Click here to load reader

Sejarah dan Asal-usul Bahasa Arab: Satu Kajian Linguistik Sejarawi

  • View
    260

  • Download
    8

Embed Size (px)

Text of Sejarah dan Asal-usul Bahasa Arab: Satu Kajian Linguistik Sejarawi

  • PertanikaJ. Soc. Sci. & Hum. 12(2): 135-141 (2004) ISSN: 0128-7702 Universiti Putra Malaysia Press

    Sejarah dan Asal-usul Bahasa Arab: Satu Kajian Linguistik Sejarawi

    ABD RAUF BIN DATO' HASSAN AZHARIJabatan Bahasa Asing

    Fakulti Bahasa Moden dan KomunikasiUniversiti Putra Malaysia, 43400 UPM

    Serdang, Selangor, Malaysia

    Kata kunci: Linguistik sejarawi, bahasa Arab, orang Samiyyah

    ABSTRAK

    Kertas kerja ini merupakan satu kajian linguistik sejarawi mengenai asal-usul bahasa Arab. Inikerana hingga hari ini, kajian mengenai asal-usul bahasa Arab ini masih dibincangkan dan dikajioleh para sarjana Timur dan Barat. Kertas kerja ini akan membincangkan mengenai bahasa Arabyang berasal dari bahasa Semit. Dalam kajian ini, penulis perlu membincangkan pandangan ahlilinguistik Arab dan sarjana Barat mengenai penempatan dan bahasa yang digunakan orang-orangSamiyyah. Di samping itu, kertas kerja ini juga akan membuktikan bahawa penempatan awal bagiorang-orang Samiyyah adalah di Semenanjung Arab dan bahasa terawal yang digunakan olehmereka juga adalah bahasa Arab.

    ABSTRACT

    This study focuses on the linguistic history of the origin of the Arabic language. This is becauseuntil today, the origin of Arabic is still being discussed and studied by the Eastern and Westernintellects. This paper will also be discussing the Arabic language that originated from the Semiticlanguage. In this study, the author needs to discuss opinions from Arabic linguistic experts andWestern intellects regarding the location and language used by the Samiyyah people. In addition,this paper will also prove that the early location of the Samiyyah people is in the Arab peninsularand the earliest language used was also Arabic language.

    PENDAHULUAN

    Sekiranya disingkap sejarah dan asal-usul bahasaArab sarna ada sebelum atau selepas kedatanganIslam, ternyata bahasa Arab mempunyaipersamaan dengan bahasa serumpun dengannyayang dituturkan oleh orang-orang Ibri, Habasyi,Aramiyyah dan selainnya (Rafa'il Nakhlah al-Yasu'iy 1986:87).

    Bahasa Arab merupakan satu-satunya bahasautama di seluruh dunia Arab iaitu Mesir, Sudan,Libya, Tunisia, Maghribi, Algeria, Arab Saudidan selainnya. Malah ia merupakan bahasa utamanegara-negara bukan Arab seperti Republik Chaddi Mrika Tengah dan bahasa minoriti di negaraseperti Nigeria, Iran dan Soviet Union (BernardComrie 1998:24).

    Titik tolak kemajuan dan perkembanganpesat bahasa Arab ini bermula sejak penurunanal-Quran dalam bahasa Arab yang merupakan

    mukjizat yang paling agung di dunia ini. Justeruitu, bahasa Arab secara tidak langsung menjadibahasa komunikasi seluruh umat Islam di duniadi samping hadis Rasulullah s.a.w juga diabadikandalam bahasa Arab. Semua ilmu Islam diperingkat permulaan ditulis dalam bahasa inidan penyebaran dakwah Islam di seluruh duniadi peringkat awal juga menggunakan bahasa Arab.

    Dalam kertas kerja ini, penulis akanmembahaskan mengenai asal-usul bahasa Arabyang berasal dari bahasa Semit. Bagi menentukanasal-usul ini, penulis perlu mengkaji secaralinguistik sejarawi mengenai penempatan awalpenduduk orang-orang Samiyyah dan bahasa awalyang dituturkan oleh mereka. Ini kerana terdapatpelbagai pandangan ahli linguistik Arab danBarat mengenai penempatan terawal bagipenduduk Samiyyah dan bahasa terawal yangdigunakan oleh mereka.

  • Abd Rauf bin Data' Hassan Azhari

    Bahasa Mesir Bahasa Semit Bahasa Kush Berber

    Bahasa Afroasia (Keluarga Bahasa)

    Rajah 2: Contoh tulisan aramaik

    Pada tahun 1781M, seorang pengkajiGerman yang bernama August Ludwig Schlotzertelah mengeluarkan manuskrip mengenaibangsa-bangsa terdahulu Uawwad 'Ali 1968: 223).Beliau adalah orang yang pertama yang telahmenggunakan istilah bahasa Semit sewaktumengkaji sejarah Rom lama (Abd. al-'Al SalimMukarram 1988:39). Kajian yang telah dilakukanoleh Schlotzer ini sebenarnya telah dibantu olehseorang lagi sarjana dari German yang bernamaEichhorn (Subhiy aI-Saleh, 1989: 47). Ada jugadi kalangan ahli bahasa yang menggunakanistilah al- 'Arubiyyah tanpa menggunakan istilahbahasa Semit (Ahmad Muhd. Qaddur 1999:50).

    Welfeinson di dalam buku karangannyaSejarah Bahasa Semit berpendapat bahawa kosakata "Semit" adalah satu istilah yang amat sesuaidigunakan untuk menunjukkan rumpun bahasaMroasia bagi penduduk di kawasan timur lautMediterranean yang kemudiannya tersebar kebenua Mrika Utara dan Eropah Selatan. Padazaman purba, Empayar Assyuria dan Babyloniamerupakan pusat tamadun yang utama.Pedagang Phoenicia telah menjelajahi danmenubuhkan koloni di seluruh lembanganMediterranean (Bernard Comrie 1998:18).

    Bahasa Semit boleh dibahagikan kepada 2,iaitu bahasa Semit Timur dan Semit Barat.Manakala bahasa Semit Barat pula dibahagikankepada Utara dan Selatan (Ahmad Muhd.Qaddur 1999:58). Bahasa Semit Timur dituturkanoleh penutur bahasa Akadiah yang dipecahkankepada bahasa Babylonia dan bahasa Assyuriah.

    Manakala bahasa Semit Barat puladibahagikan kepada 2 iaitu Semit Barat bahagian

    Selain itu, rumpun bahasa Semit dan Hausaini juga telah dipelopori oleh 150 juta orangdan ia dituturkan di pelbagai tempat dankawasan. Antara bahasa yang pernah wujuddalam rumpun Semit-Hausa ialah bahasa MesirPurba, bahasa Qibti, bahasa Berber dan bahasaKush. Manakala dialek bahasa Semit yang popularialah bahasa Akadiah, Aramaik(Rajah 2),Kanaanit, Habasyi dan Arab (ibid, 76).

    Bahasa ChadBahasa Orna

    Rajah 1: Cabang-cabang utama bahasa Afroasia

    Max Moller berpendapat bahawa bahasayang dituturkan oleh manusia hari ini bolehdibahagikan kepada tiga pecahan utama, iaitu(i) Bahasa Indo-Euro, (ii) Bahasa Semit-Hausadan (iii) bahasa Tawraniyyah. Bagi kumpulanbahasa Semit-Hausa, kebanyakan pengkaji bahasaArab mengatakan ia terbahagi kepada duarumpun utama, iaitu bahasa Semit dan bahasaHausa (Ahmad Muhd. Qaddur 1999:56).

    amun begitu, Max Moller berpendapatbahawa kumpulan bahasa Semit-Hausa adalahdaripada satu kumpulan yang sarna dan tidakterdapat apa-apa perbezaan antara Semit danHausa. Ini kerana pertuturan kedua-dua bahasaini hampir sarna dan gaya hidup sertaketamad~nan kedua-dua bahasa ini juga adalahserupa (Tawfiq Muhd. Syahin 1980:75).

    ASAL-USUL BAHASA ARAB

    Kesemua pengkaji filologi dan linguistik Arabpercaya bahawa bahasa Arab berasal dari bahasaSemit (dalam bahasa Ibri dinamakan SEM).Malah terdapat beberapa pandangan ahlilinguistik Arab yang mengatakan kemungkinanbahasa yang terawal yang dituturkan oleh orang-orang Samiyyah ini juga adalah bahasa ArabKuno (al- 'arabiyyah al-qadimah) (Ali Abd. Al-WahidWafi, T.thn: 15) Bahasa Arab juga merupakansatu-satunya bahasa Semit dengan bilanganpenutur yang paling banyak melebihi 150 juta(Bernard Comrie 1998:24).

    Keluarga bahasa Semit disebut sebagaibahasa Mroasia. Bahasa Mroasia dituturkan olehkira-kira 175 juta orang yang berbeza dari segietnik dan ras. Pada hari ini, ia meliputisebahagian besar Timur Tengah di seluruh MrikaUtara, sebahagian besar Mrika Timur Laut dansuatu kawasan yang agak besar yang boleh secarakasar ditakrifkan sebagai barat laut MrikaTengah. Cabang-cabang utama bagi bahasaMroasia adalah seperti bahasa Mesir, bahasaSemit, bahasa Kush, bahasa Omo, Berber danbahasa Chad (Bernard Comrie 1998:3) (Rajah 1).

    136 PertanikaJ. Soc. Sci. & Hum. Vol. 12 No.2 2004

  • Sejarah dan Asal-usul Bahasa Arab: Satu Kajian Linguistik Sejarawi

    utara dan Semit barat bahagian selatan. Bagibahasa Semit Barat bahagian utara dituturkanoleh penutur bahasa Kaananit (utara dan selatan)dan bahasa Aramaik. Manakala bahasa SemitBarat bahagian selatan dituturkan oleh penuturbahasa Etiopia dan bahasa Arab. Bahasa Arabpula terbahagi kepada 2 iaitu bahasa Arab utaradan bahasa Arab selatan (bahasa Yaman Kuno)(Ahmad Muhd. Qaddur 1999:65). Bagi bahasaArab utara inilah yang masih dituturkan sehinggake hari ini. Bagi menjelaskan kedudukan rumpunbahasa Semit yang diterangkan di atas, cubalihat Rajah 3 di bawah.

    PENEMPATAN AWAL ORANG-ORANG SAMIYYAH

    Ahli bahasa Arab berpendapat bahawa unsur-unsur yang terdapat dalam bahasa Arab itubanyak menyerupai rumpun bahasa Semit sepertibahasa Aramaik, Kanaanit dan lainnya, namunsebenarnya ia amar sukar untuk dianalisis danditentukan secara tepat. Kesukaran inidisebabkan penempatan yang terawal bagi orang-orang Samiyyah masih menjadi perbincanganhangat di kalangan ahli sejarah dan tidak dapatdipastikan dengan tepat hingga ke hari ini.

    Penulis mendapati kebanyakan pengkajibahasa Arab percaya bahawa orang-orangSamiyyah pemah menetap di semenanjung Arab.Namun, pengkaji-pengkaji bahasa Arab telahberselisih faham mengenai penempatan awalorang-orang Samiyyah. Di bawah ini, penulismenghuraikan an tara pandangan ahli-ahlisejarawi Arab mengenai penempatan awal orang-orang Samiyyah dan mereka telahmembahagikan penempatan tersebut kepadatujuh kawasan berikut:a. Penempatan awal bagi orang-orang Samiyyah

    adalah di tenggara semenanjung Arab, iaitudi negara Yaman. Pendapat ini disokongoleh kedua-dua orang sarjana terkemuka,iaitu Ernest Renan dari Perancis danBrockelmenn dari Jerman yang sarna-sarnaberpendapat bahawa penempatan awal bagiorang-orang Samiyyah ialah di tenggarasemenanjung Arab (Ali Abdul Wahid Wafiyt.thn:7) .

    b. Penempatan awal bagi orang-orang Samiyyahadalah di semenanjung Arab. Pendapatinilah yang paling tepat dan logik walaupuntelah diketahui umum bahawa sejarah negaraArab agak lewat diketahui berbanding

    Bahasa Semit

    Timur

    tBahasa Akadiah(Pupus)

    tBahasa Assyuria(Pupus)

    Bahasa Babylonia(Pupus)

    Bahasa Kanaanit Bahasa Aramaik

    ~Utara

    1r

    Bahasa Arab Selatan

    ~

    Barat

    1Selatan

    J 1Bahasa Etiopia Bahasa Arab

    1Bahasa Arab Utara

    Rajah 3: Rumpun bahasa Semit ('Arubiyyah)

    PertanikaJ. Soc. Sci. & Hum. Vol. 12 0.22004 137

  • Abd Rauf bin Data' Hassan Azhari

    sejarah ketamadunan rumpun-rumpunbahasa