Kunst H7 En H8

  • Published on
    12-Jan-2015

  • View
    5.073

  • Download
    3

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Kunst Algemeen VWO 5 De Bespiegeling hoofdstuk 7 en 8

Transcript

<ul><li> 1. KUNST VOOR DE BURGERGouden Eeuw in de Nederlanden Maatschappelijke situatie: In de 16e eeuw is er een verdeeldheid tussen de Katholieken(Zuidelijke Nederlanden) en de Protestanten(Noordelijke Nederlanden). 1588: Onafhankelijke republiek (Der Nederlanden)) Belangrijkste religie: Protestants calvinisme. Grote groepen vluchtelingen trokken van de zuidelijke Nederlanden naar de noordelijke Nederlanden(o.a. Amsterdam); onder hen veel handelaren. (Er waren verschillende kringen om je in te bevinden in Amsterdam, de handelaren hadden geen status maar wel geld en dus gingen ze vaak op zoek naar een geschikte partij om mee te trouwen; een regentes.) Geld trouwt met macht. Amsterdam groeit uit tot het economische centrum van de wereld! In dit hoofdstuk staat de 17e eeuwse Republiek centraal.De positie van de burger is in de Nederlanden anders dan in het buitenland. In de Nederlanden is er in die tijd weinig adel, maar zijn er wel veel vermogende burgers. Ze bouwen stadspaleizen en grote buitenhuizen. (Denk o.a. aan de mooie grachtenpanden in Amsterdam) Ze stimuleren de kunstproductie. (Niet heldhaftig, maar realistisch) Hebben grote invloed op het bestuur, bijna een democratie. (Er is in de Nederlanden geen absoluut vorst) Holland beleeft haar Gouden Eeuw! </li></ul><p> 2. Frans Hals, Huwelijksportret van Isaac Massa en Beatrix van de Laen (1622) Regenten en kooplui: Familie Hals vlucht ook van Antwerpen naar het noorden (Haarlem) Frans Hals (hun zoon) wordt later een beroemde schilder. Hij schildert voornamelijk portretten. Hij krijgt veel opdrachten van rijke inwoners, b.v. voor huwelijksportretten. (De 2 belangrijkste bevolkingsgroepen v d republiek; regentes en koopman.) Koopman: rijk en aanzienlijk. Regentes: gesloten clan bestuurlijke elite van de stad.Symboliek in dit werk: Speerdistel: mannentrouw Klimop: de vrouw vergroeid met haar man.Pronken met je status en positie was heel erg gewoon in die tijd. (Rijkdom en welvaart zijn duidelijk te zien in de kunst van die tijd!) 3. Vermeer, LiefdesbriefSymboliek in de Liefdesbrief: -Luit: de vrouw wacht op haar tegenspeler(erotiek) -Bezem: samenwonen zonder boterbriefje -Rondslingerende oude sloffen: zedeloze vrouwen. 4. Johannes Vermeer, De schilderconst(ca. 1670)De schilder en zijn model: Johannes Vermeer is een bekende Delftse schilder. Aan de voorwerpen in de ruimte kan je veel aflezen: Grote landkaart op de achterwand. (Ongedeelde Nederlanden, geeft hij hiermee aan dat hij het niet eens is met de opsplitsing van de noordelijke en zuidelijke Nederlanden?) Meubelstukken en de tegelvloer zijn in het juiste perspectief afgebeeld. (Het perspectivisch goed afbeelden van een ruimte is ontstaan in de renaissance.) Model draagt 16e eeuwse kleding en heeft attributen van de muze vande geschiedenis. (De muze van de geschiedenis heeft een boek (of rol) in haar handen geschiedschrijving- en ze heeft een bazuin in haar handen van het heldendicht-)Vermeer is een veelzijdige man; hij is niet alleen schilder, maar ook herbergier, kunsthandelaar en zijdewever. Hij heeft dan ook waarschijnlijk maar 40 schilderijen gemaakt. Een vriend van Vermeer heeft 21 schilderijen gekocht en de bakker 2. 5. Een nieuw geloof: Johannes Calvijn (Franse godsdiensthervormer) verspreid in 1541 zijn ideen over het geloof en God vanuit Geneve. - Geen overdadige weelde in de kerk - Tegen het afkopen van het lot door de burger. - Teksten van kerkliederen moeten rechtstreeks uit de bijbel komen.Pieter Saenredam, Interieur van de Sint-Odulphus te Assendelft (1649)Architectuur die voorkomt uit de overtuigingen van Calvijn. Bijvoorbeeld: Sint Odulphus van Assendelft. - Leeg en wit interieur. - Hoge en lichte ruimte. - Opvallend meubelstuk: de kansel (waar vandaan gepredikt wordt)Het schilderij is gemaakt door de architectuurschilder Pieter Saenredam. Hij heeft zich gespecialiseerd in het schilderen van kerkinterieurs. Hij pakt het maken van zijn schilderij wetenschappelijk aan; opmeten, schetsen maken, rekenen, bestuderen van het perspectief. Saenredam schildert zowel voor Katholieke opdrachtgevers als voor Protestante opdrachtgevers kerkinterieurs. 6. Kunstverzamelingen: In het protestantisme gaat men uit van 3 goddelijke deugden: geloof, hoop en liefde. Maar ook van de kardinale deugden: rechtvaardigheid, kracht, voorzichtigheid en matigheid. Matigheid is bijzonder moeilijk voor de burger van de welvarende burgers. Door de welvaart in de bredere lagen van de bevolking is er een grote vraag naar (toegepaste)kunst.Je kunt door de grote hoeveelheden aan kunstwerken wel spreken van kunstverzamelingen. De spullen staan door het huis heen, maar ook in een speciale kunstkamer. Door de rijke burger worden er ook andere voorwerpen verzamelt; b.v. schelpen, tulpenbollen, albums met prenten, kostbare atlassen, kostuums, muziekinstrumenten, wapens, enz. (Dit dient natuurlijk om te pronken, maar is gelijk een belegging voor later.)Er werd verzameld door twee groepen: - De liefhebbers: voor hun plezier en het aanzien. - Professionals: botanici en artsen. Vooral voor onderzoek en onderwijs. De ontdekking van de microscoop hangt hier mee samen. Verder ook de ontdekking van de bloedsomloop en de ademhaling, het anatomisch onderzoek. Er werden kruiden verzameld voor medicijnen en verder ook preparaten.Er zijn een aantal typen verzamelingen te onderscheiden o.a.: - Nadruk op munten en antiquiteiten - Kunstverzamelingen - Naturalinverzamelingen. 7. KUNST VOOR DE BURGERGouden Eeuw in de Nederlanden Emanuel de Witte, portret van een familie in een interieur(1678)Emanuel deWitte: Rijke inrichting van het interieur: schouderhoog goudleerbehang, koperen kroonluchter, Chinees porselein en een tafel met een oosters tafeltapijt. Symboliek: - Het meisje presenteert druiven: huwelijkse trouw en echtelijke kuisheid. - Aanwezigheid hondje: eeuwige trouw (aan baasje) - Handschoenen in de hand van de vrouw: huwelijkse band. - Roos op de grond: vergankelijkheid (van eerdere huwelijk)De aard van de kunst in de Nederlanden is anders dan die van de buurlanden. De afmetingen zijn geringer en de onderwerpen alledaagser. (De rijke burgerij verstrekt opdrachten en de lagere klassen kopen kant-en- klare kunst) 8. Burgerlijke kunst, raadsels en bedrog.Verboden liefde: Schilderijen hebben in deze tijd een belangrijke functie op het gebied van plezier, maar ook op het gebied van het geldenden moraal. Overdag worden ze tegen het zonlicht beschermd door een gordijntje. De manier van schilderen is erg precies, het lijkt alsof alles realistisch weergegeven is. In de 17e eeuw houdt men van raadseltjes, dubbelzinnige tafereeltjes. Alledaagse zaken hebben een andere (dubbele) betekenis dan je in 1e instantie zou denken. Een bekende schilder uit de 17e eeuw (op dat gebied) is Jan Steen. In het boek staat het bovenstaande schilderij Het toneel van de wereld(1665- 1667) - Oude man en jong meisje: geen goed voorbeeld. - Oesters: lust opwekkend. - Zeepbellen blazen(+schedel): vergankelijke mens. (Homo bulla; de mens is een zeepbel: lichtvoetig vermaakt eis op den duur zijn tol en de mens is vergankelijk.) Jacob Cats schreef emblemataboeken waarin hij de verwijzingen toelichtte. (Officieel bestaan emblemata uit een drieledige voorstelling; een afbeelding, een spreuk en een onder- of bijschrift.) 9. Jan Steen 'Zoals de Ouden zongen'. schelpen van oesters en mosselen (aphrodisia) een vogelkooitje met het deurtje open (de man heeft een afspraakje buitenshuis) een jongen die pijp leert roken (symbool voor gemeenschap) overmatige hoeveelheden wijn (roesmiddel) druiven (kiemkracht) een papegaai (koppig dier - rood staat voor onzedelijkheid). Een vogel in het algemeen was symbool van het verlangen om in hoger sferen te komen of had een seksuele bijbetekenis. De kat en de hond (kooikershondje) golden in die tijd meestal als symbool van wellust en onkuisheid.In die tijd was men goed op de hoogte van de symbolische waarde van details. De meeste mensen konden immers niet lezen en schrijven en verhalen werden verteld aan de hand van afbeeldingen. Voor hen lieten deze symbolen geen twijfel bestaan. 10. Jan Steen, 'Het ochtend toilet' (1663).De halfgeklede vrouw en de locatie (slaapkamer) wijzen erop dat het schilderij over koopbare liefde gaat: - De luit is achteloos in de hoek geworpen, wat erop duidt dat er seks heeft plaatsgevonden. - Ook de schoenen, normaal gesproken een symbool van huiselijke harmonie, zijn achteloos aan de kant gegooid. - De vrouw trekt een kous aan. Kous was in die tijd slang voor vagina. Schertsend, minachtend, werden vrouwen in de zeventiende eeuw wel piskousen genoemd. (Wie een kous te snel aantrekt, kan deze gemakkelijk vernielen door er gaten in te trekken. Evenzo kan onbesuisd gedrag, zoals zwichten voor erotisch genot, een mens gemakkelijk te schande maken.) - De gedoofde kaars verwijst normaal gesproken naar kortstondigheid, maar hier staat deze naast een open juwelenkistje. Zij verwijzen naar een populair gezegde: 'Men koopt geen parels in het donker, noch zoekt men liefde in de nacht. 11. Kunst productie in genres: In de 17e eeuw specialiseren de schilders zich in genres. (Genre: type schilderij. Er zijn een aantal verschillende genres; genrestuk, portret, stilleven, landschap en historiestuk.) Het belangrijkste is het historiestuk. (Historiestuk: een schilderij waarop een verhaal of gebeurtenis uit de klassieke oudheid, de bijbel of de geschiedenis is afgebeeld.) Onder de schilders is het portret het minst populaire genre. De klanten zijn veeleisen, maar zitten nooit stil. Het genrestuk is ook een apart genre. (Genrestuk: een schilderij met een al dan niet gefantaseerd tafereel uit het dagelijkse leven. Drank en feesten of huiselijke bezigheden vormen het onderwerp. De afgebeelde personen zijn meestal niet-bestaand. In het genrestuk bevindt zich vaak een verborgen boodschap met betrekking tot de moraal.) Pieter de Hoogh, genrestuk. 12. Johannes van der Beeck, Drinkgerei met breitel(1614)Dit werk is een allegorie op de matigheid. 'Wat buten maat bestaat, int onmaats q[w]aat vergaat'. In het leven moet je net al bij het musiceren maat houden: Wijn=roesmiddel. Breidel=verlangens in toom houden. Bladmuziek=maat houden.(Allegorie; abstracte begrippen worden zichtbaar gemaakt door ze te verpakken in een voorstelling -als personen of als voorwerpen-. De direct herkenbare voorstelling -in een schilderij of op het toneel- is symbolisch voor een niet direct zichtbare inhoud.)In de 17e eeuw vond men het interessant om een andere (=chiquere) naam aan te nemen. Jan Simonsz van de Beeck noemde zich ook wel Johannes Torrentius. 13. (Vanitasstilleven: een stilleven met een symbolische boodschap die betrekking heeft op het leven en de dood.) Pieter Claesz, Vanitasstilleven met kandelaar, schrijfgerei, brief, zakhorloge en anemoon 1625Vanitas: vergankelijkheid / ijdelheid. - Schedels, zandlopers, uitgeblazen kaarsen en dergelijke verwijzen naar de vluchtigheid van het bestaan. - Het horloge en het uitdovende olielampje op de tafel wijzen op de tijd die verstrijkt. - De muziekinstrumenten duiden op de vluchtigheid van muziek. Floris van Dijck, gedekte tafel met kazen, 1615 Exotisch stilleven: Stillevens waren de manier om je kunde in het schilderen van stofuitdrukking te laten zien. Er zijn verschillende voorwerpen van verschillende materialen uitgestald. Ondanks dat het stilleven er erg Hollands uitziet, heeft het toch een duidelijk exotisch tintje: De exotische producten zijn: de druiven, het fijn geweven damast, het Chinese schaaltje met de mooie rand. 14. Schelfhout van RuisdaelMeindert Hobbema Bijzonder in deze tijd is het genre: landschap. Voorheen werden landschappen altijd als achtergrond voor een gebeurtenis gebruikt, maar nu ontwikkelt het zich tot een zelfstandig onderwerp/thema. De Nederlandse wolkenformaties zijn wereldberoemd geworden en men is over de hele wereld gentrigeerd in ons Hollandse licht. Imitatie-Chinees porseliein uit Delft: Onder de luxe voorwerpen die men verzamelt zijn grote hoeveelheden gemporteerd Chinees porselein. Niet iedereen kan dat betalen, het alternatief is imitatieporselein uit Holland: het Delfts aardewerk. In het begin maakt men het Chinese porselein alleen nauwkeurig na, later worden er ook typisch Hollandse taferelen geschilderd. Adriaen Kocks is een Delftse meesterpottenbakker. In opdracht van de Nederlandse stadhouder- Engelse koning Willem 3e ontwerpt Kocks een tulpenvaas. (Tulpenvaas: kenmerkend voor deze vaas zijn de kleine tuitjes waarin de tulpen per stuk kunnen worden geplaatst) 15. Hans Boulenger, Tulpen in een vaas, 1639Tulpomanie: In de 16e eeuw is de tulp van Turkije naar Nederland gekomen. In de loop van de 17e eeuw werd deze bloem razend populair. Er ontstond een echte tulpengekte, een tulpomanie. In 1636 op het hoogtepunt van de gekte kon een exclusieve bol evenveel opbrengen als een luxe huis (grachtenpand in Amsterdam of een buitenverblijf aan de vecht.) Men rook geld en ging beleggen in de tulpenhandel. Maar net als bij de huidige creditcrisis. op het hoogtepunt stortte de handel in en werden veel kopers en verkopers bankroet. 16. KUNST VOOR DE BURGERGouden Eeuw in de Nederlanden Saenredam, oude stadhuis Amsterdam (tekening 1641/schilderij 1657)De snelle groei van de stad Amsterdam zorgt ervoor dat er behoefte is aan een nieuw stadhuis. Het oude stadhuis stamt uit de middeleeuwen en is te klein geworden. Een nieuw stadhuis 17. Paleis van de vrede: Voor het nieuwe stadhuis hebben ze een passende locatie gekozen: Politieke, economische en religieuze hart van de stad. (Raadhuis, Waag en Vismarkt, Beurs, Nieuwe kerk.) Jacob v Campen(schilder en architect) maakt het ontwerp. In 1648 is de oorlog met de Spanjaarden geindigd(Vrede van Mnster) en is er geld over voor andere dingen dan oorlogvoeren. Het stadhuis is tevens een vredesmoment. (de vredestichtende invloed van de burgemeesters wordt in de eerste steen geroemd; Pancras, De Graeff, Valckenier en Schaep)Detail van de voorgevel; strakke symmetrie. Duurzaamheid, nuttigheid en schoonheid: De klassieke invloed heeft zijn wortels in de grote tour door Itali die Van Campen maakte na zijn meesterproef. De `meesterproef` was een werkstuk dat door een ambachtsman werd vervaardigd met het doel lid te kunnen worden van een gilde. Voor het eerst is sprake van de meesterproef in de 16e eeuw bij de goudsmeden, zilversmeden en tingieters. De klassieke symmetrie en harmonie sluiten volgens hem goed aan bij het strenge calvinisme. Vitruvius (die over de architectuur uit de oudheid schreef) was een inspiratie- bron voor Van Campen. De basis van architectuur is harmonie. (die ontstaat als een gebouw duurzaam, nuttig en mooi is.) Duurzaam: stevigheid van het fundament en keuze van materialen. (13.000 houten heipalen / blokken harde natuursteen.) Nut: ontwerp in relatie tot de functie. Schoonheid: wordt bepaald door symmetrie en harmonie. 18. Stadhuis of Paleis: In 1768 wordt het gebouw voor het eerste enkele dagen als...</p>

Recommended

View more >