Ú¿ÁÌ·Ù· Î·È Ë ÊÈÏ·ÓıÚˆ›· ÙˆÓ ÁÂÈÙfiÓˆÓ‰ÂÓ Â›Ó·È ÈηӋ Ó· ÚÔÛʤÚÂÈ Î·ÌÈ¿ ÛˆÙËÚ›· ÙËÓ ËÌ¤Ú·ÙˆÓ XÚÈÛÙÔ˘Á¤ÓÓˆÓ, ÂÂȉ‹ Ë ¤Ó‰ÂÈ· ›¯Â ÊÙ¿ÛÂÈ ÛÙ·¤Û¯·Ù· fiÚÈ·.
H ÁÚÈ¿ §·Ûηڛӷ, ÏÔÈfiÓ, ˙Ô‡Û ے ¤Ó· ÍÂÚÔÓ‹ÛÈ Ì ÌÔ-Ó·‰È΋ Û˘ÓÙÚÔÊÈ¿ ÙË Á¿Ù· Ù˘ ÙË MfiÚʈ, Ô˘ ¤¯ÂÈ Ì¿ıÂÈÓ· È¿ÓÂÈ ÂÙÚfi„·Ú· ÛÙËÓ ¿ÎÚË ÙÔ˘ ÁÈ·ÏÔ‡ Î·È Ó· Ù· Ë-Á·›ÓÂÈ ÛÙË ÁÚÈ¿. M’ ·˘Ù¿ ÙÚ¤ÊÔÓÙ·È Î·È ÔÈ ‰‡Ô. TÔ Ò˜ ÁÈ-ÓfiÙ·Ó ·˘Ùfi ÙÔ Ú¿ÁÌ· «...Ù’ ·ÔÚÔ‡ÛÂ Ë ÁÂÈÙÔÓÈ¿, Î’ Ë ¯ÒÚ·
Ë ÌÈÛÔÁÎÚÂÌÈṲ̂ÓË» ÎÈ fi¯È ÌÔÓ¿¯· ÂÌ›˜...... T· XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ· ‹Ù·Ó ÎÔÓÙ¿Ø ÍÂÚÔ‚fiÚÈ Ê˘ÛÔ‡Û ¿ÁÚÈÔ ÙȘ
ÙÂÏÂ˘Ù·›Â˜ ̤Ú˜. H ¯ÒÚ· ¤‚Ï ‚ÔÚÈÓ¿ Î·È ÙËÓ ¤È·Ó ÙÔ Î‡-
Ì· ¿ÛÎËÌ·. H MÔÚÊԇϷ ¤ÊÙ·Û ÌÈ·Ó ·˘Á‹ ·fi ÙÔ ÁÈ·Ïfi ÌÂ
¯ˆÚ›˜ Ù›ÔÙ· ÛÙÔ ÛÙfiÌ·, Î·È ÓÈ·Ô‡ÚÈ˙ ÛÙËÓ fiÚÙ· Ù˘ Î˘Ú¿˜
Ù˘.
— KÔ›Ù·ÍÂ!... Â›Â Ë A̤ÚÛ·Ø Û‹ÌÂÚ· ‰ÂÓ „¿ÚÂ„Â Ë MÔÚ-
ÊԇϷ!... M ٤ÙÔÈÔÓ ·ÁÚÈfiηÈÚÔ...
— TÈ ı· Ê¿Ó ۋÌÂÚ· ÔÈ ‰˘fi ÙÔ˘˜, ÔÈ Î·ÎfiÌÔÈÚÔÈ;... N¿¯Ô˘-
ÓÂ, Ù¿¯· Ù›ÔÙ·;... Â›Â Ë K·ÙÂÚÈÓÈÒ.
— K·ÚÙ¤Ú· ÌÈ· ÛÙÈÁÌ‹!... Â›Â Ë A̤ÚÛ·.
¶‹ÁÂ Ë MÔÚÊԇϷ Î·È ÛÙ¿ıËΠÛÙË Ú›˙· ÙÔ˘ ÙÔ›¯Ô˘, οÙÔ˘
·’ ÙȘ Á˘Ó·›Î˜, Î·È ÓÈ·Ô‡ÚÈÛ ÁÏ˘Î¿. OÈ ‰‡Ô ·˘Ù¤˜, ·ÊÔ‡ Ù˘
Ú›Í·Ó ¤Ó· ÎÔÌÌ·Ù¿ÎÈ Î·È ÙËÓ Î·ÏÔÈ¿Û·Ó, ‡ÛÙÂÚ· Ù˘ ¤Ù·Í·Ó
fiÏÔ ÙÔ ÊÂÏÏ›. TȘ ÎÔ›Ù·Í ηϿ–ηϿ Ë MÔÚÊԇϷ, ÎÔ›Ù·Í ηÈ
ÙÔ „ˆÌ›, ÙÔ Ì‡ÚÈÛ ÙÔ ‹Ú Ì ٷ ‰fiÓÙÈ· Ù˘ Î·È ‹ÁÂ Î·È Ù’
·fiıÂÛ Ì ÚÔÛÔ¯‹ ÛÙÔ Ûηϛ ·¿ÓÔ˘, Î·È ÓÈ·Ô‡ÚÈÛÂ... OÈ
‰˘Ô Á˘Ó·›Î˜ ÎÚ˘ÊÔÎÔÈÙ¿˙·Ó ¿Ï·Ï˜. AÓÔÈÍÂ Ë fiÚÙ· Î·È Úfi-
‚·ÏÂ Ë ÁÚÈ·–§·ÛηÚÔ‡.
— ¶Ô‡ Â›Û·È MÔÚÊԇϷ, „›Ó·;.. M·, Â‰Ò Â›Û·È Î·Ï‹ ÌÔ˘;..
™‹ÌÂÚ· Ù›ÔÙ· ‰ÂÓ ¤ÊÂÚ˜;.. ¶Ô‡ Â›Ó·È ÙÔ Î˘Ó‹ÁÈ ÛÔ˘;.. •¤ÚˆØ
Ê˘ÛÔ‡Û ·fi„Â... M· ÙÒÚ· ÙÈ ı· Ê·˜;..
E̤ӷ ‰Â Ì ̤ÏÂÈ, ηÎÔÌÔ›Ú·, Ì· ÁÈ·
Û¤Ó· Ϥˆ… ™‡ÚÂ, ʇÁ· ·fi ÎÔÓÙ¿
ÌÔ˘, ‰Â ı¤Ïˆ Ó· Û ‚Ϥˆ ·ÏÈfiÁ·Ù·!..
£· Ì›ÓÂȘ ÓËÛÙÈ΋!.. M·..., Ù’ ›Ӓ ·˘-
Ùfi;.. æˆÌ› ¤ÊÂÚ˜, „È„›Ó· ÌÔ˘;.. Eη̘
ηχÙÂÚ·! E›¯·Ì ÙÚÂȘ ̤Ú˜ Ó’ ·ÁÁ›-
ÍÔ˘Ì „ˆÌ› ÛÙÔ ÛÙfiÌ·... EÙÛÈ Ó· ʤÚ-
ÓÂȘ, „›Ó· ÌÔ˘, ηÌÈ¿ ÊÔÚ¿ Ï›ÁÔ „ˆÌ¿-
ÎÈ – fi¯È ÌÔÓ¿¯· „¿ÚÈ·... K·È ¯ˆÚ›˜ ·Ï¿-
ÙÈ ÎÈfiÏ· – Ù· ‚·Ú¤ıËη!.. K·ÌÈ¿ ÊÔÚ¿
Î·È Ï›ÁÔ Ù˘Ú¿ÎÈ!.. O¯È ·ÎfiÌ· – Â›Ó·È Û·-
Ú·ÎÔÛÙ‹... EÏ·, ¿Ì ̤۷ ÙÒÚ·, MfiÚ-
ʈ ÌÔ˘, ηϋ ÓÔÈÎÔÎ˘Ú¿ ÌÔ˘!..
O‡ÙÂ Î·È ÚÒÙËÛ ԇ Ùfi‚Ú ÙÔ „ˆÌ›
Ë MÔÚÊԇϷ.
TËÓ ¿ÏÏË Ì¤Ú· ‹ÁÂ Ë K·ÙÂÚÈÓÈÒ ÎÈ ¿ÊËÛ ¿ÏÏÔ ¤Ó· ÎÔÌÌ¿-
ÙÈ „ˆÌ› ÛÙËÓ fiÚÙ· Ù˘ ÁÚÈ¿˜. AÊËÛÂ Î·È Ï›ÁÔ Ù˘Ú›.
— MË!.. Ù˘ Â›Â Ë A̤ÚÛ·Ø ı· Ì·˜ ηٷϿ‚ÂÈ, Î’ ‡ÛÙÂÚ· ı·
Ù· ÂÙ¿ÍÂÈ fiÏ·, ¿Ì· ÓÈÒÛÂÈ ˆ˜ Ù· ‚¿ÓÔ˘Ì [...]
TËÓ ·Ú·ÌÔÓ‹ ÏËÛÌÔÓ‹Û·Ó ÙË §·ÛηÚÔ‡, ‰ÔṲ̂Ó˜ ÛÙȘ
‰Ô˘ÏÂȤ˜ Î·È ÙȘ ÂÙÔÈ̷ۛ˜ ÙÔ˘ ÛÈÙÈÔ‡ ÙÔ˘˜. TÔ Úˆ› fï˜ ÙË
ı˘Ì‹ıËÎÂ Ë A̤ÚÛ·. M‹ÎÂ Û·Ó ÎϤÊÙÚ·, ÚÒÙË ÊÔÚ¿ ‡ÛÙÂÚ’
·fi ¯ÚfiÓÈ·, ÛÙÔ ÂÚÈ‚fiÏÈ, Î·È ‹Á ÎÈ ¿ÊËÛ ÛÙËÓ fiÚÙ· Ù˘
¤Ó· ÎÔÌÌ¿ÙÈ „ˆÌ›, Î·È ÙfiÏÌËÛ Β ¤Ó· ÎÔ„›‰È „ËÙfi ÎÚ¤·˜.
M· ÔÏË̤ڷ, XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ·, Ë MÔÚÊԇϷ ·Ó‹Û˘¯Ë ıÚË-
ÓÔ‡Û ·fi͈ ·fi ÙÔ Û›ÙÈ. T’ ·ÔÌÂÈÓ¿ÚÈ· ÙÔ˘ Ê·ÁÈÔ‡ ‹Ù·Ó
ÂΛ – ÛËÌ¿‰È ˆ˜ Ù¿¯Â Ê¿ÂÈ Ë Á¿Ù·. TfiÙ ·ÓËÛ‡¯ËÛÂ Ë A̤Ú-
Û·. K¿ÏÂÛ ÙËÓ K·ÙÂÚÈÓÈÒ ÎÈ ¿ÏϘ ÁÂÈÙfiÓÈÛÛ˜, ÎÈ ·ÔÊ·Û›-
Û·Ó Î·È ¯Ù˘‹Û·Ó Ù˘ §·ÛηÚÔ‡˜ ÙËÓ fiÚÙ·.
Ö˜ ηӤӷ˜ ‰ÂÓ ·ÔÎÚ›ıËÎÂ...
à «T�τε ανησ�χησε ηAμ�ρσα. K�λεσε την Kα-τερινι� και �λλες γειτ�-νισσες, κι αποφ�σισανκαι χτυπ�σανε της Λα-σκαρο�ς την π�ρτα.Oμως κανε�ς δεν απο-κρ�θηκε...». Aκρυλικ�του P�λλη Kοψ�δη,1976. Iδιωτικ� συλλογ�.
XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ· ÌÂÙÔ˘˜ ·fiÎÏËÚÔ˘˜ÙˆÓ °È¿ÓÓË BÏ·-¯ÔÁÈ¿ÓÓË Î·È ¢Ë-ÌÔÛı¤ÓË BÔ˘Ù˘Ú¿
20 H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 2
«Δρο Xριστουγεννι�τικο»
∫∂ÿ¡√˜ fï˜ Ô˘ Ì·˜ ÌÂٷʤÚÂÈ ÛÙËÓηډȿ ÙˆÓ ÎÔÈÓˆÓÈÎÒÓ ÚÔ‚ÏËÌ¿ÙˆÓÙ˘ ÂÔ¯‹˜, ÛÙË ¯·ÌÔ˙ˆ‹ ÙˆÓ Û˘ÓÔÈ-ÎÈÒÓ ÙÔ˘ ¶ÂÈÚ·È¿ ÛÙ· ¯ÚfiÓÈ· ÙÔ˘ MÂÛÔ-ÔϤÌÔ˘, Ì ÙȘ ÂÈÙÒÛÂȘ ÙÔ˘ Aã ¶·-ÁÎfiÛÌÈÔ˘ ¶ÔϤÌÔ˘ Î·È Ù˘ MÈÎÚ·ÛÈ·ÙÈ-΋˜ K·Ù·ÛÙÚÔÊ‹˜, Ì ÙÔ˘˜ ·Ó¤ÚÁÔ˘˜,
ÙÔ˘˜ ·fiÎÏËÚÔ˘˜, ÙËÓ ÚÔÛÊ˘ÁÈ¿ Î·È ÙÔ˘˜ ·fiË¯Ô˘˜ Ù˘ÛηӉÈÓ·‚È΋˜ (KÓÔ˘Ù X¿ÌÛÔ˘Ó) Î·È Ù˘ «ÚÔ‡ÛÈ΢» ( M¿-ÍÈÌ °ÎfiÚÎÈ) ·ÏËÙÔÁÚ·Ê›·˜, ÙËÓ Â·‡ÚÈÔ Ù˘ ÚÔÏÂÙ·ÚÈ·-΋˜ ·ӿÛÙ·Û˘ Ô˘ ÙfiÛ˜ ÂÏ›‰Â˜ ͇ÓËÛ «ÛÙ˘ Á˘ÙÔ˘˜ ÎÔÏ·Ṳ̂ÓÔ˘˜», Â›Ó·È Ô ¢ËÌÔÛı¤Ó˘ BÔ˘Ù˘Ú¿˜ (1872-1958). K¿ÔÙ ÔÏ˘‰È·‚·Ṳ̂ÓÔ˜ Û˘ÁÁڷʤ·˜, Û‹ÌÂÚ· „È-Ïfi fiÓÔÌ· ηÈ, ›Ûˆ˜ ·ÎfiÌ·, Û‚·ÛÙfi.
™ÙÔ ‰È‹ÁËÌ¿ ÙÔ˘ «¢ÒÚÔ XÚÈÛÙÔ˘ÁÂÓÓÈ¿ÙÈÎÔ» (Ù˘ Û˘Ï-ÏÔÁ‹˜ E›ÎÔÛÈ ¢ÈËÁ‹Ì·Ù·, ÂΉ. ¢ËÌËÙÚ¿ÎÔ˘, ¯.¯.) ÙÚÂȘ¿ÓÙÚ˜, ·fi ΛÓÔ˘˜ Ô˘ ‰ÂÓ ¤¯Ô˘Ó ÛÙÔÓ ‹ÏÈÔ ÌÔ›Ú·, ̤-ÓÔ˘Ó Û’ ¤Ó· ·ÏÈfiÛÈÙÔ. H ·Ê‹ÁËÛË Â›Ó·È Û ÚÒÙÔ Úfi-ÛˆÔ:
... ™Â οı ¯Ù‡ËÌ· Ô˘ ÙÔ˘ ‘‰ÈÓÂ Ô ¿ÓÂÌÔ˜ Û· Ó· ˙ËÙÔ‡ÛÂ
Ó· ÙÔ ÁÎÚÂÌ›ÛÂÈ, ÙÔ ·ÏÈfiÛÈÙÔ ¤ÙÚÂÌÂ, fiˆ˜ ÎÈ ÂÌ›˜ Ì·˙Â̤-
ÓÔÈ ÂΛ ̤۷.
E›¯·Ì ÊÚ¿ÍÂÈ, fiˆ˜ ÌÔÚÔ‡Û·ÌÂ, ÙȘ ‰È¿ÊÔÚ˜ Ùڇ˜. ™Ù·
Û·Ṳ̂ӷ Ù˙¿ÌÈ· ÙÔ˘ ·Ú·ı‡ÚÔ˘ ›¯Â ÎÔÏÏ‹ÛÂÈ Ô ¶·‰Ô‡Ï˘
¯ÔÓÙÚfi ̄ ·ÚÙ› ÌÏÂ, ·ÏÏ’ ·’ ÙȘ Û¯ÈÛÌ¿‰Â˜ Ù˘ ÌÈÛÔÛ·Ṳ̂Ó˘
fiÚÙ·˜ ÂÓÈÒı·Ì ÙËÓ ·ÁˆÌ¤ÓË ÓÔ‹ ÙÔ˘ ıËÚ›Ô˘ Ô˘ ÌÔ‡-
ÁÎÚÈ˙ ¤Íˆ Ó· Ì·˜ ¤Ú¯ÂÙ·È. M· ‹Ù·Ó ·‰‡Ó·ÙÔ Ó· ˙ÂÛÙ·ı› Λ-
ÓË Ë Î¿Ì·Ú·!...K¿Ì·Ú·!... EÓ· ›‰Ô˜ ÛÙ·‡ÏÔ˘ Ì·ÎÚfiÛÙÂÓÔ˘, ÌÂ
¯ÒÌ· οو, ·ÓÙ› ÁÈ· Û·Ó›‰È·, ¤Ó· ¯ÒÌ· Ì·‡ÚÔ, Ì·‡ÚÔ Î·È Û¯Â-
‰fiÓ ¿ÓÙ· ̆ ÁÚfi. EÓ· ·Ú¿ı˘ÚÔ Â›¯Â, Î·È ·˘Ùfi ÛÙËÓ ·˘Ï‹ ¤‚ÏÂ-
Â, ÛÙËÓ ·˘Ï‹ ÙË ÁÂÌ¿ÙË ·fi ÛˆÚÔ‡˜ ÂÙÚÒÓ ÙÂÙÚ¿ÁˆÓˆÓ
Ì·˘ÚÈṲ̂ӈÓ, Î·È ·fi ͇Ϸ ·ÏÈ¿. ¶ÚÔ˜ ÙÔ ‰ÚfiÌÔ ˘‹Ú¯Â ηÈ
¿ÏÏÔ ‰ˆÌ¿ÙÈÔ, Ï›ÁÔ Î·Ï‡ÙÂÚÔ ·’ ·˘ÙfiØ ·ÏÏ’ Ô Î‡ÚÈÔ˜ ÙÔ˘ ÛÈ-
ÙÈÔ‡ ¤‚·˙ ·ÏÈÔÛ›‰ÂÚ· Î·È ‰È¿ÊÔÚ· ¿ÏÏ· ·ÏÈÔÚ¿ÁÌ·Ù·.
K·Ó›˜ ‰ÂÓ Â›¯Â fiÚÂÍË ÁÈ· ÔÌÈϛ˜. M¤Ó·Ì ÛȈËÏÔ› Û’ ÂΛ-
ÓÔ ÙÔ ·ÁˆÌ¤ÓÔ ‰ˆÌ¿ÙÈÔ Ô˘ Û· Ó· ‘Ù·Ó Ë ÊˆÏÈ¿ ÙÔ˘ ‚ÔÚÈ¿
Î·È Ó· ÙÔ˘ ÙËÓ Â›¯·Ì ‘ÌÂȘ ¿ÚÂÈ, ·ÎÔ˘ÁfiÙ·Ó ·˘Ùfi˜ ·’ ¤Íˆ Ó·
¯Ù˘¿, Ó· ʈӿ˙ÂÈ, Ó· Ô˘ÚÏÈ¿˙ÂÈ ¿ÁÚÈÔ˜, Û· Ó· ˙ËÙÔ‡Û ӷ
ÌÂÈ Ì¤Û· Ó· Ì·˜ ‰ÈÒÍÂÈ.
O ¶·‰Ô‡Ï˘ ηıfiÙ·Ó οو, ¿Óˆ Û’ ¤Ó· ÚÔ‡¯Ô, Î·È ÎÔÓÙ¿
ÛÙË ÊˆÙÈ¿ Ô˘ ›¯·Ì ·Ó¿„ÂÈ ·fi ͇Ϸ ÙÔ˘ ÛÈÙÔÓÔÈÎÔ·ÚË
Ì·˜, ·’ ÂΛӷ Ô˘ ›¯Â ÛÙËÓ ·˘Ï‹, Î·È ÎÔ›Ù·˙ ÙË ÊÏfiÁ· ÛÎÂ-
ÙÈÎfi˜.
A¿Óˆ- οو ‹ÍÂÚ· ÙÈ ÛÎÂÙfiÙ·Ó. TÔÓ Â›¯· ·ÎÔ‡ÛÂÈ Ó· ϤÂÈ
ÚˆÙ‡ÙÂÚ·:
— XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ· Î·È Ó· ÌË Ê¿Ì Τ·˜!
HÙ·Ó „¢‰fi˜. ¶ÔÙ¤ Ë ÁÏÒÛÛ· ÙÔ˘ ‰ÂÓ Î·ÙfiÚıˆÛ ӷ Û˘Ï-
Ï¿‚ÂÈ ÙÔ Ú.
O §¿Ì·˜, ÈÔ ¤Ú· Î·È ¿Óˆ Û’ ¤Ó· ¯ÔÓÙÚfi͢ÏÔ, Ì ٷ ¯¤-
ÚÈ· ÛÙ·˘ÚˆÌ¤Ó· Î·È Î·ÌÔ˘ÚÈ·Ṳ̂ÓÔ˜. ãHÙ·Ó „¿ÏÙ˘ ÛÙËÓ
·ÙÚ›‰· Ì·˜ Î·È ¿ÓıÚˆÔ˜ Ô˘ ÔÙ¤ ‰ÂÓ ¤Î·Ó η΋ ηډȿ.
AÏÏ’ ·’ ÙËÓ Ë̤ڷ Ô˘ ÔÈ TÔ‡ÚÎÔÈ ÎÏ›۷Ó ÙËÓ ÂÎÎÏËÛÈ¿ ηÈ
Ì·˜ ‰ÈÒÍ·ÓÂ, ¿ÂÈ Ë Î·Ï‹ ηډȿ ÙÔ˘ §¿Ì·. EÁÒ ÙÚÈÁ‡ÚÈ˙·,
ÂÚ·ÙÔ‡Û· ¿Óˆ-οو, ÙÚ¤ÌÔÓÙ·˜ Î·È ÙÔ˘ÚÙÔ˘Ú›˙ÔÓÙ·˜.
•·ÊÓÈο οÙÈ ¿ÎÔ˘Û· ¤Íˆ Î·È ÎÔ›Ù·Í· ·’ Ù· Á˘·ÏÈ¿ ÙÔ˘ ·-
Ú·ı‡ÚÔ˘, ¤Íˆ ÛÙËÓ ·˘Ï‹. NfiÌÈÛ· ˆ˜ ¤‚Ï· fiÓÂÈÚÔ!... KÔÓÙ¿
ÛÙÔ ‚ÚˆÌÔ‹Á·‰Ô ‰˘Ô ÎÈÙÚÈÓˆ¤˜ fiÚÓÈı˜!...
— ¶·‰Ô‡ÏË!...ʈӿ˙ˆ Ì ÓÈÁ̤ÓË ÊˆÓ‹.
— TÈ Ù¤¯ÂÈ; ÚÒÙËÛ ·˘Ùfi˜ Ì ÙËÓ „¢‰‹ ÌÈÏÈ¿ ÙÔ˘.
— EÏ· ‰ˆ, ̈ڤ! ...EÏ· ÁÚ‹ÁÔÚ·. ¢ÒÚÔ Ì·˜ ÛÙ¤ÏÓÂÈ Ô XÚÈ-
ÛÙfi˜, ‰ÒÚÔ!... ¢‡Ô fiÚÓÈı˜!... N·!...
— EÏ·!...O ¶·‰Ô‡Ï˘ ÏËÛ›·Û ÁÚ‹ÁÔÚ· ÛÙÔ ·Ú¿ı˘ÚÔ,
à «Ξαφνικ� κ�-τι �κουσα �ξωκαι κο�ταξα απ’τα γυαλι� τουπαραθ�ρου, �ξωστην αυλ�...».Eλαιογραφ�α τουP�λλη Kοψ�δη,1979. Iδιωτικ�συλλογ�.
Δημοσθ�νης Bουτυρ�ς(1872-1958). Πορτρ�το μεμολ�βι απ� την κ�ρη τουσυγγραφ�α, Θε�νη Bουτυρ�- Στεφανοπο�λου, 1951.
H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 2 21
ÂÓÒ Ô §¿Ì·˜, ¯ˆÚ›˜ Ó· ÔÏ˘ÎÈÓËı›, Ì ÔÚıˆÌ¤ÓÔ ÌfiÓÔ ÙÔ
ÎÔÚÌ› ÙÔ˘ Ì·˜ ÎÔ›Ù·˙Â.
— TË ›Á·!... ¤Î·ÓÂ Ô „¢‰fi˜ Î·È ÎÈÓ‹ıËÎÂ Ù˘ÊÏ¿ ‘‰ˆ Î·È ÎÂÈ.
ZËÙÔ‡Û ÌÈ· ÛȉÂÚ¤ÓÈ· ÌÂÁ¿ÏË Ú›Á·.
N· ÌËÓ Ù· ÔÏ˘ÏÔÁÔ‡ÌÂ, ·Ú¿ ÙȘ ·ÓÙÈÚÚ‹ÛÂȘ ÙÔ˘ §¿-Ì·, Ô˘ ı¤ÏËÛ ӷ ÙÔ˘ ÎÏ›ÛÂÈ ÙÔ ‰ÚfiÌÔ ·ÏÏ¿ ÙÂÏÈο ÙÚ·-‚‹¯ÙËÎÂ, Ô ¶·‰Ô‡Ï˘, «ÙÚÔÌÂÚfi˜ ΢ÓËÁfi˜ ÙˆÓ ÔÚÓ›ıˆÓ»,‚Á‹Î ¤Íˆ, ¤ÎÏÂÈÛ ÙËÓ fiÚÙ· ›Ûˆ ÙÔ˘ Î·È Û ϛÁÔ Í·Ó·-Á‡ÚÈÛ Ì ÙȘ ‰˘Ô ÎÈÙÚÈÓˆ¤˜ fiÚÓÈı˜. O‡Ù ʈӋ ‰ÂÓ Â›-¯·Ó ÚÔÏ¿‚ÂÈ Ó· ‚Á¿ÏÔ˘Ó. «KfiÊ’ ÙÔ˘˜ ÙÔ Ï·ÈÌfi, ÁÈ·Ù› ÙȘ ÛÙ·-
ÁÎÔ‡ÏËÛ·», Â›Â Ô ¶·‰Ô‡Ï˘.TȘ ÛÊ¿Í·ÓÂ, ÙȘ ˙ÂÌ·Ù›Û·ÓÂ, ÙȘ Ì·‰‹Û·ÓÂ, ¤Ï˘Ó·Ó Ù·
·›Ì·Ù· ÎÈ ÂÍ·Ê¿ÓÈÛ·Ó Ù· Ô‡Ô˘Ï· Î·È Ù’ ¿ÏÏ· ÙÂÎÌ‹ÚÈ·,ÂÓÒ Ô §¿Ì·˜:
— KϤÊÙ˜!... ™ˆÛÙÔ› ÎϤÊÙ˜ ›۷ÛÙÂ!... Ì›ÏËÛÂ Ô §¿Ì·˜,
Ô˘ Ì·˜ ÎÔ›Ù·˙ ÙÈ Î¿Ó·ÌÂ.
— ¢Â ı· Ê·˜; ÙÔÓ ÚÒÙËÛ·.
— EÁÒ;...¶ÔÙ¤, ÔÙ¤! N· Ì·Á·ÚÈÛÙÒ Ì ÎÏ„È̤Èη ¯ÚÔÓÈ¿-
Ú· ̤ڷ!...¶ÔÙ¤!...
— AÓ ‰ÂÓ ‹Ù·Ó ¯ÚÔÓÈ¿Ú· ̤ڷ;...
— ¢ÂÓ Í¤Úˆ ÙÈ ı· ‘ηӷ...O‡Ù ÙfiÙÂ!... EÊ·Á· ·fi Ù’ ·˘Á¿;...
O ·¯Ú›Ԙ fï˜ ‹ÍÂÚ ӷ Ì·ÁÂÈÚ‡ÂÈ Î·È ÙÔ˘ ˙ËÙ‹Û·Ì ÙË
Û˘Ì‚Ô˘Ï‹ ÙÔ˘.
M·˜ › Ҙ Ó· ÙËÓ Î¿ÓÔ˘ÌÂ, ·ÊÔ‡ ¿ÏÈ Ô˘ ‹Ú ı¿ÚÚÔ˜
Ì’ ·˘Ùfi, Ì·˜ ¤‚ÚÈÛÂ.[...]
H ʈÙÈ¿ ‹Ù·Ó ÛÙȘ ‰fi͘ Ù˘. TÔ ·ÏÈÔ‰ˆÌ¿ÙÈÔ ÌÔÛ¯Ô‚Ô-
ÏÔ‡ÛÂ.
K·ıÈṲ̂ÓÔÈ ÎÔÓÙ¿ ·ÎÔ‡Á·Ì ÙÔ ÙÚ·ÁÔ‡‰È ÙÔ ÁÏ˘Îfi-ÁÏ˘Îfi
ÙÔ˘ ÙÛԢηÏÈÔ‡, Ô˘ ¤ÏÂÁÂ, ¤ÏÂÁÂ, Ó·ÓÔ‡ÚÈ˙Â, Ì·˜ ˘ÔÛ¯fiÙ·ÓÂ
ÙfiÛ· Î·È ÙfiÛ· ηϿ...
O §¿Ì·˜ ηıfiÙ·Ó ϛÁÔ ÙÚ·‚ËÁ̤ÓÔ˜ Î·È ÛÙËÓ ÔÌÈÏ›· Ì·˜,
ÙË ÁÂÌ¿ÙË Â˘¯·Ú›ÛÙËÛË Î·È Â˘ı˘Ì›·, ‰ÂÓ ·Ó·Î·Ù¢fiÙ·ÓÂ.
•·ÊÓÈο ÙÔÓ ·ÎÔ‡Û·Ì ӷ ÙÚ·ÁÔ˘‰¿:
«EÎ Ù˘ ¶ÂÚÛ›·˜ ¤Ú¯ÔÓÙ·È ÙÚÂȘ Ì¿ÁÔÈ...»»
— ¢˘Ô fiÓÈı˜!... ÙÔ˘ Â›Â Ô ¶·‰Ô‡Ï˘.
A˘Ùfi˜, ¯ˆÚ›˜ Ó· Ê·Ó› fiÙÈ ÚfiÛÂÍÂ, Í·ÎÔÏÔ‡ıËÛÂ:
«AÛÙÚÔÓ Ï·ÌÚfiÓ...»»
O ‚ÔÚÈ¿˜, Ô˘ Ê˘ÛÔ‡Û ¤Íˆ, ›¯Â ¤ÛÂÈ Ï›ÁÔ Î·È ‰ÂÓ ·ÎÔ˘-
ÁfiÙ·Ó ӷ ‚ÔÁο fiˆ˜ ÚÈÓ.
K·È Ë ÊˆÙÈ¿ ‹Ù·Ó ÛÙȘ ‰fi͘ Ù˘ Ì ¿Óˆ Ù˘ Û· ÛÙ¤ÌÌ· ÙÔ
ÙÛÔ˘Î¿ÏÈ, Ô˘ Û· Ó· ̆ ÌÓÔ‡Û ÎÈ ·˘Ùfi Ì·˙› Ì ÙÔ §¿Ì· ÙË Á¤Ó-
ÓËÛË ÙÔ˘ XÚÈÛÙÔ‡ ¤ÏÂÁÂ, ¤ÏÂÁÂ, ¤„ÂÏÂ...
¶ÔÈÔ˜ ı· ÌÔÚÔ‡Û ӷ ÂÈ ˆ˜ ‹Ù·Ó ÌÈÎÚ‹ Ë Â˘Ù˘¯›· Ô˘Ë ‚Ú·‰È¿ ÂΛÓË ¯¿ÚÈÛ ÛÙÔ˘˜ ÙÚÂȘ Ù·Ï·›ˆÚÔ˘˜;
H Mεσοπολεμικ�ς Πει-ραι�ς. K�σμος πουβιοπορ�ζεται «στο π�-δι», λα�ς που σουλα-τσ�ρει αναπασχ�λητος,εργατικο� που τραβ�νεγια τη δουλει�. Aκτ�Mιαο�λη, γ�ρω στα1930 (φωτ.: αρχε�ο Γ.Xατζημανωλ�κη).
22 H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 2
«Παραμον� Xριστο� ºHNOYME ¤Íˆ ·fi ÙËÓ ÂÚȉȿ-‚·ÛË ·˘Ù‹ ‰ÈËÁ‹Ì·Ù· Ù· ÔÔ›··Ó·Ï¿ıÔ˘Ó ÈÛÙÔÚÈο ÁÂÁÔÓfiÙ·Ô˘ Û˘Ó¤ÂÛ·Ó Ì ÙËÓ ËÌ¤Ú·ÙˆÓ XÚÈÛÙÔ˘Á¤ÓÓˆÓ ( fiˆ˜ ›ӷÈË ·fiÎÚÔ˘ÛË Ù˘ ÙÔ˘ÚÎÈ΋˜ ›-ıÂÛ˘ ÂÓ·ÓÙ›ÔÓ ÙÔ˘ MÂÛÔÏÔÁÁ›Ô˘
ÙÔ 1822, ÛÙËÓ ÔÔ›· ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È ÙÔ ‰È‹ÁËÌ· ÙÔ˘AÓ‰Ú¤· K·Úη‚›ÙÛ· «H ı˘Û›·» ) ÁÈ· Ó· ¤ÚıÔ˘Ì ے¤Ó·Ó Â˙ÔÁÚ¿ÊÔ Ô˘ ıˆÚÂ›Ù·È ̂ ˜ ›ÁÔÓÔ˜ Ù˘ ·-·‰È·Ì·ÓÙÈ΋˜ ·Ú¿‰ÔÛ˘. ¶ÚfiÎÂÈÙ·È ÁÈ· ÙÔÓ ºÒ-ÙË KfiÓÙÔÁÏÔ˘ (1895-1965).
O KfiÓÙÔÁÏÔ˘ ¤˙ËÛ ٷ ·È‰Èο ÙÔ˘ ¯ÚfiÓÈ· ÛÙÔÌÂÙfi¯È Ù˘ AÁ›·˜ ¶·Ú·Û΢‹˜, ¤Íˆ ·fi ÙÔ A˚‚·Ï›Ù˘ M. AÛ›·˜. TÔ ÓÂ˘Ì·ÙÈÎfi ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓ Ù˘ Â-ÚÈÔ¯‹˜, Ë ÔÚıÔ‰ÔÍ›·, Ë Ê‡ÛË Î·È Ù· ÂÚÈÂÙÂÈ҉˷ӷÁÓÒÛÌ·Ù· ÚÔÛ‰ÈfiÚÈÛ·Ó Ù· ·È‰Èο ÙÔ˘ ‚ÈÒÌ·-Ù· Î·È ÂͤıÚ„·Ó ÙËÓ ·È‰È΋ ÙÔ˘ Ê·ÓÙ·Û›·.
£·‡Ì·˙ Ôχ ÙÔÓ ¶··‰È·Ì¿ÓÙË Î·È ÔÈ «ÈÛÙÔ-ڛ˜» Ô˘ Û˘ÁΤÓÙÚˆÛ ÛÙË Û˘ÏÏÔÁ‹ TÔ A˚‚·Ï›, Ë ·-
ÙÚ›‰· ÌÔ˘ (1962) ıˆÚÔ‡ÓÙ·È fiÙÈ ·Ó‹ÎÔ˘Ó ÛÙÔ Îϛ̷ÂΛÓÔ˘. E›Ó·È ÓÔÛÙ·ÏÁÈΤ˜ ·ÊËÁ‹ÛÂȘ Ô˘ ‚·Û›˙Ô-ÓÙ·È ÛÙȘ ·È‰ÈΤ˜ ÙÔ˘ ·Ó·ÌÓ‹ÛÂȘ ·fi ÙËÓ ·ÙÚ›‰·ÙÔ˘. ™’ ·˘Ù‹ ÙË Û˘ÏÏÔÁ‹ Â›Ó·È Û˘ÁÎÂÓÙڈ̤ӷ ηÈÙ· ÂÔÚÙ·ÛÙÈο ÙÔ˘ ‰ÈËÁ‹Ì·Ù· Ô˘ ·Ó·Ê¤ÚÔÓÙ·È ÛÙÔ¢ˆ‰Âη‹ÌÂÚÔ. ¢‡Ô, ·fi Ù· ÈÔ ·ÓÙÈÚÔÛˆÂ˘ÙÈο,ÂÈÎÂÓÙÚÒÓÔÓÙ·È ÛÙ· XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ·.
™ÙÔ ‰È‹ÁËÌ· «XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ· ÛÙË ÛËÏÈ¿» Ù·ÈÛÙÔÚÔ‡ÌÂÓ· ÙÔÔıÂÙÔ‡ÓÙ·È Û ÌÈ· ÛËÏÈ¿ ‚Ô-ÛÎÒÓ, ÎÔÓÙ¿ ÛÙÔ MÂÙfi¯È Ù˘ AÁ›·˜ ¶·Ú·Û΢‹˜,
ÛÙÔ A˚‚·Ï›, fiÔ˘ ı· ‚ÚÔ˘Ó ı·ÏˆÚ‹ οÔÈÔÈ Î˘ÓË-ÁÔ› Ô˘ ͤÌÂÈÓ·Ó ·fi ÙËÓ Î·ÎÔηÈÚ›· Î·È Ó·˘ÙÈÎԛ̠ٷÍȉÈÒÙ˜ Ô˘ ·Ó·ÁοÛÙËηÓ, ÁÈ· ÙÔÓ ›‰ÈÔ Ïfi-ÁÔ, Ó· ÚÔÛÔÚÌÈÛÙÔ‡Ó ÂΛ ÎÔÓÙ¿. O Û˘Ì‚ÔÏÈÛÌfi˜Ù˘ ÛËÏÈ¿˜ (ÙfiÔ˜ Î·È Ù˘ Á¤ÓÓËÛ˘ ÙÔ˘ XÚÈÛÙÔ‡)Â›Ó·È ÚÔÊ·Ó‹˜. K˘Ú›·Ú¯Ë ÌÔÚÊ‹ ÛÙÔ ‰È‹ÁËÌ· ›-Ó·È Ô ·Ú¯ÈÙÛ¤ÏÈÁη˜ Ô °È¿ÓÓ˘ Ô M·ÚÌ¿ÎÔ˜,«¤Ó·˜ ¿ÓıÚˆÔ˜ ÌÈÛÔ¿ÁÚÈÔ˜», Ô˘ ¤¯ÂÈ ÎÔÈÓ¿ ÛÙÔÈ-¯Â›· Ì ÙÔÓ ™Ù¿ıË ÙÔÓ Mfi˙· Ù˘ «°Ï˘ÎÔÊÈÏÔ‡Û·˜»ÙÔ˘ ¶··‰È·Ì¿ÓÙË, Î·È ÓÔÈ¿˙ÂÙ·È ÂÍ›ÛÔ˘ ÁÈ· ÙÔ Ô›-ÌÓÈÔ Î·È ÙÔ˘˜ ηٷÙÚÂÁ̤ÓÔ˘˜ ·fi ÙËÓ Î·ÎÔηÈÚ›··ÓıÚÒÔ˘˜.
™ÙÔ ‰È‹ÁËÌ· «¶·Ú·ÌÔÓ‹ XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ·» ÌÂÙ·ÊÂ-ÚfiÌ·ÛÙ ̤۷ ÛÙÔ A˚‚·Ï›, ÙȘ ÂÏÏËÓÈΤ˜ K˘‰ˆÓ›Â˜.TÔ ÚÒÙÔ Ì¤ÚÔ˜ ‰›ÓÂÈ ÛÎËÓ¤˜ ·fi ÙËÓ Î›ÓËÛË ÙÔ˘‰ÚfiÌÔ˘, ·Ó¿ÌÂÛ· Û ‰˘Ô ηÊÂÓ›· ·ÓÙÈÎÚÈÛÙ¿: ÙÔÊÙˆ¯ÈÎfi ÙÔ˘ Ì·ÚÌ·-°È·ÓÓ·ÎÔ‡, ÛÎÔÙÂÈÓfi, ¯ˆÚ›˜ı¤ÚÌ·ÓÛË Î·È Ì ÂÏ¿¯ÈÛÙË ÂÏ·Ù›· ÁÂÚfiÓÙˆÓ, ηÈÙÔ ÏÔ‡ÛÈÔ ÙÔ˘ AÛË̤ÓÈÔ˘, Ì ÙÔ ˙ÂÛÙfi ÂÚÈ‚¿ÏÏÔÓÎ·È ÙË ˙ˆËÚ‹ ΛÓËÛË. O Ì·ÚÌ·-°È·ÓÓ·Îfi˜ fï˜,ηÏfiηډԘ Ù‡Ô˜, ¤¯ÂÈ ÙÔ ÎÔ˘Ú¿ÁÈÔ, Î·È Ì¤Û· ÛÙËÊÙÒ¯ÂÈ· ÙÔ˘, Ó· ÂÈÚˆÓ‡ÂÙ·È ÙÔ Î·ÊÂÓÂ›Ô ÙˆÓ ÏÔ˘-Û›ˆÓ. ¶·Ú·ı¤ÙÔ˘Ì ·˘Ùfi ÙÔ ÚÒÙÔ Ì¤ÚÔ˜ (ÙÔ ‰Â‡ÙÂ-ÚÔ ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È ÛÙ· οϷÓÙ· Ô˘ „¿ÏÏÔ˘Ó Ù· ·È‰È¿Ê¤ÚÓÔÓÙ·˜ ÙÔ Ì‹Ó˘Ì· Û ÏÔ‡ÛÈÔ˘˜ Î·È ÊÙˆ¯Ô‡˜):
... KÚ‡Ô Ù¿ÓÙ·ÓÔ ¤Î·ÓÂ, ·Ú·ÌÔÓ‹ XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ·. O
·Á¤Ú·˜ Û·Ó Ó¿ ’Ù·Ó ÎÚ‡· ʈÙÈ¿ Î’ ¤Î·ÈÁÂ. M· Ô Îfi-
ÛÌÔ˜ ‹Ù·Ó ¯·ÚÔ‡ÌÂÓÔ˜, ÁÂÌÌ¿ÙÔ˜ ΤÊÈ.
E›¯Â ‚Ú·‰È¿ÛÂÈ ÎÈ ·Ó¿„·Ó ٷ Ê·Ó¿ÚÈ· Ì ÙÔ ÂÙÚfi-
Ï·‰Ô. T· Ì·Á·˙È¿ ÛÙÔ Ù·ÚÛ› ÊÂÁÁÔ‚ÔÏÔ‡Û·ÓÂ, ÁÂÌ¿Ù·
Õ Φ�τη K�ντο-γλου, Bυζαντιν�Tοπ�ο.
H Φ�της K�ντογλου(1895-1965). Σχ�διοτου Στα�ρου Παλ�ντσα.
H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 2 23
M ÙÔÓ ºÒÙË KfiÓÙÔÁÏÔ˘ ÛÙÔÓÊÙˆ¯ÔηÊÂÓ¤ ÙÔ˘Ì·ÚÌ·-°È·ÓÓ·ÎÔ‡
γεννα» στο Aϊβαλ�
·’ fiÏ· Ù· ηϿ. O ÎfiÛÌÔ˜ Ì·ÈÓfi‚Á·ÈÓÂ Î·È „Ô‡ÓÈ˙ÂØ
·fi ÙÔ ’Ó· ÙÔ Ì·Á·˙› ¤‚Á·ÈÓÂ, ÛÙ’ ¿ÏÏÔ ¤Ì·ÈÓÂ. KÈ fiÏÔÈ
¯·ÈÚÂÙÈfiÓÙ·ÓÂ Î·È ÎÔ˘‚ÂÓÙÈ¿˙·Ó Ì Á¤ÏÈ·, Ì ¯·Ú¤˜.
OÈ ÌÂÁ¿ÏÔÈ Î·ÊÂÓ¤‰Â˜ ‹Ù·Ó ÁÂÌ¿ÙÔÈ Î·Ófi ·fi ÙÔÓ
ÎfiÛÌÔ Ô˘ ÊÔ˘Ì¿ÚÈ˙Â. O ηÊÂÓ¤˜ Ù’ AÛË̤ÓÈÔ˘Ø Â›¯Â
ÌÂÁ¿ÏË Ê·Û·Ú›·, ¯·ÚÔ‡ÌÂÓË Ê·Û·Ú›·. E›¯Â ̤۷ ‰‡Ô
Ûfi̘, Î·È Ù· Ù˙¿ÌÈ· ‹Ù·Ó ı·Ì¿, ·’ fi͈ ¤‚Ϙ
Û·Ó ›ÛÎÈÔ˘˜ ÙÔ˘˜ ·ÓıÚÒÔ˘˜. OÈ ÌÔ˘ÛÙÂÚ‹‰Â˜ ›¯·ÓÂ
‚Á·Ï̤Ó˜ ÙȘ ÁÔ‡Ó˜ ·fi ÙË ˙¤ÛÙË, ÎfiÛÌÔ˜ ηÏfi˜, η-
ÏÔÂÚ·Ṳ̂ÓÔÈ ÓÔÈÎÔ΢ڤÔÈ.
K¿ı ÙfiÛÔ ¿ÓÔÈÁÂ Ë fiÚÙ· Î·È Ì·›Ó·Ó ٷ ·È‰È¿
Ô˘ ϤÁ·Ó ٷ οϷÓÙ·. AÏÏ· Ì·›Ó·ÓÂ, ¿ÏÏ· ‚Á·›Ó·-
ÓÂ. K·È ‰ÂÓ Ù· ϤÁ·Ó ÌÈÛ¿ Î·È ÌÈÛÔÎÔ‡ÙÂÏ·, Ì· Ù· Ϥ-
Á·Ó ·fi ÙËÓ ·Ú¯‹ ›Û·Ì ÙÔ Ù¤ÏÔ˜, Ì ʈӤ˜ „·ÏÙ¿‰È-
Θ, fi¯È Û·Ó Î·È ÙÒÚ·, Ô˘ ϤÓ ÌÔÓ·¯¿ ¤ÓÙ ÏfiÁÈ·
ÌÚÔ‡Ì˘Ù· ÎÈ ·Ó¿ÛÎÂÏ·, Î·È Î›ӷ ·Ú¿ÊˆÓ·.
AÓÙ›ÎÚ˘ ÛÙÔÓ ÌÂÁ¿ÏÔÓ Î·ÊÂÓ¤ Ù’ AÛË̤ÓÈÔ˘ ‹Ù·ÓÂ
οÙÈ ÊÙˆ¯ÔÌ¿Á·˙·, ÙÛ·ÚÔ˘¯¿‰Èη, „·ı¿‰Èη Î·È Ù¤-
ÙÔÈ·. IÛÈ· - ›ÛÈ· ·ÓÙ›ÎÚ˘ ÛÙË ÌÂÁ¿ÏË fiÚÙ· ÙÔ˘ ηÊÂÓ¤
‹Ù·Ó ¤Ó· ÌÈÎÚfi ηÊÂÓ‰¿ÎÈ, ÙÔ ÈÔ ÊÙˆ¯ÈÎfi Û’ fiÏË
ÙËÓ ÔÏÈÙ›·, ÌÈ· ÔÓÙÈÎfiÙÚ˘·.
EÓÒ Ô ÌÂÁ¿ÏÔ˜ Ô Î·ÊÂÓ¤˜ ÊÂÁÁÔÏÔÁÔ‡ÛÂ Î·È Ù· Ù˙¿-
ÌÈ· ‹Ù·ÓÂ ıÔÏ¿ ·fi ÙË ˙¤ÛÙË, Ë ÔÓÙÈÎfiÙÚ˘· ‹Ù·ÓÂ
ÛÎÔÙÂÈÓ‹, ÁÈ·Ù› Ë Ï¿Ì·, ÌÈ· Ï¿Ì· ÙÛÈÌÏÈ·Ṳ̂ÓË,
ÌÈ· ¿Ó·‚Â, ÌÈ· ¤Û‚ËÓÂ, fiˆ˜ ¤Ì·ÈÓÂ Ô ¯ÈÔÓÈ¿˜ ·fi Ù·
Û·Ṳ̂ӷ Ù˙¿ÌÈ· Ù˘ fiÚÙ·˜. H ÊÈÙÈÏ‹ıÚ· ‹Ù·ÓÂ
ÛÙÚ·‚ԂȉˆÌ¤ÓË Î·È ÙÛ·Ï··ÙË̤ÓË Û·Ó ÙÔ ÌÔ‡ÙÚÔ
ÙÔ˘ ηÊÂÙ˙‹, ÙÔ˘ Ì·ÚÌ·-°È·ÓÓ·ÎÔ‡ ÙÔ˘ X·Ù˙‹, ÙÔ
ÊÈÙ›ÏÈ ÛÙÚ·‚ÔÎÔÌ̤ÓÔ, ÙÔ Á˘·Ï› Û·Ṳ̂ÓÔ ·fi Ùfi ’Ó·
Ì¿ÁÔ˘ÏÔ Î·È ÛÙËÓ ÙÚ‡· ›¯·Ó ÎÔÏÏË̤ÓÔ ¤Ó· ÎÔÌ-
Ì¿ÙÈ Ù·Ú·Ì·‰fi¯·ÚÙÔ. B¿Ï ̤ ÓÔ˘ ÛÔ˘ ÙÈ Êˆ˜ ¤‰ÈÓ ÌÈ·
Ù¤ÙÔÈ· Ï¿Ì·! K¿Ùˆ Ù· Û·Ó›‰È· ‹Ù·Ó ۿȷ Î·È ÙÚ›˙·-
ÓÂ. ™ÙÔÓ ÙÔ›¯Ô ‹Ù·Ó ÎÚÂÌ·Ṳ̂ӷ ‰˘Ô-ÙÚ›· ·Ì¿Ï·È·
οÓÙÚ·, ηÓÈṲ̂ӷ Û·Ó ·Ú¯·›· ÂÈÎÔÓ›ÛÌ·Ù·: ÙÔ ’Ó·
·Ú›ÛÙ·Ó ÙÔÓ M¤Á· ¶¤ÙÚÔ Ì¤Û· Û ÌÈ· ‚¿Úη Ô˘ ÙËÓ
¤‰ÂÚÓÂ Ë ÊÔ˘ÚÙÔ‡Ó·, Ù’ ¿ÏÏÔ ÙÔÓ Ì¿ÓÙË TÂÈÚÂÛ›· Ô˘
ÌÈÏÔ‡Û Ì ÙÔÓ AÁ·Ì¤ÌÓÔÓ·, Ù’ ¿ÏÏÔ ÙÔÓ ¶·Ó·Á‹ ÙÔÓ
KÔ˘Ù·ÏÈ·Ófi Ô˘ ¿Ï¢ Ì ÙËÓ Ù›ÁÚË.
H ÂÏ·Ù›· ‹Ù·ÓÂ Û˘Ó¤¯ÂÈ· Ì ÙÔ Î·ÊÂÓ›Ô. OÏÔÈ-
fiÏÔÈ ‹Ù·Ó ÂÓÙ’-¤ÍÈ Á¤ÚÔÈ Û΂ڈ̤ÓÔÈ, Û·Ú¿‚·Ï·, ÌÂ
οÙÈ ÙڇȘ ÁÔ‡Ó˜ Ô˘ ‰ÂÓ ÙȘ ¤È·Ó ·ÁΛÛÙÚÈ. ¢˘Ô-
ÙÚÂȘ ‹Ù·Ó ÁÈ·ÏÈοÚˉ˜, ‰ËÏ·‰‹ ›¯·Ó ηÌÌÈ¿ Û¿È·
‚¿Úη Î·È ‚Á¿˙·Ó ı·Ï·ÛÛÈÓ¿ ÁÈ· ÌÂ˙¤‰Â˜, Ô˘ Ù· Ϥ-
Á·Ó ÁÈ·ÏÈο, ÁÈ·Ù› ‚Ú›ÛÎÔ˘ÓÙ·È ÛÙÔ ÁÈ·Ïfi, ‰ËÏ·‰‹ ÛÙ·
Ú˯¿ ÓÂÚ¿. OÈ ¿ÏÏÔÈ ‹Ù·Ó ÊÚÔ˘Î·Ï¿‰Â˜, ‰ËÏ·‰‹ ο-
Ó·Ó ÊÚԢηÏȤ˜. HÙ·ÓÂ Î·È Î·Ó¤Ó·˜ ÓÂÚÔÎÔ˘‚·ÏËÙ‹˜
Î·È Î·Ó¤Ó·˜ ηڂԢÓÈ¿Ú˘. N·, ·˘Ù‹ ‹Ù·ÓÂ Ë ÂÏ·-
Ù›·.
O ‚ÔÚÈ¿˜ ¤Ì·ÈÓ ̤۷ Ì ÙËÓ ÙÚԇ̷, Î·È ÛÙÚÈÊÔ-
Á‡ÚÈ˙ ÙË Ï¿Ì· Ô˘ ÎÚÂÌfiÙ·Ó ·fi ÙÔ Ì·˘ÚÈṲ̂ÓÔ Ù·-
‚¿ÓÈ, ÎÈ ·Ó·‚fiÛ‚ËÓÂ. Afi ÙÔ ÎÚ‡Ô Ùڤ̷Ó ÔÈ Á¤ÚÔÈ Î·È
¯Ô˘¯Ô˘Ï›˙·Ó ٷ ¯¤ÚÈ· ÙÔ˘˜, Ù· ‚¿˙·Ó ÎÈ ·fi ¿Óˆ
·fi ÙÔ ÙÛÈÁ¿ÚÔ, Ù¿¯· ÁÈ· Ó· ˙ÂÛÙ·ıÔ‡ÓÂ.
O ÊÔ˘Î·Ú¿˜ Ô Î·ÊÂÙ˙‹˜, ÁÈ· Ó· ÌËÓ ·ÁÒÛÂÈ, ¤Î·ÓÂ
ÛÔ˘Ï¿ÙÛÔ, ËÁ·ÈÓÔÂÚ¯fiÙ·Ó ·fi ÙÔ ÙÂ˙¿ÎÈ ›Û·Ì ÙËÓ
fiÚÙ·, Ì ÙËÓ ·ÏÈÔÁÔ‡Ó· Úȯ̤ÓË ·fi ¿Óˆ ÙÔ˘Ø Î·È,
ÁÈ· Ó· ‰ÒÛÂÈ ÎÔ˘Ú¿ÁÈÔ ÛÙËÓ ÂÏ·Ù›·, ÂΛ Ô˘ ÛÔ˘Ï·-
ÙÛ¿ÚÈ˙Â, ÙÔÓ ¤È·Ó ÙÔ Û‡ÁÎÚ˘Ô Î·È ¯Ù˘Ô‡Û·Ó ٷ η-
Ù·Û¿ÁÔÓ¿ ÙÔ˘, Î’ ¤ÛÊÈÁÁÂ ·¿Óˆ ÙÔ˘ ÙËÓ ·ÏÈÔ·Ù·-
Ùԇη ÙÔ˘ Î’ ¤ÏÂÁÂ: «E¤¯! MˆÚ¤ ˙ÂÛÙfi Ô˘ Â›Ó·È ÙÔ
ηÊÂÓ‰¿ÎÈ Ì·˜!...»
YÛÙÂÚ· Á‡ÚÈ˙ Β ¤‰ÂȯÓ ÙÔÓ ÌÂÁ¿ÏÔÓ Î·ÊÂÓ¤, Ô˘
ηӛ˙·Ó οÚÁ· ÔÈ Ûfi̘, Î’ ¤ÏÂÁÂ: «AÓÙ›ÎÚ˘, ÛÎ˘Ï›
Õ «Δ�τε κ’ εμ�ς τον κ�-πον μας �,τ’ ε�ναι ορι-σμ�ς σας, και ο Xριστ�ςμας π�ντοτε να ε�ναιβοηθ�ς σας...». H εικο-νογρ�φηση του Γι�ργουK�ρδη για το δι#γηματου Φ. K�ντογλου «Πα-ραμον# Xριστο�γεννα»στη συλλογ# «Διηγ#μα-τα των Xριστουγ�ννων».Aρμ�ς, Aθ#να 1994.
24 H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 2
„ÔÊ¿ ·fi ÙÔ ÎÚ‡Ô..., ÛÎ˘Ï› „ÔÊ¿!». O η˚̤ÓÔ˜ Ô Ì·Ú-
Ì·-X·Ù˙‹˜!
A’ fi͈ ÂÚÓÔ‡Û ÎfiÛÌÔ˜ ‚È·ÛÙÈÎfi˜, Ì Á¤ÏÈ· Î·È ÌÂ
¯·Ú¤˜. Afi ‰ˆ ÎÈ ·fi ÎÂÈ ·ÎÔ˘ÁfiÓÙ·Ó ٷ ·È‰È¿ Ô˘ Ϥ-
Á·Ó ٷ οϷÓÙ· ÛÙ· Ì·Á·˙È¿.
H ÒÚ· ÂÚÓÔ‡Û ÎÈ ·Ó¿ÚÈ¢ ÛÈÁ¿-ÛÈÁ¿ Ô ÎfiÛÌÔ˜. T·
Ì·Á·˙È¿ ÛÊ·ÏÔ‡Û·Ó ¤Ó·-¤Ó·. MÔÓ·¯¿ ̤۷ ÛÙ· Ì·Ú-
ÌÂÚÈ¿ ÍÔ˘ÚÈ˙fiÓÙ·Ó ·ÎfiÌ· οÙÈ Ï›ÁÔÈ.
™ÙÔ ÙÛ·ÚÛ› ÏÈÁfiÛÙÂ˘Â Ë Ê·Û·Ú›·, Ì· ÛÙÔ˘˜ Ì·¯·Ï¿‰Â˜
Á˘Ú›˙·Ó ٷ ·È‰È¿ Ì ٷ Ê·Ó¿ÚÈ· Î·È Ï¤Á·Ó ٷ οϷÓÙ·
ÛÙ· Û›ÙÈ·. OÈ fiÚÙ˜ ‹Ù·Ó ·ÓÔȯ٤˜, ÔÈ ÓÔÈÎÔ΢ڤÔÈ, ÔÈ
ÓÔÈÎÔÎ˘Ú¿‰Â˜ Î·È Ù· ·È‰È¿ ÙÔ˘˜, fiÏÔÈ ‹Ù·Ó ¯·ÚÔ‡ÌÂ-
ÓÔÈ, Î’ ˘Ô‰Â¯fiÓÙ·Ó ÙÔ˘˜ „·ÏÙ¿‰Â˜, Î·È Î›ÓÔÈ ·Ú¯›˙·ÓÂ
ηÏfiʈÓÔÈ Û·Ó ¯ÔÙ˙¿‰Â˜:
K·Ï‹Ó ÂÛ¤Ú·Ó, ¿Ú¯ÔÓÙ˜, ·Ó Â›Ó·È ÔÚÈÛÌfi˜ Û·˜,
XÚÈÛÙÔ‡ ÙËÓ ı›·Ó Á¤ÓÓËÛÈÓ Ó· ˆ ÛÙ’ ·Ú¯ÔÓÙÈÎfi Û·˜.
XÚÈÛÙfi˜ ÁÂÓÓ¿Ù·È Û‹ÌÂÚÔÓ ÂÓ BËıÏÂ¤Ì ÙË fiÏÂÈ,
ÔÈ Ô˘Ú·ÓÔ› ·Á¿ÏÏÔÓÙ·È, ¯·›ÚÂÈ Ë ÎÙ›ÛȘ fiÏË...
KÈ ·ÊÔ‡ ÍÈÛÙÔÚÔ‡Û·Ó fiÛ· ϤÁÂÈ ÙÔ E˘·ÁÁ¤ÏÈÔ, ÙÔÓ Iˆ-
Û‹Ê, ÙÔ˘˜ ·ÁÁ¤ÏÔ˘˜, ÙÔ˘˜ ÙÛÔÌ¿Óˉ˜, ÙÔ˘˜ Ì¿ÁÔ˘˜,
ÙÔÓ HÚÒ‰Ë, ÙÔ ÛÊ¿ÍÈÌÔ ÙˆÓ ÓË›ˆÓ Î·È ÙË P·¯‹Ï Ô˘
¤ÎÏ·ÈÁ ٷ Ù¤ÎÓ· Ù˘, ‡ÛÙÂÚ· ÙÂÏÂÈÒÓ·Ó Ì ÙÔ‡Ù· Ù· Ïfi-
ÁÈ·:
I‰Ô‡ ÔÔ‡ Û·˜ ›·ÌÂÓ fiÏËÓ ÙËÓ ÈÛÙÔÚ›·Ó,
ÙÔ˘ IËÛÔ‡ Ì·˜ ÙÔ˘ XÚÈÛÙÔ‡ Á¤ÓÓËÛÈÓ ÙËÓ ·Á›·Ó.
K·È Û·˜ ηÏÔÓ˘¯Ù›˙ÔÌÂÓ, ¤ÛÂÙ ÎÔÈÌËı‹ÙÂ,
ÔÏ›ÁÔÓ ‡ÓÔÓ ¿ÚÂÙÂ Î·È ¿ÏÈ ÛËΈı‹ÙÂ.
K·È ‚¿ÏÂÙ ٷ ÚÔ‡¯· Û·˜, ‡ÌÔÚÊ· ÂÓ‰˘ı‹ÙÂ,
ÛÙËÓ ÂÎÎÏËÛ›·Ó ÙڤͷÙÂ, Ì ÚÔı˘Ì›·Ó Ì‹ÙÂ.
N’ ·ÎÔ‡ÛÂÙ Ì ÚÔÛÔ¯‹Ó fiÏËÓ ÙËÓ ˘ÌÓˆ‰›·Ó
Î·È Ì ÔÏÏ‹Ó Â˘Ï¿‚ÂÈ·Ó ÙËÓ ı›·Ó ÏÂÈÙÔ˘ÚÁ›·Ó.
K·È ¿ÏÈÓ Û·Ó Á˘Ú›ÛÂÙ ÂȘ ÙÔ ·Ú¯ÔÓÙÈÎfiÓ Û·˜,
¢ı‡˜ ÙÚ·¤˙È ÛÙÚÒÛÂÙÂ, ‚¿ÏÙ ÙÔ Ê·ÁËÙfiÓ Û·˜.
K·È ÙÔÓ ÛÙ·˘ÚfiÓ Û·˜ οÌÂÙÂ, Á¢ı‹ÙÂ, ¢ÊÚ·Óı‹ÙÂ,
‰fiÙÂ Î·È Î·ÓÂÓfi˜ Ùˆ¯Ô‡, fiÛÙȘ Ó· ˘ÛÙÂÚ‹Ù·È.
¢fiÙ Β ÂÌ¿˜ ÙÔÓ ÎfiÔÓ Ì·˜ fi,Ù’ Â›Ó·È ÔÚÈÛÌfi˜ Û·˜,
Î·È Ô XÚÈÛÙfi˜ Ì·˜ ¿ÓÙÔÙ ӷ Â›Ó·È ‚ÔËıfi˜ Û·˜.
K·È ÂȘ ¤ÙË ÔÏÏ¿.
M·›Ó·ÓÂ ÛÙÔ Û›ÙÈ ÌÂ ¯·Ú¿, ‚Á·›Ó·ÓÂ ÌÂ ÈÔ ÌÂÁ¿ÏË
¯·Ú¿. ¶·›ÚÓ·Ó ·Ú¯ÔÓÙÈο ÊÈÏÔ‰ˆÚ‹Ì·Ù· ·fi ÙÔÓ ÎÔ˘Ú-
‚·ÓÙ¿ ÙÔÓ ÓÔÈÎÔ·ÚË ÎÈ ·fi ÙË ÓÔÈÎÔÎ˘Ú¿ ÏÔÁÈÒÓ-ÏÔ-
ÁÈÒÓ ÁÏ˘Î¿, Ô˘ ‰ÂÓ Ù· ÙÚÒÁ·ÓÂ, ÁÈ·Ù› ·ÎfiÌ· ‰ÂÓ Â›¯Â Á›-
ÓÂÈ Ë §ÂÈÙÔ˘ÚÁ›·, ·ÏÏ¿ Ù· Ì·˙‡·Ó ̤۷ Û ÌÈ· ηϷıȤ-
Ú·.
A‚Ú·ÌÈ·›· Ú¿ÁÌ·Ù·! TÒÚ· ÛÙÂÁÓÒÛ·ÓÂ ÔÈ ¿ÓıÚˆÔÈ
Î·È ÁÈӋηÓÂ Û·Ó ÍÂÚ›¯È· ·fi ÙÔÓ ÔÏÈÙÈÛÌfi! ¶¿Ó ٷ η-
Ï¿ ¯ÚfiÓÈ·!
OÏ· ÁÈÓfiÓÙ·Ó fiˆ˜ Ù· ’ÏÂÁ ÙÔ ÙÚ·ÁÔ‡‰È: ¶¤ÊÙ·ÓÂ
ÛÙ· ˙ÂÛÙ¿ ÙÔ˘˜ Î·È ·›ÚÓ·Ó ¤Ó·Ó ‡ÓÔ, ˆ˜ Ô˘ ·Ú¯›˙·-
ÓÂ Î·È ¯Ù˘Ô‡Û·Ó ÔÈ Î·Ì¿Ó˜ ·fi ÙȘ ‰Ò‰Âη ÂÎÎÏË-
ÛȤ˜ Ù˘ ¯ÒÚ·˜. TÈ ÁÏ˘ÎfiʈÓ˜ η̿Ó˜! O¯È Û·Ó ÙȘ
Îڇ˜ ÙȘ Â˘Úˆ·˚Τ˜, Ô˘ ı·Ú›˜ ˆ˜ Â›Ó·È ÓÙÂÓÂΉ¤-
ÓȘ! ™ÙÔÏÈ˙fiÓÙ·Ó fiÏÔÈ, ‚¿˙·Ó ٷ ηϿ ÙÔ˘˜, Î·È ËÁ·›-
Ó·ÓÂ ÛÙËÓ ÂÎÎÏËÛÈ¿.
™·Ó ÙÂÏ›ˆÓÂ Ë §ÂÈÙÔ˘ÚÁ›·, Á˘Ú›˙·Ó ÛÙ· Û›ÙÈ· ÙÔ˘˜.
OÈ ‰ÚfiÌÔÈ ·ÓÙÈÏ·ÏÔ‡Û·Ó ·fi ¯·ÚÔ‡ÌÂÓ˜ ʈӤ˜. OÈ
fiÚÙ˜ ÙˆÓ ÛÈÙÈÒÓ ‹Ù·Ó ·ÓÔȯ٤˜ Î·È ÊÂÁÁÔ‚ÔÏÔ‡Û·ÓÂ.
T· ÙÚ·¤˙È· ÂÚÈ̤ӷÓ ÛÙڈ̤ӷ Ì ¿ÛÚ· ÙÚ·Â˙ÔÌ¿-
ÓÙËÏ·, ÎÈ Â›¯·Ó ·¿Óˆ fi,ÙÈ ‚¿ÏÂÈ Ô ÓÔ˘˜ ÛÔ˘. ºÙˆ¯Ô› ηÈ
ÏÔ‡ÛÈÔÈ ÙÚÒÁ·ÓÂ ÏÔ˘ÛÈÔ¿ÚÔ¯·, ÁÈ·Ù› ÔÈ ·Ú¯fiÓÙÔÈ
ÛÙ¤ÏÓ·Ó ·fi fiÏ· ÛÙÔ˘˜ ÊÙˆ¯Ô‡˜. KÈ ·ÓÙ›˜ Ó· ÙÚ·ÁÔ˘-
‰‹ÛÔ˘Ó ÛÙ· ÙÚ·¤˙È·, „¤ÏÓ·Ó ÙÔ «XÚÈÛÙfi˜ ÁÂÓÓ¿Ù·È,
‰ÔÍ¿Û·Ù», «H ¶·Úı¤ÓÔ˜ Û‹ÌÂÚÔÓ ÙÔÓ ˘ÂÚÔ‡ÛÈÔÓ Ù›-
ÎÙÂÈ», «M˘ÛÙ‹ÚÈÔÓ Í¤ÓÔÓ ÔÚÒ Î·È ·Ú¿‰ÔÍÔÓ». AÊÔ‡ ¢-
ÊÚ·ÈÓfiÓÙ·Ó ·’ fiÏ·, Ï·ÁÈ¿˙·Ó ·Í¤ÁÓÔÈ·ÛÙÔÈ, Û·Ó Ù’
·ÚÓÈ¿ Ô˘ ÎÔÈÌfiÓÙ·Ó ÎÔÓÙ¿ ÛÙÔ ·¯Ó›, ÙfiÙ˜ Ô˘ ÁÂÓ-
Ó‹ıËÎÂ Ô XÚÈÛÙfi˜ ÂÓ BËıÏÂ¤Ì Ù˘ IÔ˘‰·›·˜...
H Aϊβαλι�της καπετ�νιος, λεπτομ�ρεια απ�νωπογραφ�α του Φ�τη K�ντογλου. Συλλογ#Δ�σπως K�ντογλου-Mαρτ�νου.
H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 2 25
M ÙÔÓ HÏ›· BÂÓ¤˙Ë Î·È ÙÔÓTfiÏË K·˙·ÓÙ˙‹
Xριστο�γεννα σεχρ νους δ�σεκτους
«Xριστουγεννι�τικη Συμφων�α 1942»
HK∞Δ√Ã◊, Ì ÙË ÌÂÁ¿ÏË Â›Ó· Ô˘ ›¯Â ¤ÛÂÈ ÛÙȘfiÏÂȘ, ÂfiÌÂÓÔ ‹Ù·Ó Ó· ‰ÒÛÂÈ ¿ÏÏÔ ÂÚȯfiÌÂÓÔÛÙË ÁÈÔÚÙ‹ ÙˆÓ XÚÈÛÙÔ˘Á¤ÓÓˆÓ, ÛÙÔ Ì‹Ó˘Ì¿ Ù˘,
·ÏÏ¿ Î·È ÛÙË ÏÔÁÔÙ¯ÓÈ΋ Ù˘ ¤ÎÊÚ·ÛË.AıÂÚ¿Â˘Ù· Ï˘ÚÈÎfi˜ Ô HÏ›·˜ BÂÓ¤˙˘ ( 1904-1973), Â˙Ô-
ÁÚ¿ÊÔ˜ Ù˘ °ÂÓÈ¿˜ ÙÔ˘ TÚÈ¿ÓÙ·, Ô˘ ¤ÁÈÓ ÁÓˆÛÙfi˜ ΢ڛˆ˜Ì ٷ Ì˘ıÈÛÙÔÚ‹Ì·Ù· TÔ NÔ‡ÌÂÚÔ 31328, AÈÔÏÈ΋ °Ë Î·È °·-
Ï‹ÓË, ÂΉ›‰ÂÈ ÙÔ 1946 ÙË Û˘ÏÏÔÁ‹ ‰ÈËÁËÌ¿ÙˆÓ øÚ· ÔϤ-
ÌÔ˘, Ô˘ Ì¿ÏÏÔÓ ‰ÂÓ ·Ó‹ÎÂÈ ÛÙ· ÂÈÙ˘¯Ë̤ӷ ÙÔ˘ Î·È Û¿-ÓÈ· ‹ Ô˘‰fiψ˜ ·Ó·Ê¤ÚÂÙ·È ·fi ÙÔ˘˜ ÌÂÏÂÙËÙ¤˜. °È· ÙËÓÂÚ›ÙˆÛ‹ Ì·˜ ÂӉȷʤÚÂÈ ¤Ó· ·fi Ù· ‰ÈËÁ‹Ì·Ù· Ù˘ Û˘Ï-ÏÔÁ‹˜ Ô˘ ¤¯ÂÈ ÙÔÓ Ù›ÙÏÔ «XÚÈÛÙÔ˘ÁÂÓÓÈ¿ÙÈÎË ™˘Ìʈӛ·1942», ¤ÛÙˆ Î·È Ì ÙÚfiÔ ·ÚÓËÙÈÎfi: ÙÈ ÌÔÚ› ‰ËÏ·‰‹ Ó·‚ϤÂÈ –‹ Ó· ÌË ‚ϤÂÈ...– ¤Ó·˜ Û˘ÁÁڷʤ·˜.E›ÎÂÓÙÚÔ Ù˘ ·Ê‹ÁËÛ˘ «Ë ÌÈÎÚ‹ AÓÓ·», Ô˘ «Â›Ó·È ÙÒÚ·
ÙÚÈÒ ¯ÚÔÓÒ» Î·È ˙ËÙ¿ÂÈ Ó· ÈηÓÔÔÈ‹ÛÂÈ ÙȘ ·È‰ÈΤ˜ Ù˘ÂÚȤÚÁÂȘ: TÈ Â›Ó·È Û‡ÓÓÂÊ·, ÙÈ Â›Ó·È ı¿Ï·ÛÛ·, ÙÈ Â›Ó·È·̷ٷ, ÙÈ ¤ÁÈÓ ÂΛÓÔ ÙÔ Í·Óıfi ·È‰¿ÎÈ Ô˘ Ë Ì¿Ó· Ù˘¤Ú˘ÛÈ Ù˘ ›¯Â ÂÈ ˆ˜ ›¯Â ÁÂÓÓËı› Û·Ó ·fi„Â:[...]— EÏ· Ó· Ê¿Ì ̷˙›, ·È‰¿ÎÈ, ÙÔ˘ ϤÂÈ.
K¿ıËÛ·Ó. H AÓÓ· ÌÔÈÚ¿ÛÙËΠ̠ÙÔ Í¤ÓÔ ·ÁfiÚÈ ÙÔ ÏÈÙfi Ê·-
ÁËÙfi Ù˘. ™ÙÔ ÌÂٷ͇ ¿ÓÔÈÍ ÙÔ ÛÙfiÌ· Ù˘, ÙÔ˘ › ÁÈ· ÙËÓ
ÎÔ‡ÎÏ·, ÁÈ· ÙÔÓ ·ÓÂÌfiÌ˘ÏÔ Î·È ÁÈ·
ÙÔ Î·Ú·‚¿ÎÈ Ô˘ ›¯Â, ÙÔ˘ › ÔÏ-
Ï¿ ÁÈ· ÙÔÓ Â·˘Ùfi Ù˘.
H ÌËÙ¤Ú· Ù˘ AÓÓ·˜ ÚÒÙËÛ ÙÔ
·ÁfiÚÈ:
— ¶Ô‡ ̤ÓÂȘ;
EÌÂÓÂ ÎÂÈ ÎÔÓÙ¿. EÌÂÓÂ ÌÂ ÙË ÌË-
Ù¤Ú· ÙÔ˘.
— KÈ Ô ·Ù¤Ú·˜ ÛÔ˘;
¢ÂÓ Â›¯Â ·Ù¤Ú·. HÙ·Ó, ϤÂÈ, „·-
Ú¿˜, Î·È ÙÔÓ ‹ÚÂ, ϤÂÈ, Ë ı¿Ï·ÛÛ·
Ì·˙› Ù˘.
H AÓÓ· ·ÎÔ‡ÂÈ ·˘Ù¿, ÁÈ· „·Ú¿ Î·È ÁÈ· ı¿Ï·ÛÛ·, Î·È Â›Ó·È
È· ‚¤‚·ÈË ˆ˜ ÛˆÛÙ¿ Ì¿ÓÙ„Â. EÙÛÈ ÙÔ Í¤ÓÔ ·ÁfiÚÈ Ì‹Î ÛÙË
˙ˆ‹ Ù˘ AÓÓ·˜ Âӈ̤ÓÔ Ì ÙËÓ ¿ÏÏË ˙ˆ‹ ÙÔ˘ Í·ÓıÔ‡ ·È‰ÈÔ‡
Ù˘ BËıϤÌ, ̋ΠÛÙË ˙ˆ‹ Ù˘ Ì ÙË Ì·Á›· ÙÔ˘ ·Ú·Ì˘ıÈ-
Ô‡ Î·È ÙÔ˘ ı·‡Ì·ÙÔ˜. […]
EÙÛÈ Ë AÓÓ· Ì·Á‡ÙËΠ·’ ÙÔ Ó¤Ô Ê›ÏÔ Ù˘, Ô˘ ÙfiÛÔ ‹ÍÂ-
Ú ÙËÓ ÈÛÙÔÚ›· ÙÔ˘ ÓÂÚÔ‡. K·È Ô Î·ÈÚfi˜ ÂÚÓÔ‡ÛÂ, fiÙ·Ó, ÚÈÓ
·ÎfiÌ· ‚ÁÂÈ Ô ¯ÂÈÌÒÓ·˜, Ô Ê›ÏÔ˜ Ù˘ ·fiÙÔÌ· ¯¿ıËÎÂ. Oˆ˜
Ì·ı‡ÙËΠ·ÚÁfiÙÂÚ·, ÙÔÓ ‹ÚÂ Ë ÌËÙ¤Ú· ÙÔ˘ Î·È ‹Á·Ó ÛÙË
ı¿Ï·ÛÛ·, ÂΛ ηٿ ÙÔÓ ¶ÂÈÚ·È¿, ÁÈ·Ù› Ô ¯ÂÈÌÒÓ·˜ ÙÔ˘ 1941
‹Ù·Ó ‰‡ÛÎÔÏÔ˜, ‹Ù·Ó ¤Ó·˜ ÊÔ‚ÂÚfi˜ ¯ÂÈÌÒÓ·˜ Ù˘ ÛÎÏ·‚È¿˜, ÎÈ
ÂΛ ›Ûˆ˜ ÌÔÚÔ‡Û·Ó Ó· ˙‹ÛÔ˘Ó Î·Ï‡ÙÂÚ·.
H AÓÓ· ÙfiÙ Ôχ ¤ÎÏ·„Â. […]
AÏÏ¿ ·˜ ԇ̠fiÙÈ Â‰Ò Ô Û˘ÁÁڷʤ·˜-·ÊËÁËÙ‹˜ ‚ϤÂÈÙÔÓ ÎfiÛÌÔ Ì ٷ Ì¿ÙÈ· ÂÓfi˜ ·È‰ÈÔ‡, Ù˘ ÌÈÎÚ‹˜ AÓÓ·˜, ÎÈË ÌÈÎÚ‹ AÓÓ· ÙˆÓ ÙÚÈÒÓ ¯ÚfiÓˆÓ ‰ÂÓ ÌÔÚ› ·ÎfiÌ· Ó· ȉ›·Ú¿ ÌÔÓ¿¯· ÙÔÓ ÌÈÎÚfi ÂÈÛΤÙË, Î·È Ù· ÌfiÓ· ·ÈÛı‹Ì·-Ù· Ô˘ ÌÔÚ› Ó· ÓÈÒıÂÈ Â›Ó·È Ù· ·ÈÛı‹Ì·Ù· Ù˘ ·Á¿Ë˜Î·È Ù˘ ÊÈÏ›·˜ ÚÔ˜ Ù· ¿ÏÏ· ·È‰¿ÎÈ·, ȉȷ›ÙÂÚ· fiÙ·Ó ‰È·È-Ûı¿ÓÂÙ·È ˆ˜ Â›Ó·È Ï˘Ë̤ӷ. OÛÔ ÁÈ· ÙÔÓ ı¿Ó·ÙÔ, ÌÔÓ¿-¯· ÛÙËÓ ·Ô˘Û›· ÙÔ˘ ·Ù¤Ú· ÙÔ˘ ·È‰ÈÔ‡, Ô˘ «ÙÔÓ ‹Ú Ë
ı¿Ï·ÛÛ·», ÙÔÓ ˘ÔÙ‡ÂÙ·È.
à «H Aννα τ�τεπολ �κλαψε ...».Eλαιογραφ�α τουP�λλη Kοψ�δη,1986.
H Hλ�ας Bεν�ζης (1904-1973). Σχ�διο του Στα-ρου Παλ�ντσα.
26 H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 2
H T�λης Kαζαντζ�ς(1938-1991).
«Aχ και να ξαν�ρχονταν...»
¢⁄√ ºπ§√§√°π∫Œ˜ ÁÂÓȤ˜ ÓÂfiÙÂÚÔ˜ ÙÔ˘ BÂÓ¤˙Ë, Ô ÌÂ-Ù·ÔÏÂÌÈÎfi˜ Â˙ÔÁÚ¿ÊÔ˜ Ù˘ £ÂÛÛ·ÏÔӛ΢ TfiÏ˘K·˙·ÓÙ˙‹˜ (1938 - 1991) Ì·˜ ·ÈÊÓȉȿ˙ÂÈ Ì ÙÔ ‰È‹-
ÁËÌ¿ ÙÔ˘ «A¯ Î·È Ó· Í·Ó¿Ú¯ÔÓÙ·Ó», Ù˘ Û˘ÏÏÔÁ‹˜ TÔ ÙÂ-
ÏÂ˘Ù·›Ô ηٷʇÁÈÔ (1988). H ÊÚ¿ÛË ÙÔ˘ Ù›ÙÏÔ˘ ¯ÚËÛÈÌÔ-ÔÈÂ›Ù·È Û˘Ó‹ıˆ˜ ÁÈ· Ó· ‰ËÏÒÛÂÈ ÙË ‚·ıÈ¿ ÓÔÛÙ·ÏÁ›·, ηÈÌÔÏÔÓfiÙÈ ÁÓˆÚ›˙Ô˘Ì ÙÈ Û‹Ì·ÈÓ ÁÈ· ÙȘ ÌÂÁ¿Ï˜ fiÏÂȘ,Û·Ó ÙËÓ Aı‹Ó·, ΢ڛˆ˜, ·ÏÏ¿ Î·È ÙË £ÂÛÛ·ÏÔÓ›ÎË, ÂΛÓÔ˜Ô ¯ÂÈÌÒÓ·˜ Ù˘ K·ÙÔ¯‹˜, ÙÔ˘ 1943, ÛÙÔÓ ÔÔ›Ô ·Ó¿ÁÂÙ·È Ë·Ê‹ÁËÛË, ÂÓÙÔ‡ÙÔȘ ·Ô‰Â¯fiÌ·ÛÙ ÛÙËÓ ·Ú¯‹ ÙË ÓÔÛÙ·Ï-Á›·, ηıÒ˜ Ô ·ÊËÁËÙ‹˜ ÌÈÏ¿ÂÈ ÁÈ· Ù· ·È‰Èο ÙÔ˘ ¯ÚfiÓÈ·,Î·È ¤¯Ô˘ÌÂ Û˘ÓËı›ÛÂÈ, ¤ÙÛÈ ÎÈ ·ÏÏÈÒ˜, Ù· ·È‰Èο ¯ÚfiÓÈ·Ó· Ù· ÓÔÛÙ·ÏÁÔ‡ÌÂ... EÍ¿ÏÏÔ˘ –ÛÎÂÊÙfiÌ·ÛÙ– ÔÈ ÚÔÂÙÔÈ-̷ۛ˜ ÙÔ˘ ·È‰ÈÔ‡ Î·È Ë ·‰ËÌÔÓ›· ÙÔ˘ ÁÈ· Ù· ÚÒÙ· ο-Ï·ÓÙ· Ù˘ ˙ˆ‹˜ ÙÔ˘, ÙËÓ ·Ú·ÌÔÓ‹ ÙˆÓ XÚÈÛÙÔ˘Á¤ÓÓˆÓ,›Ûˆ˜ ‹Ù·Ó Î·È ÌÈ· ‰È¤ÍÔ‰Ô˜, ÌÈ· ‰È·Ê˘Á‹ Ù˘ ·È‰È΋˜ ¢-·ÈÛıËÛ›·˜ ·fi ÙË ÛÎÏËÚ‹ Ú·ÁÌ·ÙÈÎfiÙËÙ·:...OÛÔ ÂÚÓÔ‡Ó Ù· ¯ÚfiÓÈ· ÙfiÛÔ Î·È Ë ˙ˆ‹ ÌÔ˘ ÁÂÌ›˙ÂÈ Ì ÂÂ-
Ù›Ԣ˜. MfiÓÔ, Ô˘ ÔÈ ÈÔ ÔÏϤ˜, ηٷ¯ˆÓÈ¿˙ÔÓÙ·È Ì¤Û· ÌÔ˘
Î·È ·Ô̤ÓÔ˘Ó ÂΛ ·ÓÒÓ˘Ì˜, ÙȘ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ˜ Ì¿ÏÈÛÙ· ÊÔ-
Ú¤˜ Î·È ·˙‹ÙËÙ˜. ¶¿ÓÙˆ˜, ·˘Ù¤˜ ̤ÓÔ˘Ó ÂΛ Û·Ó ¤Ó·˜ ·Ïfi˜
·ÚÈıÌfi˜, fiÌÔÈÔ˜ Ì’ ÂΛÓÔ˘˜ Ô˘ ÛËÌ·‰Â‡Ô˘Ó ·ı¤·ÙÔÈ ÙÔ˘˜
‚Ú·¯›ÔÓ˜ ÙˆÓ Î·Ù·‰›ÎˆÓ, ÂÓÒ Ô Î·ı¤Ó·˜ ÙÔ˘˜ ¤¯ÂÈ Ó· ÛÔ˘
ÈÛÙÔÚ‹ÛÂÈ ÙfiÛ· Î·È ÙfiÛ·. A˘Ù¤˜ ÔÈ Â¤ÙÂÈÔÈ, ·˘ÙÔ› ÔÈ ÛËÌ·‰È·-
ÎÔ› ·ÚÈıÌÔ›, Â›Ó·È ÁÈ· ̤ӷ Û·Ó ÙÔ˘˜ Ï·ÛÙÈÎÔ‡˜ ÂΛÓÔ˘˜
·ÚÈıÌÔ‡˜ Ô˘ ÙÔ˘˜ Ô˘Ï¿Ó ÛÙ· ·È‰È¿, ÛÙ· ·ÓËÁ‡ÚÈ·, ̤۷
Û ‰È·Ê·Ó›˜ Û·ÎԇϘ, ÔÈ Û˘Ì·ı¤ÛÙ·ÙÔÈ ÊÂÚ¤ÔÈÎÔÈ ·ÓË-
Á˘ÚÙ˙‹‰Â˜. OÛÔ ÁÈ· Ù· ·È‰È¿, ·˘Ù¿ ¯ÒÓÔ˘Ó ̤۷ ÙÔ ¯ÂÚ¿ÎÈ
ÙÔ˘˜, ·Ó·Û‡ÚÔ˘Ó ¤Ó·Ó ÛÙËÓ Ù‡¯Ë Î·È «A! ÙÔ ¤ÓÙ», ÊÂÚ’ ÂÈ-
›Ó, ·Ó·ÊˆÓÔ‡Ó ¤ÎÏËÎÙ· ÎÈ ¿ÓÙ ÌÂÙ¿ Ó· ‚ÚÂȘ ÙÈ ÛËÌ·›ÓÂÈ
ÁÈ’ ·˘Ù¿ ÙÔ «¤ÓÙ» Î·È ÚÔ·ÓÙfi˜ ÙÔ «A!».
EÙÛÈ Î·È Áˆ. K¿ı ÙfiÛÔ ¯ÒÓˆ ÙÔ ¯¤ÚÈ ÌÔ˘ ̘ ÛÙËÓ ·ı¤·ÙË
Û·ÎԇϷ ÌÈ·˜ ·‡ıÌÂÓ˘ ÌÓ‹Ì˘ Î·È ·fi ÎÂÈ Ì¤Û· ·Ó·Û‡Úˆ
οÔÈ· ·Ó¿ÌÓËÛË Î·È ·Ì¤Ûˆ˜ ¤Ó·˜ ÔÏfiÎÏËÚÔ˜ ÎfiÛÌÔ˜ ÌÔÚ›
Ó· ·Ó·ÛÙËı›, ·ÊÔ‡ Ë ÌÈ· ·Ó¿ÌÓËÛË Ê¤ÚÓÂÈ ÙËÓ ¿ÏÏË Î·È ·˘-
Ù‹ ÙËÓ ·Ú¿ÏÏË, ÙËÓ ÙÚ›ÙË Î·È ÙËÓ Ù¤Ù·ÚÙË Î·È ÙËÓ ‰ÂÓ Í¤Úˆ
ÔÈ·, ¤ÙÛÈ, Ô˘ ·ÓÔ›ÁÂÙ·È, ·ÓÔ›ÁÂÙ·È, fiÏÔ Î·È ÈÔ Ôχ, ÙÔ Â-
‰›Ô Î·È Ë ÂÌ‚¤ÏÂÈ· ÙÔ˘ ÓÔ˘ Î·È Ù˘ „˘¯‹˜ ÌÔ˘. […]
T· ÌfiÓ· οϷÓÙ·, Ô˘ ·ÂÈÚ¿ıËη Ó· ˆ, ‹Ù·Ó ÂΛӷ Ù˘
·Ú·ÌÔÓ‹˜ ÙˆÓ XÚÈÛÙÔ˘Á¤ÓÓˆÓ ÙÔ˘ 1943. OÏfiÎÏËÚË ÙËÓ
‚‰ÔÌ¿‰· Ù· ÚÔ‚¿ÚÈ˙· Î·È ‰ÂÓ ı· ÌÔÚÔ‡Û· Ó· ˆ fiÙÈ ÙÔ
‚Ú¿‰˘ Ù˘ ÚÔ·Ú·ÌÔÓ‹˜ Ù· ’ÍÂÚ· ÛÙËÓ ÂÓÙ¤ÏÂÈ·. EÊÙ·ÈÁ·Ó,
·ÛÊ·ÏÒ˜, ÔÈ ÌÂÁ¿ÏÔÈ ÛÙÔ Û›ÙÈ Ì·˜, Ô˘ ‚¿ÏıËÎ·Ó Ó· ÌÔ˘ Ù·
Ì¿ıÔ˘Ó fiÏ· Ì·˙› Î·È ÌÔÓÔÎÔ·ÓÈ¿˜Ø οϷÓÙ·, ‰ËÏ·‰‹, XÚÈ-
ÛÙÔ˘Á¤ÓÓˆÓ, ¶ÚˆÙÔ¯ÚÔÓÈ¿˜ Î·È ºÒÙˆÓ! ¶Ô‡ Ó· ¯ˆÚ¤ÛÔ˘Ó
fiÏ· ÂΛӷ Ù· ¿ÁÓˆÛÙ· Î·È Ì˘ÛÙ‹ÚÈ· ÏfiÁÈ· ̘ ÛÙÔ Ì˘·Ïfi
ÂÍ¿¯ÚÔÓÔ˘ ·È‰ÈÔ‡; KÈ ‡ÛÙÂÚ·, ¿ÓÙ ӷ ÂȘ ˆ˜ ̄ ÒÚ·Á·ÓØ Ô‡
Ó· Ù· ͯˆÚ›ÛÂÈ, Ó· Ù· ηٷٿÍÂÈ Û Í¯ˆÚÈÛÙ¤˜ ÌÂÚ›‰Â˜, ÛÙ›-
Õ Παιδι� της Kατοχ�ςστη μεγ�λη πε�να τουχειμ�να 1941-42. Mιαολ�κληρη γενι� �χασετα παιδικ� της χρ�νιαμ�σα στο σκοτ�δι τουτρ�μου και της απ�λυ-της αν�χειας.
H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 2 27
à «...Aνατρ�χιαζα με τηνωπ� αν�μνηση του γδο-που του κορμιο, καθ�ςσωρι�ζονταν �πνοο κατα-γ�ς... Tο ρ�γος διαπερνο-σε το κορμ� μου σα ρεμαηλεκτρικ�». Γερμανικ�μπλ�κο σε λαϊκ� γειτονι�,σκ�τσο του Φωκ�ωνα Δη-μητρι�δη, για τις εκδ�σειςMαρ�, Aθ�να.
¯Ô˘˜, ÛÙÚÔʤ˜...; Ö˜, ·Ú’ fiÏ· ·˘Ù¿, Ù›ÔÙ’ ÂÁÒ.
EΛ, Ù· οϷÓÙ· ı· Ù· ’ÏÂÁ· fi,ÙÈ ÎÈ ·Ó Á›ÓÔÓÙ·Ó ÎÈ ·˜
‰ËÌÈÔ˘ÚÁÔ‡Û·, ‰Â ‚·ÚȤ۷È, ÛÙÔ˘˜ ÌÂÁ¿ÏÔ˘˜ ÌÈ· ÁÂÓÈ-
΋ ı˘Ìˉ›· ‹, ·Ó¿ÏÔÁ· Ì ÙË ‰È¿ıÂÛ‹ ÙÔ˘˜, ÌÈ· ÁÂÓÈ΋
·Á·Ó¿ÎÙËÛË. KÈ Â¤ÌÂÓ· Ó· ÍÂÊÔ˘ÚÓ›˙ˆ fi,ÙÈ ÌÔ˘ η٤-
‚·ÈÓÂ. ºÙ¿ÓÂÈ Ó· Û˘ÓÙ·ÈÚÈ¿˙ÔÓÙ·Ó Ù· ÏfiÁÈ· ÌÂ ÙË ÌÔ˘-
ÛÈ΋:
K·Ï‹Ó ÂÛ¤Ú·Ó ¿Ú¯ÔÓÙ˜
·fi ÙËÓ K·ÈÛ·Ú›·...
[...]
•‡ÓËÛ· ·fi ÙÔÓ ‰˘Ó·Ùfi B·Ú‰¿ÚË. BÚÔÓÙÔ‡ÛÂ
·Ï‡ËÙ· ¿Óˆ ÛÙ· ÔÚÙÔ·Ú¿ı˘Ú·, ÛÙÔ˘˜ ÙÔ›¯Ô˘˜,
ÛÙȘ ÛΤ˜, ¿Óˆ ÛÙ· ‰¤ÓÙÚ·, ·ÓÙÔ‡. EÚȯÓ ÁÏ¿-
ÛÙÚ˜ Î·È ÌÔ˘ÚÈ¿ ·fi Ûfi̘. AfiÌÂÈÓ· ÙÚÔÌ·Á̤-
ÓÔ˜ ÛÙÔ ÎÚ‚¿ÙÈ ÌÔ˘. £· ’Ù·Ó ˆÚ·›· ·Ó ·fiÌÂÓ· ÂΛ
̤¯ÚÈ Ó· ÍËÌÂÚÒÛÂÈ ÎÔ˘ÎÔ˘ÏˆÌ¤ÓÔ˜ Ì ٷ ˙ÂÛÙ¿ ÌÔ˘
ÛοÛÌ·Ù· ‹, fiˆ˜ ÙÔ Û˘Ó‹ıÈ˙· Û οÙÈ Ù¤ÙÔȘ Ó‡-
¯Ù˜, ·Ó ‹Á·ÈÓ· Ó· ˙·ÚÒÛˆ Ï¿È ÛÙÔÓ ·Ù¤Ú· ÌÔ˘.
øÛÙfiÛÔ, οÙÈ Ù¤ÙÔÈÔ ı· Ì·Ù·›ˆÓ ÔÏÏ¿ Ú¿ÁÌ·Ù·,
ÔÏÏ¿ fiÓÂÈÚ·, Ô˘ ÙfiÛ˜ ̤Ú˜ ›¯· οÓÂÈ ¤Ú ӷ
Ù· ·Ú·ÌÂÚ›Ûˆ. K·È ÁÈ·Ù›, ı· ÂȘ; fiÏ· ·˘Ù¿; M· ÁÈ·-
Ù› ›¯· ·˘ÙfiÓ ÙÔÓ ·ÓfiËÙÔ Êfi‚Ô. HÙ·Ó ÌÈ· ¢ηÈÚ›· Ó·
ÙÔÓ ÍÂÂÚ¿Ûˆ ÌÈ· ÁÈ· ¿ÓÙ·. EÓ· ·̷ ÓÙÚÔ‹˜ ÌÂ
η٤ÎÏ˘˙Â. EÍ¿ÏÏÔ˘, XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ· ¤Ú¯ÔÓÙ·Ó, ÙÈ ÂÚ›-
ÌÂÓ·; §È·Î¿‰·; EÁÒ ‰ÂÓ ‹ÌÔ˘Ó· Ô˘ ¿ÓÙ· ›¯· ÁÈ·
Ù· XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ· ÌÈ· ·›ÛıËÛË ·ÁˆÓÈ¿˜; EÁÒ ‰ÂÓ
‹ÌÔ˘Ó· Ô˘ Ì’ ¤È·Ó ۇÁÎÚ˘Ô fiÙ·Ó ¤‚Ï· ÛÙÔ „È-
ÏÈηÙ˙›‰ÈÎÔ, Û οÙÈ ÔÏ˘Î·ÈÚÈṲ̂Ó˜ «Î·ÚÙ ÔÛÙ¿Ï»,
ÂΛÓÔÓ ÙÔÓ ÙÔÛÔ‰Ô‡ÏÈÎÔ XÚÈÛÙfi, ÔÏfiÁ˘ÌÓÔ Ì¤Û· ÛÙË
Ê¿ÙÓË ÙˆÓ ·ÏfiÁˆÓ, ÂÓÒ Á‡Úˆ ÙÔ˘ ÁÔÓ·ÙÈÛÙÔ› ÛÙÂÎfi-
ÓÙ·Ó ÂΛÓÔÈ ÔÈ ÛÎÏËÚfiÂÙÛÔÈ ‚ÔÛÎÔ› ̘ ÛÙȘ ÙÚ›¯È-
Ó˜ ˙ÂÛÙ¤˜ ÙÔ˘˜ ο˜; A˘Ùfi, ¿ÏÈ, ÌÔ˘ Ê·›ÓÔÓÙ·Ó
·Î·Ù·ÓfiËÙÔ ÎÈ ‹ıÂÏ· Ó· ÚˆÙ‹Ûˆ ÙÔ˘ ÌÂÁ¿ÏÔ˘˜: «‰ÂÓ
‚Ú¤ıËΠηӤӷ˜ ·fi ·˘ÙÔ‡˜ Ó· ‰ÒÛÂÈ ÙËÓ Î¿· ÙÔ˘,
Ó· ÙÔ ÛοÛÔ˘Ó, ÂÈÙ¤ÏÔ˘˜, ̈Úfi ·È‰›;...». ¢ÂÓ ÁÈ-
ÓfiÙ·Ó, fï˜, Ó· ÚˆÙ‹Ûˆ Ù¤ÙÔÈ· Ú¿ÁÌ·Ù·, ·ÚfiÏÔ
Ô˘ ηÈÁfiÌÂÓ· Ó· Ì¿ıˆ, ÁÈ·Ù› ÌÔÚÔ‡Û ӷ ’Ù·Ó η-
ÌÈ¿ ‚ϷΛ· ·˘Ùfi Ô˘ ı· ÚˆÙÔ‡Û· Î·È Ó· Ì ·›ÚÓ·Ó
ÛÙÔ „ÈÏfi.
¢›ÛÙ·Û· ÁÈ· Ï›ÁÔ, ÎÈ ‡ÛÙÂÚ· «¤Ó·, ‰‡Ô, ÙÚ›·», ›·
̤۷ ÌÔ˘ ·ÔÊ·ÛÈÛÙÈο Î·È ÙÈÓ¿¯ÙËη ¿ӈ ÎÈ ¿Ú¯È-
Û· Ó· ÓÙ‡ÓÔÌ·È ÁÚ‹ÁÔÚ· Î·È ÛÙ· Ù˘ÊÏ¿. ™Ù¿ıËη, ÁÈ·
ÌÈ· ÛÙÈÁÌ‹, ÛÙËÓ fiÚÙ· ÎÈ ·Ó·ÏÔÁ›ÛÙËη, Ì‹ˆ˜ ›¯·
ͯ¿ÛÂÈ Ù›ÔÙÂ. ¶‹Ú· ÙÔ ÙÚ›ÁˆÓÔ ·’ ÙÔ ¯ÂÚÔ‡ÏÈ. ¢ÂÓ
¤ÌÂÈÓ ·Ú¿ Ó· ‚Á¿Ïˆ ÙÔ Û‡ÚÙË ·’ ÙËÓ fiÚÙ·, Ó· ÛÙ·-
ıÒ ÛÙÔ Ï·Ù‡ÛηÏÔ, fiÛÔ Ó· ÎÏ›ۈ ›Ûˆ ÌÔ˘ ÙËÓ fiÚ-
Ù·, Ó· η٤‚ˆ ÚÔÛÂÎÙÈο ÙËÓ Í‡ÏÈÓË ÛοϷ Ô˘ Ô‰Ë-
ÁÔ‡Û ÛÙËÓ ·˘Ï‹ Ì·˜, Ó· ‚Á¿Ïˆ ÙÔ Û›‰ÂÚÔ Ô˘ ·ÛÊ·-
Ï›˙·ÌÂ ÙËÓ ÂÍÒÔÚÙ· ÎÈ ·fi ÎÂÈ ı· ’ÛÂÚÓ· ÙÔ Ì¿ÓÙ·ÏÔ
ηÈ, ÌÂÌÈ¿˜, ı· ‚ÚÈÛÎfiÌÔ˘Ó· ¤Íˆ ÛÙÔ ‰ÚfiÌÔ, ÁÈ· Ó· ¿-
Úˆ ¤Ó· ¤Ó· Ù· Û›ÙÈ· Ù˘ ÁÂÈÙÔÓÈ¿˜, Ó· Ù· ˆ...
EÙÛÈ ÎÈ ¤Î·Ó·, Ì· Û·Ó ÛÙ¿ıËη ÛÙÔ Ï·Ù‡ÛηÏÔ, ÌÈ·
·ÁˆÌ¤ÓË ÓÔ‹ ÙÔ˘ ·Ó¤ÌÔ˘ ‹ÚıÂ Î·È ÌÔ˘ Ì·ÛÙ›ÁˆÛÂ,
ı·ÚÚ›˜, ÙÔ ÚfiÛˆÔ, Ù· ¯¤ÚÈ· Î·È Ù· Á˘ÌÓ¿ ÏÈfiÛ·Ú-
η fi‰È· ÌÔ˘. K·Ù¤‚Ëη ‚È·ÛÙÈο οو ÛÙËÓ ·˘Ï‹, ÎÈ
fiÛÔ Ó· ÂȘ, Ë Ì¿ÓÙÚ· Á‡Úˆ Á‡Úˆ ¤ÎÔ‚Â ÏÈÁ¿ÎÈ ÙË Êfi-
Ú· ÙÔ˘ ·¤Ú·. E‚Á·Ï· ÙÔ Û›‰ÂÚÔ ÎÈ ‹ÌÔ˘Ó· ¤ÙÔÈÌÔ˜ Ó·
ÙÚ·‚‹Íˆ ÙÔ Ì¿ÓÙ·ÏÔ Î·È Ó· ‚Áˆ ¤ÍˆØ ‰ÂÓ ¯ÚÂÈ¿˙ÔÓÙ·Ó
·Ú¿ ÌÔÓ¿¯· ÌÈ· ·Ó·›ÛıËÙË Î›ÓËÛËØ ÌÈ· ÌÈÎÚ‹ ›Â-
ÛË ÙÔ˘ ‰¿¯Ù˘ÏÔ‡ ÌÔ˘ ¿Óˆ ÛÙÔ ÁψÛÛ›‰È ÎÈ ·fi ÎÂÈ
Î·È ‡ÛÙÂÚ·... ™Ù¿ıËη, ÁÈ· ÌÈ· ÛÙÈÁÌ‹, ·Ó·ÔÊ¿ÛÈ-
ÛÙÔ˜Ø ¤Íˆ ÛÙÔ ‰ÚfiÌÔ ‰ÂÓ ·ÎÔ‡ÁÔÓÙ·Ó „˘¯‹ ÎÈ ÂÍ¿ÏÏÔ˘
–·˘Ùfi Ò˜ ÌÔ˘ ‰È¤Ê˘ÁÂ;– Ì ÙËÓ Î˘ÎÏÔÊÔÚ›·, ÙÈ ÁÈÓfi-
Ù·ÓÂ; Afi ÔÈ· ÒÚ· Î·È ÌÂÙ¿ ÂÈÙÚÂfiÙ·Ó Ë Î˘ÎÏÔÊÔ-
Ú›· Î·È ÙÈ ÒÚ· ‹Ù·Ó ÙÒÚ·; EÚ ӷ ÂÚÈ̤ӈ Â‰Ò ÛÙÔ
ÎÚ‡Ô, ÒÛÔ˘ Ó’ ·ÎÔ‡Ûˆ ¤Íˆ οÔÈ· ΛÓËÛË, ‚‹Ì·Ù·,
ÔÌÈϛ˜ ÔÙȉ‹ÔÙÂ. K¿ıÈÛ· ¯·ÌËÏ¿ Î·È ˙¿ÚˆÛ· ÛÙËÓ
Îfi¯Ë Ù˘ ÂÍÒÔÚÙ·˜, ÂÓÒ ÚÔÛ·ıÔ‡Û· Ó· ÛηÛÙÒ
fiÛÔ ÁÈÓfiÙ·Ó ηχÙÂÚ·, Ì’ ÂΛÓÔ ÙÔ ·ÏÈÔ·ÓˆÊfiÚÈ
ÌÔ˘, ·˘Ùfi Ô˘ ÚÈÓ ÊÙ¿ÛÂÈ Û ̤ӷ ¤ÊÙ·Û ·ÏÈÔ̤ÓÔ
·’ ÙÔÓ ·Ù¤Ú· ÌÔ˘ ÛÙÔ ÌÂÁ¿ÏÔ ÌÔ˘ ·‰ÂÚÊfi ÎÈ ·’ ·˘-
ÙfiÓ, ·ÊÔ‡ ÚÒÙ· ÙÔ ’ÏȈÛ fiÛÔ ÌÔÚÔ‡Û ÎÈ ·˘Ùfi˜,
¤ÊÙ·Û Û ̤ӷ, Ê·Ú‰‡ Û·Ó ÎÂÏÂÌ›·, ̷ψ̤ÓÔ ·-
ÓÙÔ‡, ÏÂÙfi Û· Á¿˙· È·, ·Ó›Î·ÓÔ Ó· Ì ÚÔÛٷ٤„ÂÈ
·’ ÙÔ ·Ú·ÌÈÎÚfi ÎÚ‡Ô, ÙfiÛÔ Ô˘ ·ÔÚÔ‡Û˜, ÙÈ ÂÚ›-
ÌÂÓÂ Ë Ì¿Ó· ÌÔ˘ ÙfiÛÔÓ Î·ÈÚfi Î·È ‰ÂÓ ¤ÏÂÁ ӷ ÙÔ Î¿ÓÂÈ
·ÙÛ·‚Ô‡Ú˜ ‹ ÍÂÛÎÔÓfi·Ó· Ë Ó· ÙÔ ÊÙÈ¿ÍÂÈ ÏÔ˘Ú›‰Â˜
ÁÈ· ÎÔ˘ÚÂÏÔ‡...
•·ÊÓÈο fï˜ Á›ÓÂÙ·È ÌÈ· ÊÔ‚ÂÚ‹ ·Ó·ÙÚÔ‹:MÚÔÛÙ¿ ÛÙ· Ì¿ÙÈ· ÙÔ˘ ·È‰ÈÔ‡ Ô˘ ¿ÂÈ Ó· ÍÂ-ÔÚÙ›ÛÂÈ ·fi Ù· ¯·Ú¿Ì·Ù· ÎÈfiÏ·˜ ÁÈ· Ó· ÂÈ Ù·ÚÒÙ· ÙÔ˘ XÚÈÛÙÔ˘ÁÂÓÓÈ¿ÙÈη οϷÓÙ·, ÓÙÔ˘ÊÂΛ-˙ÂÙ·È ·fi ÙÔ˘˜ °ÂÚÌ·ÓÔ‡˜, ÌÚÔÛÙ¿ ÛÙ· ÙÚÔÌ·Á̤-Ó· Ì¿ÙÈ· ÙÔ˘, ¤Ó·˜ Û˘ÌÔÏ›Ù˘ ÙÔ˘. ™˘ÁÎÏÔÓÈṲ̂ÓÔÙÔ ·È‰› ÙÚ¤¯ÂÈ Ó· ¯ˆı› ÛÙÔ Û›ÙÈ ÙÔ˘.
[...]
— ¶Ô‡ ‹ÛÔ˘Ó·; ¶Ô‡ Á‡ÚÓ·Á˜ Ù¤ÙÔÈ·Ó ÒÚ·; Ì ÚÒ-
ÙËÛ ·Ó‹Û˘¯Ô˜ Ô ·Ù¤Ú·˜ ÌÔ˘.
¢ÂÓ ·¿ÓÙËÛ·. TÈ Ó· ÛÔ˘ ··ÓÙ‹Ûˆ, ÙÈ Ó· ÛÔ˘ ˆ;
O‡Ù Ԣ ÙÔ Î·Ù¿Ï·‚· Ò˜ Î·È fiÙ ‚Ú¤ıËη ηٷÌÂ-
Û›˜ Ó· Ùڤ̈ ÔÏfiÎÏËÚÔ˜, ̘ ÛÙËÓ ÎÚ‚·ÙÔο̷ÚË
ÙˆÓ ÁÔÓÈÒÓ ÌÔ˘. EÎÏ·ÈÁ· Ì’ ·Ó·ÊÈÏËÙ¿, ηıÒ˜ ¤ÓȈı·
¤Ó· ·‚¿ÛÙ·¯ÙÔ ·Ú¿ÔÓÔ Ó· Ì ÌÔ˘ÎÒÓÂÈ ÔÏfiÎÏËÚÔ.
EÓ· ·Ú¿ÔÓÔ Ô˘ ͯ‡ÓÔÓÙ·Ó ·ÛÙ·Ì¿ÙËÙ· ·’ Ù· Ì¿-
ÙÈ· ÌÔ˘, ηıÒ˜ ηÙËÁÔÚÔ‡Û· ·Ï‡ËÙ· ÙÔÓ Â·˘Ùfi ÌÔ˘,
ÙÔÓ ÌfiÓÔ ˘·›ÙÈÔ ÁÈ· ΛÓË ÙË ÊÔÓÈ΋ ÚÈ‹, ÁÈ· Λӷ
Ù· ÍÂÙÛ›ˆÙ· Á¤ÏÈ· ÙÔ˘˜, ÂÓÒ Î¿ı ÙfiÛÔ ·Ó·ÙÚ›¯È·˙·
Ì ÙË Óˆ‹ ·Ó¿ÌÓËÛË ÙÔ˘ Á‰Ô‡Ô˘ ÙÔ˘ ÎÔÚÌÈÔ‡, η-
ıÒ˜ ÛˆÚÈ¿˙ÔÓÙ·Ó ¿ÓÔÔ Î·Ù·Á‹˜. O ·Ù¤Ú·˜ ÌÔ˘ ·Ó·-
ÛËÎÒıËΠÛÙ· ÛοÛÌ·Ù¿ ÙÔ˘.
— HÛÔ˘Ó· ¤Íˆ; Ì ÚÒÙËÛ ·Ó‹Û˘¯Ë Ë ÌËÙ¤Ú· ÌÔ˘.
K·È ¿ÏÈ ‰ÂÓ ·¿ÓÙËÛ·. E‚Á·Ï· Ì˯·ÓÈο Ù· ·Ô‡-
ÙÛÈ· ÌÔ˘ Î·È ‹Á· Î·È ¯ÒıËη, ¤ÙÛÈ fiˆ˜ ‹ÌÔ˘Ó Ì ٷ
ÚÔ‡¯·, οو ·’ Ù· ÛοÛÌ·Ù·, ·Ó¿ÌÂÛ¿ ÙÔ˘˜. AÁο-
ÏÈ·Û· ÛÊȯٿ ÙÔÓ ·Ù¤Ú· ÌÔ˘. H ıÂÚÌ‹ ÙÔ˘ ·Ó¿Û·, ‹-
Ú ÛÈÁ¿ ÛÈÁ¿ Ó· Ì ̇ ÂÛÙ·›ÓÂÈ ÎÈ ¤ÏȈÛÂ, ı·ÚÚ›˜, ÙËÓ ·-
ÁˆÌ¤ÓË ÌÔ˘ ‡·ÚÍË...
E͈ ÛÙÔ ‰ÚfiÌÔ ÛÙ·Ì¿ÙËÛ ¤Ó· ÊÔÚÙËÁfi ¯ˆÚ›˜ Ó·
Û‚‹ÛÂÈ ÙË Ì˯·Ó‹ ÙÔ˘ ÎÈ ‡ÛÙÂÚ·, ‚‹Ì·Ù· ‚È·ÛÙÈο, ÙÔ
ÎÔÚÌ›, Ô˘ ÙÔ ÂÙ¿Í·Ó ¿ӈ ÛÙËÓ Î·ÚfiÙÛ·, ÙÔ ÓÂÚfi,
Ô˘ Ï·Ù¿ÁÈÛ ¿Óˆ ÛÙÔ Î·ÏÓÙÂÚ›ÌÈ, Ù· ‚È·ÛÙÈο
ÛÎÔ˘›ÛÌ·Ù·, ÙÔ Ì·ÚÛ¿ÚÈÛÌ· Ù˘ Ì˯·Ó‹˜ ÙÔ˘ ·˘ÙÔ-
ÎÈÓ‹ÙÔ˘ ÎÈ ‡ÛÙÂÚ·, ËÛ˘¯›·.
T· ÚÒÙ· ·È‰È¿ ·ÎÔ‡ÛÙËÎ·Ó ¤Íˆ ÛÙÔ ‰ÚfiÌÔ:
«K·Ï‹ ÂÛ¤Ú·Ó ¿Ú¯ÔÓÙ˜...»
TÔ Ú›ÁÔ˜ ‰È·ÂÚÓÔ‡Û ÙÔ ÎÔÚÌ› ÌÔ˘ Û· Ú‡̷ ËÏÂ-
ÎÙÚÈÎfi. EÙÚÂÌ·. O ·Ù¤Ú·˜ ÌÔ˘ ÎÈ Ë Ì¿Ó· ÌÔ˘ ÛÊÈÁÁfi-
Ù·Ó ÛȈËÏÔ› ¿ӈ ÌÔ˘, Ó· Ì ˙ÂÛÙ¿ÓÔ˘Ó, Ó· ÛÙ·-
Ì·Ù‹ÛÔ˘Ó ÙÔ˘˜ Û·ÛÌÔ‡˜ Ô˘ ÌÂ Û˘ÓÙ¿Ú·˙·Ó.
� � �«A¯ Î·È Ó· Í·Ó¿Ú¯ÔÓÙ·Ó ÂΛÓË Ë ·Ú·ÌÔÓ‹ XÚÈ-
ÛÙÔ˘Á¤ÓÓˆÓ ÙÔ˘ 1943»
YÛÙÂÚ· ·’ ·˘Ùfi ÙÔ ÂÚÈÛÙ·ÙÈÎfi, Ë ÓÔÛÙ·ÏÁ›· ÙÔ˘Ù›ÙÏÔ˘, «A¯ Î·È Ó· Í·Ó¿Ú¯ÔÓÙ·Ó...» ·Ó·ÙÚ¤ÂÙ·È ÚÈ-˙Èο, ÁÈ· Ó· ‰ËÏÒÛÂÈ ·ÎÚÈ‚Ò˜ ÙÔ ·ÓÙ›ıÂÙÔ. O Û˘Á-Áڷʤ·˜ ÌÔÈ¿˙ÂÈ Ó· ÂÈÚˆÓ‡ÂÙ·È fiÛÔ˘˜ ıˆÚÔ‡ÓÙËÓ ·Ó·‰ÚÔÌ‹ ÛÙ· ·È‰Èο ̄ ÚfiÓÈ· ·ÔÎÏÂÈÛÙÈο ̂ ˜ÓÔÛÙ·ÏÁ›·.
28 H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 2
«N�χτα γεμ�τη θ�ματα»
ANTI£ETA ÚÔ˜ ÙËÓ ·ÓÙ›ÏË„ËÔ˘ ÂÎÊÚ¿˙Ô˘Ó ÔÈ Â˙ÔÁÚ¿ÊÔÈÙ˘ N¤·˜ AıËÓ·˚΋˜ ™¯ÔÏ‹˜
ÙÔ˘ Ù¤ÏÔ˘˜ ÙÔ˘ 19Ô˘ ·ÈÒÓ· Î·È ÔÈ Â›-ÁÔÓÔ› ÙÔ˘˜ ÙÔ˘ 20Ô‡ (Ï.¯. Ô KfiÓÙÔ-ÁÏÔ˘) Ì ٷ ·ÚËÁÔÚËÙÈο ÌËÓ‡Ì·Ù·Ô˘ ʤÚÓÂÈ Ë ÁÈÔÚÙ‹ ÙˆÓ XÚÈÛÙÔ˘Á¤Ó-ÓˆÓ Û ÊÙˆ¯Ô‡˜ Î·È ¯ÂÈÌ·˙fiÌÂÓÔ˘˜,Ù· Ú¿ÁÌ·Ù· ·ÏÏ¿˙Ô˘Ó ÛÙË ÓÂfiÙÂÚËÂ˙ÔÁÚ·Ê›·. AÏÏ¿˙Ô˘Ó ÔÈ ÎÔÈÓˆÓÈΤ˜Û˘Óı‹Î˜ Î·È Ì·˙› ÙÔ˘˜ ÔÈ ·Í›Â˜ Î·È ËÔÙÈ΋ ÙˆÓ ·ÓıÚÒˆÓ, ÔfiÙÂ Î·È ËÏÔÁÔÙ¯ӛ· –·˘Ùfi ÙÔ «·ÏËıÔÊ·Ó¤˜¯·ÏΛÔÓ», fiˆ˜ Ôχ ‡ÛÙÔ¯· ÙËÓ›¯Â ¯·Ú·ÎÙËÚ›ÛÂÈ Ô AϤͷӉÚÔ˜ KÔ-Ù˙È¿˜– ÛÙ¤ÏÓÂÈ Ù· ηÈÓÔ‡ÚÁÈ· ÌËÓ‡-Ì·Ù¿ Ù˘. E›‰·Ì ‰Â›ÁÌ·Ù· Ù˘ Â˙Ô-ÁÚ·Ê›·˜ ÙÔ˘ MÂÛÔÔϤÌÔ˘ (΢ڛˆ˜ÙÔ˘ BÔ˘Ù˘Ú¿) Î·È ÙÔ ÙÚ·ÁÈÎfi ÓfiËÌ·Ô˘ ·›ÚÓÔ˘Ó Ù· XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ· Ù˘K·ÙÔ¯‹˜ ÛÙȘ ·Ó·ÌÓ‹ÛÂȘ ÙÔ˘ TfiÏËK·˙·ÓÙ˙‹.
™ÙË Û‡Á¯ÚÔÓ‹ Ì·˜ Â˙ÔÁÚ·Ê›· ÔÈÚ‹ÍÂȘ Â›Ó·È ‚·ı‡ÙÂÚ˜. MÂÁ·Ï‡ÙÂÚÔ˜·fi ÙÔÓ TfiÏË K·˙·ÓÙ˙‹, £ÂÛÛ·ÏÔÓÈ-ÎÈfi˜ ›Û˘, Ô °ÈÒÚÁÔ˜ Iˆ¿ÓÓÔ˘ (1927-1985) ·Ó·ÙÚ¤ÂÈ ÚÈ˙Èο Ù· Ú¿ÁÌ·Ù·.E›¯·ÌÂ Û˘ÓËı›ÛÂÈ Ù· XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ· ̂ ˜·ÊÔÚÌ‹ ÁÈ· ÔÈÎÔÁÂÓÂȷΤ˜ Û˘ÁÎÂÓÙÚÒ-ÛÂȘ Î·È ı·ÏˆÚ‹ – ‹, ÙÔ˘Ï¿¯ÈÛÙÔÓ, ̂ ˜ÓÔÛÙ·ÏÁ›· Ù˘. N· fï˜ Ô˘ Ô ÛÙÚ·-ÙÈÒÙ˘ ÛÙÔ ‰È‹ÁËÌ· ÙÔ˘ °ÈÒÚÁÔ˘ Iˆ-¿ÓÓÔ˘ «N‡¯Ù· ÁÂÌ¿ÙË ı¿Ì·Ù·» ÙË˜Û˘ÏÏÔÁ‹˜ ÙÔ˘ K·Ù··ÎÙ‹, ·ÔÛÙÚ¤-ÊÂÙ·È ·ÎÚÈ‚Ò˜ ·˘Ù‹ ÙËÓ «ÔÈÎÔÁÂÓÂÈ·-΋ ·ÙÌfiÛÊ·ÈÚ·» Î·È ˙ËÙ¿ÂÈ ÙËÓ ·Ú·-
ÌÔÓ‹ ÙˆÓ XÚÈÛÙÔ˘Á¤ÓÓˆÓ Ó· Ê˘Ï¿ÍÂÈÛÎÔfi˜ ÛÙÔ ÛÙÚ·ÙfiÂ‰Ô fiÔ˘ ˘ËÚÂ-Ù› ÙË ıËÙ›· ÙÔ˘. EΛ ‚Ú›ÛÎÂÈ ÙËÓÂÛˆÙÂÚÈ΋ ÙÔ˘ Ï‹ÚˆÛË –‹ ÙË Ê˘Á‹–ÛÙȘ ̇ ˆÒ‰ÂȘ Ì˘ÚÔ˘‰È¤˜ Ù˘ ο·˜ ·fiÙÚ·ÁÈÔÌ¿ÏÏÈ Î·È ÛÙȘ ÛÙÚ‚Ϥ˜ Î·È ÂÓÔÏÏÔ›˜ ÈÂÚfiÛ˘Ï˜ –ı· ¤ÏÂÁ ηÓ›˜–Ê·ÓÙ·ÛÈÒÛÂȘ ÙÔ˘, ÚÔ˚fiÓÙ· ÌÈ·˜·ÂÏÈṲ̂Ó˘ ÌÔÓ·ÍÈ¿˜:
... XˆÌ¤ÓÔ˜ ̤۷ ÛÙË ÛÎÔÈ¿ ÎÔÈÙ¿˙ÂÈ
·fi Ì·ÎÚÈ¿ ÙÔ Û›ÙÈ ÙÔ˘ Ì ·¤¯ıÂÈ·.
£· ¤¯Ô˘Ó fiÏÔÈ ÙÔ˘˜, fiˆ˜ ¿ÓÙ·, ÂÚÈ-
¤ÛÂÈ ÛÙÔÓ ‚·Ú‡, ÌÔÏ˘‚¤ÓÈÔ ‡ÓÔ ÙÔ˘˜.
MÔÚÔ‡Û ӷ Â›Ó·È ÎÈ ·˘Ùfi˜ ÂΛ, ¯ÚÔ-
ÓÈ¿Ú· ̤ڷ Û‹ÌÂÚ·, ηıÒ˜ ϤÓÂ. AÏÏ·
ÚÔÙ›ÌËÛ ӷ ÚıÂÈ Ó· ÎÏÂÈÛÙ› ÛÙÔ
ÛÙÚ·ÙÒÓ· ÙÔ˘ ÁÈ· Ó’ ·ÎÔ‡ÛÂÈ ÙÔ˘Ï¿¯È-
ÛÙÔ Î·Ó¤Ó· ͤÓÔÈ·ÛÙÔ ÏfiÁÔ, ηӤӷ ÓÂ-
·ÓÈÎfi ÁÂÏ¿ÎÈ ·fi ÙÔ˘˜ Ê·ÓÙ¿ÚÔ˘˜, Ô˘
ÌÔÚ› Ó· Â›Ó·È Û˘ÓÔÌ‹ÏÈÎÔ› ÙÔ˘ Ì· ·˘-
Ùfi˜ ÙÔ˘˜ ‚ϤÂÈ Û·Ó ·È‰È¿. «TÔ˘˜ ‰È-
ÎÔ‡˜ ÌÔ˘ ı· ÙÔ˘˜ ¤¯ˆ ÁÈ· ¿ÓÙ· ÛÙÔ ÎÂ-
Ê¿ÏÈ ÌÔ˘, ·˘ÙÔ‡˜ Â‰Ò fï˜ Û ϛÁÔ˘˜
Ì‹Ó˜ ÙÔ˘˜ ¯¿Óˆ», Û˘ÏÏÔÁ›˙ÂÙ·È. OÏÔÈ
ÙÔÓ ÎÔ›Ù·Í·Ó Ì ¤ÎÏËÍË, fiÙ·Ó ÙÔÓ Â›-
‰·Ó Ó· Á˘ÚÓ¿ÂÈ Ì·˙› Ì ÙȘ ‰›ˆÚ˜ ¿‰ÂÈ-
˜, ÂÓÒ ·˘Ùfi˜ ›¯Â ‰È·Ó˘ÎÙ¤Ú¢ÛË. «¢ÂÓ
Â›Ó·È Î·Ó¤Ó·˜ ÛÙÔ Û›ÙÈ», ÂÍ‹ÁËÛ ÛÙÔ
ÏÔ¯›·, Ô˘ Û·Ó ¤Ó· Û˘ÓËıÈṲ̂ÓÔ ÎÈ ·˘-
Ùfi˜ ·È‰› ‰ÂÓ ÌÔÚÔ‡Û ӷ ηٷϿ‚ÂÈ,
Ò˜ ·ÎÚÈ‚Ò˜ ·Ó ‰ÂÓ ‹Ù·Ó ηÓ›˜ ÛÙÔ
Û›ÙÈ ÙÔ˘ ÙfiÙ ‰ÂÓ ı· Á˘ÚÓÔ‡ÛÂ. [...]
M‹Î ÛÙËÓ Î·Ù¿ÛÙ·ÛË ÌÈ·˜ ÔÚÈṲ̂-
Ó˘ Î·È fi¯È ÔÔÈ·Û‰‹ÔÙ ÛÎÔÈ¿˜, ·˘-
Ù‹˜ Ô˘ ¤‚Ï ÚÔ˜ ÙÔ Û›ÙÈ ÙÔ˘.
TÔ˘˜ ‹ÚÂ Ô ÏÔ¯›·˜ Ù˘ ·ÏÏ·Á‹˜ ηÈ
·fi ÛÎÔÈ¿ Û ÛÎÔÈ¿ ÙÔ˘˜ ÌÔ›Ú·˙Â.
E‚ÚÈÛÎ·Ó ÙÔ˘˜ ÛÎÔÔ‡˜ Ó· ÊÔÚÔ‡Ó
·¿Óˆ ·fi ÙË ¯Ï·›ÓË ÌÈ· ‚·ÚÈ¿ ʷډȿ
ο·, Ô˘ ÚÒÙË ÊÔÚ¿ ÙÔ˘ ÙËÓ ¤‚ÏÂÂ.
TÔ˘ ÙËÓ ¤‰ˆÛ ÏÔÈfiÓ ÎÈ ·˘ÙÔ˘ÓÔ‡ Ô
ÚÔËÁÔ‡ÌÂÓÔ˜ ÛÎÔfi˜, ¤Ó·˜ ÌÂÏ·Ì„fi˜
·ÚÎÔ˘‰È¿Ú˘, ÎÈ ·˘Ùfi˜ ÙËÓ ‹Ú Ì ÊÔ-
‚ÂÚ‹ ¢¯·Ú›ÛÙËÛË. HÙ·Ó ÔÏfiÎÏËÚË ·fi
ηÙÛÈÎfiÙÚȯ·, ˘ÎÓÔÎÔÌ·Ṳ̂ÓË Î·È
ۯ‰fiÓ ¿Î·ÌÙË. K·È ‹Ù·Ó ˙ÂÛٷ̤ÓË
·fi fiÏÔ˘˜ ÙÔ˘˜ ‚·Ú‚·ÙÂ̤ÓÔ˘˜ Ó·-
ÚÔ‡˜ Ô˘ ›¯Â ÛοÛÂÈ ÚÔËÁÔ˘Ì¤Óˆ˜.
O ÏÔ¯›·˜ Ù˘ ·ÏÏ·Á‹˜ ¤Ê˘Á Ì ÙÔ˘˜ ·-
ÏÈÔ‡˜ ÛÎÔÔ‡˜ ÁÈ· ÙÔ ı¿Ï·ÌÔ Î·È ·ÎÔ‡-
ÁÔÓÙ·Ó ‚·ÚÈ¿ Ù· ‚‹Ì·Ù¿ ÙÔ˘˜ ÛÙÔ ÏÈıfi-
ÛÙÚˆÙÔ ·fi Ù· ‰˘Ó·Ù¿ Ô‰¿ÚÈ· ÙÔ˘˜.
T˘Ï›¯ÙËΠ̠ÙËÓ Î¿· Î·È ¤ÊÂÚ ÙÔ
‚ϤÌÌ· ÙÔ˘ ÚÔ˜ ÙÔ Û˘ÓÔÈÎÈÛÌfi ÙÔ˘ ηÈ
ÙÔ Û›ÙÈ ÙÔ˘. EηÓ ϷÌÚ¿ Ô˘ ¤Ê˘ÁÂ
·ÔΛ ·fi„Â, ÙÒÚ· ı· ÍÂÚÔÎÔÈÌfiÙ·ÓÂ
ÛÙÔ ÂÓٷοı·ÚÔ Î·È ¿¯·ÚÔ ÓÙÈ‚¿ÓÈ
ÙÔ˘. H ο·, fiÛÔ ·Ó¿‚ÂÈ, ÙfiÛÔ ÌÔÛÎÔ-
‚ÔÏ¿ÂÈ Î·ÙÛÈΛϷ Î·È ‚·Ú‚·Ù›Ï·...
Σαν ελπ�δα σαν προ
H Γι�ργος Iωννου (1927-1985).
XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ· Ì ÙÔÓ °ÈÒÚÁÔ Iˆ¿ÓÓÔ˘, ÙÔÓ T¿ÛÔK·ÏÔ‡ÙÛ· Î·È ÙÔÓ M·ÓfiÏË •ÂÍ¿ÎË
H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 2 29
H Θεσσαλον�κη. Xειμω-νιτικο πρωιν� στην πα-ραλ�α του Λευκο� Π�ρ-γου. Φωτογραφ�α τηςBο�λας Παπαϊωννου.
«Xριστουγεννι�τικη ιστορ�α»
Ë Á˘Ó·›Î· ÙÔ˘ ÙȘ ÚÔ¿ÏϘ ÛÙË ‰È΋
ÙÔ˘ ÁÈÔÚÙ‹– Ì ÙË ‰È·ÊÔÚ¿ fiÙÈ Ô ¢ÈÔ-
Ó‡Û˘ ÚfiÏ·‚ ÙÔ Úˆ› Î·È Ù˘ ¢¯‹-
ıËΠ–ÎÚ‡· ÎÚ‡· ¤ÛÙˆ– ÂÓÒ ÂΛÓË Ùfi-
Ù ÙÔ Â›¯Â ·Ú·Ï›„ÂÈ. HÏÈÔ˜, ¤ÚËÌÔÈ
‰ÚfiÌÔÈ. ™’ ¤Ó· ÛÙÂÓfi οÔÈÔ ÛÎ˘Ï› ›¯Â
¿ÚÂÈ ÛÙÔ Î·ÙfiÈ ÌÈ· Á˘Ó·›Î·, Ô˘ ÛÙ·-
Ì·ÙÔ‡Û οı ÙfiÛÔ ÊÔ‚ÈṲ̂ÓË. MÂÙ¿
ÙÔ ÛÎ˘Ï› ·ÎÔÏÔ‡ıËÛ ÙÔ ¢ÈÔÓ‡ÛË Î·È
ÛÙË Û˘Ó¤¯ÂÈ· Î·È ÙÔ˘˜ ‰˘Ô Ì·˙›. E›¯Â ÙË
Ê·ÂÈÓ‹ Ó· ÙÔ˘˜ ÎÂÚ¿ÛÂÈ ¤Ó· ı¤·ÙÚÔ Î·È
ηÙ¢ı‡ÓıËΠÚÔ˜ ÙÔ Ù·ÌÂ›Ô fiÔ˘
ÛÙÚÈÌÒ¯ÓÔÓÙ·Ó ÎfiÛÌÔ˜. E·È˙ ÌÈ· Έ-
̈‰›·. XÚÂÈ·˙fiÙ·Ó ÙÚ›· ÂÈÛÈÙ‹ÚÈ· ÎÈ Ë
Ù·Ì›·˜ ÙÔ˘ ·Ó¤ÊÂÚ ¤Ó· ÙÛÔ˘¯ÙÂÚfi Ô-
ÛfiØ ÂÍ¿ÏÏÔ˘, ı¤ÛÂȘ ˘‹Ú¯·Ó ÌfiÓÔ ÛÙÔ
ıˆÚ›Ô. °È· ÌÈ· ÛÙÈÁÌ‹ Ê·ÓÙ¿ÛÙËÎÂ
ÙÔÓ Â·˘Ùfi ÙÔ˘ Î·È ÙÔ˘˜ ¿ÏÏÔ˘˜, ηıÈ-
Ṳ̂ÓÔ˘˜ ÂΛ „ËÏ¿, Ó· ÙÔ˘˜ ‚Ï¤Ô˘Ó
fiÏÔÈ, Î·È Ó· ’Ó·È, fiˆ˜ ‹Ù·Ó Èı·ÓfiÙÂ-
ÚÔ, ·Ì›ÏËÙÔÈ Î·È ÌÔ˘Ùڈ̤ÓÔÈ – Î·È ‰ÂÓ
ÙÔ˘ ¿ÚÂÛ ηıfiÏÔ˘. AÚ·Á ı· ÁÂÏÔ‡-
Û·Ó; M ‰˘ÛÎÔÏ›· Ê·ÓÙ·˙fiÙ·Ó ·˘Ù‹ ÙË
ÛÎËÓ‹. EÚ fï˜ Ó· Á›ÓÂÈ, ı· ÙÔ
¤Î·Ó ÙÔ˘Ï¿¯ÈÛÙÔÓ ÁÈ· ÙÔ ·È‰›. AÏÏ¿
¿ÏÈ ÙfiÛ· ÏÂÊÙ¿... «AÓ ı¤ÏÂÙ ÊÙËÓfiÙÂ-
Ú·, ·ÚÈÂ, ÂÏ¿Ù ¶¤ÌÙË, ¶·Ú·-
Û΢‹...», ÙÔ˘ ϤÂÈ Ë Ù·Ì›·˜. EÌÂÈÓ ÌÂ-
Ù¤ˆÚÔ˜ Ï›Á· ‰Â˘ÙÂÚfiÏÂÙ· ÎÈ ÔÈ ·Ô›-
Ûˆ ÙÔÓ ¤ÛڈͷÓ, ۯ‰fiÓ ÙÔÓ ¤Ù·Í·Ó
Ì·ÎÚÈ¿ ·fi ÙÔ ÁÎÈÛ¤.
•·Ó·‹Ú ÙÔ ‰ÚfiÌÔ ÙÔ˘ Á˘ÚÈÛÌÔ‡,
ÚÔÛ·ıÒÓÙ·˜ Ó· ›ÛÂÈ ÙÔÓ Â·˘Ùfi ÙÔ˘
fiÙÈ fiÓÙˆ˜ ‹Ù·Ó Ôχ ·ÎÚÈ‚¿ Ù· ÂÈÛÈÙ‹-
ÚÈ·. EÂÈÙ·, ÛΤÊÙËΠ·ÔÊ·ÛÈÛÙÈο,
ÙÔ ·Ì¿ÍÈ ÙÔ˘˜ ¯ÚÂÈ·˙fiÙ·Ó Ì·Ù·Ú›· ηÈ
σμον ακατ�ργαστη...
H Tσος Kαλο�τσας.
K∞π °π∞ ¡∞ ª∂ÿ¡√Àª∂ ÛÙÔ˘˜£ÂÛÛ·ÏÔÓÈÎÈÔ‡˜ Û˘ÁÁÚ·Ê›˜, ÔT¿ÛÔ˜ K·ÏÔ‡ÙÛ·˜ (ÁÂÓ. ÙÔ
1948) ÛÙÔ ‰È‹ÁËÌ¿ ÙÔ˘ «XÚÈÛÙÔ˘ÁÂÓ-ÓÈ¿ÙÈÎË ÈÛÙÔÚ›·» Ì·˜ ‰›ÓÂÈ ¤Ó·Ó ‹Úˆ·Ô˘ ÚÔÛ·ı› Ó· ÎÏ›ÛÂÈ ÙȘ ÚˆÁ̤˜ÌÈ·˜ ÔÈÎÔÁÂÓÂȷ΋˜ ηٿÛÙ·Û˘ Ô˘Â›Ó·È ¤ÙÔÈÌË Ó· ηٷÚÚ‡ÛÂÈ:...T· ÎÔ˘ÙÛÔfiÚÂ˘Â Ô ¢ÈÔÓ‡Û˘, ·fi Ùfi-
Ù Ԣ ‚ڋΠ‰Ô˘ÏÂÈ¿, ÚÒÙ· Û·Ó Ô‰Ë-
Áfi˜ Î·È ÌÂÙ¿ Û·Ó Ù¯ӛÙ˘ –ÎfiÊÙ˘–
ÛÙÔ ÂÚÁÔÛÙ¿ÛÈÔ ÙˆÓ Y·ÏÔÈӿΈÓ. E›-
¯·Ó Î˘Ï‹ÛÂÈ ·Ú·¿Óˆ ·fi ‰¤Î· ¯Úfi-
ÓÈ· Î·È ı˘ÌfiÙ·Ó ˆ˜, fiÙ·Ó ÚˆÙfiÚıÂ
ÛÙËÓ fiÏË, ÎÔÈÌfiÙ·Ó Û’ ¤Ó· ÛÙÚÒÌ· ÛÙÔ
¿ÙˆÌ· ÛÙÔ Û›ÙÈ Ù˘ ·‰ÂÏÊ‹˜ ÙÔ˘.
AÁˆÓÈ˙fiÙ·Ó Ó· ÛÙÚÒÛÂÈ Û ÌÈ· ‰Ô˘ÏÂÈ¿
ÎÈ ·Ô ¿Óˆ ›¯Â ÙË ÁÎÚ›ÓÈ· ÙÔ˘ Á·-
ÌÚÔ‡ ÙÔ˘ ÛÙÔ ÎÂÊ¿ÏÈ ÙÔ˘. OÙ·Ó ¿ÏÈ
ηٿÊÂÚÂ Î·È ÂÍ·ÛÊ¿ÏÈÛ ÌÈ· ÛÙ·ıÂÚ‹
ı¤ÛË ÛÙÔ ÂÚÁÔÛÙ¿ÛÈÔ, ·ÓÙÚ‡ÙËΠηÈ
ÙfiÙ ›¯Â ÙË ÁÎÚ›ÓÈ· Ù˘ Á˘Ó·›Î·˜ ÙÔ˘,
ȉ›ˆ˜ fiÙ·Ó ÎÔ˘‚¿ÏËÛ ·fi ÙÔ ¯ˆÚÈfi ÙË
Ì¿Ó· ÙÔ˘ Î·È ÙËÓ ÂÁη٤ÛÙËÛ Û ÌÈ·
ÙÚ‡· ÛÙÔ ÈÛfiÁÂÈÔ, οو ·fi ÙÔ ‰ÈÎfi
ÙÔ˘˜ ‰È·Ì¤ÚÈÛÌ·. TÔ ÓÔ›ÎÈ Ù˘ ÙÔ Ï‹-
ÚˆÓ·Ó ·fi ÎÔÈÓÔ‡ Ì ÙËÓ ·‰ÂÏÊ‹ ÙÔ˘,
·ÏÏ¿ Ë ÁÚÈԇϷ ‰ÂÓ ÙÔ˘˜ ‹Ù·Ó ‚¿ÚÔ˜Ø
·ÓÙ›ıÂÙ· ÙÔ˘˜ ‚ÔËıÔ‡Û ÛÙÔ Û›ÙÈ, ÚÔ-
·ÓÙfi˜ fiÙ·Ó Ë Á˘Ó·›Î· ÙÔ˘ ‰Ô‡Ï¢ÂØ
·Ú’ fiÏ’ ·˘Ù¿ Ë Ê·ÁˆÌ¿Ú· ÙÔ˘˜ ‹Ù·Ó
ۯ‰fiÓ Î·ıËÌÂÚÈÓ‹, ηÈ, ηÌÈ¿ ÊÔÚ¿,
ηٷÓÙÔ‡Û ·Ó˘fiÊÔÚË.
EÓ· ·fiÁÂ˘Ì·, ÚÈÓ Ï›Á˜ ̤Ú˜, ›¯Â
ʇÁÂÈ Û¯Â‰fiÓ ÂÙÒÙ·˜ ·’ ÙÔ ÂÚÁÔÛÙ¿-
ÛÈÔ, Ì ÙËÓ ÙÛ¤Ë ÊÔ˘ÛΈ̤ÓË ÏÂÊÙ¿.
E›¯Â ÏËÚˆı› ÌÈÛıfi Î·È ‰ÒÚÔ Î·È ÏÔ-
Á¿ÚÈ·˙ fiÛ˜ Ùڇ˜ ÌÔÚÔ‡Û ӷ
Ì·ÏÒÛÂÈ. ™Â ÏÈÁfiÙÂÚÔ ·fi ÌÈÛ‹ ‚‰ÔÌ¿-
‰· Ù· ÏÂÊÙ¿ ›¯·Ó ÂÍ·ÓÂÌÈÛÙ›. K·È Ô‡ÙÂ
Û fiϘ ÙȘ ˘Ô¯ÚÂÒÛÂȘ ÙÔ˘ Ù· ›¯Â η-
ٷʤÚÂÈ Ó· Ê·Ó› ÂÓÙ¿ÍÂÈ. AÊËÛ ÌÂÚÈ-
Τ˜ ÙfiÁΘ ÁÈ· ÙËÓ ÂfiÌÂÓË ÊÔÚ¿ ‹ ¤‚·-
Ï ηÈÓÔ‡ÚÁȘ. EΛÓÔ ˆÛÙfiÛÔ Ô˘ ÙÔÓ
¤‚·˙ Û ÛΤ„ÂȘ, ηÈ, ÁÈ· ÚÒÙË ÊÔÚ¿,
Á¤ÌÈ˙ Ì ÙfiÛ˜ ·ÓËÛ˘¯›Â˜ ÙËÓ „˘¯‹
ÙÔ˘ ‹Ù·Ó ÔÈ Ê‹Ì˜ Ô˘ ΢ÎÏÔÊÔÚÔ‡Û·Ó
ÛÙÔ ÂÚÁÔÛÙ¿ÛÈÔ fiÙÈ ÌÂÙ¿ ÙȘ ÁÈÔÚÙ¤˜ ı·
Á›ÓÔÓÙ·Ó ·ÔχÛÂȘ.
AÓ‹ÌÂÚ· Ù· XÚÈÛÙÔ‡ÁÂÓÓ· ‚Á‹Î ÁÈ·
¤Ó·Ó ÂÚ›·ÙÔ ÛÙËÓ ·Ú·Ï›·. ¶ÂÚÈÛÛfi-
ÙÂÚÔ ›Ûˆ˜ ÁÈ· Ó’ ·ÔʇÁÂÈ Î·È Î·Ó¤Ó·
η‚Á¿. ¶ÚÔËÁÔ˘Ì¤Óˆ˜ ÊÒÓ·Í ÙË ÌÈ-
ÎÚ‹ ÙÔ˘ ÎfiÚË Î·È Ù˘ ÂÌÈÛÙ‡ÙËΠÙÔ
‰ÒÚÔ ÙÔ˘ ÁÈ· ÙË Ì¿Ó· Ù˘ –ÌÈ· ‰ÂÚÌ¿-
ÙÈÓË ÙÛ¿ÓÙ·– ÌÈ·˜ Î·È Ù‡¯·ÈÓ ӷ ¤¯ÂÈ
Û‹ÌÂÚ· Ù· ÁÂÓ¤ıÏÈ¿ Ù˘, Ì ÙËÓ ÂÓÙÔÏ‹
Ó· Ù˘ ÙÔ ‰ÒÛÂÈ Ï›ÁÔ ·ÚÁfiÙÂÚ·, fiÙ·Ó
·˘Ùfi˜ ı· ›¯Â ʇÁÂÈ. EÙÛÈ Â›¯Â οÓÂÈ Î·È
30 H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 2
Ì’ ·˘Ù¿ Ù· ÏÂÊÙ¿ ÌÔÚÔ‡ÛÂ Ó’ ·ÁÔÚ¿ÛÂÈ
ÌÈ· ηÈÓÔ‡ÚÁÈ·.
M·›ÓÔÓÙ·˜ ÛÙÔ Û›ÙÈ ¿ÎÔ˘Û Ó¢-
ÚÈ·Ṳ̂Ó˜ ʈӤ˜. °›ÓÔÓÙ·Ó ÔÈ ÂÙÔÈÌ·-
ۛ˜ ÁÈ· ÙÔ ÌÂÛËÌÂÚÈ·Ófi ÎÈ Ë Á˘Ó·›Î·
ÙÔ˘ ·fi·ÈÚÓ ÙË Ì¿Ó· ÙÔ˘ ÁÈ·Ù› ›¯Â
‚Á¿ÏÂÈ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· È¿Ù· ÛÙÔ ÙÚ·¤˙È.
EΛÓË Ïԇʷ˙Â, ÁÈ·Ù›, ̤ڷ Ô˘ ‹Ù·Ó,
‹ıÂÏÂ, ϤÂÈ, Ó· ‚Á·›ÓÔ˘Ó ·fi Ù· ¯Â›ÏË
Ù˘ ÌfiÓÔ Â˘¯¤˜. K·È Ú¿ÁÌ·ÙÈ ÛÙÚÒıË-
Î·Ó Á‡Úˆ ÛÙÔ ÙÚ·¤˙È, ·ÓÙ·ÏÏ¿ÛÛÔÓÙ·˜
¢¯¤˜ ÁÈ· «˘Á›·». H ÙËÏÂfiÚ·ÛË ¤·È˙Â.
AÎÔ˘Û·Ó fiÙÈ Û οÔÈÔ ÓËÛ›, ¤Ó·˜ ˘ÂÚ-
Ù˘¯ÂÚfi˜ ΤډÈÛ ÛÙÔ Ù˙fiÎÂÚ ‰ÈÛÂηÙÔÌ-
̇ÚÈ·. N· ÎÚ·Ù‹ÛÔ˘Ì ٷ ÓÔ‡ÌÂÚ·, Â-
Ù¿¯ÙËÎÂ Ë Á˘Ó·›Î· ÙÔ˘, Ô˘ ›¯Â ›Û˘
Û˘ÌÏËÚÒÛÂÈ ¤Ó· ‰ÂÏÙ›Ô. O ¢ÈÔÓ‡Û˘
η٤‚·Û ÌÂÚÈο ÔÙËÚ¿ÎÈ· ÎfiÎÎÈÓÔ
ÎÚ·Û› ÎÈ ¤ÓȈÛ ÙÔ Ì˘·Ïfi ÙÔ˘ Ó· ıÔÏÒ-
ÓÂÈ. •ÂÁÏ›ÛÙÚËÛ ÁÈ· Ï›ÁÔ ÛÙÔ Ì·ÏÎfiÓÈ
Ó· Í·ÁÓ·ÓÙ›ÛÂÈ ÙË ı¿Ï·ÛÛ·. EηÓ ·-
ÁˆÓÈ¿. MÔÚÔ‡Û ӷ ‰ÂÈ ÙÔ˘˜ ·¯ÓÔ‡˜
Ô˘ ‚Á·›Ó·Ó ·’ ÙÔ ÛÙfiÌ· ÙÔ˘. A‰¤ÛÔ-
Ù· Û΢ÏÈ¿ ¤ÎÔ‚·Ó ÌÔÓ·¯ÈΤ˜ ‚fiÏÙ˜ ÛÙÔ
¿‰ÂÈÔ ÛÙÂÓfi. YÛÙÂÚ· ¤ÂÛ ÛÙÔ ÎÚ‚¿ÙÈ.
TÔ ·fiÁÂ˘Ì·, ÛÎÂÊÙfiÙ·Ó, ‰˘Ô ÙÚ›· ¿ÙÔ-
Ì· ı· ¤·ÈÚÓ·Ó ÙËϤʈÓÔ Ó· ¢¯ËıÔ‡Ó
ÛÙË Á˘Ó·›Î· ÙÔ˘, ·˘Ùfi˜ ı· ¤ÛÙËÓ ¤Ó·Ó
·˘ÙÔÎÈÓËÙfi‰ÚÔÌÔ Ô˘ ¯ÚfiÓÈ· ÙÒÚ· Ê˘-
ÏÔ‡Û ˆ˜ ÎfiÚË ÔÊı·ÏÌÔ‡ ÛÙÔ ·Ù¿ÚÈ
Î·È ÙÔÓ Î·Ù¤‚·˙ ÌfiÓÔ Ù¤ÙÔȘ ̤Ú˜, ı·
‰È¿‚·˙ Èı·ÓfiÓ Ï›Á˜ ·Ú¿‰Â˜ ·fi ‘Ó·
‚È‚Ï›Ô ‹ ÌÈ· ÂÊËÌÂÚ›‰·. IÛˆ˜ ÛÙ·ıÔ‡Ó
Ù˘¯ÂÚÔ› Û‹ÌÂÚ· Î·È ‰Â Ì·ÏÒÛÔ˘Ó, ‹Ù·Ó
Ë ÙÂÏÂ˘Ù·›· ÛΤ„Ë Ô˘ ¤Î·Ó ÚÔÙÔ‡
ÙÔÓ ¿ÚÂÈ Ô ‡ÓÔ˜.
T· Ú¿ÁÌ·Ù· ¤ÁÈÓ·Ó Î·È ‰ÂÓ ¤ÁÈÓ·Ó
fiˆ˜ ÂÚ›Ô˘ Ù· Ê·ÓÙ¿ÛÙËÎÂ. ¶ÚÔ˜ ÙÔ
‚Ú¿‰˘, ÂÓÒ ¤‚ÏÂ·Ó ‹Û˘¯· ÛÙËÓ ÙËÏÂfi-
Ú·ÛË ¤Ó· ÚÂÔÚÙ¿˙ ÁÈ· ÌÔÓ·¯ÈÎÔ‡˜ Ù‡-
Ô˘˜ Î·È ¿ÛÙÂÁ· ·È‰È¿, Î·È ˙Ô˘˙Ô‡ÓÈ-
˙·Ó, ÌÔÓfiÙÔÓ· Î·È ÌÂÏ·Á¯ÔÏÈο, Ù· Ô-
χ¯ÚˆÌ· ʈٿÎÈ· ÛÙÔ Ì·ÏÎfiÓÈ ÙÔ˘˜,
ÙÔ˘˜ ÂÈÛΤÊıËÎÂ Ë Ì¿Ó· ÙÔ˘. EÚ¯fiÙ·Ó
·fi ÙÔ Û›ÙÈ ÌÈ·˜ ÁÂÈÙfiÓÈÛÛ·˜, Ù˘ ΢-
Ú·ºÈÏÈÒ˜, Ô˘ οӷÓ ηϋ ·Ú¤·.
™ÙËÓ ·Ú¯‹ ‰Â ÌÈÏÔ‡ÛÂ, ÛÙÔ ‰È¿ÏÂÈÌÌ·
fï˜ ı˘Ì‹ıËΠfiÙÈ Ë Î˘Ú·ºÈÏÈÒ ‰ÂÓ
‹ÍÂÚÂ, ϤÂÈ, ˆ˜ Ë ÂÁÁÔÓ‹ Ù˘ Ì¿ı·ÈÓÂ
·ÚÌfiÓÈÔ, ÔfiÙ ·˘Ù‹, Ì η̿ÚÈ, ÚÔı˘-
ÌÔÔÈ‹ıËÎÂ Ó· ÙËÓ ÏËÚÔÊÔÚ‹ÛÂÈ. H
Ó‡ÊË Ù˘ ÙËÓ ÎÂÚ·˘ÓÔ‚fiÏËÛ Ì ÌÈ·
Ì·ÙÈ¿.
«OÏ· Ó· Ù· ÚÔÊÙ¿ÛÂÈ, ‚Ú ·È‰› ÌÔ˘,
Ó· Ù· ÂÈ ¯·ÚÙ› Î·È Î·Ï·Ì¿ÚÈ,» ‚Ú˘¯‹-
ıËÎÂ, ¯ˆÚ›˜ Ó· ÓÔÈ¿˙ÂÙ·È ·Ó ˘‹Ú¯Â ÌÔ-
¯ıËÚ›· ÛÙË ÊˆÓ‹ Ù˘. TÔ ·›Ì· ÙÔ˘ ¢ÈÔ-
Ó‡ÛË ·Ó¤‚ËΠ̠ÌÈ·˜ ÛÙÔ ÎÂÊ¿ÏÈ ÙÔ˘.
«TÈ Û ÂÈÚ¿˙ÂÈ ·˘Ùfi ÂÛ¤Ó·;» Ù˘ οÓÂÈ.
™ËÎÒıËΠÊÔ˘ÚÈfi˙Ô˜, ÓÙ‡ıËΠÎÈ ¤Ê˘ÁÂ
ÚÔ˜ ¿ÁÓˆÛÙË Î·Ù‡ı˘ÓÛË. «K·Î¤ ¿Ó-
ıÚˆÂ!» ÌÔÓÔÏÔÁÔ‡Û ÛÙÔ ‰ÚfiÌÔ, ÚÔ-
Û·ıÒÓÙ·˜ Ó· ηٷϿ‚ÂÈ ÙÈ ‹Ù·Ó ·˘Ùfi
Ô˘ ÙËÓ ÂÓfi¯ÏËÛÂ.
KfiÛÌÔ˜ ÏÈÁÔÛÙfi˜ ÛÙȘ ψÊfiÚÔ˘˜ ηÈ
ÙȘ Ï·Ù›˜, ÛÙȘ ηÊÂÙ¤ÚȘ οÔÈ·
Ó¤· ·È‰È¿. ¶ÂÚÈÏ·Ó‹ıËΠοÌÔÛË
ÒÚ·. ¶¤Ú·Û ·¤Íˆ ·fi ÌÂÚÈÎÔ‡˜ ÎÈÓË-
Ì·ÙÔÁÚ¿ÊÔ˘˜, ÛΤÊÙËΠӷ ÌÂÈ, ÙÔ˘˜
›‰Â ¿‰ÂÈÔ˘˜, ¿ÏÏ·Í ÁÓÒÌË. K·Ù¢ı‡Ó-
ıËΠے ¤Ó· ˙·¯·ÚÔÏ·ÛÙÂ›Ô Î·È ‰È¿ÏÂÍÂ
ÌÂÚÈο ÁÏ˘Î¿: MÈ· ¿ÛÙ· ·Ì˘Á‰¿ÏÔ˘,
ÌÈ· ÛÔÎÔÏ¿Ù· ÛÂÚ¿ÓÔ, ÌÈ· ÙÈÚ·ÌÈÛÔ‡,
¤Ó· ÌÈÏʤÈÁ. «°È· ‰ÒÚÔ», › ÛÙËÓ ÎÔ-
¤Ï· Ô˘ ·Ó¤Ï·‚ ÙÔ ÂÚÈÙ‡ÏÈÁÌ·. ™ÙËÓ
ÂÈÛÙÚÔÊ‹ ·Ó·ÏÔÁÈ˙fiÙ·Ó fiÛÔ ÎÚÂÙ›ÓÔ˜
‹Ù·Ó. N· Á˘ÚÓ¿ÂÈ ÛÙÔ Û›ÙÈ ÊÔÚو̤ÓÔ˜
ÁÏ˘Î¿! T· ‚‹Ì·Ù¿ ÙÔ˘ ÙÔÓ ‹Á·ÈÓ·Ó.
¢È¤Û¯ÈÛ ÙÔ ÊˆÙ·ÁˆÁË̤ÓÔ ·ÚοÎÈ,
·ÓÙ›ÎÚÈÛ ٷ Û΢ÏÈ¿, ·ÊÔ˘ÁÎÚ¿ÛÙËÎÂ
ÙËÓ ÂÚËÌÈ¿. AÓ¤‚ËΠ‰ÈÛÙ·¯ÙÈο Ù· Ûη-
ÏÔ¿ÙÈ· Ù˘ ÂÈÛfi‰Ô˘, Á‡ÚÈÛ ÙÔ ÎÏÂȉ›,
Ì‹ÎÂ ÛÙÔ Û›ÙÈ ÙÔ˘. MÂ ÌÈ· Ì·ÙÈ¿ ÍÂ-
¯ÒÚÈÛ ˆ˜ Ë Á˘Ó·›Î· ÙÔ˘ ‰ÂÓ Â›¯Â ·Ï-
Ï¿ÍÂÈ ı¤ÛË Ô‡Ù ¤ÎÊÚ·ÛË. EÙÚÂÍÂ Ë ÌÈ-
ÎÚ‹ ÎÈ ¿Ú·Í ·fi ÙÔ ¯¤ÚÈ ÙÔ˘ ÙË Û·-
ÎԇϷ Ì ٷ ÁÏ˘Î¿. «A, ÁÈ’ ·˘Ùfi ¤Ê˘-
Á˜;» ¤Î·ÓÂ Î·È ÙÔ ÚfiÛˆfi Ù˘ ʈٛ-
ÛÙËÎÂ. EÙÔÈÌÔ˜ ‹Ù·Ó Ó· ͷӷʇÁÂÈ, ÙÔÓ
ÎÚ¿ÙËÛ fï˜ ÙÔ ¯·ÌfiÁÂÏfi Ù˘...
P «Tα πργματα �γιναν και δεν �γιναν �πως πε-ρ�που τα φαντστηκε... K�σμος λιγοστ�ς στις λε-ωφ�ρους και τις πλατε�ες, στις καφετ�ριες κ-ποια ν�α παιδι». Φωτογραφ�α του K�σταOρδ�λη για τις εκδ�σεις Kαστανι�τη.
H K A £ H M E P I N H B K Y P I A K H 2 2 ¢ E K E M B P I O Y 2 0 0 2 31
Õ Xωρ�ς τ�τλο,ακρυλικ� του Θεσ-σαλονικιο� ζωγρ-φου Γι�ργου Kου-βκι, 1989.
«Xριστουγεννι�τικο δι�γημα»
TŒ§√˜, Ô M·ÓfiÏ˘ •ÂÍ¿Î˘(1948), KÚËÙÈÎfi˜ ·˘Ùfi˜, ·fi ÙÔP¤ı˘ÌÓÔ, ·ÏÏ¿ Ô˘ ˙ÂÈ ÛÙË £ÂÛ-
Û·ÏÔÓ›ÎË, Û’ ¤Ó· ·ÏÈfiÙÂÚÔ Î›ÌÂÓfiÙÔ˘ Ì ÙÔÓ Ù›ÙÏÔ «XÚÈÛÙÔ˘ÁÂÓÓÈ¿ÙÈÎԉȋÁËÌ·», ·fi ÙË Û˘ÏÏÔÁ‹ O ı¿Ó·ÙÔ˜
ÙÔ˘ ÈÈÎÔ‡, ·ÚÔ˘ÛÈ¿˙ÂÈ ¤Ó·Ó Ó·Úfi·‰ÈfiÚÈÛÙÔ Ù˘¯ÈÔ‡¯Ô, Ô˘ ÂÚÈ̤ÓÂÈοı ̤ڷ ÙÔ ¯·ÚÙ˙ËÏ›ÎÈ ÙÔ˘ ·Ù¤Ú·–Ù˘È΋ ÂÚ›ÙˆÛË ÙˆÓ ËÌÂÚÒÓÌ·˜– Î·È ÂÈÛΤÙÂÙ·È ÙÔ Û›ÙÈ Ù˘AÓÙˆÓ›·˜ (Ù˘ ÎԤϷ˜ ÙÔ˘;), fiÔ˘‚Ú›ÛÎÂÈ ÙÔÓ ·Ù¤Ú· Ù˘ Ó· ›ÓÂÈ Ú·-΋ ÌfiÓÔ˜ Î·È ÙÔ˘˜ ηÏ› Ó· ηı›ÛÔ˘ÓÓ· ÈÔ˘Ó Ì·˙› ÙÔ˘ ¤Ó· ÔÙ‹ÚÈ. AÎÔ‡-Ó ÙË ÊÏ˘·Ú›· ÙÔ˘ Î·È ÌfiÓÔ ÚÔ˜ ÙÔÙ¤ÏÔ˜ Ì·ı·›ÓÔÌ ˆ˜ ‹Ù·Ó Ë ·Ú·-ÌÔÓ‹ ÙˆÓ XÚÈÛÙÔ˘Á¤ÓÓˆÓ. OÈ ÛΤ-„ÂȘ ÙÔ˘ ·ÊËÁËÙ‹ –·ÓÔȯ٤˜ ÛÙËÓÂÚÌËÓ›· ÙÔ˘ ·Ó·ÁÓÒÛÙË– ÎÏ›ÓÔ˘ÓÙÔ ·Ê‹ÁËÌ·....K·Ï¿, Ó· ÓÙ˘ıÒ, Ó· Ê¿ˆ –Ù˘ ›·
ÛÙÔ ÙËϤʈÓÔ– ÎÈ ·Ó ÌÔÚ¤Ûˆ Ó· ¿Úˆ
ÏÂÊÙ¿ ·’ ÙÔ˘˜ Á¤ÚÔ˘˜ ÌÔ˘, ÙÔ Ôχ ÛÂ
ÌÈ· ÒÚ· ı· ’Úıˆ.
H ı¿Ï·ÛÛ· Á˘·Ï›, Ù· Û‡ÓÓÂÊ· ÛÙÔ Á·Ú-
Ì‹ ÔÏfiÌ·˘Ú·. MÈ· ËÛ˘¯›·, Ù¿ÊÔ˜.
¢ÂÓ Ù· ÚÔÛ¤¯ˆ Ù· ·Ô‡ÙÛÈ· ÌÔ˘ η-
ıfiÏÔ˘. TÒÚ· Ì ÙË ‰Ô˘ÏÂÈ¿ ÛÙÔ Ì·Á·˙›
‰ÂÓ Ù· ‚¿Êˆ ηÓÔÓÈο Î·È ÍÂÊÙ›Û·Ó ÔÈ
̇Ù˜.
N· ‚¿Ïˆ ÙÔ Ú¿ÛÈÓÔ Ô˘Ïfi‚ÂÚ.
M¿Ó· ÚfiÛ¯ ÌËÓ „ËıÔ‡Ó Ôχ Ù’ ·˘-
Á¿ ÁÈ·Ù› Ì ·Ë‰È¿˙Ô˘ÓÂ.
¶Ô‡ Ó· ‚Úˆ ÙÒÚ· Í˘Ú·Ê¿ÎÈ. E›Ó·È fï˜
ÎÈ Ô ·Ù¤Ú·˜ ÌÔ˘... ¶Ô‡ ‰È¿ÔÏÔ ¿ÂÈ Î·È
Ù· ÎÚ‡‚ÂÈ. EÓÓÈ¿ ÎÈ ·ÎfiÌË Ó· ÛÎÔÏ¿ÛÂÈ.
A¿Óˆ ÛÙË ‰Ô˘ÏÂÈ¿ ı· Âı¿ÓÂÈ. TÔ
·ÛÙÂ›Ô Â›Ó·È ˆ˜ ·Ú·ÔÓÈ¤Ù·È Û˘Ó¯Ҙ
Î·È Ï¤ÂÈ: BÔÏ¢Ù›Ù ÂÛ›˜ Ó· ‚Á¿ÓÂÙÂ
¤Ó· ÎÔÌÌ¿ÙÈ „ˆÌ› Î’ ÂÁÒ Ù· ·Ú·ÙÒ Î·È
ÍÂÎÔ˘Ú¿˙Ô˘Ì·È. E¯ˆ ÍÂıˆı› ÙÚÈ¿ÓÙ·
¯ÚfiÓÈ· Û’ ·˘Ù‹ ÙËÓ ÎˆÏÔ‰Ô˘ÏÂÈ¿. K·È
Ì·ÎÚÈ¿ ·fi ÂχıÂÚÔ Â¿ÁÁÂÏÌ· ÁÈÂ
ÌÔ˘. N· È¿ÛÂȘ ÙÔ ‰ËÌfiÛÈÔ, ÙÔ ı˘Úȉ¿-
ÎÈ. ™Ô‡‰·Û˜ ηıËÁËÙ‹˜, ¿ÓÂ Î·È ‰ÈÔ-
Ú›ÛÔ˘. AÛ ٷ Û¯¤‰È· Î·È ÙȘ ÊÔ‡ÛΘ. H
ÓÂÔÏ·›· ÂÙ¿ ÛÙ· Û‡ÓÓÂÊ· Û‹ÌÂÚ·, Ù¤-
ÏÔ˜ ¿ÓÙˆÓ...
N·È, ÂÓÙ¿ÍÂÈ, Îfi„Â Î·È Ï›ÁÔ Ù˘Ú› Ì¿Ó·,
·Ó ÙËÏÂʈӋÛÂÈ Î·Ó›˜ ÙÒÚ· Ô˘ ı·
ʇÁˆ, Ó· Ì ¿ÚÂÙ ÛÙ˘ AÓÙˆÓ›·˜.
N· ÎÏ›ۈ ÙË ÛȉÂÚfiÔÚÙ· ÁÈ·Ù› ı·
ÌÔ˘Ó ÔÈ ÎfiÙ˜ Ù˘ ÁÂÈÙÔÓÈ¿˜ ÛÙËÓ ·˘Ï‹
Î·È ı· Ûηϛ˙Ô˘Ó Ù· ÏÔ˘ÏÔ‡‰È·. E›ÎÔÛÈ
¯ÚfiÓÈ· Î·È ‰ÂÓ ·ÏÏ¿˙ÂÈ ÎÈ ·˘Ùfi ÙÔ ÂÚÁÔ-
ÛÙ¿ÛÈÔ ·¤Ó·ÓÙÈ ÛÙÔ Û›ÙÈ. ¶·ÏÈ¿ ›¯Â
Î·È ÌÈ· ÛÂÈÚ‹Ó· Ô˘ ÛʇÚÈ˙ ٷ ÌÂÛË-
̤ÚÈ· ÁÈ· Ó· ÛÎÔÏ¿ÛÔ˘Ó ÔÈ ÂÚÁ¿Ù˜. O
‹¯Ô˜ Ù˘ Ì ÙÚfiÌ·˙Â.
MÚ¿‚Ô, Î·È ı˘ÚÔÌÂÁ¿ÊˆÓÔ ¤¯ÂÈ Ô ·-
Ù¤Ú·˜ Ù˘ AÓÙˆÓ›·˜ ÛÙËÓ fiÚÙ· ÙÔ˘.
«K·ÏËÛ¤Ú·, Î·È ÙÔ˘ ¯ÚfiÓÔ˘, ¯ÚfiÓÈ·
ÔÏÏ¿, Â‰Ò Â›Ó·È Ë AÓÙˆÓ›·;»
«N·È M·ÓˆÏÈfi, οıÈÛÂ. ™ÙËÓ ÙËÏÂfiÚ·ÛË
‚ϤÂÈ, Ó· Ù˘ ʈӿ͈ Ó· ’ÚıÂÈ.»
I‰Ô‡ Ë Ì·˚ÌÔ‡ Ô Á¤ÚÔ˜ ÙË˜Ø Î¿ıÂÙ·È Ì·-
οÚÈÔ˜ ÛÙÔ ÔÏ˘ÙÂϤÛÙ·ÙÔ Ù˙¿ÎÈ Î·È
„‹ÓÂÈ Î¿ÛÙ·Ó· Î·È Ì·ÛÔ˘Ï›˙ÂÈ Î·È ›ÓÂÈ
ڷΤ˜ Î·È ·›˙ÂÈ ÌÈ· Ì·‡ÚË Î·Ú˘‰¤ÓÈ·
ÎÔÌÔÏfiÁ·.
E›Ó·È ·fiÛÙÚ·ÙÔ˜ ·ÍȈ̷ÙÈÎfi˜ Ù˘ ¯ˆ-
ÚÔÊ˘Ï·Î‹˜ Ì ÌÂÁ¿Ï˜ ·Ó‰Ú·Á·ı›Â˜.
¶Ô‡ ÙË ‚ڋηÓ ·˘Ù‹ ÙË ÛηÏÈÛÙ‹ ÚÔ-
ı‹ÎË Ì ْ ·ÛËÌÈο. øÚ·›· ÚÔÙfiÓÙ·. A˘-
Ùfi˜ Ô Î·ıÚ¤ÊÙ˘, ϤÂÈ, Ô˘ Ì ‰Â›¯ÓÂÈ
·Ó¤ÌÔÚÊÔ Â›Ó·È ‚ÈÂÓ¤˙ÈÎÔ˜. EÚ¯ÂÙ·È Î·È
Ë AÓÙˆÓ›·.
°˘Ú›˙ÂÈ Ô Á¤ÚÔ˜ Ù˘ Î·È ÌÔ˘ ϤÂÈ:
«™›ÌˆÛ M·ÓˆÏÈfi Ó· ˘Úˆı›˜. N· ÛÔ˘
‚¿Ïˆ ÌÈ· ڷ΋, ηı¿ÚÈÛ ¤Ó· οÛÙ·ÓÔ.»
N·È, ʯ·ÚÈÛÙÒ, Ó· ÙËÓ Èˆ. [...]
E›Ó·È Û‹ÌÂÚ· Ô˘ Û˘Ì‚·›ÓÔ˘Ó ·˘Ù¿ 24
¢ÂÎÂÌ‚Ú›Ô˘.
XÚÈÛÙfi˜ ÁÂÓÓ¿Ù·È, ‰ÔÍ¿Û·ÙÂ.
¶ÚÔ¯ˆÚÒ ÛÙËÓ ¤ÚËÌË Ï·Ù›·.
™Î¤ÊÙÔÌ·È Ó· ÎϤ„ˆ ÙÔ ÛÙÂÊ¿ÓÈ ·fi Ù·
fi‰È· ÙÔ˘ ¿ÁÓˆÛÙÔ˘ ÛÙÚ·ÙÈÒÙË, Î·È ÙÈ
ı· ÙÔ Î¿Ìˆ…
™’ ·˘Ùfi ÙÔ ‰ÚfiÌÔ Ô˘ ÂÚÓÒ ÙÒÚ·, ‚ÚÂ-
¯fiÌÔ˘Ó· ÒÚ˜, ÂÚÈ̤ÓÔÓÙ·˜ ÙË Á˘Ó·›-
η Ô˘ ·Á·Ô‡Û·. [...]
«E‰Ò Â›Ó·È Ê˘Ï·Î‹, Â‰Ò Â›Ó·È Ì·‡ÚÔ ÎÈ
¿Ú·¯ÓÔ ËÁ¿‰È, fiÔ˘ Ú›¯ÓÂȘ ÙË ÊˆÓ‹
ÛÔ˘ Î·È ‚Á·›ÓÂÈ Ô ·¤Ú·˜ ·fi Ù· ʇÏÏ·
ÙÔ˘ ÛÎÔÙ·‰ÈÔ‡ Ì ¤ÎÚËÍË.»
EÙÛÈ ÏÔÈfiÓ ¤ÊÙ·Û ÛÙË Ì¤ÛË Ë Ó‡¯Ù·
ÙˆÓ XÚÈÛÙÔ˘Á¤ÓÓˆÓ. MÂÙ¿, ÚÔ¯ÒÚËÛ·
Î·È ‹Ú· ÙȘ ·ÎÚÔÁÈ·ÏȤ˜ ÎÈ ·ÓÙ·ÌÒıË-
η Ì ̷‡Ú˜ ÛΤ„ÂȘ, ÒÛÔ˘ ÌÂ Ï˘‹-
ıËΠÎÈ Â̤ӷ ¤Ó·˜ XÚÈÛÙfi˜, Î·È ‹ÚıÂ
Î·È ÁÂÓÓ‹ıËΠ̤۷ ÌÔ˘, Û·Ó ÂÏ›‰· ‹
ÚÔÛÌÔÓ‹ ·Î·Ù¤ÚÁ·ÛÙË...
E‰Ò Ë ·Ó·˙‹ÙËÛ‹ Ì·˜ ¤Ï·‚ ٤ÏÔ˜.IÛˆ˜ Ë Î·Ù¿ÏËÍË ·˘Ù‹˜ Ù˘ ‰È·‰ÚÔ-Ì‹˜ ·Ê‹ÓÂÈ ÛÙ˘Ê‹ Á‡ÛË ÛÙÔÓ ·Ó·-ÁÓÒÛÙË. ¢ÂÓ Â›¯·Ì ٤ÙÔÈ· ÚfiıÂÛË,·ÏÏ¿ Ô‡ÙÂ Î·È ÙËÓ ·ÓÙ›ıÂÙË. ¶ÚÔÛ¿-ıÂÈ¿ Ì·˜ ‹Ù·Ó Ó· Û˘ÁÎÂÓÙÚÒÛÔ˘ÌÂfiÛÔ ÂÚÈÛÛfiÙÂÚ· ¯ÚÈÛÙÔ˘ÁÂÓÓÈ¿ÙÈη‰ÈËÁ‹Ì·Ù· ÌÔÚÔ‡Û·ÌÂ Î·È Ì¤Û· Û’·˘Ù¿ Ó· ‰È·‚¿ÛÔ˘Ì ۈÛÙ¿ ÙËÓ ·Ï‹-ıÂÈ· ÙÔ˘˜. ¢ÂÓ Ì·˜ ̤ÓÂÈ ·Ú¿ –·ıÂ-Ú¿Â˘Ù· ·ÈÛÈfi‰ÔÍÔÈ– Ó· ¢¯ËıÔ‡ÌÂ:XÚfiÓÈ· ÔÏÏ¿ ÎÈ Â˘Ù˘¯ÈṲ̂ӷ!
H Mαν�λης Ξεξκης.