CC PP TH NGHI»†M TRONG N”NG H»ŒC

  • View
    973

  • Download
    6

Embed Size (px)

Text of CC PP TH NGHI»†M TRONG N”NG H»ŒC

BI I. CC NHM PHNG PHP TH NGHIM TRONG NNG NGHIP Theo ngha rng ca quan im trit hc duy vt: "Th nghim l mt phn ca s nghip sn xut trong x hi loi ngi, nhm khm ph ra cc quy lut khch quan ca th gii vt cht vi mc ch nm vng v bt cc iu b mt ca thin nhin phc v cho cuc sng con ngi. Th nghim l nhng cng vic m con ngi t xy dng to ra nhng hin tng lm thay i mt cch nhn to bn cht ca s vic nhm pht hin c y bn cht v nguyn nhn (ngun gc) ca hin tng hay s vic , cng nh nghin cu mi quan h tng h gia cc hin tng (hay cc sinh vt). Nh vy, th nghim l xut pht t nhng nhn thc ca con ngi thng qua nhng gi thit khoa hc, sau xc minh bng hnh ng ca mnh (thc hin th nghim, o m, quan st cc ch tiu trn i tng th nghim). Qu trnh xc minh (lm th nghim c th c thc hin trong phng th nghim, trong cc nh li, nh knh, cc chu, vi, xi mng hay trn ng rung ) s a ti nhn thc cht ch hn. 1. Cc nhm phng php th nghim trong nng nghip 1.1. Nhm cc th nghim cu trong phng y l nhng th nghim c thc hin trong cc phng th nghim. iu kin thc hin c cc th nghim gm cc loi dng c nh: ho cht, cc my mc phn tch, cc bnh, hp, khay... mang tnh cht ring bit (chuyn su). Nhm cc th nghim ny hu nh c lp vi iu kin t nhin ca mi trng bn ngoi. Nhng s liu ny cha c p dng vo thc t. Nhm nghin cu trong phng c nhc im l s lng c th t (khng mang tnh i din) v iu kin nghin cu nhn to. 1.2. Nhm cc th nghim trong chu vi Cc th nghim thuc nhm phng php nghin cu ny c i tng nghin cu l cy trng c gieo trng trong cc chu, vi bng snh, s trn nn t hay dung dch hoc trng trong cc xi mng, trong nh li, nh polyetylen nn t hoc ct. V iu kin th i vi nhm ny cy trng c sng trong mt phn l iu kin t nhin, cn mt phn l iu kin nhn to. y l loi hnh th nghim thng lm ti cc c quan nghin cu nng nghip. Nhm th nghim ny c lch s lu i, kt qu nghin cu ca nhm ny phn ln nhm gii thch c ch, bn cht ca cy. Nhm th ngim ny c s lng c th nhiu hn th nghim trong phng. Do vy, tnh i din qun th sinh vt mang tnh chnh xc cao hn, v li cy trng li c th sng trong mt iu kin c th v chng c th phi chu c nhng ri ro ca iu kin thi tit. Tuy nhin chnh xc cha cht ch nh nhm th nghim trong phng. Kt qu ca nhm ny tuy gn vi iu kin sn xut, song khng th thay th cho nhm th nghim ng rung c. Khi thc hin th nghim nhm ny cn ch :1

- Cn phi ch tt c cc nhn t khc c nh hng ti kt qu ca th nghim. - Cn chn lc dng, ging cy c ng u cao, ging tt (tr th nghim chn, to dng trong ngnh chn ging) - S ln lp li phi cao, c th ti chc ln. Thit k cc v tr sao cho cc i tng nghin cu chu nh hng ng u ca mi trng bn ngoi. - Hn ch n mc cao nht nh hng ca ri ro do thi tit v tc hi ca ng vt hi cy trng cng nh dch bnh khc. 1.3. Nhm phng php nghin cu trn ng rung Nhm nghin cu ny bao gm nhng th nghim m cy trng c sng trong iu kin t nhin. Do , n chu s chi phi ca nhiu yu t (cc y t sinh thi) t mi trng bn ngoi. Nhng yu t l: cc iu kin thi tit, t ai, cc bin php k thut canh tc... Loi th nghim ny c u im l: - S lng c th ln - Gn vi iu kin sn xut. V vy, c th nghin cu c mi quan h tng h gia cy trng vi nhiu yu t khc. Qua kt qu ca th nghim ng rung c th nhn nh r thm kt qu v cc kt lun ca th nghim trong phng cng nh trong chu, vi hoc nh li. Nhng kt lun ca th nghim ng rung s c coi l c s xy dng bin php k thut cho quy trnh sn xut v thm canh cy trng. Th nghim ng rung l phng php c bn v trung tm ca th nghim nng nghip. Cn cc phng php th nghim nghin cu khc c tnh cht thm d hay kt hp gii quyt vn ". Nhm th nghim ng rung c tin hnh trong iu kin t nhin nn khi lng nghin cu ln v c kh nng gii quyt cc vn m cc nh khoa hc t ra tu thuc vo mc ch nghin cu sao cho ph hp vi iu kin sinh thi cng nh kinh t - x hi ca mt vng no . Cc trang thit b v phng php nghin cu c chnh xc thp hn so vi hai nhm phng php nghin cu trong chu vi v trong phng. Do , yu cu chnh xc cng thp hn. BI II. THIT K TH NGHIM TRN NG RUNG 1. Cc yu cu ca th nghim ng rung Cy trng c sng trong iu kin t nhin ca n s bc l nhng c trng, c tnh mt cch r nt, trong , c c nhng li th v nhng hn ch ca cc bin php k thut canh tc hoc bn cht ging cy trng gip cho cc nh khoa hc khng nh gi tr ca cc bin php hay ging trc khi chuyn giao cho sn xut. V vy, th nghim ng rung phi tn trng cc yu cu sau y: 1.1. Yu cu v tnh i din Th nghim ng rung phi mang tnh i din. Tnh i din c th hin qua hai mt l: * i din v iu kin sinh thi2

Th nghim phi c thit k v lm c th ti mt vng t ai, trong iu kin kh hu ca vng tng t nh iu kin sau ny s p dng. * i din v iu kin kinh t - x hi Tu theo thi gian v tu thuc vo cc iu kin c th khc v mt x hi m ngi nng dn c cc nhn thc cng nh kh nng tip thu cc tin b khoa hc k thut vo sn xut l khc nhau. V vy, cc nh nghin cu phi xy dng bin php cho ph hp sao cho sau mt thi gian nghin cu thnh cng th bin php c th c sn xut chp nhn. V vy bin php k thut phi cao hn iu kin sn xut mt mc, tu thuc vo tng a phng, tng cng ng dn tc v tng thi gian c th. N hon ton khng c mt mc chung cho tt c. 1.2. Yu cu v sai khc duy nht Trong th nghim s phn bit hai loi yu t: yu t th nghim (dng nghin cu) v yu t khng th nghim (hay cn gi l nn th nghim). Trong hai loi yu t ny th duy nht ch c yu t th nghim c quyn sai khc (thay i). Cn yu t khng th nghim (khng cn so snh) th phi cng ng nht cng tt. C trit tn trng nguyn tc ny mi tm c s khc nhau ca kt qu th nghim l do nhn t no ca yu t th nghim gy ra. Tuy nhin, s ng nht tuyt i trn ng rung l iu khng th c c. 1.3. Yu cu v chnh xc Khng th c mt chnh xc chung cho tt c cc nhm phng php th nghim. chnh xc ca th nghim ph thuc vo nhiu mt: + iu kin tin hnh th nghim (th nghim trong phng, trong chu vi hay nh li; th nghim ngoi ng rung). + Nhng sai khc v k thut khi thc hin th nghim. + ng u ca t th nghim. + Nhng vt thng c gii v tc hi ca su bnh. Mi nhm phng php th nghim khc nhau cho php c chnh xc khc nhau (CV%): - Nhm th nghim trong phng cho php sai s th nghim CV% 1%. - Nhm th nghim trong chu, vi, nh li CV% 5% - Nhm th nghim ngoi ng cho php sai s th nghim: + Cc th nghim ging CV% t 6% - 8 %. + Cc th nghim phn bn t 10 - 12%. + Th nghim bo v thc vt (BVTV) t 13 - 15%. + Th nghim cy n qu CV% 20% . + Th nghim v la CV% khong 10%. + Cc th nghim iu tra th thay i trong khong 20 - 30%. C th coi cc sai s th nghim l sai s ngu nhin. Tuy nhin, trong thc t khng ch c duy nht sai s ngu nhin m cn tn ti hai loi sai s khc na l: sai s th (hay cn gi l sai lm) v sai s h thng. Sai s th khng phi l ph bin. Sai s h thng l do dng c th nghim. trnh sai s ny tt nht trc khi lm th nghim phi chnh cc dng c v vt t theo tiu chun o lng cho php. Hoc nu3

nh mc phi sai s h thng phi tm cch hiu chnh gi tr quan st (cc s liu) v gi tr c c vi thc o tiu chun. 1.4. Yu cu din li Kh nng nng din li ca th nghim c ngha l: khi thc hin li th nghim vi s lng cng thc, ni dung cc cng thc nh c cng trn khong khng gian (mnh t c v thi v tng t) s cho kt qu tng t. Tuy nhin, khng nn hiu nguyn tc ny mt cch cng nhc, bi v iu kin ngoi cnh khng th hon ton nh nhau khi lm th nghim. Chnh v vy phi lm li th nghim trong vi nm (hoc vi v) lin tip, hy vng t s tm ra tnh quy lut ca vn nghin cu. Th nghim c kh nng din li cng cao th vic rt ra kt lun cng chc chn. Th nghim khng c kh nng din li th khng th a ra c kt lun lm c s xy dng cc bin php k thut canh tc v li cng khng th xy dng c l thuyt khoa hc. Cn phi lp li th nghim t nht l 3 v (hay 3 nm). 1.5. Yu cu v lch s khu t canh tc Th nghim phi c t trn cc khu t c lch s canh tc r rng. y l yu cu ht sc cn thit i vi mi th nghim ng rung. Hu ht trong ni dung th nghim th t ai ni t th nghim l yu t khng th nghim. t ch l iu kin (gi ) cho cy m thi. Mt s bin php k thut c nh hng ti t cng c th lm cho t tt hn (kho hn) nu nh bit s dng v ngc li c th lm cho t b thoi ho. V vy, cn phi bit r qu trnh canh tc ca khu t trc khi t th nghim nghin cu. 2. Cc loi th nghim ngoi ng rung Hin nay c nhiu cch phn loi th nghim ng rung. Thng thng c th phn thnh cc loi sau: 2.1. Th nghim thm d y l th nghim s b, th nghim kho st. Mc ch ca loi th nghim ny l nhm xy dng nhng nhn thc ban u v i tng nghin cu trn ng rung c c s xy dng cc ni dung nghin cu chnh sau ny c tt hn. Th nghim ny thng lm trn din tch nh, nhc li t ln v c th khng nhc li; khng i su phn tch v cy v t ai, ch quan st, nh gi cc biu hin ca cy vi cc bin php th nghim v theo di mt s ch tiu c tnh cht c bn v nng sut. 2.2. Th nghim chnh thc y l th nghim t ra nhm gii quyt ni dung c bn ca vn nghin cu. Do , th nghim ny phi thc hin ng nh thit k xy dng, phi tun th cc yu cu t ra. Tu thuc vo loi cy trng (cy hng nm hay cy lu nm; cy hng hp hay cy hng rng), loi hnh th nghim, mc ch nghim cu c th chia th nghim chnh thnh cc loi khc nhau theo s lng yu t, thi gian v khi lng nghin cu. 2.2.1. Theo s lng yu t th nghim * Th nghim mt yu t4

L th nghim m trong thnh phn ca yu t th nghim ch c mt mt nhn t tham gia (nhn t ny c quyn thay i gia cc cng thc) nghin cu tc ng ca n n s thay i ca kt qu th nghim. Cc nhn t khc u phi ng u (yu t khng th nghim). * Th nghim nhiu nhn t y l th nghim m trong thnh phn ca yu t nghin cu c mt t hai nhn t th nghim tr ln. Trong th nghim ny ngi ta nghin cu nh hng ng thi ca cc nhn t i vi cy trng. y l nhng th nghim phc tp v thng l bc nghin cu tip ca cc th nghim mt nhn t. gip cho th nghim ny c chnh xc cao i khi phi chia c th th nghim hai nhn t, 3 nhn t... Bi v phi c cch sp xp ngoi ng cho ph hp vi s lng nhn t th mi x l kt qu bng cc m hnh thng k tng ng nhm tng tnh chnh xc.. 2.2.2. Chia theo thi gian nghin cu * Th nghim ngn hn Thng gi l th nghim t nm. y l loi th nghim nghin cu trong mt thi gian ngn c th rt ra c kt lun. Thng thng loi ny c p dng nghin cu tc dng ca mt bin php k thut c th vi cy trng (thng l cc cy hng nm). * Th nghim di hn (th nghim lu nm) y l loi hnh th nghim cn c thi gian hng chc nm nghin cu lin tc mi c th a ra kt lun. C bit c th nghim phi hng trm nm. Th d: Nghin cu tc ng ca thuc bo v thc vt (ho hc) n t. Hay nghin cu hiu qu ci to t ca phng thc canh tc hu c trong nng nghip. Cc th nghim v cng trnh chn to ging cy trng vt nui u thuc loi ny. 2.2.3. Theo khi lng nghin cu Chia ra * Th nghim n c (c lp) Cc th nghim lm nhiu ni v khng c lin quan g vi nhau c. Thng th kt qu c tnh chnh xc cao, ng cho mt iu kin c th. Song tnh ph bin li hp thm ch rt hp. * Th nghim h thng y l nhng th nghim lm nhiu ni v c lin h vi nhau theo nhng kha cnh