of 130/130
IZVJEŠTAJ O RADU ZA 2016.GODINU Podgorica, april 2017. godine

IZVJEŠTAJ O RADU ZA v w |.GODINU - azzk.me dokumenta/Izvjestaj o radu AZZK za 2016.pdf · Postupanja Agencije u tom pravcu obilježena su nizom aktivnosti i preduzetih mjera kojima

  • View
    212

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of IZVJEŠTAJ O RADU ZA v w |.GODINU - azzk.me dokumenta/Izvjestaj o radu AZZK za 2016.pdf ·...

IZVJETAJ O RADU ZA 2016.GODINU

Podgorica, april 2017. godine

Izvjetaj o radu za 2016. godinu 1

SADRAJ

UVOD ......................................................................................................................................................................................3

1. POLITIKA KONKURENCIJE .....................................................................................................................................7

2. ZAKONODAVNI OKVIR ............................................................................................................................................9

2.1. Zakon o zatiti konkurencije................................................................................................................................9

2.2. Podzakonska akta............................................................................................................................................... 12

3. AGENCIJA ZA ZATITU KONKURENCIJE ........................................................................................................... 17

3.1. Organizaciona struktura Agencije .................................................................................................................. 17

3.2. Interna akta Agencije za zatitu konkurencije............................................................................................... 23

4. FINANSIRANJE AGENCIJE.................................................................................................................................... 29

4.1. Planirane aktivnosti........................................................................................................................................... 29

4.2. Izvori finansiranja i struktura prihoda Agencije .......................................................................................... 30

5. TRI SEGMENTA POLITIKE ZATITE KONKURENCIJE ................................................................................... 31

5.1. Kontrola koncentracija ..................................................................................................................................... 31

5.2. Zabranjeni sporazumi - karteli ........................................................................................................................ 46

5.3. Pojedinana izuzea sporazuma od zabrane................................................................................................. 52

5.4. Zloupotreba dominantnog poloaja ................................................................................................................ 53

5.5. Aktivnosti i postupanja u toku ........................................................................................................................ 60

5.6. Aktivnosti Agencije van pokrenutih postupaka ............................................................................................. 64

6. KAZNENA POLITIKA ZA POVREDE ZAKONA ................................................................................................... 75

7. ULOGA SUDOVA U SPROVOENJU ZAKONA .................................................................................................... 79

8. SEKTORSKE ANALIZE........................................................................................................................................... 83

9. SARADNJA SA SEKTORSKIM REGULATORIMA ............................................................................................... 89

10. SLOBODAN PRISTUP INFORMACIJAMA ........................................................................................................... 91

11. MILJENJA ............................................................................................................................................................... 91

12. COMPETITION ADVOCACY (IRENJE SVIJESTI) ............................................................................................. 97

13. JAVNOST RADA AGENCIJE ................................................................................................................................... 99

13.1. Sprovoenje Zakona o slobodnom pristupu informacijama ..................................................................... 100

13.2. Objava lanaka i strunih radova ................................................................................................................. 100

14. MEUNARODNA SARADNJA ............................................................................................................................. 101

14.1. Multilateralna saradnja .................................................................................................................................. 101

14.2. Bilateralna saradnja........................................................................................................................................ 104

14.3. Ostalo / Upitnici ............................................................................................................................................... 105

14.4. Obuke ................................................................................................................................................................. 105

14.5. Struno usavravanje kroz uee na meunarodnim skupovima ........................................................... 106

15. SARADNJA SA EVROPSKOM UNIJOM POMO I PODRKA AGENCIJI, PROCES PRISTUPANJA I MONITORING EU ................................................................................................................................................. 107

15.1. Izvjetaj EK o napretku za 2016. godinu ..................................................................................................... 107

15.2. PROJEKTI POMOI EVROPSKE UNIJE .................................................................................................. 109

15.3. EBRD potencijalna budua tehnika saradnja........................................................................................ 111

2 Izvjetaj o radu za 2016. godinu

ZAKLJUAK ........................................................................................................................................................................... 113

ZAVRNI RAUN ZA 2016. GODINU ................................................................................................................................ 115

1. Prihodi Agencije................................................................................................................................................... 117

2. Struktura rashoda................................................................................................................................................. 117

3. Izvrenje Budeta za 2016. godinu - Zavrni raun ....................................................................................... 120

3.1. Opti prihodi ................................................................................................................................................ 121

3.2. Prihodi od djelatnosti Agencije................................................................................................................. 121

3.3. Ostali prihodi ............................................................................................................................................... 121

4. Izdaci ...................................................................................................................................................................... 122

4.1. Izvrenje budeta za 2016. godinu - Zavrni raun ............................................................................... 125

4.2. Izvjetaj o neizmirenim obavezama i drugi izvjetaji ............................................................................ 125

4.3. Pokretna imovina......................................................................................................................................... 125

4.4. Organizacija i kadrovska osposobljenost................................................................................................ 126

4.5. Budetsko poslovanje .................................................................................................................................. 126

4.6. Interna akta i sluba za unutranju reviziju ............................................................................................ 126

4.7. Javne nabavke .............................................................................................................................................. 126

4.8. Sudski sporovi i potencijalne obaveze ..................................................................................................... 126

IZVJETAJ NEZAVISNOG REVIZORA NA ZAVRNI RAUN AGENCIJE ZA 2016. GODINU .................................... 127

Izvjetaj o radu za 2016. godinu 3

UVOD

Agencija za zatitu konkurencije je tokom etvorogodinjeg rada bila kreator i promoter prava

i politike zatite konkurencije u Crnoj Gori, inicijator promjena, odnosno donoenja novih

propisa te, ujedno, nosilac svih aktivnosti s ciljem daljeg razvoja i unaprijeenja

predmetne oblasti.

Agencija je aktivno uestvovala i u kreiranju prakse na ovom podruju, kako bi joj to iskustvo

pomoglo da se, po ulasku Crne Gore u EU, potpuno ravnopravno i efikasno uklopi u rad evropskih

tijela za zatitu konkurencije. Iz tih razloga, i aktivnosti Agencije u izvjetajnom periodu u

znaajnoj su mjeri bile usmjerene na postizanje ciljeva koji su pred Crnom Gorom

postavljeni kao uslovi za otvaranje pregovarakog Poglavlja 8: Zatita konkurencije, i to i u

dijelu koji se odnosi na tzv. antitrust (ocjena sporazuma izmeu uesnika na tritu, zloupotrebe

dominantnog poloaja, te kontrolu koncentracija), a u skladu sa preuzetim obavezama iz

Sporazuma o stabilizaciji i pridruivanju.

Predmetne nadlenosti i postupanja Agencija potvruje svakom svojom odlukom, doneenim

propisom, izdatim miljenjem, doprinosom edukaciji i brojnim saoptenjima o problematici

slobodne trine konkurencije. Politiku Agencije dugorono odreuje ideja kojoj je cilj sprijeiti

svako naruavanje ekonomskih sloboda od strane preduzetnika, koji svojom trinom

snagom ele nametnuti svoja pravila na tritu i sprijeiti ulazak novih ili istisnuti sa

trita ve postojee konkurente.

Nesporno je da ovakvo razmiljanje i politika Agencije mogu biti utemeljeni samo na potpuno

pouzdanom i predvidljivom zakonodavnom okviru i nezavisnosti institucije koja ga

sprovodi. Efikasna i uspjena zatita konkurencije ostvaruje se i raspoloivim ljudskim i

materijalnim resursima u svakodnevnoj praksi Agencije, u postupcima koji zahtijevaju sloene

pravne i ekonomske analize, upuenost u propise i podzakonske akte i poznavanje specifinosti

preduzetnika i sektora, kao i njihovog ponaanja na tritu.

Postupanja Agencije u tom pravcu obiljeena su nizom aktivnosti i preduzetih mjera kojima se

nastojalo u najveoj mjeri djelovati na nain da se, ili unaprijed onemogui krenje propisa o

zatiti konkurencije, ili da Agencija svojim odlukama zabrani ili sprijei ona ponaanja

uesnika na tritu kojima se sprijeava, ograniava ili naruava slobodna konkurencija,

odnosno kre propisi na snazi kojima je ureena predmetna oblast. U tim aktivnostima,

Agencija je trebala pokazati ne samo struno znanje, ve i odlunost u pokrenutim postupcima

donoenjem adekvatnih odluka, posebno kada je bilo rijei o sprovoenju propisa ija primjena,

i pored odreenog napretka, jo uvijek nije u potpunosti zaivjela u Crnoj Gori.

4 Izvjetaj o radu za 2016. godinu

S tim u vezi, Godinji izvjetaj o radu Agencije daje prikaz najznaajnijih aktivnosti u sprovoenju

Zakona, ali i ukazuje na evidentne probleme i prepreke na putu uspostavljanja efikasnog

sistema zatite konkurencije. Posebna panja je posveena proaktivnom djelovanju Agencije

na planu utvrivanja potencijalne radnje zloupotrebe dominantnog poloaja, kao i zakljuenja

zabranjene vrste sporazuma izmeu uesnika na tritu, a sa ciljem preventivnog djelovanja i

eventualnog kanjavanja od strane nadlenih prekrajnih sudova u sluaju utvrivanja postojanja

povrede konkurencije.

Aktivnosti Agencije u tom pravcu bile su posebno usmjerene na trita lukih usluga, u

okviru akvatorijuma Luke Kotor i Luke Bar, vodosnabdijevanje u primorskim optinama,

prvenstveno u Budvi i Tivtu, farmaceutskih proizvoda, trita finansijskih usluga

dominanto u sektoru osiguranja, trite elektronskih komunikacija, te trite

prehrambene robe i robe iroke potronje.

Istovremeno, a kako se u crnogorskoj ekonomiji nastavlja proces ukrupnjavanja i konsolidacije,

znaajan dio aktivnosti Agencije bio je posveen procjeni koncentracija uesnika na

tritu. S tim u vezi, procjenjivane su i odobravane koncentracije prvenstveno u skraenim

postupcima, te uslovno ocjenjivana i odobravana koncentracija uz odreivanje strukturnih mjera

i mjera praenja poslovanja u sektoru elektronskih komunikacija.

Osim rada na rjeavanju predmeta u toku, vaan dio aktivnosti u 2016. godini bio je posveen

praenju izvrenja mjera naloenih preduzetnicima od strane Agencije doneenim u

prethodnim godinama u cilju ponovnog uspostavljanja zdrave trine konkurencije na

pojedinim tritima, kao i aktivnim ueem u sudskim postupcima.

Posebno su bile izraene i pojaane aktivnosti na pripremi Izmjena i dopuna Zakona o zatiti

konkurencije, te je u tom cilju nastavljena saradnja sa nadlenim ministarstvima na iznalaenju

optimalnih rjeenja kojima bi se Agenciji dala vea ovlaenja u pravcu otkrivanja, a potom i

odgovarajueg procesuiranja nadlenim sudovima za kanjavanje onih koji kre propise o

zatiti konkurencije, odnosno onih koji svojim ponaanjem ne dozvoljavaju pristup

konkurentima, zatvaraju trite ili pak dijele trita izmeu sebe i svojih konkurenata, dogovaraju

cijene i druge uslove prodaje sa krajnjim ciljem sticanja nezakonite dobiti, odravanja visokih

cijena, a sve na tetu krajnjih potroaa.

Uestvovanje u sudskim raspravama Upravnog, te posebno prekrajnih sudova po ranije

pokrenutim postupcima i postupcima u toku, dominantno su opredijelili aktivnosti Agencije

u izvjetajnom periodu.

Nepostojanje predvidljivog i efikasnog mehanizma presuda u ovim predmetima , kao i

standardizacija prakse nadlenih sudova, mogla bi ugroziti poziciju Crne Gore u pregovorima

na ovom poglavlju, te pred Crnu Goru postaviti nove zahtjeve u pogledu drugaijeg regulisanja

kanjavanja i sudske kontrole odluka Agencije.

Isto tako, nepostojanje nijedne izreene prekrajne kazne od strane postupajuih sudova,

a na osnovu potvrenih odluka Upravnog i Vrhovnog suda, svakako negativno utie na

Izvjetaj o radu za 2016. godinu 5

efikasnost rada ovlaenih i slubenih lica Agencije u pojedinanim postupcima, dok sa druge

strane ne obezbjeuje ni preventivno ni korektivno ponaanje privrednih subjekata .

Evropska komisija je jasnog stava da samo postojanje zakonodavnog okvira, bez potpune i

efektivne implementacije na planu kanjavanja za povrede konkurencije, nije sistem koji bi

mogao obezbijediti otvaranje, odnosno kasnije i zatvaranje ovog poglavlja u pristupnim

pregovorima.

U tom pravcu, naroita panja bi se morala posvetiti i radu sudskih organa, sa naglaskom na

permanentnu edukaciju sudija Upravnog i posebno prekrajnih sudova u ovoj oblasti.

Poseban dio svojih aktivnosti i u 2016. godini Agencija je usmjerila na poslove kojima je cilj bio

afirmisati trina naela ve prilikom predlaganja Zakona ili propisa kojima se stvaraju

pretpostavke za razvoj odreenih trita, te posebno uslova poslovanja na njima . U tom

pravcu, otvoreno smo upuivali na nedostatke i prepreke koje za razvoj trita i ekonomskih

sloboda predstavljaju odredbe postojeih propisa, a koje bi trebalo mijenjati upravo radi

efikasnijeg postupanja Agencije, eliminisanja dualizma postupanja, te drugaijeg definisanja

pojedinih normi postupanja nadlenih pravosudnih institucija (aktivnosti na izmjenama i

dopunama Zakona o prekrajima).

Konano, u djelokrugu rada Agencije, uz svakodnevne poslove iz opisanih aktivnosti, ubraja se i

aktivno uee predstavnika Agencije u pregovorima za pristupanje Crne Gore u EU,

konkretno u otvaranju poglavlja 8 - Zatita konkurencije. U tom pravcu, Agencija je intenzivno

saraivala sa dravnim i pravosudnim institucijama u Crnoj Gori i Evropskom komisijom,

nastavila sa korienjem i sprovoenjem EU projekata, kao i meunarodnim aktivnostima

iz djelokruga svoga rada.

Nezavisno od broja predmeta, koji su sastavni dio ovog izvjetaja, posebno se istie

permanentna komunikacija Agencije sa Evropskom komisijom u obliku kontinuirane izrade

izvjetaja o radu, sa kratkim opisom sadraja predmeta. S tim u vezi, Evropska komisija je bila

svojevrsni kontrolor rada Agencije, nadzirala pravilnu primjenu propisa zatite

konkurencije, te pratila sve promjene u dijelu unaprijeenja zakonodavnog okvira.

Dosadanjim tokom pregovora uvjerili smo se da pravedna trina utakmica pred ovu Agenciju i

dalje postavlja kao jedan od prioritetnih zadataka irenje svijesti i znanja o pravilima kojima

je ureena predmetna problematika.

Poseban akcenat u izvjetaju dat je saradnji sa sektorskim regulatorima, nadlenostima i

postupanjima Upravnog i prekrajnih sudova, te posebno aktivnostima Agencije van

pokrenutih postupaka, i postupaka u toku.

Izvjetaj obuhvata i dio koji se odnosi na finansijske iskaze, te, s tim u vezi, i osvrt na Zavrni

raun ove institucije.

6 Izvjetaj o radu za 2016. godinu

Nadlenosti i postupanja Agencije u 2016. godini treba posmatrati prvenstveno kroz doprinos

ukupnom ekonomskom razvoju zemlje instrumentima politike i zatite prava

konkurencije, koji se ogledaju u suzbijanju netrinih oblika ponaanja preduzetnika, posebno

onih u dominantnom, odnosno monopolskom poloaju. Uklanjanje prepreka za pristup tritu

ili distributivnim kanalima novim preduzetnicima, te preduzetnicima manje trine snage,

stvaraju se pretpostavke za ravnopravnu trinu utakmicu, to povoljno utie i na politiku

zapoljavanja.

Predmetne aktivnosti Agencije prikazane u ovom Izvjetaju doprinos su stvaranju uslova za

ekonomski rast koji se zasniva na inovacijama i novim ulaganjima, poveanju

produktivnosti, rastu zaposlenosti, te jaanju konkurentske sposobnosti crnogorske

ekonomije. I ovim izvjetajem Agencija podsjea na vanost trita, ali i na znaaj sprovoenja

prava i politike konkurencije u trinoj ekonomiji, kroz ravnopravan tretman svih subjekata i

stvaranja jednakih uslova za sve uesnike na tritu, bez obzira na njihovu trinu snagu, kako bi

se stvorilo ekonomsko i institucionalno okruenje koje e podsticati inovacije i nova ulaganja,

kako boljim zakonodavstvom, tako i uklanjanjem administrativnih i drugih barijera ili pak

sankcionisanjem protiv trinih postupanja uesnika na nain koji e svima osigurati jednake

uslove privreivanja.

U izvjetajnom periodu djelovali smo maksimalno nezavisno i nepristrasno , podigli

standarde otvorenosti i saradnje, kako prema dravnim institucijama i regulatornim tijelima sa

kojima su sklopljeni sporazumi o saradnji i udruenjima preduzetnika, tako i sa samim

preduzetnicima kojima su vrata Agencije uvijek otvorena za komunikacije i sastanke.

Isto tako, u kontinuitetu nastojimo biti otvoreniji i pristupaniji prema iroj javnosti kroz

poboljanje kvaliteta nae internet stranice, a posebne aktivnosti su usmjerene na aurnost u

davanju odgovora medijima, u pravcu cjelokupnog i kvalitetnog informisanja javnosti o naem

radu.

Kontinuitet u razmjeni informacija, uzajamne podrke i pomoi u radu svakako moe imati

samo pozitivne efekte i na stvaranje privrednog ambijenta gdje se kompanije osjeaju sigurno da

e njihova inovativnost, rad i ulaganja zaista imati efekta na poveanje profita i gdje regulativa

nee koristiti zatiti poslovnih interesa samo odreenih uesnika na tritu.

I, naravno, bez obzira na to to je Agencija bila vrlo esto izloena raznim pritiscima i

zahtjevima za postupanja, nezavisno od utvrenih zakonskih nadlenosti, uvijek smo

reagovali pravovremeno i transparentno, donosili i nepopularne odluke, ali iskljuivo pod

uslovom i u skladu sa zakonodavnim rjeenjima na snazi kojima je ureena predmetna

oblast, to e nam biti prioritetan zadatak i u narednom periodu.

Izvjetaj o radu za 2016. godinu 7

1. POLITIKA KONKURENCIJE

Politika zatite konkurencije je posljednjih godina u radu mnogih meunarodnih organa i organizacija prevazila nacionalne okvire, pri emu su odreeni instituti i pravila postali sastavni

dio pravnih sistema mnogih zemalja, ukljuujui i zemlje poput nae, gdje je planska i zatvorena privredna ekonomija bila stoer ekonomske politike u duem periodu.

Crna Gora je u posljednjih nekoliko godina, a nakon stalnog unaprijeenja zakonodavnog okvira,

uinila i posljednji iskorak ka stvaranju uslova za napredak i razvoj slobodne trine konkurencije osnivanjem funkcionalno nezavisnog organa za praenje politike konkurencije i

obezbjeivanja uslova slobodnog preduzetnitva. To je svakako bio i jedan od osnovnih zahtjeva Evropske komisije u postupku stalnih pregovora o ispunjenju svih uslova iz Poglavlja 8.

Harmonizacija zakonodavnog okvira je zapoeta jo 2005. godine u ovoj oblasti i danas moemo rei da se nalazi na dobrom putu potpune harmonizacije sa propisima na snazi u EU i zemljama lanicama. U tom pravcu, Crna Gora je od strane EU dobila pozitivne ocjene u

smislu ostvarenog napretka u postupku harmonizacije propisa, ali i organizaciono-tehnikom pristupu implementacije zakonodavnih rjeenja, koji se ogleda u pokretanju i

zakljuenju znaajnog broja postupaka imajui u vidu veliinu ekonomije i intenzitet ekonomskih aktivnosti u Crnoj Gori.

Efikasno sprovoenje politike zatite konkurencije zauzima jedno od centralnih mjesta u

pregovorima o pristupanju sa EU, ali i u unutranjoj politici Crne Gore, prepoznajui da njeno efikasno sprovoenje doprinosi unaprijeenju ekonomije, razvoju postojeih i podsticajima osnivanja novih privrednih subjekata, privlaenju novih investicija, poveanju proizvodnje i

pospjeivanju inovativne djelatnosti. Politika konkurencije tako u velikoj mjeri utie na porast broja malih i srednjih preduzea, poveanju kvaliteta ponude, smanjenju cijena, poveanju

konkurentnosti, produktivnosti i efikasnosti, to svakako doprinosi i stvaranju povoljnog poslovnog ambijenta, pravne sigurnosti i poslovne predvidljivosti sa uticajem na stvaranje uslova za jaanje ekonomije Crne Gore.

Polazei od izuzetnog znaaja koji Europska unija pridaje zatiti trine konkurencije, kao jednom

od temelja na kojima poiva sama Unija, od Crne Gore se ve u postupku priprema za lanstvo zahtijeva:

a) konzistentan pravni okvir zatite konkurencije koji je u cijelosti harmonizovan s

pravilima o zatiti konkurencije u EU;

b) operativno potpuno nezavisno, visoko struno tijelo, s dovoljnim admini-strativnim kapacitetima i finansijskim sredstvima, sposobno za uspjenu i

potpunu implementaciju propisa o zatiti konkurencije; c) uspjena primjena i implementacija propisa u skladu sa praksom zemalja EU i

praksi njenih drava lanica, to se mjeri prije svega brojem i kvalitetom

doneenih odluka (odnosno odluka koje su potvrene i od strane nadlenih sudskih organa vlasti), a naroito brojem i visinom izreenih kazni.

8 Izvjetaj o radu za 2016. godinu

Crna Gora je, potpisivanjem Sporazuma o stabilizaciji i pridruivanju (SSP), preuzela obavezu prioritetnog usklaivanja zakonodavstva s podruja unutranjeg trita s pravnom

tekovinom Evropske zajednice (acquis communautaire).

S tim u vezi, preuzeta je obaveza kontrole sporazuma privrednih subjekata iji je cilj ili efekat sprijeavanje, ograniavanje ili naruavanje konkurencije, kao i obaveza sprijeavanja zloupotreba dominantnog poloaja jednog ili vie uesnika na tritu Crne Gore.

Pritom je Crna Gora prihvatila da e se takva ponaanja i radnje privrednih subjekata ocjenjivati na osnovu kriterijuma koji proizlaze iz primjene pravila o zatiti konkurencije u Evropskoj Zajednici, naroito l. 101 i 102 Ugovora o osnivanju Europske Zajednice, kao i instrumenata

za tumaenje koje su usvojile institucije Zajednice, a prije svega regulativa i smjernica o primjeni propisa u ovoj oblasti.

Uz to, Crna Gora se obavezala da osnuje i za potpunu primjenu preuzetih obveza ovlasti

funkcionalno nezavisno tijelo sa povjerenim ovlaenjima, na osnovu ega je i osnovana Agencija za zatitu konkurencije.

Formiranje i jaanje Agencije za zatitu konkurencije, kao nezavisne institucije sa povjerenim

javnim ovlaenjima, te implementacija zakonodavnih rjeenja na snazi, u posebnom je fokusu Evropske komisije jo od poetka pristupnih pregovora i sklapanja Sporazuma o

stabilizaciji i pridruivanju izmeu Crne Gore i EZ i drava lanica. Stvaranje jednakih uslova za sve uesnike na tritu bio je prvi razlog zbog kojeg je EU insistirala na usklaivanju propisa o zatiti konkurencije, dok je drugi usmjeren na pripremu svih sektora i preduzetnika za trinu

utakmicu i posebne izazove u tom pravcu, te jaanje njihove sposobnosti da podnesu pritisak konkurencije.

Potpisivanje SSP-a Crna Gora je preuzela obavezu da e na podruju zatite konkurencije

primjenjivati pravila po uzoru na ona koja se primjenjuju u EU , uz preuzetu obavezu primjene Instrumenata za tumaenje koje su usvojile institucije Zajednice, to

podrazumijeva sekundarno zakonodavstvo EU, ali i sudsku praksu nadlenih sudova.

U skladu sa preporukama EK, doneen je i novi Zakon o zatiti konkurencije, kao i niz podzakonskih akata s tim u vezi, dok je u zavrnoj fazi postupak preuzimanja nadlenosti nad

kontrolom sredstava dravne pomoi od strane Agencije.

Istovremeno, a nakon uspostavljanja zakonodavnog okvira, poseban akcenat u radu dat je informisanju crnogorske javnosti o sprovoenju predmetnih rjeenja , odnosno nadlenos-

tima i postupanjima Agencije te, s tim u vezi, posljedicama, odnosno koristima koje zakonodavni okvir prua poslovnoj zajednici i posebno potroaima.

Politika zatite konkurencije je izuzetno vaan segment svakog, pa i crnogorskog trita. Ovo iz

razloga to upravo kvalitet trinih sloboda, stepen konkurencije i mogunost ulaska novih igraa na trite opredjeljuje konkurentnost jedne privrede za kontinuirani razvoj i privlaenje stranih direktnih investicija. Istovremeno, politika konkurencije i propisi koji ureuju ovu oblast su

kljune teme i evropske politike zajednikog trita, te kao takve za Crnu Goru predstavljaju dio najznaajnijeg poglavlja na putu pristupanja EU. Kao i u lanicama Unije, konkurencija je i u Crnoj

Gori ustavna kategorija, pa ona i njena zatita predstavljaju osnovu trine ekonomije i ekonomsko polititike stabilnosti zemlje.

Izvjetaj o radu za 2016. godinu 9

2. ZAKONODAVNI OKVIR

2.1. Zakon o zatiti konkurencije

Zakon o zatiti konkurencije, ija je primjena otpoela 12. oktobra 2012. godine, osnovni je propis

kojim se ureuju pravila i uspostavlja sistem mjera zatite konkurencije u Crnoj Gori.

Zakon se primjenjuje na sve oblike sprijeavanja, ograniavanja ili naruavanja konkurencije od

strane preduzetnika na teritoriji Crne Gore, ali i izvan njene teritorije, u sluaju da isti imaju efekat

na crnogorsko trite. Budui da je zakon opti propis o zatiti konkurencije, njegove odredbe se

ne primjenjuju samo u onim sluajevima ako je nekim drugim, posebnim propisom za pojedina

trita drugaije odreeno.

Osim zakona, pravni okvir na podruju zatite konkurencije obuhvata i set podzakonskih akata

(pravilnika, uputstava i uredbi) kojima se detaljno ureuju pojedina podruja primjene.

U nadlenosti Agencije, u skladu sa odredbama zakona u uem smislu, spadaju:

- utvrivanje zabranjenih sporazuma izmeu preduzetnika, te odreivanje mjera,

uslova i rokova za otklanjanje tetnih posljedica zabranjenih sporazuma;

- utvrivanje zloupotrebe dominantnog poloaja preduzetnika i zabrana svakog daljeg

postupanja koje dovodi do zloupotrebe, te odreivanje mjera, uslova i rokova za

otklanjanje tetnih posljedica takvog postupanja, kao i

- procjena doputenosti koncentracija preduzetnika.

Posebne aktivnosti Agencije odnose se na promovisanje prava i politike zatite konkurencije,

davanjem strunih miljenja u skladu sa zakonom, nacrtima zakona i drugih propisa, te o ostalim

pitanjima od znaaja za zatitu konkurencije i razvoj ekonomskih sloboda na tritu Crne Gore.

Ono to je ipak najbitnije jeste da je Agencija, koja utvruje povrede zakona, istim dobila

ovlaenje i da sprovodi sve ispitne radnje i neposredno , ime se obezbjeuje svakako

mogunost za bolju sprovodljivost samog zakona, te jasno i veu obazrivost uesnika na tritu i

odvraanje, u preventivnom smislu, od preduzimanja radnji kojima se moe sprijeiti, ograniiti

ili naruiti konkurencija.

Dodatno, Zakon po prvi put predvia mogunost kanjavanja za radnje zloupotrebe

dominantnog poloaja, kao i mogunost izricanja kazne u procentualnom iznosu od

ostvarenog prometa, odnosno u fiksnom iznosu direktno od strane Agencije, a u sluaju

odbijanja saradnje ili dostavljanja neistinitih podataka i injenica.

Kazne su sada u potpunosti usklaene s onima koje vrijede u Evropi, i kreu se do 10% ukupnog

godinjeg prihoda uesnika na tritu ostvarenog u godini koja prethodi povredi. Takav nain

kanjavanja, u relativnom, a ne u apsolutnom iznosu i u rasponu od 1% do 10% omoguava da

10 Izvjetaj o radu za 2016. godinu

se u svakom pojedinom sluaju krenja zakona procijene efekti povrede na tritu, te utvrde

olakavajue ili oteavajue okolnosti i tek onda odredi iznos kazne. Dakle, kazne mogu biti vrlo

visoke, a odreuju se zavisno od okolnosti svakog konkretnog sluaja, oduzima se ono to je na

tritu zaraeno nezakonito a, sa druge strane, imaju preventivni uinak , jer odvraaju od

buduih povreda zakona privredne subjekte koji moraju znatno vie aktivnosti usmjeriti na

kontrolu svoje komercijalne politike i ponaanja na tritu.

Naravno, namjera Agencije jeste da se to manje mijea u trine tokove i njena uloga je prije

svega korektivnog karaktera, a ne represivnog ili kontrolnog. Agencija svakako ne eli biti

gospodar i regulator trine utakmice sa prijetnjom gaenja nekog subjekta, ali se pravila

slobodne trine konkurencije, odnosno zakon, moraju potovati.

U postupku harmonizacije sa pravilima EU, zakonom se uvodi niz novih instituta, meu njima

i mogunost stranci protiv koje se vodi postupak da ve tokom postupka, dakle prije

donoenja odluke Agencije, sama odlui ispraviti svoje ponaanje na tritu i predloiti

Agenciji preuzimanje odreenih obaveza kojima bi se otklonili negativni efekti takvog

trinog ponaanja. U ovim sluajevima, a zavisno od konkretnog sluaja, vrsti povrede i

predloenim mjerama, Agencija moe prihvatiti nagodbu sa subjektom protiv kojeg se postupak

vodi, ali i ne mora.

S druge strane, Zakon uvodi i izuzetno znaajan institut saradnika u postupku razotkrivanja i

kanjavanja kartelnog udruivanja. O moguoj ulozi saradnika govorimo kada uesnik samog

kartelnog, odnosno zabranjenog sporazuma meu konkurentima na odreenom tritu Agenciji

dostavi dokaze o postojanju kartela, omogui njegovo otkrivanje i na taj nain pomogne u

otkrivanju i sankcionisanju uesnika kartela kao najteih oblika krenja zakonitosti slobodnog

trita. U ovim sluajevima, privredni subjekt koji je prijavio i saraivao tokom postupka sa

Agencijom moe biti osloboen kaznene mjere ili ona moe biti znaajno umanjena.

Ogranienja u primjeni Zakona

U dosadanjoj primjeni Zakona uoene su tekoe i problemi koji se prije svega tiu

procesnih rjeenja, a u odnosu na vrstu postupaka pred Agencijom. U tom smislu, utvreno je

da se omoguavanjem podnoenja tube u upravnom sporu protiv svakog upravnog akta

Agencije u toku postupka, pa i procesne prirode, moe znaajno uticati na efikasnost rada

Agencije, odugovlaenje postupka i donoenja rjeenja, te jasno i na potencijalnu

prekrajnu odgovornost takvih subjekata.

Predmetno dodatno ukazuje na neophodnost izmjene Zakona i iskljuivanja voenja upravnog

spora protiv svake procesne radnje Agencije, te obezbijeivanja pravne zatite iskljuivo na

konano rjeenje Agencije. Postojee stanje jasno i bez potrebe utie na efikasno i

ekonomino voenje postupka pred Agencijom i Upravnim sudom Crne Gore, a uesnicima

na tritu obezbjeuje uslove za zloupotrebu prava sa ciljem odugovlaenja postupka i

eventualnog nastupa zastare za prekrajno gonjenje i kanjavanje.

Poseban problem svakako predstavlja i neophodnost voenja nekoliko odvojenih postupaka pred

vie organa uprave, odnosno sudskih organa. U tom smislu, utvrivanje postojanja povrede

Izvjetaj o radu za 2016. godinu 11

konkurencije u smislu Zakona sprovodi Agencija, dok utvrivanje postojanja prekrajne odgo-

vornosti vodi nadleni prekrajni sud. Dualizam postupanja u ovom sluaju moe i proizvodi

znaajne posljedice, budui da nadleni prekrajni sudovi ne uzimaju utvrenu povredu u

upravnom postupku kao osnov odmjeravanja kazne, ve samostalno u posebnom postupku

utvruju postojanje prekraja i visinu kazne za predmetno nezakonito postupanje .

Na osnovu svega iznijetog, zauzetog stava institucije nadlene za sprovoenje Zakona,

Ministarstva ekonomije, kao institucije nadlene za zakonitost postupanja Agencije te posebno

preporuke i izjanjenja EK, pristupilo se izmjenama i dopunama Zakona o zatiti

konkurencije u pravcu prevazilaenja predmetnih ogranienja.

Isto tako, a polazei od najbolje prakse EU iz ove oblasti, izvrie se, odnosno proiriti

nadlenosti i postupanja Agencije u dijelu kontrole sredstava dravne pomoi , u smislu

preuzimanja ovlaenja Komisije za kontrolu sredstava dravne pomoi od strane Agencije.

Novine koje se predlau Izmjenama i dopunama Zakon o zatiti konkurencije:

Proirenje nadlenostiAgencije:

Nadlenost i postupanja u dijelu kontrole sredstava dravne pomoi.

Rukovoenje Agencijom

Promijenjen je postojei nain rukovoenja Agencijom.

U cilju vee samostalnosti pri donoenju odluka osniva se Savjet, koji ima predsjednika i dva

lana. Izvreno je razgranienje nadlenosti Savjeta i direktora Agencije, te predloena dva nova

radna mjesta za pomonike iz oblasti zatite konkurencije i dravne pomoi.

Kaznene odredbe

U cilju poboljanja primjene kaznene politike, neophodno je posebnom normom definisati

momenat saznanja za prekraj i uinioca prekraja, u odnosu na momenat vrenja povrede

za koje je odreena prekrajna kazna.

Navedeno je neophodno zbog razliitih tumaenja postupajuih sudija u predmetima kojima

su utvrivali povredu konkurencije te, s tim u vezi, prekaj i odmjeravanje kazni.

U cilju otklanjanja daljih nedoumica kod postupanja nadlenih sudova za prekraje, kao i pravne

sigurnosti, predloeno je predmetno rjeenje.

Zastarjelost pokretanja prekrajnog postupka: izjmenama je predvien dui rok za

pokretanje i voenje prekrajnog postupka od tri (3) godine, koji se rauna od dana kada je

izvren prekraj u produenom trajanju. Definisano je vrijeme zastare u sluaju postojanja

kontinuirane povrede.

Procesni instituti

Izvreno je uskaivanje posebnih pravila postupka propisanih Zakonom o zatiti konkurencije

sa novim Zakonom o upravnom postupku.

12 Izvjetaj o radu za 2016. godinu

2.2. Podzakonska akta

Podruje zatite konkurencije u Crnoj Gori detaljnije ureuje i niz uredbi, odluka i pravilnika

koje je donijela Vlada Crne Gore, a koje sprovodi Agencija. Bitna injenica jeste da su postojei

podzakonski akti ve usklaeni sa propisima na snazi u Evropskoj uniji, te da su usklaivanja

prevashodno internog karaktera i u skladu sa novim zakonom. Nijesu evidentirane znaajnije

materijalne izmjene u odnosu na postojea akta. Uz to, a u skladu sa Sporazumom o stabilizaciji i

pridruivanju, pri obavljanju poslova iz svoje nadlenosti, Agencija je duna, na odgovarajui

nain, primjenjivati kriterijume koji proizilaze iz primjene pravila o zatiti konkurencije u EU. To

konkretno znai da, pri donoenju odluka iz svoje nadlenosti, Agencija primjenjuje primarno

crnogorske propise, a u sluaju pravnih praznina ili dilema pri tumaenju istih, kao pomono

sredstvo primjenjuje kriterijume iz pravne tekovine (Acquis), to ukljuuje uredbe i smjernice

Evropske unije, ali i odluke EK, odluke Evropskih sudova i drugih institucija EU.

U tom pravcu, bilo je neophodno donijeti podzakonska akta, kako bi se u potpunosti

obezbijedili uslovi za potpunu harmonizaciju pravila, ali i prakse Agencije sa radom

institucija za zatitu konkurencije zemalja EU.

S tim u vezi, doneena su podzakonska akta kojima se regulie nain, kriterijum i postupak

utvrivanja relevantnog trita, sadraj i nain podnoenja zahtjeva za odobrenje koncentracije,

kao i sadraj i nain podnoenja zahtjeva za pojedinana izuzea sporazuma od zabrane.

Pravilnik o nainu i kriterijumima utvrivanja relevantnog trita (''Sl.

list CG'', br. 18/2013)

Utvreni kriterijumi za odreivanje relevantnog trita su od izuzetnog znaaja u postupcima

sprovoenja Zakona u svakoj od tri (3) komponente: i) zabranjeni sporazumi; ii) zloupotreba

dominantnog poloaja i iii) kontrola koncentracija. Utvrivanje relevantnog trita je i polazna

osnova u svakom od postupaka Agencije i posebno vano u postupcima prilikom utvrivanja

supstitabilnosti odreenih proizvoda i/ili usluga, karakteristika i uobiajnih svojstava robe.

Teritorijalno razgranienje je takoe od izuzetnog znaaja i Pravilnik omoguava utvrivanje

ireg i ueg relevantnog trita, pri emu isto moe biti od presudnog uticaja na odluivanje o

postojanju ili nepostojanju povrede Zakona, te moguim efektima takvog postupanja na trenutnu

ili projektovanu strukturu trita. U navedenom smislu, predvieni kriterijumi za utvrivanje

relevantnog trita su utvreni u skladu sa praksom Evropske komisije i tzv. SSNIP testa, koji je

u primjeni u svim tijelima za zatitu konkurencije u Evropskoj uniji. Pravilnik obezbjeuje uslove

za ocjenu supstitabilnosti sa stanovita kupca i sa stanovita prodavca i predstavlja osnov za

utvrivanje trinog udjela uesnika u okviru jednog definisanog relevantnog trita.

Izvjetaj o radu za 2016. godinu 13

Pravilnik o obliku i sadrini slubene legitimacije ovlaenih lica i

posebnog ovlaenja za vrenje uvida (''Sl. list CG'', br. 18/2013)

Ovim pravilnikom propisuje se oblik i sadrina slubene legitimacije ovlaenih lica Agencije za

zatitu konkurencije, kao i posebnog ovlaenja za vrenje uvida kojim se legitimiu ostala lica

Agencije. Ovlaena lica Agencije za zatitu konkurencije imaju prava i dunosti utvrene

Zakonom o zatiti konkurencije.

Uputstvo o sadraju i nainu podnoenja zahtjeva za izdavanje

odobrenja za sprovoenje koncentracije (''Sl. list CG'', br. 18/2013)

Predmetno uputstvo je doneeno u pravcu odreivanja dokumentacije i informacija koje su

neophodne Agenciji, a u cilju ocjene ispunjenosti uslova za izdavanje odobrenja za sprovoenje

koncentracije izmeu privrednih subjekata na tritu. U tom smislu je i teret dokazivanja svih

uslova iz Zakona za izdavanje odobrenja za sprovoenje koncentracije, kao i dostavljanje

neophodnih dokaznih materijala i informacija, iskljuivo na podnosiocima zahtjeva. Uputstvom

se naroito zahtijeva dostavljanje bliih informacija i podataka koji se tiu planirane transkacije,

objanjenje funkcionisanja procesa proizvodnje, nabavke i distribucije, kao i procjena efekata

sprovoenja koncentracije na samu strukturu trita i potroae u Crnoj Gori, a to treba da

omogui slubenim licima Agencije da sagledaju sve potencijalne rizike, kako na tritu na koje

se primarno odnosi koncentracija, tako i na drugim povezanim tritima.

Pravilnik o sadraju i nainu podnoenja zahtjeva za pojedinano

izuzee sporazuma od zabrane (''Sl. list CG'', br. 18/2013)

Pravilnikom se propisuje sadraj i nain podnoenja zahtjeva za pojedinano izuzee sporazuma

od zabrane, koji za cilj ili posljedicu imaju ili mogu imati sprijeavanje, ograniavanje ili

naruavanje konkurencije na relevantnom tritu. Pravilnik je od izuzetnog znaaja za privredne

subjekte, budui da odreuje dokumentaciju i podatke koje uesnici u sporazumu moraju

dostaviti Agenciji radi izvrenja ocjene pojedinanog sporazuma i mogueg izuzea od zabrane.

Pravilnik odreuje vrste podataka i informacija, kao i objanjenje neophodnosti ugovaranja

predmetnog posla na opisani nain, koji moraju biti uinjeni dostupnim Agenciji, sa ciljem valjane

i potpune ocjene pojedinanog sporazuma podnijetog na izuzee od zabrane. Zahtjevi postavljeni

pred privredne subjekte, u smislu tereta dokazivanja, su izvedeni iz prakse Evropske komisije

prije usvajanja i stupanja na snagu Regulative 1/2003, kao i zemalja lanica u kojima je zadran

institut pojedinanog izuzea sporazuma od zabrane.

Pravilnik takoe utvruje dokumentaciju i informacije koje uesnici potencijalnog zabranjenog

sporazuma moraju dostaviti Agenciji, uz jasan i potpun poslovni, pravni i ekonomski okvir ciljeva

sporazuma, a u pravcu ocjene Agencije da li isti ispunjava sve uslove iz Zakona za pojedinana

izuzea od zabrane.

14 Izvjetaj o radu za 2016. godinu

U toku daljih aktivnosti na ovom planu, usvojena su i stupila na snagu najvanija podzakonska

akta kojima se reguliu uslovi za grupno izuzee od zabrane odreene kategorije sporazuma

vertikalnih, horizontalnih o istraivanju i razvoju i specijalizaciji, kao i grupno izuzee sporazuma

o distribuciji rezervnih djelova za motorna vozila i servisiranje.

Predmetnim podzakonskim aktima se odreuju uslovi koje horizontalni sporazumi izmeu

konkurenata i potencijalnih konkurenata, odnosno vertikalni sporazumi privrednih subjekata

mogu sadrati, te ogranienja i uslove koje sporazumi ne smiju sadrati, kako bi se ostvarili svi

zahtjevi za izuzee od zabrane u skladu sa Zakonom i Uredbom.

Donoenje predmetnih uredbi bilo je neophodno i u postupku usklaivanja regulatornog

okvira u Crnoj Gori sa EU acquis communautaire.

U tom pravcu, donijeto je ukupno sedam (7) uredbi za ije je sprovoenje nadlena Agencija, i to:

Uredba o grupnom izuzeu od zabrane horizontalnih sporazuma o

specijalizaciji (Sl. list CG, br. 13/2014)

Uredba je donijeta radi usklaivanja regulatornog okvira u Crnoj Gori sa EU acquis

communautaire i, u tom smislu, ista obezbjeuje potpunu usklaenost sa Uredbom Komisije EU

br. 1218/2010 od 14. decembra 2010. godine o primjeni l. 101 (3) UoEZ od 1. januara 2011.

godine. Uredbom se odreuju uslovi koje horizontalni sporazumi o specijalizaciji izmeu

konkurenata i potencijalnih konkurenata mogu sadrati, odnosno ogranienja i uslovi koje

sporazumi ne smiju sadrati, kako bi se ostvarili svi zahtjevi za izuzee od zabrane u skladu sa

Zakonom i ovom Uredbom.

Uredba o grupnom izuzeu od zabrane sporazuma o distribuciji

rezervnih djelova i servisiranju motornih vozila (Sl. list CG, br.

13/2014)

Uredba je donijeta u postupku usklaivanja regulatornog okvira u Crnoj Gori sa EU acquis

communautaire. U tom smislu, ista obezbjeuje potpunu usklaenost sa Regulativom Komisije EU

br. 461/2010 od 27. maja 2010. godine o primjeni l. 101(3) UoEZ na kategorije vertikalnih

sporazuma i usaglaene prakse u sektoru motornih vozila od 1. juna 2010. godine. Uredbom se

odreuju uslovi koje sporazumi izmeu uesnika na tritu motornih vozila, a prije svega

proizvodnje, prometa, distribucije i prodaje rezervnih djelova i usluge servisiranja i odravanja

moraju ispuniti, kako bi obezbijedili izuzee od zabrane u skladu sa Zakonom, Uredbom o

grupnom izuzeu vertikalnih sporazuma od zabrane i ovom uredbom. Cilj uredbe jeste

obezbjeivanje uslova za razvoj konkurencije na tritu prometa rezervnih djelova i pruanja

usluge opravke i odravanja motornih vozila, a sa ciljem obezbjeivanja dostupnosti rezervnih

djelova nezavisnim i ovlaenim distributerima i serviserima.

Izvjetaj o radu za 2016. godinu 15

Uredba o grupnom izuzeu od zabrane horizontalnih sporazuma o

istraivanju i razvoju (Sl. list CG, br. 13/2014)

Donoenje Uredbe je ocijenjeno u postupku usklaivanja regulatornog okvira u Crnoj Gori sa EU

acquis communautaire. Predmetna Uredba obezbjeuje potpunu usklaenost, naroito sa

Uredbom Komisije EU br. 1217/2010 od 14. decembra 2010. godine o primjeni l. 101(3) UoEZ

od 1. januara 2011. godine. Uredbom se odreuju uslovi koje horizontalni sporazumi izmeu

konkurenata i potencijalnih konkurenata mogu sadrati, odnosno ogranienja i uslovi koje

sporazumi ne smiju sadrati, kako bi ostvarili sve zahtjeve za izuzee od zabrane u skladu sa

Zakonom i ovom Uredbom. Uredba u najveoj mjeri omoguava i stimulie zajedniko ulaganje u

osnivanje i funkcionisanje novog uesnika na tritu sa ciljem istraivanja i razvoja ili sinergije

procesa izmeu dva ili vie nezavisnih uesnika na tritu.

Uredba o grupnom izuzeu vertikalnih sporazuma od zabrane (Sl. list

CG, br. 13/2014)

Obaveza donoenja ove Uredbe je ocijenjena neophodnom radi usklaivanja regulatornog okvira

u Crnoj Gori sa pravom EU. Uredba obezbjeuje potpunu usklaenost, naroito sa Uredbom

Komisije br. 330/2010 od 20. aprila 2010. godine o primjeni l. 101 (3) UoEZ na kategorije

vertikalnih sporazuma od 1. juna 2010. godine. Uredba je takoe u potpunosti usklaena i sa

Smjernicama EK za ogranienja u vertikalnim sporazumima od 19. maja 2010. godine. Uredbom

se odreuju uslovi koje vertikalni sporazumi izmeu uesnika na tritu mogu sadrati, odnosno

ogranienja i uslovi koje sporazumi ne smiju sadrati, kako bi ostvarili sve zahtjeve za izuzee od

zabrane u skladu sa Zakonom i ovom Uredbom. Uredba predvia naroito zabranjene klauzule

koje ne mogu biti predmet vertikalnog sporazuma, odnosno koje mogu biti predmet samo

pojedinanog zahtjeva za izuzee i ocjene Agencije u skladu sa Zakonom i podzakonskim aktima

i, s tim u vezi, definie posebne vrste ogranienja koje vertikalni sporazumi mogu sadrati.

Uredba o uslovima, postupku i kriterijumima za grupno izuzee od

zabrane sporazuma u sektoru osiguranja (Sl. list CG, broj 52/2014)

Donoenje ove uredbe je ocijenjeno neophodnim u postupku usklaivanja regulatornog okvira u

Crnoj Gori sa EU acquis communautaire. Uredba obezbjeuje potpunu usklaenost sa Uredbom

Komisije EU br. 267/2010 od 24. marta 2010. godine o primjeni l. 101(3) UoEZ na kategorije

sporazuma, odluka i usaglaene prakse u sektoru osiguranja. Donoenje ove uredbe je ocijenjeno

neophodnim radi utvrivanja uslova za grupno izuzee od zabrane odreene vrste sporazuma u

sektoru osiguranja, odnosno u cilju obezbjeivanja valjanog funkcionisanja finansijskog trita

osiguranja u svemu u skladu sa odredbama Zakona o osiguranju, ali i u skladu sa optim

odredbama Zakona.

16 Izvjetaj o radu za 2016. godinu

Uredba o grupnom izuzeu od zabrane sporazuma o prenosu

tehnologije (Sl. list CG, br. 59/2014)

Donoenje ove Uredbe je ocijenjeno neophodnim u postupku usklaivanja regulatornog okvira u

Crnoj Gori sa EU acquis communautaire. Uredbom se, u tom smislu, obezbjeuje potpuna

usklaenost sa Regulativom EK br. 316/2014 od 21.03.2014. godine, odnosno odreuju uslovi

koje sporazumi o prenosu tehnologije mogu sadrati, odnosno ogranienja i uslovi koje

sporazumi ne smiju sadrati, kako bi ispunili sve zahtjeve za izuzee od zabrane u skladu sa

Zakonom i ovom Uredbom.

Ugovori o prenosu tehnologije se prije svega odnose na licenciranje prava na korienje

tehnolokih rjeenja i zatienih prava vlasnika licence. U najveem broju sluajeva, ova vrsta

sporazuma doprinosi unaprijeenju konkurencije i umanjuje rizike i trokove u sluaju

postojanja paralelnog istraivanja i razvoja vie supstitabilnih proizvoda. Ovakvi sporazumi

generalno imaju ekonomsku opravdanost, prije svega na osnovu oekivane efikasnosti i ulaganja

u razvoj nove tehnologije, podsticaj unaprijeenja postojeih tehnolokih rjeenja i poveanja

konkurencije meu uesnicima na tritu.

Uredba o grupnom izuzeu od zabrane sporazuma u drumskom,

eljeznikom i saobraaju u unutranjim vodama i sporazuma o

konzorcijumu u linijskom pomorskom saobraaju (Sl. list CG, br.

59/2014)

Donoenje predmetne Uredbe je ocijenjeno neophodnim u postupku usklaivanja regulatornog

okvira u Crnoj Gori sa EU acquis communautaire, kojom se obezbjeuje potpuna usklaenost sa

Regulativom Komisije EU br. 246/2009 od 26.02.2009. godine, a kojom se ureuje primjena lana

101 (3) UoEZ na kategorije sporazuma pomorskih kompanija u linijskom pomorskom saobraaju,

kao i sa Regulativom br. 169/2009 od 26.02.2009. godine. Istom se ureuje primjena lana 101

(3) UoEZ i pravila o zatiti konkurencije na kategorije sporazuma o prevozu u drumskom,

eljeznikom i saobraaju unutranjim vodenim putevima. Uredbom se takoe odreuju uslovi

koje sporazumi izmeu uesnika na tritu drumskog, eljeznikog i saobraaja vodenim

(unutranjim i meunarodnim putevima) mogu sadrati, odnosno ogranienja i uslovi koje

sporazumi ne smiju sadrati, kako bi uspunili sve zahtjeve za izuzee od zabrane u skladu sa

Zakonom i ovom Uredbom.

U postupku pripreme podzakonskih akata, Agencija je imala znaajnu podrku od strane

Evropske komisije. Uz pomo i pod nadzorom eksperata Evropske komisije, pripremljene su i sve

uredbe, pravilnici i uputstva, to u najveoj mjeri obezbjeuje buduu, potpunu usaglaenost sa

regulatornim okvirom Evropske unije.

U daljem radu, kroz projekte koje finansira Evropska unija (Usklaivanje zakonodavnog

okvira sa EU acquis u oblasti direktive o uslugama i konkurencije), Agencija e biti

angaovana na pripremi i drugih optih akata, kojim e se obezbijediti mogunost uesnicima na

tritu da imaju potpunu pravnu predvidljivost u svemu i u skladu sa smjernicama na snazi u

Evropskoj uniji.

Izvjetaj o radu za 2016. godinu 17

3. AGENCIJA ZA ZATITU KONKURENCIJE

U skladu sa odredbama Zakona o zatiti konkurencije osnovana je Agencija za zatitu

konkurencije, kao institucija sa javnim ovlaenjima, koja samostalno i nezavisno obavlja

poslove u okviru djelokruga i nadlenosti utvrenih Zakonom, a koja kroz godinji izvjetaj za

svoj rad odgovara Vladi i Skuptini Crne Gore.

Agencija je otpoela sa radom danom upisa u Centralni registar privrednih subjekata Poreske

uprave (08.02.2013.godine).

Rad Agencije usmjeren je na aktivnosti kojima ona, u skladu sa zakonskim ovlaenjima,

raspoloivim ljudskim i materijalnim resursima, kontrolie ponaanje uesnika na tritu, sa

zadatkom da onemogui postupanja istih u smislu ograniavanja slobodne konkurencije.

U nadlenosti Agencije, a u skladu sa odredbama Zakona o zatiti konkurencije, primarno

spadaju: utvrivanje zabranjenih sporazuma izmeu uesnika na tritu, te odreivanje

mjera, uslova i rokova za otklanjanje negativnih posljedica zabranjenih sporazuma;

utvrivanje zloupotrebe dominantnog poloaja i zabrana svakog postupanja koje dovodi

do zloupotrebe, odreivanje mjera, uslova i rokova za otklanjanje negativnih posljedica

takvog postupanja, kao i ocjena doputenosti koncentracija preduzetnika.

3.1. Organizaciona struktura Agencije

Unutranja organizacija i nain poslovanja, opta akta Agencije, kao i druga pitanja znaajna za

rad ove institucije blie su ureena Statutom Agencije. Na prava i obaveze zaposlenih u

Agenciji primjenjuju se propisi kojima se ureuju poloaj i zarade dravnih slubenika i

namjetenika.

Radom Agencije rukovodi direktor, koji ima svog zamjenika, a koje na predlog Ministarstva

ekonomije imenuje Vlada Crne Gore. Uslovi za imenovanje i trajanje mandata, kao i djelokrug

njihovog rada, precizirani su odredbama Zakona o zatiti konkurencije.

Agencija je funkcionalno nezavisna institucija, koja sve odluke donosi samostalno i na osnovu

sprovedenih postupaka u skladu sa Zakonom o zatiti konkurencije i Zakonom o optem

upravnom postupku. Meutim, Agencija nema finansijsku nezavisnost, budui da se finansira

iz Budeta Crne Gore, te da je Finansijski plan ove institucije predmet prethodnog odobrenja od

strane Ministarstva finansija i Vlade Crne Gore. S tim u vezi, Agencija nema ni mogunost

raspolaganja sopstvenim prihodima, te se cjelokupan iznos sredstava, ostvaren tokom

kalendarske godine po ovom osnovu, prenosi Budetu Crne Gore.

18 Izvjetaj o radu za 2016. godinu

Svi propisi o zatiti konkurencije, pored obaveznog objavljivanja u Slubenom listu Crne Gore,

objavljuju se i na internet stranici Agencije www.azzk.me.

Osiguravajui transparentnost u radu, na internet stranici objavljuju se i sve izreke konanih

odluka Agencije (rjeenja i zakljuci), miljenja, javni pozivi i ostala akta, kao i saoptenja za

medije.

Prilikom ocjene potencijala Agencije, kao jedan od vanijih uslova predstavlja i dovoljan broj

kvalifikovanog kadra, koji bi garantovao nesmetano funkcionisanje ove institucije. Da bi se

izvrili zadaci koji su postavljeni pred ovu Agenciju, pored unaprijeenja zakonske regulative,

potrebno je i kadrovsko jaanje u dijelu specifinih oblasti primjene zakona.

Za razliku od sektorskih regulatora (koji nadziru i reguliu poslovanje u samo jednom

privrednom sektoru), koji imaju i po vie desetina zaposlenih slubenih i ovlaenih lica, u

Agenciji na najsloenijim poslovima metoda istraivanja konkurencije - ispitnih i istranih radnji,

te utvrivanja povreda konkurencije i odobravanja koncentracija u svim privrednim sektorima,

angaovano je svega sedam (7) izvrilaca.

Pravilnikom o unutranjoj organizaciji i sistematizaciji radnih mjesta, u cilju efikasnijeg i

efektivnijeg ostvarivanja procesa rada, organizovani su poslovi u okviru organizacionih jedinica,

i to: Sektora za procjenu koncentracija, utvrivanje zabranjenih sporazuma i zloupotrebe

dominantnog poloaja i Slubi za opte poslove i finansije.

Poslovi u okviru Sektora odnose se na: praenje i analiziranje uslova konkurencije na tritu i

tritima pojedinih definisanih privrednih sektora; utvrivanje metoda istraivanja

konkurencije; rjeavanje u postupku izuzea od zabrane pojedinih sporazuma;predlaganje mjera

prema uesnicima i udruenjima uesnika za uinjene povrede konkurencije ili radi njihovog

sprijeavanja, prestanka ve nastale povrede i otklanjanja tetnih posljedica po uesnike i

potroae; pripremanje miljenja o primjeni propisa u oblasti zatite konkurencije; pripremanje

strune osnove za izradu nacrta zakona i podzakonskih akata iz oblasti zatite konkurencije;

rjeavanje u postupku procjene koncentracija; utvrivanje zloupotrebe dominantnog poloaja

odreenih uesnika na tritu; utvrivanje zabranjenih sporazuma; pripremanje zahtjeva za

pokretanje prekrajnog postupka nadlenom organu i/ili izdavanja prekrajnih naloga u skladu

sa zakonom kojim se ureuje prekraj; pripremanje miljenja u vezi sa vaeim propisima koji

utiu ili mogu uticati na konkurenciju i o tome obavjetavanje javnosti; izrade sektorskih analiza;

prikupljanja, obrade i analiziranja podataka znaajnih za utvrivanje injenica u postupku zatite

konkurencije i u tom cilju po potrebi vrenja neposrednog uvida kod stranke ili drugog uesnika

u postupku; saradnju sa meunarodnim organizacijama, mreama i institucijama koje se bave

zatitom konkurencije; uspostavljanju i odravanju regionalne saradnje; pripremanje izvjetaja,

protokola, sporazuma, memoranduma i meunarodnih dokumenata o saradnji sa meunarodnim

institucijama; praenje propisa i primjenu prakse EU u oblasti zatite konkurencije; pripremanje

i izradu strategija, projekata, sektorskih analiza, programa i izvjetaja o radu Agencije u dijelu

poslova Sektora; kontrole sprovoenja mjera naloenih rjeenjem; objavljivanje statistikih

podataka, praenje i analiziranje uslova konkurencije na tritu regulisanih sektora, IT sektora,

medija i oglaavanja, naroito praenja promjena regulatornog okvira na definisanim tritima,

Izvjetaj o radu za 2016. godinu 19

analiza uslova konkurencije, primjedbi uesnika na tritu i korisnika usluga, saradnju sa

nadlenim organima i organizacijama koji vre nadzor nad izvrenjem uslunih djelatnosti na

teritoriji Crne Gore, strukovnim i drugim profesionalnim udruenjima kojima se vri regulisanje

uslova obavljanja odreenih djelatnosti, Centralnom bankom, Agencijom za nadzor osiguranja;

CALIMS i FZOCG na planu utvrivanja mjera i akata nadlenih organa kojima se moe ograniiti

konkurencija, odnosno istraivanju mjera, akata i radnji uesnika na definisanim tritima kojima

se vri povreda konkurencije, naroito praenja promjena regulatornog okvira na definisanim

tritima, analiza uslova konkurencije, primjedbi uesnika na tritu i korisnika usluga,

napraenje i analiziranje uslova konkurencije na finansijskom tritu, tritu zdravstva,

slobodnih profesija i ostalih usluga i u okviru tih oblasti,odravanje saradnje sa nadlenim

organima i organizacijama na planu obezbjeivanja nesmetanog razvoja trita, te sprijeavanja

ogranienja konkurencije aktima tih organa; vrenje stalnih analiza na tritu maloprodaje cijena,

komercijalne politike, uslova nabavke i dostupnosti proizvoda krajnjim potroaima, te

pokretanje postupka analize trita, a koje se odnose na praenje i analiziranje uslova

konkurencije na tritu graevinarstva, rudarstva, turizma, saobraaja, prehrambene industrije i

kune hemije, a naroito praenja promjena na definisanim tritima, analiza uslova

konkurencije, primjedbi uesnika na tritu i korisnika usluga, kao i vrenje drugih poslova u

skladu sa zakonom.

Nadlenosti Sektora razvrstane su u tri (3) odsjeka, i to:

Odsjek za zatitu konkurencije na regulisanim tritima u sektoru elektronskih

komunikacija, informacionih tehnologija i medija;

Odsjek za zatitu konkurencije finansijskog trita, zdravstva, slobodnih profesija

i ostalih usluga;

Odsjek za zatitu konkurencije na tritu energetike, graevinarstva, umarstva,

rudarstva, turizma, saobraaja, poljoprivrede i hemijskih proizvoda.

U Sektoru su sistematizovana radna mjesta za 16 izvrilaca, i to: 6 u Odsjeku na regulisanim

tritima elektronskih komunikacija, informacionih tehnologija i medija; 5 u Odsjeku za

finansijsko trite, zdravstvo, slobodne profesije i ostale usluge; i 5 u Odsjeku za trite

energetike, graevinarstva, umarstva, rudarstva, turizma, saobraaja, poljoprivrede i hemijskih

proizvoda.

U Slubi za opte poslove i finansije obavljaju se poslovi koji se odnose na izradu optih akata

Agencije; pripremu i objedinjavanje programa, planova rada i izvjetaja o radu Agencije;

pripremu pojedinanih akata o ostvarivanju prava iz radnih odnosa zaposlenih; pripremu akata

za obraun zarada, naknada i drugih primanja zaposlenih; pripremu i zakljuivanje ugovora sa

fizikim i pravnim licima; voenje personalne evidencije; druge organizacione, pravne,

materijalno-finansijske poslove, a posebno pripremu i izvrenje predrauna sredstava; izradu

finansijskog plana; blagovremeno i namjensko korienje sredstava za namjene predviene

budetom i finansijskim planom; voenje poslovnih knjiga; izradu periodinih obrauna i

zavrnih rauna; izradu finansijskih iskaza i dostavljanje Dravnom trezoru; blagajniko

poslovanje; knjigovodstvene poslove; ovjeravanje tanosti i punovanosti plaanja dravnim

novcem; javne nabavke; kancelarijske i pomone poslove i druge poslove u skladu sa propisima.

20 Izvjetaj o radu za 2016. godinu

U ovoj Slubi su sistematizovana radna mjesta za 9 izvrilaca.

Van organizacionih jedinica obavljaju se poslovi Samostalnog savjetnika I za poslove PR i

saradnje sa domaim i meunarodnim medijima i Samostalnog savjetnika III za poslove

saradnje sa nevladinim organizacijama.

Imajui u vidu navedeno, a naroito cijenei potrebu razvoja administrativnog kapaciteta radi

adekvatnog i potpunog sprovoenja Zakona o zatiti konkurencije i ispunjenja predvienih

obaveza Crne Gore u skladu sa Sporazumom o stabilizaciji i pridruivanju, Agencija nalazi da je

predvieni broj ovlaenih slubenih lica minimalan za obavljanje povjerenih nadlenosti,

te da e u narednim godinama biti potreban i dodatni broj izvrilaca, angaovanih na

rjeavanju zahtjevnih postupaka povreda konkurencije.

Popuna sistematizovanih radnih mjesta u narednom periodu vrie se postepeno, polazei od

prioriteta, te saglasnosti Ministarstva finansija i budetski opredijeljenih sredstava za ove

namjene.

Zaposleni u Agenciji za zatitu konkurencije

Kvalifikacija Pravnici Ekonomisti Ostali Ukupno

1. VSS 4 7 1 12

2. SSS 2 2

Ukupno 4 7 3 14

Tabela 1: Kvalifikaciona struktura zaposlenih u Agenciji, stanje 31.12.2016. godine

Zaposleni u Agenciji za zatitu konkurencije

Naziv sektora VSS

SSS Ukupno Pravnici Ekonomisti Ostali

Direktor 1 1

Odjeljenje za procjenu

koncentracija,

utvrivanje zabranjenih

sporazuma i zloupotrebe

dominantnog poloaja

4 5 9

Sluba za opte poslove i

finansije 1 1 2 4

Ukupno 4 7 1 2 14

Tabela 2: Broj zaposlenih u Agenciji po organizacionim jedinicama, stanje 31.12.2016.godine

Izvjetaj o radu za 2016. godinu 21

Uporeujui se sa pokazateljima tijela za zatitu konkurencije, primarno u zemljama okruenja,

u odnosu na broj zaposlenih, naa institucija sa svega sedam (7) zaposlenih u radu na

sluajevima spada u najmanje takve vrste, te se u tom smislu ni priblino ne moemo uporeivati

sa bilo kojom od ovih institucija.

Grafikon 1: Broj zaposlenih u tijelima za zatitu konkurencije u regionu

0

5

10

15

20

25

30

35

40

45

50

SRB HRV BIH MKD SLO CG

4850

2827

30

13

26

30

11 12

20

7

Ukupno zaposlenih Zaposleni na sluajevima

22 Izvjetaj o radu za 2016. godinu

EMATSKI PRIKAZ UNUTRANJE ORGANIZACIJE I

SISTEMATIZACIJE AGENCIJE ZA ZATITU KONKURENCIJE

PO NOVOM PRAVILNIKU O ORGANIZACIJI I SISTEMATIZACIJI

Izvjetaj o radu za 2016. godinu 23

3.2. Interna akta Agencije za zatitu konkurencije

Od dana osnivanja, Agencija je usvojila sljedea interna akta:

Statut

Na osnovu lana 20 stav 4 Zakona, uz saglasnost Vlade Crne Gore, doneen je Statut Agencije za

zatitu konkurencije. Statut je objavljen u Slubenom listu Crne Gore br. 10/13 i stupio na

snagu dana 26.02.2013. godine.

Statutom se ureuje unutranja organizacija, nadlenosti i djelokrug poslova Agencije, nain i

postupak odluivanja, donoenje i objavljivanje optih akata i druga pitanja koja su od znaaja za

rad ove institucije.

Tarifnik o visini naknada koje se plaaju u postupku pred Agencijom za

zatitu konkurencije

Na osnovu lana 24 stav 3 Zakona, a uz saglasnost Vlade Crne Gore, Agencija je donijela Tarifnik

o visini naknada koje se plaaju u postupku pred Agencijom za zatitu konkurencije. Tarifnik je

objavljen u Slubenom listu Crne Gore br. 14/13 i stupio na snagu dana 23.03.2013.

godine.

Finansijski plan

Vlada Crne Gore dala je saglasnost na Finansijski plan Agencije za zatitu konkurencije za 2014.,

2015., 2016. i 2017. godinu.

Pravilnik o unutranjoj sistematizaciji i organizaciji

Vlada Crne Gore je dala saglasnost za donoenje Pravilnika o unutranjoj organizaciji i

sistematizaciji radnih mjesta Agencije za zatitu konkurencije. Isti je stupio na snagu u aprilu

2016. godine.

Knjiga procedura

Vlada Crne Gore je donijela Zakljuak broj 06-27/3 od 21.juna 2012. godine, kojim se zaduuju

svi korisnici budeta da donesu Knjige procedura, za sve poslovne procese. U skladu sa tim, kao i

http://www.azzk.me/1/doc/Statut_Agencije_za_zastitu_konkurencije.pdfhttp://www.azzk.me/1/doc/Statut_Agencije_za_zastitu_konkurencije.pdfhttp://www.azzk.me/1/doc/tarifnik/Tarifnik%20AZZK.pdfhttp://www.azzk.me/1/doc/tarifnik/Tarifnik%20AZZK.pdfhttp://www.azzk.me/1/doc/tarifnik/Tarifnik%20AZZK.pdfhttp://www.azzk.me/1/doc/tarifnik/Tarifnik%20AZZK.pdf

24 Izvjetaj o radu za 2016. godinu

u cilju formalizacije okvira za Finansijsko upravljanje i kontrolu (FMC), direktor Agencije je u junu

2013. godine donio Knjigu procedura Agencije za zatitu konkurencije.

Knjiga procedura predstavlja skup pravila i procedura, ukljuujui i opis radnih mjesta, koji

objanjavaju rad finansijskog poslovanja u Agenciji. Interna pravila i procedure su ivi

dokumenti koji se mogu objavljivati u fazama, te se iste redovno auriraju u okviru Knjige

procedura Agencije. Korienje internih pravila i procedura, navedenih u nastavku teksta,

odobrava Direktor Agencije i neophodno je da ih koriste svi rukovodioci i zaposleni kao osnovu

za finansijsko upravljanje i kontrolu:

Interno uputstvo za sprovoenje javnih nabavki,

Interno uputstvo za izradu i donoenje budeta Agencije za zatitu

konkurencije,

Interno pravilo za obrazovanje radne grupe ili drugog oblika rada, nain

obrazovanja radnog tima i isplate naknada Agencije za zatitu konkurencije,

Pravilo o radu PR slubenika Agencije za zatitu konkurencije,

Pravilnik o nainu evidentiranja i plaanja ulaznih faktura Agencije za zatitu

konkurencije,

Pravilnik o nainu pripreme obrauna plata Agencije za zatitu konkurencije,

Interni pravilnik za procedure za pripremu finansijskog izvjetaja Agencije za

zatitu konkurencije,

Kuni red Agencije za zatitu konkurencije,

Interno pravilo o postupku odobravanja slubenog putovanja Agencije za

zatitu konkurencije,

Uputstvo o prijemu graana,

Organizacija finansijsko-raunovodstvenih poslova u Agenciji za zatitu

konkurencije sa opisom radnih mjesta,

Pravilnik o vrsti i nainu finansijskog praenja,

Interno pravilo za korienje mobilnih telefona na teret Agencije za zatitu

konkurencije,

Interno pravilo o evidentiranju dravne imovine,

Interno pravilo o blagajnikom poslovanju Agencije za zatitu konkurencije,

Interna procedura za potronju goriva za korienje slubenih vozila Agencije

za zatitu konkurencije,

Interno pravilo za izradu internih akata koja se primjenjuju u Agenciji za

zatitu konkurencije,

Interno pravilo o postupku odobravanja strunog usavravanja,

Izvjetaj o radu za 2016. godinu 25

Interno pravilo o postupku primjene Zakona o slobodnom pristupu informa-

cijama u Agenciji za zatitu konkurencije,

Pravilnik o uslovima i nainu korienja slubenih vozila Agencije za zatitu

konkurencije,

Pravila obrade i zatite podataka o linosti.

Plan javnih nabavki

Na osnovu lana 38 Zakona o javnim nabavkama ("Sl. list CG" broj 42/11), doneen je u januaru

2016. godine Plan javnih nabavki, dok je prva izmjena doneena u martu 2016. godine, a u

septembru iste godine druga izmjena Plana javnih nabavki za 2016. godinu.

Etiki kodeks

Na osnovu lana 16 taka 6 Statuta, doneen je u junu 2013. godine Etiki kodeks Agencije.

Etikim kodeksom ureuju se pravila ponaanja i etiki standardi zaposlenih.

Pravilnik o slobodnom pristupu informacijama

Na osnovu lana 11 Zakona o slobodnom pristupu informacijama ("Sl. list CG" broj 44/12), u junu

mjesecu 2013. godine doneen je Vodi za pristup informacijama u posjedu Agencije za zatitu

konkurencije.

Plan integriteta

Decembra 2013., decembra 2014. godine i marta 2016. godine, a na osnovu lana 68 Zakona o

dravnim slubenicima i namjetenicima ("Sl. list Crne Gore" br. 39/11, 50/11 i 66/12), direktor

Agencije donio je Odluku kojom se usvaja Plan integriteta za 2014., 2015. odnosno za 2016.

godinu, a u skladu sa smjernicama organa uprave nadlenog za antikorupcijske poslove. Planom

integriteta identifikuju se radna mjesta posebno izloena riziku, odabrani rizici koji se odnose na

ta radna mjesta, te odgovarajui faktori rizika, postojee mjere kontrole kod onih radnih mjesta

gdje je procijenjeno da mjere kontrole nijesu savladale, tj. eliminisale rizik, pristupa se unoenju

mjera za otklanjanje preostalog rizika, a zatim i odgovornog lica i roka realizacije navedenih

mjera.

26 Izvjetaj o radu za 2016. godinu

Izvjetaj o radu

Skuptina Crne Gore, na sjednici odranoj 28.07.2016. godine, usvojila je Izvjetaj o radu

Agencije za zatitu konkurencije za 2015. godinu. Isti je usvojen i od strane Vlade Crne Gore,

na sjednici od 28.04.2016. godine. Izvjetaj je objavljen na internet stranici Agencije.

Obavjetenje o nainu podnoenja i sadrini inicijative, odnosno

informacije za ispitivanje povrede konkurencije pred Agencijom za

zatitu konkurencije

Obavjetenje o nainu podnoenja i sadrini inicijative, odnosno informacije za ispitivanje

povrede konkurencije pred Agencijom za zatitu konkurencije , takoe dostupno na web

sajtu Agencije, namijenjeno je obavjetenju svih zainteresovanih o nainu i sadrini podnoenja

inicijative, odnosno informacije za ispitivanje povrede konkurencije pred Agencijom, shodno

odredbama Zakona.

Inicijativu, odnosno informaciju za ispitivanje povrede konkurencije (u daljem tekstu

inicijativa) u skladu sa odredbama lana 28 Zakona, mogu podnijeti sva lica koja su u posjedu

informacija, dokumenata i drugih podataka, koji osnovano ukazuju da je izvrena radnja kojom

se vri povreda odredaba Zakona. Obavjetenje takoe sadri listu podataka koje inicijativa treba,

kao i podataka koje inicijativa moe da sadri.

Obavjetenje o zatiti povjerljivih poslovnih podataka u postupku pred

Agencijom za zatitu konkurencije

Svi uesnici na tritu Crne Gore mogu pred Agencijom u postupcima koji se vode po zahtjevu

stranke, kao i postupcima koje Agencija vodi po slubenoj dunosti, postavljati zahtjeve o zatiti

podataka i/ili izvora podataka sadranih u zahtjevu, odnosno u dokumentaciji ili informacijama

koje uesnici na tritu dostave ili na drugi nain uine dostupnim Agenciji.

S tim u vezi, doneeno je Obavjetenje o zatiti povjerljivih poslovnih podataka u postupku

pred Agencijom za zatitu konkurencije, koje je izdato sa ciljem obezbjeivanja ekonominosti

i efikasnosti postupka, zatite svih stranaka u postupcima pred Agencijom, javnog interesa, kao i

treih lica koja mogu imati pravnog interesa u postupku koji se pred Agencijom vodi u skladu sa

Zakonom.

Izvjetaj o radu za 2016. godinu 27

Registar rizika Agencije za zatitu konkurencije

Upravljanje rizicima predstavlja zakonsku obavezu budetskih jedinica, predvienu lanom 6

stav 1 taka 2 Zakona o sistemu unutranjih finansijskih kontrola u javnom sektoru (Sl. list Crne

Gore, br. 73/08, 20/11 i 30/12). Finansijsko upravljanje i kontrola (FMC) je dio sistema

unutranjih kontrola, koji utvruje i za koji je odgovoran rukovodilac subjekta, a kojim se,

upravljajui rizicima, obezbjeuje razumna uvjerenost da e se u ostvarivanju ciljeva subjekta,

budetska i druga sredstva koristiti pravilno, ekonomino, efikasno i efektivno.

Prema vaeoj zakonskoj regulativi, Agencija za zatitu konkurencije je odgovorna za adekvatno

i efikasno finansijsko upravljanje koje e omoguiti pouzdan sistem finansijske kontrole, a na taj

nain i efektivno izvrenje funkcija ove institucije, ukljuujui i upravljanje rizicima. Shodno

navedenom, direktor Agencije za zatitu konkurencije je, dana 14.09.2015. godine, donio Regis-

tar rizika Agencije za zatitu konkurencije.

Registar rizika je proces koji se ne zavrava konanim proizvodom ve je potrebno vriti njegov

kontinuiran pregled i auriranje.

Akcioni plan za donoenje seta internih pravila i procedura za

uspostavljanje, sprovoenje i razvoj finansijskog upravljanja i

kontrole u Agenciji za zatitu konkurencije

lanom 14, stav 2 i 3, Zakona o sistemu unutranjih finansijskih kontrola u javnom sektoru (Sl.

list CG, broj 73/08, 20/11 i 30/12) utvreno je da se uspostavljanje finansijskog upravljanja i

kontrola vri na osnovu plana za uspostavljanje finansijskog upravljanja i kontrola i metodologije

za sprovoenje plana koju utvruje rukovodilac subjekta, kao i da nain i postupak uspostavljanja

i sprovoenja sistema finansijskog upravljanja i kontrola utvruje posebnim propisom

Ministarstvo finansija.

Postupajui po istom, direktor Agencije za zatitu konkurencije, dana 15.09.2015. godine, donio

je Akcioni plan za donoenje seta internih pravila i procedura za uspostavljanje,

sprovoenje i razvoj finansijskog upravljanja i kontrola u Agenciji za zatitu konkurencije.

Kadrovski plan

Shodno lanu 148 Zakona o dravnim slubenicima i namjetenicima (Slubeni list CG, br. 39/11

i 50/11, 66/12, 34/14 i 53/14), u cilju upravljanja kadrovima u dravnim organima donosi se

kadrovski plan koji se sastoji od zbirnih i pojedinanih podataka o zaposlenima u dravnim

organima i potreba za novim zapoljavanjem u godini za koju se kadrovski plan donosi.

28 Izvjetaj o radu za 2016. godinu

Direktor Agencije za zatitu konkurencije je, u skladu sa lanom 149 stav 2 Zakona o dravnim

slubenicima i namjetenicima (Slubeni list CG, br. 39/11 i 50/11, 66/12, 34/14 i 53/14), u

januaru 2016. godine donio Kadrovski plan Agencije za zatitu konkurencije za 2016. godinu.

Izvjetaj o radu za 2016. godinu 29

4. FINANSIRANJE AGENCIJE

Budet Agencije, kao Pregled plana prihoda i rashoda, utvren je Budetom Crne Gore za 2016.

godinu.

Finansijski plan Agencije je pripremljen u skladu sa zakljucima i smjernicama Vlade Crne Gore,

uz dosljedno potovanje principa efikasnog i efektivnog korienja svih resursa Agencije, a na

nain koji e omoguiti izvravanje predvienih aktivnosti opredijeljenih Zakonom i ostalom

regulativom.

4.1. Planirane aktivnosti

Pojedinano utvrene pozicije u Finansijskom planu zasnovane su na projekciji prihoda, odnosno

na osnovu ukupno opredijeljenih budetskih sredstava za 2016. godinu i planiranih aktivnosti

Agencije usmjerenih ka ostvarivanju njene osnovne funkcije.

Na osnovu prispjelih zahtjeva i predmeta u radu, te iskustva zemalja u okruenju, a naroito nove

lanice EU Republike Hrvatske, Agencija razumije u potpunosti svoju ulogu na planu ispunjenja

svih obaveza u postupku pregovora o pristupanju Crne Gore EU, naroito cijenei znaaj politike

konkurencije za funkcionisanje jedinstvenog unutranjeg trita EU. U tom smislu, Agencija je, na

osnovu dosadanjih zahtjeva EK, u obavezi da obezbijedi kao minimum, a to su bili i prioriteti u

njenom radu u 2016. godini, izmeu ostalog:

Uestvovanje u dijelu aktivnosti na usaglaavanju zakonodavnog okvira;

Nadzor nad sprovoenjem prakse Evropskih sudova i EK u pojedinanim sluajevima i

primjena u postupcima u Crnoj Gori;

Transparentan rad i potpunu obavijetenost privrednih subjekata i opte populacije o

znaaju i ciljevima politike konkurencije: a) preventivno saradnjom sa drugim organima

i organizacijama u Crnoj Gori (prije svega nezavisna regulatorna tijela), i b) represivno

donoenjem valjanih rjeenja na nadlenost prekrajnih sudova, sa ciljem kanjavanja u

korist Budeta Crne Gore;

Unaprijeenje meunarodne saradnje na planu stvaranja jedinstvene prakse u

postupcima dokazivanja i ocjene dokaza, a u skladu sa zemljama EU i okruenja, i

Poveanje administrativnih kapaciteta Agencije.

S tim u vezi, Agencija je, uzimajui u obzir oekivani dalji razvoj politike konkurencije,

razumijevanja svih nezakonitih radnji i prakse koje postoje na tritu Crne Gore i postupaka u

toku, koji moraju biti predmet posebnog i zahtjevnog postupka dokazivanja i projektovala

potrebu veeg angaovanja sredstava u odnosu na 2016. godinu .

30 Izvjetaj o radu za 2016. godinu

Posebno istiemo da je, u tom pravcu, postupljeno po preporukama sa bilateralnog skrininga

u dijelu jaanja administrativnih kapaciteta Agencije, to je posljednjim Izvjetajem o

napretku ocijenjeno pozitivnim.

Navedene osnovne ciljeve EK kontinuirano sadri u svim svojim izvjetajima o napretku Crne

Gore u ovoj politici u postupku pregovora za pristupanje EU, a to je i direktan zahtjev postavljen

od strane predstavnika EK (politika konkurencije i proirenje).

Svi navedeni ciljevi su projektovani u skladu sa potrebama i veliini sveukupnog trita Crne

Gore, kao i potrebe dosljednog sprovoenja zakonodavnog okvira na snazi u Crnoj Gori na ovom

planu. Ostvarenje navedenih ciljeva e u velikoj mjeri pomoi dalji razvoj ekonomije Crne

Gore, poveati sigurnost za investitore i obezbijediti ispunjenje postavljenih uslova i

zahtjeva EU na planu integracija.

4.2. Izvori finansiranja i struktura prihoda Agencije

Zakonom o zatiti konkurencije (lan 24 stav 1) je utvreno da se sredstva neophodna za rad

Agencije obezbjeuju iz:

naknada koje se plaaju Agenciji,

Budeta Crne Gore, donacija,

kao i ostalih izvora u skladu sa zakonom.

Naknade se utvruju Tarifnikom, koji je donijela Agencija uz saglasnost Vlade Crne Gore. Visina

naknada utvruje se za rjeenja i akte koje izdaje Agencija pojedinim uesnicima na tritu.

Predloena rjeenja u Tarifniku daju mogunost zainteresovanim uesnicima na tritu da, prije

podnoenja odreenog zahtjeva Agenciji, budu upoznati sa nivoom naknada koje e snositi za

izdavanje akata od strane Agencije po njihovom zahtjevu. Naknade se evidentiraju i nalaze na

posebnom raunu kod Centralne banke Crne Gore.

Prihodi po ovom osnovu se ne mogu planirati, polazei od injenice da Agencija ne moe ni

priblino znati koliko e, prije svega, biti podneenih zahtjeva za izdavanje odobrenja za

sprovoenje koncentracije, odnosno koliko e biti promjena vlasnike i upravljake strukture na

tritu tokom godine. Prvenstveno iz tih razloga, sredstva Budeta Crne Gore predstavljaju

glavni, i za sada jedini, izvor finansiranja Agencije , imajui u vidu nepredvidljivost i

nesigurnost finansiranja iz sopstvenih izvora. Naravno, na kraju kalendarske godine, cjelokupan

iznos sredstava ostvaren po ovom osnovu prenosi se Budetu Crne Gore.

Izvjetaj o radu za 2016. godinu 31

5. TRI SEGMENTA POLITIKE ZATITE KONKURENCIJE

U nadlenosti Agencije, a u skladu sa odredbama Zakona o zatiti konkurencije, je pokretanje i

voenje postupka zbog radnji i akata koji predstavljaju zabranjene sporazume,

preduzimanje radnji i akata dominantnog uesnika na tritu, pri emu te radnje i akti

mogu predstavljati zloupotrebu takvog poloaja, te kontrola koncentracija znaajnih

uesnika na svjetskom i/ili domaem tritu. U tom smislu, Agencija vodi upravni postupak,

sa ciljem utvrivanja da li pojedine radnje i postupci privrednih subjekata mogu imati za

posljedicu znaajno naruavanje, ograniavanje ili sprijeavanje konkurencije.

Postupanja Agencije u tom pravcu su i usmjerena na aktivnosti kojima ona, u skladu sa zakonskim

ovlaenjima, raspoloivim ljudskim i materijalnim resursima, kontrolie ponaanje uesnika

na tritu, sa zadatkom da onemogui postupanja istih u smislu ograniavanja slobodne

konkurencije.

Postupajui u skladu sa odredbama Zakona o optem upravnom postupku i Zakona o zatiti

konkurencije, Agencija je, u cilju transparentnosti postupka i zatite interesa stranaka, sve

postupke vodila u zakonom utvrenim rokovima za donoenje konanih rjeenja u

upravnoj stvari.

5.1. Kontrola koncentracija

Agencija je, u skladu sa Zakonom, nadlena za ocjenu i svih statusnih promjena u privrednim

subjektima, prije registracije takvih promjena u Centralnom registru Poreske uprave, a uz

ispunjenje Zakonom odreenih uslova. U tom smislu Agencija, postupajui po zahtjevu uesnika

na tritu, vri procjenu doputenosti koncentracija izmeu privrednih subjekata iz

inostranstva i subjekata sa registrovanim sjeditem u Crnoj Gori.

Koncentracije uesnika na tritu mogu imati pozitivne efekte, kao to su jaanje slobodne

konkurencije, poveanje konkurentnosti, niih cijena, kvaliteta proizvoda i raznovrsnije ponude.

Meutim, koncentracije mogu imati i negativne efekte, upravo kroz smanjenje broja

konkurenata na tritu, nekontrolisanog poveanja cijena, ograniavanja proizvodnje, smanjenja

kvaliteta proizvoda, i sl. S tim u vezi, sva navedena spajanja ili pripajanja, u koje je ukljuena

promjena kontrole uesnika na tritu na trajnoj osnovi (koncentracije), potrebno je prije

njihovog sprovoenja prijaviti Agenciji na procjenu.

Meutim, Agencija ne procjenjuje sve poslovne transakcije koje imaju obiljeja koncentracije,

ve samo one znaajne ekonomske snage, koje se posmatraju kroz ukupne prihode uesnika u

koncentraciji. Pri tom, Zakon o zatiti konkurencije ne predvia, kao preduslov obavezne prijave

koncentracije, veliinu trinog uea uesnika u koncentraciji, kao ni trini udio nastao nakon

32 Izvjetaj o radu za 2016. godinu

sprovoenja koncentracije. Jedini objektivni i mjerljivi kriterijum za postojanje te obaveze

je visina ukupnog godinjeg prihoda uesnika u koncentraciji.

U tom pravcu, uesnik na tritu je u obavezi da prijavi svaku namjeru sprovoenja koncentracije,

ako su kumulativno ispunjena dva uslova, i to: prvi, da je ukupan godinji prihod svih uesnika

koncentracije na svjetskom tritu vei od 20 miliona eura u finansijskoj godini koja

prethodi predmetnoj koncentraciji, pri emu najmanje jedan uesnik ima ostvaren prihod

u Crnoj Gori od najmanje 1 milion eura, i drugi, da je zajedniki ukupan prihod uesnika u

koncentraciji ostvaren u Crnoj Gori vei od 5 miliona eura u finansijskoj godini koja

prethodi predmetnoj koncentraciji. Proputanje obavezne prijave namjeravane

koncentracije, u rokovima predvienim Zakonom, Agencija e sankcionisati adekvatnom

novanom kaznom.

Za razliku od postupka utvrivanja zabranjenih sporazuma i zloupotrebe dominantnog poloaja

koje Agencija uvijek pokree po slubenoj dunosti, postupak procjene koncentracija pokree

se po pravilu dostavljanjem prijave njenih uesnika. Ako Agencija, na osnovu potpune prijave

koncentracije, ocijeni da se moe pretpostaviti da ista nema znaajnih efekata na relevantnom

tritu u smislu naruavanja konkurencije, takva se koncentracija smatra doputenom. U tom

sluaju, Agencija e bez odlaganja obavjestiti javnost o doputenosti koncentracije i izdati

podnosiocu prijave rjeenje o doputenosti iste. U protivnom, ako se procijeni da bi sprovoenje

koncentracije moglo imati znaajan uticaj na slobodnu konkurenciju na relevantnom tritu, a

posebno ako se tom koncentracijom stvara novi ili jaa postojei dominantni poloaj uesnika u

koncentarciji, Agencija e donijeti zakljuak o pokretanju postupka procjene doputenosti.

U skladu sa praksom EU, a potujui procesne odredbe Zakona i Zakona o optem upravnom

postupku, Agencija moe pokrenuti ispitni postupak sprovedene koncentracije koja nije

prijavljena u skladu sa Zakonom, odnosno ispitni postupak ocjene prijavljene koncentracije kada

su uesnici u koncentraciji sa znaajnom trinom snagom ili se sprovoenjem koncentracije

stvara znaajna tritna snaga.

Agencija u postupku procjene podnijetih zahtjeva za odobrenje koncentracije polazi prije svega

od dostavljenih podataka i informacija u skladu sa zahtjevima iz Uputstva o sadraju i nainu

podnoenja zahtjeva za izdavanje odobrenja za sprovoenje koncentracije, kao i utvrivanje

strukture posmatranog relevantnog trita u skladu sa Pravilnikom o nainu i kriterijumima za

utvrivanje relevantnog trita. U postupku procjene efekata koncentracije, Agencija takoe

prikuplja podatke od nadlenih dravnih organa i organizacija, sektorskih regulatora, odnosno

od konkurenata i potencijalnih konkurenata na tritu. Predmetne ispitne radnje Agencija

sprovodi sa ciljem utvrivanja potencijalnih ogranienja konkurencije, te radi boljeg

razumijevanja privrednih tokova, uslova snabdijevanja i isporuke, cijena, dostupnosti sirovina i

drugih komercijalnih uslova saradnje privrednih subjekata na posmatranom definisanom tritu.

Ex ante kontrola i procjena koncentracije je prevashodno usmjerena na sprijeavanje stvaranja

dominantnog poloaja na tritu, koji bi mogao ugroziti postojeu strukturu trita i poslovanje

privredih subjekata, kako na tritu na kojem se koncentracija realizuje, tako i na svim drugim

tritima koja su usko povezana sa posmatranim relevantnim tritem. Agencija u tom smislu ima

znaajna ovlaenja propisana zakonom, kao i mogunost odravanja eljene konkurencije ili

Izvjetaj o radu za 2016. godinu 33

ponovnog uspostavljanja konkurencije na tritu primjenom instituta uslovnog odobrenja

koncentracije ili nalaganjem izvrenja strukturnih i drugih mjera ponaanja. U tom smislu,

Agenciji stoji na raspolaganju niz mjera kojima se moe obezbijediti efikasna konkurencija na

tritu, koje zavise kako od uslova konkurencije na posmatranom definisanom tritu, tako i od

trine snage uesnika u koncentraciji.

Obzirom na injenicu da je obaveza prijave povezana sa objektivnim kriterijumima, Agencija

nema uticaj na broj podneenih prijava. Broj prijava namjere sprovoenja koncentracije

uesnika na tritu, po pravilu, odraz je opteg stanja u drutvu, ali i uslova globalne finansijske

krize koji utiu na znaajno smanjenje broja koncentracija. Samo izuzetno, Agencija moe

pokrenuti postupak procjene koncentracija po slubenoj dunosti, i to u sluajevima ako uesnici

ne prijave koncentraciju, u sluaju ukidanja ili izmjene izdatog rjeenja o koncentraciji, odnosno

u sluaju odreivanja mjera nakon sprovoenja zabranjene koncentracije.

Iz navedenog proizilazi da je na uesnicima na tritu da prvenstveno prihvate i sprovedu