AKREDITACIJA RUDARSKIH LABORATORIJA PREMA .dodijeljene akreditacije, akreditirana tijela, ... Laboratorije

  • View
    217

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of AKREDITACIJA RUDARSKIH LABORATORIJA PREMA .dodijeljene akreditacije, akreditirana tijela, ......

  • AKREDITACIJA RUDARSKIH

    LABORATORIJA PREMA 17025

    S. Mievi

    Udruenje Atex Tuzla

    snezam@hotmail.com

  • Akreditacija Meunarodno priznati nain dokazivanja

    osposobljenosti za ocjenjivanje usklaenosti procesa i usluga

    s tehnikim propisima i standardima.

    U BiH postoji nacionalno tijelo za akreditaciju (BATA),

    formirano u skladu sa Zakonom, sa ovlatenjima i zadatkom

    provoenja procedura akreditiranja na nain koji osigurava da

    dodijeljene akreditacije, akreditirana tijela, te akreditirane

    aktivnosti budu priznate kao kompetentne i pouzdane na

    nacionalnom i meunarodnom nivou.

    Sistem akreditiranja u BiH, koji implementira BATA, se temelji

    na principima i zahtjevima evropskih standarda serije EN

    45000, te meunarodnim standardima serije ISO 17000, a koji

    se odnose na akreditacijska tijela, organizaciju i upravljanje u

    tijelu, tehnike zahtjeve.

  • Broj akreditiranih laboratorija u BiH je izrazito nizak,

    Razlozi zbog kojih laboratoriji u BiH ne pokuavaju izvriti

    akreditaciju su viestruki, ukljuujui i BH zakonsko okruenje,

    koje u velikoj mjeri nije usklaeno sa sistemom EU.

    Najei razlog je znaajnija finansijska investicija potrebna

    za realizaciju postupka.

    Akreditiranje laboratorija koje se bave ispitivanjem

    eksplozivnih svojstava zapaljivih gasova i praina takoe bi

    trebalo da se izvri od strane BATA-e, ime bi se obezbjedilo

    povjerenje u izvrene usluge laboratorijskog ispitivanja.

    Akreditiranje ispitnih i kalibracionih laboratorija vri se prema

    standardu BAS EN ISO/IEC 17025 Opti zahtjevi za

    kompententnost laboratorija za ispitivanje i laboratorija za

    etaloniranje.

  • Laboratorije koje se bave predmetnim ispitivanjima su u

    organizacionom smislu vezane za rudnike,

    Komercijalna djelatnost (ispitivanje kvaliteta uglja),

    Sigurnosna (gasovi i praina u jamskim sredinama).

    Institut Tuzla i Rudarsko-geoloko-graevinski fakultet u Tuzli,

    posjeduju dvije laboratorije, koje se takoe bave navedenim

    ispitivanjima.

    Proces akreditiranja ovih laboratorija prema ISO 17025, ni do

    danas nije okonan.

    Ni jedna od navedenih laboratorija nema akreditaciju prema

    zahtjevima standarda 17025 za poslove koji se odnose na

    ispitivanje parametara eksplozivnosti zapaljivih gasova i praina.

  • Tabela br.1. Pregled opremljenosti laboratorija za ispitivanje

    sadraja gasova u jamskom vazduhu

    LABORA-TORIJA

    JAMSKI GASOVI

    VRSTA GASA

    UREAJ PROIZVOA/

    GODINA PROIZVODNJE

    ETALON GAS

    Rudnik KREKA

    CH4, CO, CO2

    IC analizator S 710

    SICK-MAIHAK (D)/2009.

    CH4,CO, CO2 u N2 (Messer Austrija)

    O2 Paramagnetni

    analizator S 710

    SICK-MAIHAK (D) /2009.

    Atmosferski vazduh

    NO2 CLD-60 ECOPHYSICS (D)

    /2009. NO2 u N2

    (Messer Austrija)

    H2S S 710 SICK-MAIHAK (D)

    /2009. H2S u N2

    (Messer Austrija)

    SO2 S 710 SICK-MAIHAK (D

    /2009. SO2 u N2

    (Messer Austrija)

    Rudnik ZENICA

    CH4, CO, CO2

    IC analizator S 710

    SICK-MAIHAK (D)/2007

    CH4,CO, CO2 u N2 (Messer Austrija)

    O2 Paramagnetni

    analizator S 710

    SICK-MAIHAK (D)/1998

    Atmosferski vazduh

    Rudnik KAKANJ

    CH4, CO, CO2

    IC analizator S 710

    SICK-MAIHAK (D)/2003

    CH4,CO, CO2 u N2 (Messer Austrija)

    O2 Paramagnetni

    analizator S 710

    SICK-MAIHAK (D)/2003

    Atmosferski vazduh

    Rudnik BREZA

    CH4, CO, IC analizator UNOR 6N

    MAIHAK (D)/1998 CH4,CO, CO2 u N2 (Messer Austrija)

    O2, CO2 Orsat aparat Strchlein (D)/1978 Atmosferski

    vazduh

    Rudnik BANOVII

    CH4, CO, CO2

    IC analizator S710

    SICK- MAIHAK (D)/2006

    CH4,CO, CO2 u N2 (Messer Austrija)

    O2 Paramagnetni

    analizator SICK-MAIHAK

    (D)/2008 Atmosferski

    vazduh

    Rudnik UREVIK

    Rudnik ne posjeduje laboratoriju za kontrolu gasnog stanja u jami. Kontrolu jamskog vazduha vri Laboratorija INZIO Tuzla

    RGGF TUZLA

    CH4, CO, CO2

    IC analizator UNOR 6N

    MAIHAK (D)/1991 CH4,CO, CO2 u N2 (Messer Austrija)

    O2 Paramagnetni

    analizator OXOR 6N MAIHAK (D) /1991

    Atmosferski vazduh

    NO2 Lambda 25 Perkin Elmer/2010 MERCK-standardi

    p.a.

    H2S Lambda 25 Perkin Elmer/2010 MERCK-standardi

    p.a.

    SO2 Lambda 25 Perkin Elmer/2010 MERCK-standardi

    p.a.

    RI TUZLA

    CH4, CO, CO2

    IC analizator UNOR 5N

    MAIHAK (D)/1976 CH4,CO, CO2 u N2 (Messer Austrija)

    O2 Orsat aparat Strchlein (D)/1980 Atmosferski

    vazduh

    Tabela br.2. Pregled opremljenosti laboratorija za

    ispitivanje

    karakteristika ugljene praine

    LABORA- TORIJA

    UGLJENA PRAINA

    PARAMETAR UREAJ

    PROIZVOA/

    GODINA

    PROIZVODNJE

    NAPOMENA

    Rudnik KREKA

    Granulacija Sistem sita i vibrator Fritsch (D)/2009

    Imedijatna analiza Sunica, pe za arenje,

    kvarcni lonii

    Standardni laboratorijski

    ureaji

    Energija upale Hartman-ov ureaj Udruenje Atex BiH/2010 Energija upale testirana

    na prahu Lycopodium-a

    Rudnik ZENICA

    Granulacija Sistem sita i vibrator Fritsch (D)/1991

    Imedijatna analiza Sunica, pe za arenje,

    kvarcni lonii

    Standardni laboratorijski

    ureaji

    Rudnik KAKANJ

    Granulacija Sistem sita i vibrator Rosche (D)/1991

    Lab. akreditirana prema

    BAS EN ISO/IEC 17025

    za fiziko hemijska

    ispitivanja i uzorkovanje

    mrkog uglja (8 metoda)

    broj LI-42-01, 2011,

    revizija 2014.

    Imedijatna analiza Sunica, pe za arenje,

    kvarcni lonii

    Standardni laboratorijski

    ureaji

    Rudnik BREZA

    Granulacija Sistem sita i vibrator Fritsch (D)/1980

    Imedijatna analiza Sunica, pe za arenje,

    kvarcni lonii

    Standardni laboratorijski

    ureaji

    Rudnik BANOVII

    Granulacija Sistem sita i vibrator Rosche (D)/2009

    Imedijatna analiza Sunica, pe za arenje,

    kvarcni lonii

    Standardni laboratorijski

    ureaji

    Rudnik UREVIK

    Granulacija Sistem sita i vibrator Fritsch (D)/2009

    Imedijatna analiza Sunica, pe za arenje,

    kvarcni lonii

    Standardni laboratorijski

    ureaji

    RGGF TUZLA

    Granulacija Sistem sita i vibrator Fritsch (D)/1991

    Imedijatna analiza Sunica, pe za arenje,

    kvarcni lonii

    Standardni laboratorijski

    ureaji

    Max. pritisak eksplozije

    Komora za ispitivanje

    eksplozivnosti praine

    KSEP 20 dm3,

    Khner

    (vajcarska)/2009

    Testirano u Tuzli na

    testnom prahu

    proizvoaa, a na

    osnovu rezultata

    dobijen certifikat

    proizvoaa Khner

    Brzina prirasta pritiska

    ekspl.

    Min. energija upale

    DGE

    GKK

    Temperatura upale oblaka

    praine

    TEST APARAT

    EN 50281-2-2

    ANKO-VARAVA

    Poljska/2009

    Temp. samoupale sloja

    praine

    TEST APARAT

    EN 50281-2-1

    ANKO-VARAVA

    Poljska/2009

    RI TUZLA

    Granulacija Sistem sita i vibrator Fritsch (D)/1975

    Imedijatna analiza Sunica, pe za arenje,

    kvarcni lonii

    Standardni laboratorijski

    ureaji

    Max. pritisak eksplozije Komora za ispitivanje

    eksplozivnosti praine 8

    dm3,

    GIG (Poljska)/1987. Brzina prirasta pritiska

    ekspl.

    Temp. samoupale sloja

    praine Ureaj po Jentsch-u RI Tuzla1975.

  • Zakon i dio podzakonskih akata iz oblasti sigurnosti u

    rudnicima - zahtijev da se laboratorijska istraivanja, mogu

    vriti samo u akreditiranim laboratorijama,

    Kontradiktornost :

    - logika: neophodnost neprekidne kontrole

    parametara sigurnosti,

    - ne uvaavanje rezultate istraivanja

    neakreditiranih laboratorija.

  • Pitanje:

    - da li u uslovima u kojima laboratorije jo uvijek

    nemaju, a i neizvjesno je kada e imati

    dokumentovani sistem upravljanja kvalitetom u

    skladu sa standardom ISO 17025, nastaviti sa

    dosadanjim nainom ispitivanja parametara

    eksplozivnosti zapaljivih gasova i praina, te na taj

    nain obezbjediti nevalidnu kontrolu navedenih

    parametara, kao to se provodi u ovom momentu, ili

    - ne raditi nita dok se ne uvede akreditacija po

    standardu ISO 17025?

  • A da li laboratorije zaista prave velike greke u radu radei

    bez akreditacije, ili rukovodei se dobrom laboratorijskom

    praksom uspijevaju zadovoljiti zahtjeve koji se pred njih

    postavljaju, od momenta formiranja pa do dananjih dana

    Paralela osnovnih naela standarda ISO 17025 i

    dobre laboratorijske prakse (GLP)

    ?

  • Zahtjevi ISO 17025

    Cilj akreditacije ISO 17025 je da olaka saradnju izmeu laboratorija i drugih tijela pri razmjeni informacija i iskustava, kao i pri harmoniziranju standarda i procedura.

    Osnovne take standarda ISO 17025:2005 su:

    a. predmet i podruje primjene

    b. normativne reference,

    c. termini i definicije,

    d. zahtjevi koji se odnose na menadment i

    e. tehniki zahtjevi.

  • Dobra laboratorijska praksa (Good laboratory

    practice, GLP)

    Dobra laboratorijska praksa predstavlja sistem rada koji obezbjeuje:

    kvalitet,

    osigurava organizacione procese i uslove pod kojima se neka istraivanja izvode,

    nadzor, zapis i