Zorgplan Dyscalculie - .4 Zorgplan dyscalculie 2. Achtergrond, afbakening en plaatsbepaling Dyscalculie

  • View
    212

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of Zorgplan Dyscalculie - .4 Zorgplan dyscalculie 2. Achtergrond, afbakening en plaatsbepaling...

Zorgplan Dyscalculie

Jacqueline de Heer en Mariska Hennipman 1-3-2015

2 Zorgplan dyscalculie

Inhoud 1. Visie en uitgangspunten ................................................................................................................................. 3

2. Achtergrond, afbakening en plaatsbepaling ....................................................................................................... 4

Definitie .............................................................................................................................................................. 4

Werkdefinitie ERWD ........................................................................................................................................... 4

Criteria voor vaststelling dyscalculie .................................................................................................................. 4

Verklaringen dyscalculie ..................................................................................................................................... 4

De gevolgen ........................................................................................................................................................ 5

Emotionele problemen ....................................................................................................................................... 5

3. Kenmerken van leerling met mogelijk dyscalculie ......................................................................................... 6

Kleuters ............................................................................................................................................................... 6

Groep 3 t/m groep 8 ........................................................................................................................................... 7

4. Signaleren van rekenwiskunde problemen .................................................................................................... 8

Aanknopingspunten voor signalering van rekenwiskunde problemen. ............................................................. 9

5. Diagnosticerend onderwijzen ....................................................................................................................... 12

Pijler 1. De leerling ............................................................................................................................................ 12

Pijler 2. Het rekenwiskunde-onderwijs ............................................................................................................. 12

Pijler 3. De leraar .............................................................................................................................................. 13

6. Intern diagnostisch onderzoek ..................................................................................................................... 14

7. Extern diagnostisch onderzoek .................................................................................................................... 15

Wanneer aanmelden voor onderzoek? ................................................................................................................ 15

Aanmeldingscriteria .......................................................................................................................................... 15

Achterstanden .................................................................................................................................................. 16

Wat zal er onderzocht worden? ....................................................................................................................... 16

Diagnose ................................................................................................................................................................ 16

Onderzoek ........................................................................................................................................................ 16

Verklaring en dan? ................................................................................................................................................ 16

8. Begeleiding ................................................................................................................................................... 17

Fasen in schema, bijbehorende signalering, diagnostiek en begeleiding ............................................................. 18

Handige websites .................................................................................................................................................. 19

Bijlage 1 : Stappenplan volgens protocol ERWD ................................................................................................... 20

Bijlage 2 : Goed rekenwiskunde onderwijs ........................................................................................................... 24

Bijlage 3 : Signalering en observatie van leerlingen met ERWD ........................................................................... 25

3 Zorgplan dyscalculie

1. Visie en uitgangspunten Passend onderwijs is een samenspel tussen leerling, leerstof en leraar. Iedere leerling heeft recht op onderwijs

dat goed afgestemd is op zijn mogelijkheden. Problemen bij het leren zijn normaal. Bij de ene leerling verloopt

het makkelijker dan bij de andere leerling. Naarmate problemen groter worden, moet het onderwijs steeds

nauwkeuriger worden afgestemd op de mogelijkheden van de individuele leerling.

Passend onderwijs begint bij goed onderwijs. De leraar is de professional. Hij heeft kennis van de ontwikkeling

van leerlingen in het algemeen en specifiek van de rekenwiskundige ontwikkeling.

In het onderwijs hebben we te maken met de volgende gradaties in stagnatie in het rekenwiskundige

ontwikkeling van individuele leerlingen:

Normale, vrijwel ongestoorde ontwikkeling, waarbij de leerling voldoende baat heeft bij het standaard

onderwijsaanbod

Een ontwikkeling met geringe rekenwiskunde problemen, op te lossen binnen de school met gerichte

begeleiding

Een ontwikkeling met ernstige rekenwiskunde problemen die in principe op te lossen zijn met

intensieve begeleiding binnen de school.

Een ontwikkeling met ernstige en hardnekkig rekenwiskunde problemen die in principe te begeleiden

zijn binnen de school, eventueel met externe ondersteuning. Alleen in dit geval spreken we van

dyscalculie.

In de praktijk is de grens tussen ernstige rekenwiskunde-problemen en dyscalculie moeilijk te trekken.

Alleen met extern diagnostisch onderzoek en vervolgens een periode van intensieve, deskundige begeleiding

kan worden vastgesteld of het gaat om ernstige rekenwiskunde problemen of om dyscalculie.

Het doel van dit protocol is:

1. Informatie geven over dyscalculie

2. Het bieden van passend rekenwiskunde onderwijs aan alle leerlingen

3. Het bieden van handreikingen voor de preventie van rekenwiskunde problemen;

4. Het bieden van handreikingen en richtlijnen om problemen in de rekenwiskundige ontwikkeling vroegtijdig

te signaleren en te verhelpen.

5. Het bieden van een stappenplan ERWD.

4 Zorgplan dyscalculie

2. Achtergrond, afbakening en plaatsbepaling

Dyscalculie betekent letterlijk 'niet kunnen berekenen'. Het is net als bij dyslexie in feite een andere term voor

ernstige en hardnekkige problemen bij het aanleren van bepaalde schoolse vaardigheden, die niet worden

veroorzaakt door een gebrek aan intelligentie of te weinig onderwijs.

Definitie

`Dyscalculie is een stoornis die gekenmerkt wordt door hardnekkige problemen met het leren en vlot en/of

accuraat oproepen en/of toepassen van reken/wiskundekennis (feiten/afspraken)` (Ruijssenaars, Van Luit, &

Van Lieshout, 2006, p. 28).

Werkdefinitie ERWD ERWD spreekt van dyscalculie als ernstige rekenwiskunde problemen ontstaan ondanks tijdig ingrijpen,

deskundige begeleiding en zorgvuldige pogingen tot afstemming. De problemen blijken hardnekkig te zijn. De

rekenwiskundige ontwikkeling van de leerling wordt waarschijnlijk belemmerd door kindfactoren.

Criteria voor vaststelling dyscalculie We spreken van dyscalculie als (Desoete, 2004)

er sprake is van een ernstige achterstand. Een kind valt meerdere keren ernstig uit, gemeten met een

betrouwbare toets (ernstcriterium)

er een grote discrepantie is tussen de ontwikkeling van de leerling in het algemeen (intelligentie en

andere schoolse vaardigheden) en zijn rekenwiskundige ontwikkeling. (discrepantiecriterium)

de rekenproblemen niet te verklaren zijn uit slecht onderwijs dat een kind gekregen zou hebben of uit

een (zintuiglijke) handicap

er de achterstand hardnekkig is. De leerling laat ondanks 6 maanden gerichte, deskundige begeleiding

(te) weinig aantoonbare vooruitgang zien.

de rekenproblemen al op jonge leeftijd zijn ontstaan. Het kind had al problemen vanaf het verwerven

van de basisvaardigheden in het domein Getallen en Bewerkingen. (Van Luit, 2012)

Als de problemen veroorzaakt worden door secundaire oorzaken (bijv. werkhouding of ADHD) kan pas van

dyscalculie gesproken worden als de rekenproblemen ernstiger zijn dan de secundaire problemen.

Verklari