Click here to load reader

Zware metalen in Vlaanderen: reden tot paniek? - Bodemkundige van de TuinBodem 6... · PDF file 2018. 11. 4. · Dag van de TuinBodem, 17 september 2015 Zware metalen of essentiële

  • View
    1

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of Zware metalen in Vlaanderen: reden tot paniek? - Bodemkundige van de TuinBodem 6... ·...

  • Zware metalen in Vlaanderen:

    reden tot paniek?

    Hilde Vandendriessche, BDB

  • Dag van de TuinBodem, 17 september 2015

    Zware metalen in Vlaanderen: reden tot paniek?

    • Zware metalen • Zware metalen en/of essentiële spoorelementen • Normale waarden van zware metalen • Lokale bodemonderzoeken • Wettelijk beoordelingskader zware metalen: Vlarebo • Situatie in Vlaamse tuinen, akkers en weiden • Situatie in Vlaamse sportvelden • Conclusies

  • Dag van de TuinBodem, 17 september 2015

    Zware metalen

  • Dag van de TuinBodem, 17 september 2015

    Zware metalen of essentiële spoorelementen

    Noodzakelijk Voornaamste symptomen

    gebrek

    Voornaamste symptomen

    overmaat

    plant dier mens plant dier plant mens en dier

    koper x x x Granen Bomen

    bij hoge pH

    Diarree, bloedarmoede,

    abnormale beender-

    groei/beharing

    Groeiremming,

    vergeling door

    verdringing van Fe

    Schapen opslag Cu in

    lever, bij stress Cu vrij

    =>dood

    zink x x x Kleine bladeren Witte strepen maïs

    Groeivertraging,

    huidaandoening,

    anorexie

    Schadelijk Darmklachten,

    huidirritatie, anemie

    cadmium - - - - - Nierbeschadiging (mens)

    lood - - - - - Bloedarmoede, zenuwstelsel, nieren

    kwik - - - - -

    chroom - - - - -

    arseen - - - - -

    nikkel - - - - -

  • Dag van de TuinBodem, 17 september 2015

    Zware metalen of essentiële spoorelementen

  • Dag van de TuinBodem, 17 september 2015

    Normale waarden zware metalen • natuurlijke gehalte • afhankelijk van mineralogische samenstelling van gesteente

    • in 1982 in Belgische bodems (Temmerman et al., 1982 & 1984) • 130 stalen, 10 cm diepte, onder gras of bos, op zand- zandleem-leem-klei

    • bodems onder bos � hogere concentraties Pb en Hg

    Gehalten in ppm op droge stof (16 u / 105 °C)

    Z, S P, L A G, E, U

    arseen (As) 10 15 20 30

    cadmium (Cd) 1 1 1 1

    chroom (Cr)* 80 150 200 300

    koper (Cu) 15 25 25 30

    kwik (Hg) 0,15 0,15 0,15 0,20

    lood (Pb) 50 50 50 50

    nikkel (Ni)* 10 20 40 80

    zink (Zn) 100 100 150 200 * totale gehalten inclusief elementen gebonden in mineralen

    Z: zand; S: lemig zand; P: licht zandleem; L: zandleem; A: leem; G: stenig leem; E: klei;

    U: zware klei.

  • Dag van de TuinBodem, 17 september 2015

    Lokale bodemonderzoeken

    Onderzoek in Reppel/Bocholt rond vroegere arseenfabriek

    • Arsenicumfabriek, 1895-1970 • bodem-, gewas- en waterstalen, op vraag van landbouwer

    • arseenverontreiniging in bodem (in relatie tot afstand fabriek-windrichting) • geen koper-, lood- of zinkverontreiniging in bodem • op terrein wel hoge koper- en cadmiumgehaltes

    • sanering in eind jaren ’80 – begin jaren ’90

    • onderzoek OVAM, 2014: • geen acuut risico voor mens • wel nog arseenverontreiniging in grondwater

    • geen grondwater als drinkwater gebruiken • consumptie van eigen groenten is ok,

    MAAR wel goed wassen

  • Dag van de TuinBodem, 17 september 2015

    Lokale bodemonderzoeken Onderzoek in Hemiksem rond “Gassite”

    • zwavelzuur- en koperfabriek, • gasproductie als nevenactiviteit • bodem-, gewas- en waterstalen, op vraag van gemeente • 1988-2005 • tuinen, serres, gazons, weides, grachten

    • geen evolutie in pollutieniveau • algemene loodverontreiniging in bodem • cadmiumverontreining in bodem (80%) • koperverontreining in bodem (>50%) • terreinen met zwerfvuil �zeer sterk verontreinigd

    (koper, lood, zink, cadmium)

    • geen groenten verbouwen (opname Cd)

  • Dag van de TuinBodem, 17 september 2015

    Wettelijk beoordelingskader zware metalen

    Streefwaarden

    (mg/kg droge grond)

    Richtwaarden

    (mg/kg droge grond)

    Saneringsnormen per

    bestemmingstype

    (mg/kg droge grond)

    I II III IV V

    arseen 16 35 58 58 103 267 267

    cadmium 0,7 1,2 2 2 6 9,5 30

    chroom 62 91 130 130 240 560 880

    koper 20 72 120 120 197 500 500

    kwik 0,1 1,7 2,9 2,9 4,8 4,8 11

    lood 31 120 200 200 560 735 1250

    nikkel 16 56 93 93 95 530 530

    zink 77 200 333 333 333 1000 1250

    (VLAREBO 2008; Bodemdecreet 2006)

    Normale

    waarden

    (mg/kg)

    30

    1

    300

    30

    0,20

    50

    80

    200

    (Temmerman 1982, 1984)

    I bosgebied, natuurgebied

    II agrarisch gebied

    III woongebied, speelgebied

    IV park- en recreatiegebied, sportterreinen

    V industriegebied

  • Dag van de TuinBodem, 17 september 2015

    Cu in Vlaamse akkerlanden en tuinen privaat/publiek

    meting zware metalen per gemeente

    Cu-gehalte (mg/kg droge grond)

    0 - 20

    21 - 72

    73 - 120

    121 - 197

    198 - 500

    > 500

    ±

    3

    1

    2

    9

    1

    6

    8

    2

    4

    48

    2

    3

    2

    2

    2

    5

    4

    8

    4

    3

    1

    48 1

    6

    1

    1 4

    5

    1

    2

    1

    4

    1

    2

    1

    1

    2

    1 9

    1

    1

    3 1

    2

    3

    1

    3

    2

    1

    1

    1

    2

    1

    1

    1

    11

    1

    4 21 2

    1

    4

    1

    3

    2

    3

    3

    2

    1

    111

    2 3

    1

    2

    2

    1

    4

    2

    4

    4

    1

    1

    5

    3

    3

    1 3

    2

    2

    1

    1

    1

    1

    1

    1

    3

    3 2

    1

    1

    1

    1

    1

    4

    4

    4 6

    1 2

    2

    5

    2

    1

    1

    1

    2

    1

    2

    2

    1

    1

    2

    1

    1

    1

    12

    2

    2

    3

    3

    1

    1

    2 4

    2

    1

    1

    3

    2

    4

    3

    17 13

    1

    3

    1

    3

    2

    2

    1

    2

    2 4

    1

    1

    2 1

    1

    3

    1

    1

    11 3

    4

    1

    2

    2

    1

    2 23

    1

    2

    1

    7

    2

    1

    2 31

    1

    2

    1

    3

    4 1

    1 1 1

    2

    1

    2

    2

    1

    1 1

    2

    3

    1

    1

    2

    3

    1

    2

    3

    4

    1

    1

    8

    1

    6

    2

    1

    6

    9

    4

    tuinen (568) ±

    5

    6

    5

    9

    9

    5

    1

    14

    8

    5

    10

    10

    9

    13

    5

    14

    5 10

    10

    9

    15

    10

    10

    10

    10 15

    13

    9

    10

    8

    9

    14

    10

    17

    8

    1

    10 10

    10

    10

    20

    10

    10

    10

    13 7

    10

    10

    13 10

    8

    1

    15 11

    15

    15

    15

    15

    10

    8

    10 1014

    9

    10

    10

    10

    10

    zware metalen per gemeente - akkers 1995 Cu-gehalte (mg/kg droge grond)

    0 - 20

    21 - 72

    73 - 120

    121 - 197

    198 - 500

    > 500

    akkerlanden (600)

  • Dag van de TuinBodem, 17 september 2015

    Cu in weilanden

    Procentuele verdeling van het kopergehalte van de weilandstalen in zeven

    bodemvruchtbaarheidsklassen van 1989-2011 voor België

    Bodemvruchtbaarheidsklasse ‘89-‘91 ‘92-‘95 ‘96-‘99 ‘00-‘03 ‘04-‘07 ’08-‘11

    Zeer laag 25 2,0 0,5 0,5 0,9 1,0 0,8

    30 ppm gevaar voor schapen

    100 ppm gevaar alle grazende dieren

  • Dag van de TuinBodem, 17 september 2015

    Cu in Vlaamse akkerlanden en tuinen privaat/publiek

    typische koperbril rond ogen

    kopergebrek bij geit

  • Dag van de TuinBodem, 17 september 2015

    Zn in Vlaamse akkerlanden en tuinen privaat/publiek

    ±

    3

    1

    2

    9

    1

    6

    8

    2

    4

    48

    2

    3

    2

    2

    2

    5

    4

    8

    4

    3

    1

    48 1

    6

    1

    1 4

    5

    1

    2

    1

    4

    1

    2

    1

    1

    2

    1 9

    1

    1

    3 1

    2

    3

    1

    3

    2

    1

    1

    1

    2

    1

    1

    1

    11

    1

    4 21 2

    1

    4

    1

    3

    2

    3

    3

    2

    1

    111

    2 3

    1

    2

    2

    1

    4

    2

    4

    4

    1

    1

    5

    3

    3

    1 3

    2

    2

    1

    1

    1

    1

    1

    1

    3

    3 2

    1

    1

    1

    1

Search related