Zastita slika

  • View
    493

  • Download
    11

Embed Size (px)

Text of Zastita slika

1

Muzejski dokumentacijski centar

Prirunik Preventivna zatita slika

Priredio: elimir Laszlo

MDC, Preventivna zatita slika (2006.)

1

2

Kazalo:Uvod....................................................................................................................5

Osnove preventivne zatite slikato je slika?............................................................ ............................................7 to teti slici?....................................................................................................10 Kako provjeriti u kakvom je stanju slika?..........................................................12 Restauriranje slika i to oekivati od restauratora?.............. ............................15 Treba li slika (restauratorsko) ienje?............................................................16 Rukovanje slikama............................................................................................17 to se esto upotrebljava u preventivnoj zatiti slika?......................................20 Ukrasni okviri slika............................................................................................23 Kako ovjesiti sliku?............................................................................................24 Izlaganje slika....................................................................................................26 Kako oznaavati slike?......................................................................................28 Preventivna zatita od kra e, provale i vandalizma..........................................29 Preventivna zatita od poara i vode................................................................31 Nismo prvi koji primjenjujemo mjere preventivne zatite..................................33 Etika preventivne zatite slika...........................................................................34

Vlaga - utjecaj na slike i praktini naini zatiteto je relativna vlaga (RV)?..............................................................................36 Oteenja na slikama koje uzrokuje neodgovarajua vlaga.............................37 Kakva RV odgovara slikama?...........................................................................38 Kako i ime se mjeri RV?..................................................................................39 Kategorizacija prostorija s obzirom na RV........................................................41 Ure aji za reguliranje RV-a...............................................................................42 Provjetravanje prostorija...................................................................................45 Koritenje higroskopnih materijala (pufera)......................................................46 Ovjes slika na unutarnju stranu vanjskih zidova...............................................48

Temperatura - utjecaj na slike i praktini naini zatiteUtjecaj temperature na uvanje slika................................................................50 Utjecanje na RV grijanjem.................................................................................51 Grijanje u crkvama............................................................................................52 Zato treba izbjegavati neposredan utjecaj toplih izvora svjetla na slike?........53

Svjetlo - utjecaj na slike i praktini naini zatiteto je svjetlo?....................................................................................................55 Kako se mjeri jakost vidljivog svjetla i UV-zraenja?........................................56 Kako vidljiva svjetlo i srodna zraenja oteuju slike?......................................57 Kategorizacija slika prema osjetljivosti na svjetlo..............................................58 Kako tititi slike od fotokemijskih promjena?.....................................................59

Dodir sa tetnim tvarima - utjecaj na slike i praktini naini zatiteZaga en zrak....................................................................................................61 Ostale tetne tvari.............................................................................................63

MDC, Preventivna zatita slika (2006.)

2

3

Nametnici - utjecaj na slike i praktini naini zatiteGlodavci............................................................................................................64 Kukci.................................................................................................................65 Plijesni i gljivice.................................................................................................66 Mogunosti suzbijanja plijesni i gljivica na slikama...........................................67 Postupak s kontaminiranim slikama..................................................................69

Sustavi slaganja slika u uvaonicamaParavani i mobilni paravani...............................................................................70 Police s razdjeljcima..........................................................................................72 Vodoravno uvanje oteenih slika...................................................................73

Slike u transportuPosu ivanje slika..............................................................................................74 Na to treba misliti kada se transportiraju slike?...............................................75 Kovezi za transport..........................................................................................76 Rizici od oka i vibracija....................................................................................79 Klimatski uvjeti u transportu..............................................................................80 RV i zatita slika u transportu............................................................................81 Kako osigurati povoljnu temperaturu u transportu?..........................................83 Uloga pratitelja..................................................................................................84 Kontrola primjene mjera preventivne zatite.....................................................85 Rjenik upotrijebljenih izraza.............................................................................86 Kratice...............................................................................................................89 Izbor iz literature................................................................................................90 Impresum..........................................................................................................92

MDC, Preventivna zatita slika (2006.)

3

4

PredgovorPrirunik je namijenjen svima koji se o slikama brinu: kustosima, muzejskim tehniarima, preparatorima, galeristima, upnicima, vlasnicima privatnih zbirki...svima onima kojima je stalo do ouvanja slika. Slike zbog nebrige, ali i neznanja esto nepovratno propadaju. Restauratori ne mogu ouvati sve slike koje u nas postoje. Ne stignu. Zato je veoma vano da se o preventivnoj zatiti brinu svi. Pokuao sam Prirunik napisati tako da ga svatko moe razumjeti. Nadam se da su mjere i postupci koje predlaem jasni i praktini. Prirunik nije namijenjen restauratorima, iako e pokojem, moda, dobro doi. Dijelovi Prirunika su kompilacije naih i stranih tekstova i iskustava. S obzirom na brz razvoj preventivne zatite u svijetu i raznorodnost tema, teko da drukije i moe biti. Ipak, treba istaknuti da sam se posebno oslanjao na publikaciju Tehnike preventivne konzervacije muzejskih predmeta, koja je dijeljena svim polaznicima teajeva preventivne zatite koje ve niz godina organizira Muzejski dokumentacijski centar. Sastavlja veine tih tekstova je Denis Voki, kojeg, naalost, nisam uspio privoljeti da sudjeluje u izradi ovog Prirunika. Umjesto toga, on je ljubazno dopustio koritenje svojih tekstova. Posebno zahvaljujem recenzentima (Alma Orli, mr. Vinja Brali i dr. Ivo Maroevi) koji su svojim primjedbama i sugestijama pomogli organizaciji i bruenju teksta. Zahvaljujui njihovim intervencijama, Prirunik je, uvjeren sam, mnogo bolji negoli je bio prije recenzija. Ovako kratak i saet Prirunik, dakako, ne moe dati odgovor na sva pitanja, ali na ona glavna, nadam se da moe i hoe.

MDC, Preventivna zatita slika (2006.)

4

5

UvodMnoge slike su dio povijesnog, umjetnikog i kulturnog blaga. Stoga ih treba uvati i njegovati. Odnoenje prema njima svojevrsni je pokazatelj dosegnutog stupnja razvoja zajednice. Slike godinama mogu biti uvane i izlagane na uitak gledateljstvu bez vee tete ako im posvetimo temeljnu brigu i panju. Prvi korak se sastoji u razumijevanju uvjeta koji uzrokuju tete i potom u njihovom smanjivanju ili ako je to mogue - eliminaciji. Drugi korak je pridravanje temeljnih uputa o rukovanju, te potovanje osnovnih pravila brige o njima koja poivaju na zdravom razumu. Tradicionalno, preventivna zatita obuhvaa osiguravanje povoljne okoline za slike, sigurno i pravilno rukovanje, te protuprovalnu i protupoarnu zatitu. To je, dakako, vano i mora ostati obvezom svih. To je temelj, ali se uz njega sve vie javlja nova strategija pristupa preventivnoj zatiti. Ona govori o povoljnostima u poreznoj politici (novci potroeni u preventivnu zatitu ne bi trebali biti oporezovani), menadmentu i stalnoj edukaciji. Preventivna zatita je, dakle, vie od same fizike aktivnosti i vie od samih postupaka zatite. Ona postaje prvorazrednim pitanjem etike profesionalaca i imaoca slika. Za muzeje koji imaju zbirke slika preventivna zatita slika je esencijalna djelatnost. Donedavno sve je bilo okrenuto restauraciji slika, dakle postupcima koji su nastojali sanirati ve postojee tete. Takav stav je u nas, naalost, jo i sada est. Sve se prebacuje na restauratore, pa e tako mnogi kustosi preventivnu zatitu potpuno pr