Brancheanalyse gezondheidszorg 2009 - - Brancherapport...¢  2018. 1. 19.¢  1 Brancheanalyse gezondheidszorg

  • View
    0

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of Brancheanalyse gezondheidszorg 2009 - - Brancherapport...¢  2018. 1. 19.¢  1...

  • Public sector Gezondheidszorg

    Brancheanalyse gezondheidszorg 2009

    *connectedthinking

  • 1

    PricewaterhouseCoopers verleent sectorspecifieke diensten op de gebieden Assurance, Tax & HRS en Advisory. Ons doel is onze klanten te helpen slagvaardig te opereren. We zien onszelf daarbij niet alleen als dienstverlener, maar ook als business partner. We geven praktische adviezen, identificeren mogelijkheden en reiken vernieuwende oplossingen aan. Resultaatgericht en vaak vanuit een verrassend perspectief. In Nederland doen we dat met zo'n 4.900 collega's, wereldwijd met meer dan 163.000 mensen in 151 landen, op basis van ons gedachtegoed Connected Thinking. Dit doen we voor zowel grote nationale en internationale ondernemingen alsook voor overheden, not-for-profitorganisaties en private companies.

    'PricewaterhouseCoopers' verwijst naar het netwerk van member firms die participeren in PricewaterhouseCoopers International Limited. Iedere member firm is een afzonderlijke en onafhankelijke juridische entiteit.

  • Inhoudsopgave

    Voorwoord 5

    1 Brancheanalyse gezondheidszorg 6 1.1 Samenvattend: onvoldoende verbetering financiële prestaties instellingen 7 1.2 829 instellingen, met omzet > € 1 miljoen, in analyses meegenomen 9 1.3 Opbrengsten nemen toe, groei wordt beïnvloed door fusies en ontvlechtingen11 1.4 Resultaten laten wisselend beeld zien, in totaal lichte stijging door nagekomen

    baten 12 1.5 Solvabiliteit neemt toe, echter nog onvoldoende in vergelijking tot

    profit-organisaties 14 1.6 Veranderende omgeving stelt nieuwe eisen aan bedrijfsvoering 16

    2 Ziekenhuizen 18 2.1 Kernboodschappen ziekenhuizen 19 2.2 Weinig fusies bij ziekenhuizen 19 2.3 Resultaten Ziekenhuizen / UMC’s zijn licht gedaald 19 2.4 Solvabiliteit ziekenhuis UMC’s deels optisch versterkt. 20 2.5 Liquiditeitspositie maakt financieringsbehoefte zichtbaar, € 2 miljard terug

    te betalen aan verzekeraars 21 2.6 Boekwaarderisico’s vastgoed worden beïnvloed door nog te ontwikkelen

    overgangsregeling 22 2.7 Risico versus financiële positie in ziekenhuissector nog niet in balans,

    operational excellence is noodzakelijk 22 2.8 Reguleringszekerheid is nodig 22

    3 VVT 24 3.1 Kernboodschappen VVT 25 3.2 In VVT is sprake van zowel fusies als van ontvlechtingen 25 3.3 Resultaten VVT zijn sterk verbeterd door diverse oorzaken 26 3.4 Solvabiliteit VVT is verbeterd door hoger resultaat 26 3.5 Ontwikkeling liquiditeit is negatief 27 3.6 Onzekerheid in sector neemt toe door wijzigende bekostiging zorg en

    vastgoed 27

    4 Gehandicaptenzorg 30 4.1 Kernboodschappen Gehandicaptenzorg 31 4.2 In de Gehandicaptenzorg wordt nog steeds gefuseerd 31 4.3 Resultaten Gehandicaptenzorg zijn verbeterd 31 4.4 Solvabiliteit Gehandicaptenzorg stijgt beperkt 32 4.5 Onzekerheid in sector neemt toe door wijzigende bekostiging zorg en

    vastgoed 32 4.6 Mogelijke kansen vanuit onderzoeken naar zorgzwaartebekostiging voor

    Gehandicaptenzorg 34

    5 GGZ 36 5.1 Kernboodschappen GGZ 37 5.2 In GGZ wordt nog veel gefuseerd 37 5.3 Resultaten GGZ zijn sterk gedaald 38 5.4 Dalende solvabiliteit in de GGZ door invoering DBC-systematiek 38 5.5 Kasstromen zijn sterk negatief door invoering DBC’s 39 5.6 Risico’s nemen sterk toe door wijzigingen in de bekostiging 39 5.7 Knip in de GGZ leidt tot onbetaalde rekeningen 39 5.8 Debiteurenrisico nog niet goed geregeld 40 5.9 Financierbaarheid van de sector staat ter discussie 40 5.10 Duurzame zorg vraagt om andere oplossingen 40

  • Voorwoord Waar gaat het naar toe met de gezondheidszorg? Zijn de resultaten vergelijkbaar met die van een jaar geleden? Welke deelsectoren en/of instellingen behalen goede resultaten? Dit zijn vragen die in dit financieel brancherapport aan de orde komen.

    Het beeld dat uit deze analyse naar voren komt laat een sector zien die zich middenin een stelselwijziging van bekostiging bevindt en daarbij wordt geraakt door de economische crisis. Alles wat voorheen vanzelfsprekend was, staat opeens ter discussie:

    � Prestatiebekostiging op basis van integrale tarieven waarvan ook de kapitaallasten onderdeel gaan uitmaken; echter de opbrengsten blijven begrenst door budgetplafonds en contracteerruimte.

    � Waarde van vastgoed en overige activa; verslaggeving is niet langer gebaseerd op bekostiging. � Financiering van zorgvastgoed; banken vragen om een goed doortimmerde businesscase en zijn

    terughoudend om kredieten te verstrekken. � Kwaliteit en kwaliteitsinformatie zijn van toenemend belang voor contractering en voor keuzes van

    cliënten.

    Ondertussen worden de gevolgen van de vergrijzing steeds meer voelbaar door een toenemende zorgvraag en achterblijvend arbeidsaanbod.

    Deze ontwikkelingen vragen een groot aanpassingsvermogen van de sector. De sector zal zich moeten aanpassen aan de veranderende omstandigheden.

    De financiële sturing van zorginstellingen hangt in hoge mate samen met de bekostiging. Daarom gaan wij in op de gevolgen van de wijzigende bekostiging voor zorginstellingen en schetsen wij een visie op de noodzakelijke ontwikkeling van de stuurinformatie.

    Dit jaar is gekozen voor één rapport voor de gehele sector met specifieke hoofdstukken voor een aantal deelsectoren. Dit financiële brancherapport is een verdere analyse van onze bevindingen in het kader van de jaarlijkse Gezondheidszorg Top 100 met daarin de 100 instellingen met de grootste omzet. In juni 2009 hebben wij onze eerste bevindingen gerapporteerd. In Zorgvisie nummer 10 van oktober 2009 is een artikel met de belangrijkste cijfers en conclusies verschenen.

    Dit rapport geeft u inzicht in ontwikkelingen die wij zien in de financiële performance en de relatieve positie van zorginstellingen. Dit is geplaatst in een kader van veranderingen die op de sector afkomen. Het rapport kan dienen als basis voor de discussie over de toekomst van de sector en als spiegel voor de individuele zorgaanbieders.

    Wij hopen u met dit rapport een boeiend inzicht te bieden in de recente financiële ontwikkelingen in de zorg.

    A.J.M. Loogman Voorzitter sectorgroep gezondheidszorg

    Utrecht, 15 december 2009

  • 1 Brancheanalyse gezondheidszorg

    ‘Sector in ontwikkeling’

  • In dit hoofdstuk vindt u een analyse van de ontwikkeling van financiële resultaten van zorginstellingen. De cijfers in dit rapport zijn ontleend aan de via DigiMV gepubliceerde jaarcijfers 2008 van de zorgaanbieders, aangevuld met informatie uit de individuele jaarrekeningen en bekende ontwikkelingen in de (bekostiging van de) sector. Alle gegevens die zijn gebruikt, zijn openbaar.

    1.1 Samenvattend: onvoldoende verbetering financiële prestaties instellingen

    1.1.1 Kernboodschappen Uit onze analyses komen de volgende kernboodschappen naar voren:

    Kernboodschappen

    Feiten � De omzet van de sector als geheel is in 2008 met circa

    8% gestegen. Er zijn grote verschillen tussen sectoren. UMC’s en Gehandicaptenzorg laten een stijging zien van meer dan 10%. VVT en ziekenhuizen stijgen minder dan 7%.

    � De resultaten 2008 en de rentabiliteit blijven onder druk staan. De structurele resultaten nemen verder af. Met name bij ziekenhuizen (1,2%) en de gehandicaptenzorg (1,7%) zijn de resultaten positief door afwikkeling van nacalculaties voorgaande jaren.

    � Solvabiliteit (van 15,0% naar 15,3% ) en weerstandsvermogen groeien onvoldoende gegeven het fors toenemende risicoprofiel, ondanks het boekhoudkundig effect van het opnemen van de egalisatierekening onder het eigen vermogen.

    � Financieringsverhoudingen ontwikkelen zich negatief, de sector wordt gekenmerkt door aanzienlijke negatieve kasstromen, vooral in de GGZ en de VVT. Bij ziekenhuizen is liquiditeitskrapte te verwachten omdat nog € 2 miljard aan verzekeraars moet worden terugbetaald.

    Aanbevelingen � Vanwege te lage resultaten en onvoldoende groei van

    de solvabiliteit wordt een sterke interne beheersing gericht op efficiency (operational excellence) steeds belangrijker.

    � Het belang van kwaliteitsinformatie neemt toe. Prestatie-indicatoren en zichtbare zorg worden van belang voor de keuzes van de cliënt en contractering en prijsvorming;

    � De gevolgen van de invoering van integrale tarieven (DBC’s en ZZP’s) voor de instellingen zijn groot. Inzetmix en productiemix moeten flexibel op elkaar worden afgestemd.

    � Vastgoed moet met bedrijfsmatige ogen worden bezien en in de jaarrekening worden verantwoord. Bekostiging is niet meer leidend, maar de vraag of de boekwaarde niet hoger is dan de realiseerbare waarde.

    Brancheanalyse gezondheidszorg

    Brancheanalyse gezondheidszorg 2009 7

  • 1.1.2 Resultaten staan onder druk en solvabiliteit is nog onvoldoende om risico’s marktwerking te kunnen dragen Het overheidsstreven naar verdere invoering van markt- werking en bekostiging op basis van integrale tarieven, leidt tot een sterk toenemend risicoprofiel van de sector. Dit valt samen met de kredietcrisis waardoor banken terughoudend zijn in het verstrekken van financiering en daarbij hogere risicotoeslagen in rekening brengen.

    De (genormaliseerde) marges van zorginstellingen komen door toenemende budgetkortingen, stijgende kosten en beperkte groei van structurele opbrengsten onder druk te staan. Het bewust sturen op de omzetmix en het realiseren van opbrengsten buiten de reguliere kaders zijn van toenemend belang voor een succesvolle bedrijfsvoering. De liquiditeit staat onder druk en de solvabiliteit is nog onvoldoende om, gegeven de toenemende risico’s, de benodigde financiering aan te trekken.

    Hoewel over 2008 de resultaten ove