Click here to load reader

ERICO GUST. GEIJER - uu.diva- 1153352/FULLTEXT01.pdfPDF fileDE PKIMA NOTIONE SCANDINAVI^E IN SCRIPTIS VETEßUM, Ouantacaligine suffusa antlquas gentesSeptentriolatuerit noster,ac quantumelapsumsittempus,donecaccurata

  • View
    216

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of ERICO GUST. GEIJER - uu.diva- 1153352/FULLTEXT01.pdfPDF fileDE PKIMA NOTIONE SCANDINAVI^E IN...

DE PRIMA N O TI ONE SCAND1NA VREIN SCRIPTIS VETERUM

dissjbrtatio

QUAM

VENIA AM PL, FAC. PHILOS. UPSAL.

PRiESIDE

MAO. ERICO GUST. GEIJERhistoriar. prof. reg. et ord.

regg ordd. historiographo

academia5 svfcanv octodecemviro,

reg. soc1et. scient. upsal. reg. societ. scient. nidaros.

nec non societ. scient. ac litt. hum. gothob. membro.

PRO GRADU PHILOSOPHICO

bxhibet

auctor

ANDREAS ERICUS KNSYestrogotlius.

IN AUDIT. GUSTAV. DIE IX JUNII MDCCCXXIV.

h< a. m. s.

u psalije,

EXCUBEBANT RSGIJB ACADEMIS TYPOGRAPMI

DE PKIMA NO TIO NE SCANDINAVI^E

IN SC RIPTIS VETEUM,

Ouanta caligine suffusa antlquas gentes Septentrio latueritnoster, ac quantum elapsum sit tempus, donec accurata quse-dam de illo notitia ad meridionales Europse piagas penetra-verit, neminem fugit, haud omnino Geographie antiquo? i-gnarum. De Septentrione igitur apud veteres non multa in-venies. Invenies fabulas quasdam mythicas et narratioqes,fi&is quam veris interdurn siiniliores, a veferibus ipsis saepei a dubium vocatas. At, quum ejusmodi sit omnis historiseorigo, neque ad certam quandam eriticam legem has quales-cunque exigere possimus narrationes, ut clara appareat illa.quam historia quasrit, veTitas; nostrum solum erit, judiciaveterum undique eonquirere, et, similia inter se comparando, statuere, quid verLsimilJimum videatur. Quod si minusnobis succedat, juven'di conatui ignoscat benevolus leftor.

\...

Magno studio nostrates, saeculo praesertim decimo septi-mo, otnnja investigarunt, quse quodarnmodo ad Septentrionempertinere arbitrabantur, Mirandum in modum hic eorumcrevit conatus, donec in Rudbeckii prorsus singulari ingenio,'stupenda doftrina, et audaci argumentandi ratione in altissi-mum promovebatur fastigium. Historicam enim veritatemtum in mythicis, tum in poeticis Graecorum fabulis ubiquequaerit, omnibusque in his sernper Scandinaviam videt; mul.taque prsterea, quae de aliis regionibus historice apud vete-res narrantur, Scandinaviae studuit vindicare. At mythicashas fabulas, uberiori certe explicatione dignas, recensere, etRudbeckii placita dijudicare, operis hujus ratio non admittit.

*

Sunt, qui Homeri de Cimmeriis effatum t) Sepfentrloniadjudicent. Obscuram quandam audisse videtur famarn delocis soiiio longius solis luce privatis. I(a illius 7tqcs ZcCpovinterpretantur rnulti. Qualern vero sibi ideam universae Geographie formaverit Homerus, ex tabula Geographica, quam suoHomero addidit Voss, p3tet. Mirurn etiarn nobis vidttur,Ogygiam in Septenfrionem jamjam olim relegasse Plutarchurri,a quo hoc Rudbeckius iumsit 2). At hoec poeticis magis decora fabulis, quam historise tradifa monumentis. Pater vero historias, Herodotus, qui totam fere sui asvi et historiam enarravitet geographiam, de Septentrione ignorantiarn suam ingenuecon-fitetur. Patriarn succini 3) et Borystenis fontem 4) ignorat, ne-seitque an Europa occidentem septentrionemque versus marisie cin&a 5), ultimosque Scytharurn novit Melanchlaenos 6 , su-pra quos stagna esse et loca a nemine habitafa credit. Irri-tum igitur eorum 7) fuisse conamen, qui Hyperboreos, Ari-maspos, Argippaos, Budinos, Gelonos, CimrneriOs aliosquepopulos Scandinaviae incolas facere voluerint, ex supra alla-tis patet. Quam vagum et incertum sit nomen Hyperboreoxum, Scytharurn, Arimasporum, ceft jam ab aliis observatum est 8)* Neque certo indicio probari posse putamus, vu

1) Odyfs. XI. v. 14 fqq. Aliter vero haec explicat Stnbo Lib. V. c. 4.c3 Plutarchi Opp. Frankf. 1620. Vol. 2. pag. C4t. Rudb. Atlant.

T. I. pag. 302 fqq.3) L. III cap. 115. 4) Lib. IV cap. 53. 5) Ibid. cap. 45.6) Ibid. cap. 20. Melanchlaenos prope Urbem hodiernam Mofkau

fedes habuisse arbitratur Heeren. Ideen Upf. j8i8- T. I, P. a.pag. 182.

7) Horum agmen ducit Rudbeckius. Secuti com interdum sunt eprineipibus hiftoricorum IVilde in praep. bift. Dalin in hift, Patriae, nonnumquam ipfe Lagerbring.

8) Strabo Lib. Xl cap. 7. cfr. Ritter Vorhalle Europ, Volkergefch.vor Herodotos, pag, 464. Herodoto vero Scytharurn notnen eer-tutn et ab aliis diftin&um populis eft.

i

teres in his populis recensendis Scondinavice habuisse rationem 9).

At vel antiquissimis tempoibus gens illa, quae naviga

4

serunt Phoenicibus Carthaginienses, jam antea mercatur eo-rum participes, nunc illius quasi haeredes faH. Hos etiarnnavigasse ad Sepentrionalia Furop littora, ob succini mer-caturam*l3), Himiliconemc\\ie ab il 1 is missum esse, qui bo-xealium terrarum indolem recognosceret 14), eodem tempore,quo Hanno meridionalia Afric littora investigaret, metno-riae proditum est. Himilconis periplus etsi plane interiit;fragmenta tarnen quaedam servavit Festus Avienus, in librode ora maritima 1 5). At tam pauca et incerta haec sunt fragmenta, tit neque qu loca descripserit Himilco, neque quo-usque septentrionem versus penetraverit, inde colligere v^-leainus.

jF.mula Carthagini Massilia fuit. Ad quod fastigiumcommercia hujus urbis creverint, ex multis monumentis pa-tef. Massilienses, exemplo Cartliaginiensium forte permotiJEuthymenem Pytheamqne, tempore forsan Alexandri, delega-runt, illum, qui Hannonis vestigia secutus Afric littoraperlustraret, hunc, qui eadem, qua Himilco incesserat, via,borealium terrarum oras et insulas detegere conaretur 16).Is est Pytheas, qui unicus extrernum se septentrionem visi-tasse gloriatur. Scripta ejus perierunt, et qu de itineribusejus ab aliis traduntur tam inepta multis visa sunt, ut Py-

13) Heeren 1. c. T. 2 pag. 136 fq.14) Piinii Hist. Nat. L, II cap, 67. Bougsinville, Mero. de 1'Acad.

des Infcr. T. 28 Pa> 288 hoc iter 570 annis ante C. n. fafttimcontendit. Accuratior, noftro certe judicio, conjeftura eft illa,quam propofuit Heeren I. c. pag. 532-, id feil, circa 450 annosante C. n. inftitutum.

15) v. 112415. Oeftrymnidas, quas commemorat, infulas adScandinaviam pro more fuo retulit Rudbeckius. Atlant. T. Lpag. 470 fqq. Casfiteridas infulas intelleftas voluit Bocbartuc.Canaan. Frankf. I8I pag. 724.

16) Murray de Pythea Masfilienfi. N. Comm. Soc. Scient. Gotting. T. VI pag. 67.

5

theam mendacii accusarent, omnemque fidem scriptls ejusdenegarent. In his praecipuus est Strabo, et Polybius a Stra-bone citatus 17). Strabo, qui in iis, quae suum tempus spe-ant, et notiti earurn regionum, quae istis temporibus satiscognitae erant, classicus est, pro babitu cognitionis Geographica?, qualem suo asvo acquirere potuit, persuaserat si bi,ultra Britanniam terram non posse habitari 18). Hinc indu-bium il Ii vism est, Pytheam fumum vendidisse, eaque,quae ex quadam Matheseos cognitione conjecerat, pro vereexpertis venditasse, ceteraque ex inscitia locorum finxisse.SI superessent scripta Pytheae, forte verba ejus non rite in-telle&a, vel in diversrum sensum trafta fuisse pateret. Quaeex scriptoribus, narrationes ejus recensentibus, peti possuntfragmenta, liaec fere sunt: "Venisse se ad Barbaros, quimonstrarent, ubi Sol cubaret. Evenisse enim istis locis, ntnox valde brevis fieret, bis binarum, il Iis trium horarum, utpost occasum, parvo intervallo interposito, statirn sol orire-tui" ig). Hoc fragmentum ex Pytheae de Oceano I i bris ser-vavit Geminus. Incertum veto est, an hoc ad Thlen re-tulerit Pvtheas, an liam quandam magis meridionalem spo-averit regionem, Quam Strabo servavit Insulae Thles de-

17) Eratollhenes Pytheae narratioribus plurimum cribuit, Polybiusvero fidem ejus valde fufpefram reddere conats eft. At fcriptaeorum Geographica perierunt, et nihil eorum, praeter fragmentaquaedam apud Strabonem , fervatum eft.

18) L- h cP 5- Strabonem in antiquisfimis et incredulum nimisfe oftendisfe et cavillatorem praeter alios nuperrime monuit Ritter, 1. c. pag, 464. Recentiores, qui de fide Pytheae dubitarunt,Strabonis praefertim auftoritate moti fuerunt.

jp) o NlxeruXiwrns Iv roTs negl m 'Sltttxix nt7tgxyu.xrsv-jusrois avTco, ort ssixvvov yfitv ot uaxpct , cxx y\ios xoi/uxrxi. Svv-ttivt yocjD nsgt Txrtts ra: ritas rfjv /uiy vvxrx muvTtXus ftixpxv yivtptwfwy, oli /u.iv , o is i y \ uots /uirol ryv vnv, pxixgx s Xsl/u/xxrosytvofiha, inxvttTiWti* tiSius rov yXior, Gemini Jfagoge, in Urano-logia Petavii pag. as.

*

acriptionem, nunc allaturi sumus so): ''Septentrionem ver.sus sex dierurn navigatione a Britannia abesse insulam Thlen, Pytheas tradit. Tropicum aestivum ibi arici vicem;gerere", sive, ui nos loquirnur, sub ipso circulo arico eamesse sitam 21), "propinquam vero esse iriari glaciali. Sedethorninum habitabiles circa hanc insulam ultimas esse, quip-pe ultra quam non dari neque terram, neque mare, neque

SO) Lib. I cap. 4. OovXtiv (pyiai xn fA.lt rtff Bprwn*;;!yuiowv n\xv xnixtY ngot xgxrOY, iyyvs F iZxt rijs ntnyjyvlxs 5*Xr-tiis. Lib. 2. C3p. 5. 'O fa.it ovy ]SAx

7

aerem , sed mixtum quoddm et concretum ex his, pulrnonismarint simile, in quo terra, rnare, omniaque sublimia pen-deant, quod sit quasi vinculum universi, pedibus navibusveinaccessum. Vidisse pulrnonis quandam formam , cetera au-dita narrare. Fruuum veto mitiurn nihil, animaliutnqueparum i b i esse, roiiio et aJiis oleribus, fructibus et radici-bus homines vesci: ubi fruntenturn et mel provenit, ibi in-de etiam potum fieri : frurnenturn quia soles non habeantpuros, comportatis magnas in domns spicis contundi: areasob solis radiorurn defeflum et irnbres reddi inutiles." Aliudetiam scriptorum Pytheae fiagmentum servatum Plinio debemus 22). ?,Pytheas Guttonibus Germaniae genti accoli sestua-rium Mentonomon nomine ab Oceano spatio stadiorurn sexmillium. Ab lioc diei navigatione insulam abesse Aba*lurn 23). Illuc vero succinurn fluftibus advehi, et esse con-creti maris pujgamentum. Incolas pro ligno ad ignem uti

22) Lib. 37, cap. 2. Non eft, quod dubitemus, utrum a Pytbeanoftro lvoc sit