Click here to load reader

Gazetka nr 3

  • View
    604

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of Gazetka nr 3

  • Be z Naz w ySz k oa Podstaw ow a nr 12

    Marz e c 2007W ydanie 3

    W iose nnie , z ie lono i pie w nie

    Cz e W am !W iose nnie , z ie lono i pie w nie z pe w noci w ik sz o z W as si tak cz uje . W iosna m a to do sie -b ie , e w yz w ala u czow ie k a do-datk ow e ne rgi. Pocz uje m y j je sz cz e bardz ie j, gdy z acz n si z ie le ni k rz e w y i drz e w a.

    Tytu te n je dnak e m a z w i-z e k z z upenie innym w ydarz e -n ie m . Cie k aw je ste m , cz y z astanaw ialicie si k ie dy nad fe nom e ne m prz ypadk u i je go w pyw u na W asz dalsz y los. Cz y z auw aacie , e pe w ne z darz e na m aj w pyw na z m ian W asz e go z ach ow ania, z ainte re sow ania oglnie j W asz e go bycia.

    Ot bye m n ie daw no na k on-ce rcie m idz ynarodow e go z e spo-u Gaelforce Dance . Z e sp gra i tacz y ludow m uz yk irlandz -

    k gra i tacz y to m ao pow ie -dz iane m aluje k ultur te go k raju, z acz arow uje ca w idow -ni, prz e nosi w sz ystk ich na z ie -lon w ysp a gdy k ocz y si k once rt, al odch odz i.

    To w ydarz e n ie , w yobracie sobie , w pyno na to, e z ainte -re sow ae m si Irlandi, je j k ultu-r, tradycj, m uz yk .

    Na z ak ocz e nie prz ypom ina-m y, e nasz a gaz etk a pojaw ia si, dz ik i panu Sz ym ask ie m u, na stronie nasz e j sz k oy. Moe -cie j z nale w dz iale Dow nlo-ad, je j w e rsja je st k olorow a. Ew e ntualne uw agi prosim y prz e -sya na e m ail: re dak [email protected] p.pl

    Re dak cja

    W num e rz e

    W s tpniak 1Irlandia 2w iat gie r 4Kinow e h ity 5Pom m y 6Englis h 8Gae lforce Dance 8Malbork 9Paac Kulturyi Nauk i w W ars zaw ie 10Muzyk a 11Z drow ie 12

  • Irlandia w iadom oci oglneIrlandia to m aa (po-

    w ie rz ch nia: 70282k m 2) w yspa. Je j ludno to ok oo 3,6 m ln. a gsto z a-ludnie n ia to 51 osb na

    k m 2. Jz yk am i urz dow ym i s: irlandz k i i angie lsk i. Le cz jak si ok az uje n ie w ie le osb posuguje si jz y-k ie m irlandz k im , osoby k tre na co dz ie si nim po-suguj to z ale dw ie 4% ludnoci! W ie lu Irlandcz yk w w ogle nie um iao posugiw a si sw oim ojcz ystym j-z yk ie m ! Dlate go je st on obow iz k ow ym jz yk ie m w

    sz k oach oraz podstaw do dostania si na w ysz e ucz e lnie .

    Stolic k raju je st Dublin (Baile th a Cliath ). Gw nym porte m poudniow e go w ybrz e a je st Cork (Corcaigh ).

    Gode m narodow ym je st h arfa a go-de m tradycyjnym k onicz ynk a cz yli Sh am rock

    A k onicz ynk a si w z ia std, e w . Pa-tryk n ie w ie dz ia jak w ytum acz y Irlandcz y-k om cz ym je st Trjca w ita. W k ocu w pad

    na pom ys i pok az a k onicz ynk , k tra posiada trz y listk i, tak jak Trjca w ita, Bg w trz e ch osobach . A je li ju m ow a o w . Patryk u to je st on patrone m Irlan-dii. Sw ito prz ypada 17 m arca. W tym dniu w olnym od pracy, irlandcz ycy poubie rani na z ie lono spotyk aj si w pubach aby napi si z ie lone go piw a.

    Ce ntralna niz ina Irlandii, k tr ok alaj cuch y grsk ie , w w ik sz oci le y ponie j 100 m i z budow ana je st gw nie z e sk a w apie nnych oraz z polodow co-w ych osadw gliny i piask u. Licz nie w ystpuj tu je z io-ra oraz bagna. W ik sz a cz niz iny w yk orz ystyw ana je st w rolnctw ie , podcz as gdy gry poz ostaj dz ik ie . Najw ysz ym sz cz yte m je st Carrantuoh ill (1040m ) w pam ie piask ow cow ych w z grz Mack gillicuddys Re e k s w poudniow o-z ach odnie j cz ci k raju. Na pou-dniow ym w sch odz ie roz ciga si granitow e pasm o W ic-k low Mointains doch odz ce do w ys. 9 26 m . (Lugnaquila). Pnocne granitow e gry Mourne z naj-w ysz ym sz cz yte m Slie ve Donard (852 m ) oraz baz alto-w e gry Antrim to najw ysz e w z n ie sie n ia Irlandii Pnocne j. W z du w ybrz e a cignie si pas se te k ba-z altow ych k olum n z nanych jak o Giant Cause w ay. Naj-w ik sz ym je z iore m Irlandii je st Lough Ne agh , o pow ie rz ch ni 39 6 k m 2.

    agodny i w ilgotny k lim at Irlandia z aw dz icz a cz stym w iatrom poudniow o-z ach odnim oraz w pyw o-

    w i prdu pnocno-atlantyc-k ie go. W ilgotne w iatry, k tre na sw e j dro-dz e n ie napoty-k aj na prz e sz k o-d w po-staci w yso-

    k ich gr, docie raj do k ade go z ak tk a w yspy. Mim o te go, w sch odnia cz k raju poz ostaje such sz a. re d-n ia te m p. z im y w ah a si od 4oC na w sch odz ie do 7oC na z ach odz ie . Na obsz arach poudniow o-z ach odnich k lim at je st tak agodny, e istnie j w arunk i do upra-w y rolin rdz ie m nom orsk ich . W le cie re dnia te m p. w ynosi 14 do 16o C. Rocz ne opady sigaj od 1000 m m na z ach odz ie do 750 m m na w sch odz ie .

    M ie jsc w artych z w ie dz e n ia je st w Irlandii m n-stw o. W arto w spom nie o tych najbardz ie j ch arak te ry-stycz nych i z nanych . Na poudniu inte re sujcym m iaste m je st Cork , sk d nie dale k o do tw ie rdz y Ca-sh e l, w z nie sione j na sk ale w . Patryk a. Nie dale k o Cork z najduje si rw nie z am e k Blarne y z prz e re k la-m ow anym k am ie n ie m Blarne y", k tre go pocaow anie autom atycz nie z ape w nia e lok w e ncj. Krg Ke rry to je dna z najw spanialsz ych tras w Europie z z apie raj-

    Irlandia

    2

  • 3

    cym i de ch w idok am i na m ae w yse pk i, strz e liste k lify w suw ajce si strom o w m orz e i piasz cz yste plae . Naj-dale j na z ach d w ysunity je st rw nie w spaniay p-w yse p Dingle , gdz ie u w e jcia do portu Dingle m ona spotk a de lfina Fungie - k try z adom ow i si tutaj na dobre i sta si atrak cj turystycz n. Na z ach odz ie na sz cz e gln uw ag z asuguj Klify Moh e r, osigajce w ysok o 200 m . U w ybrz e y Clare le w yspy Aran, cz yli tradycyjna Irlandia w piguce . Nie lada gratk s ruiny pre h istorycz ne go fortu Dun Ae ngus. Brunat-ne torfow isk a, je z iora, ch arak te rystycz ne k am ie nne m urk i oraz pasce si dz ik o k ucyk i odnajdz ie m y w h rabstw ie Cone m ara. Im dale j na pnoc w yspy tym obraz y staj si bardz ie j dz ik ie i surow e .

    Rnorodne go i z ach w ycajce go pik na Irlandii n ie sposb opisa w k ilk u sow ach . Stolica re publik i ir-landz k ie j n ie prz ypom ina innych , penych gw aru z a-ch odnich m etropolii. By m oe dlate go, e z am ie sz k uje ja nie w ie le ponad p m iliona ludz i. Do m ie jscow e j tradycji nale y k ocz e nie w drw k i po Du-blinie z w ie dz anie m istnie jce go od 1759 rok u synne -go brow aru GUINNESSA. Na m ie jscu m oe m y sk osz tow a pysz ne go piw a i z obacz y w jak i sposb po-w staje te n najpopularnie jsz y napj nie tylk o na w y-spie . W stolicy Irlandii w sz ystk ie drogi prow adz a do ... pubu. Je st ich tam ponad tysic. Obok stolicy, na pnocy, z najduje si je de n z najcie k aw sz ych z abyt-k w ne olitycz nych , sprz e d ponad 5000 lat (starsz y od piram id!) - cm e ntarz NEW GRANGE. Nie dale k o le y te Monaste rboice z e saw nym i ce ltyck im i k rz yam i.

    Turystw prz ycigaj do Irlandii Re publik i oraz Irlandii Pnocne j prz e de w sz ystk im k rajobra-z y i ludz ie . Mao k to prz e yw a roz cz arow anie tym , co z astaje po prz ybyciu na m ie jsce : z ie lonym i, spow itym i de lik atn m giek pagrk am i, dz ik im i nadm orsk im i urw isk am i, tale nte m gaw dz iarsk im Irlandcz yk w , n ie spie sz nym rytm e m ycia. Najw ik sz ym je dnak z a-sk ocz e n ie m je st ogrom na rnorodno k rajobraz ow a te j nie tak w k ocu w ie lk ie j w yspy. W apie nne tarasy nagie go, sk aliste go Burre n z daj si poch odz i z z upe-

    n ie inne go z ak tk a w iata ni yz ne rw -n iny Tip-pe rary, patrz c z a na dz ie w icz o pik ne k lify, z a-tocz k i i plae z a-ch odnie go w ybrz e a, trudno uw ie rz y, e od sfalo-w anych pa-

    stw isk w h rabstw ach w gbi k raju dz ie li je le dw o k ilk adz ie sit m il.

    Najw ik sz ych atrak cji te j z ie m i sz uk a trz e ba z k ilk om a w yjtk am i na w si. W spcz e sna Irlandia coraz cile j inte gruje si z now ocz e snym i gospodark a-m i Europy Z ach odnie j, ale sk utk i m ode rniz acji i roz -w oju k raju sz cz liw ie n ie rz ucaj si w ocz y:

    m ie jscow y k rajobraz w ci w ydaje si nie sk alany, a i ludz i m ie sz k a tu nie w ie lu. Sz m aragdow W ysp najle -pie j z w ie dz a pow oli, w drujc polam i od farm y do farm y albo posz arpanym w ybrz e e m , gdz ie cz sto sy-ch a je dynie h uk fal, roz bryz gujcych si o urw iste k lify i o tysice sk alistych w yse pe k . To w ym arz ona k raina na dugie w ypraw y pie sz e i row e row e , raj dla w dk arz y i e glarz y, ch o na k pie l w z im ne j w odz ie de cyduj si tylk o najodw anie jsi. W m ie cie ch yba najprz yje m nie jsz roz ryw k je st w ie cz r spdz ony z e sz k lanic guinne ssa w gw arnym , roz brz m ie w ajcym m uz yk , prz ytulnym pubie prz y w ietle k rw isto-po-m aracz ow ych pom ie n i w opalanym torfe m k om ink u.

  • Patron Irlandii

    Praw dopodobnie je dyne ir-landz k ie w ito narodow e ob -ch odz one poz a k raje m poch odz e n ia to Dz ie w ite -go Patryk a. Je st to ocz yw isty dow d w pyw w irlandz k ich w sz dz ie na w ie cie . Na prz y-k ad w Stanach Z je dnocz o-nych , ch ocia n ie je st to w ito narodow e , 17 m arca je st obch odz ony w w ie lu spo-

    e cz nociach lok alnych i m iastach . W w ito patrona Irlandii odbyw aj si parady, nosi si z ie lone ubra-nia, podaje si z ie lone piw o (z dodatk ie m z ie lone go barw nik a) a gdz ie n ie gdz ie farbuje si rz e k i na z ie lo-no. Najbardz ie j urocz ycie obch odz i si te n dz ie w Ir-landii. Praw ie w sz ystk ie firm y, z a w yjtk ie m re stauracji i pubw , m aj w olne 17 m arca. Z uw agi na re ligijny ch arak te r w ita prz e d w aciw ym i obch o-dam i w ie lu ludz i ucz e stnicz y w e Msz y w . tradycyj-nie ofiarow ane j w inte