of 58/58
YÜZEYEL MANTAR ENFEKSİYONLARI Hazırlayan: Arş. Gör. Dr. Burcu Gürhan Danışman: Prof. Dr. Mehmet Ungan

YÜZEYEL MANTAR ENFEKSİYONLARIailehekimi.medicine.ankara.edu.tr/files/2015/02/Yüzeyel-Mantar... · Tinea capitis 4. Tinea cruris 2. Tinea pedis 5. Tinea barbea 3. Tinea corporis

  • View
    230

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of YÜZEYEL MANTAR...

YZEYEL MANTAR ENFEKSYONLARI

Hazrlayan: Ar. Gr. Dr. Burcu Grhan

Danman: Prof. Dr. Mehmet Ungan

Genel Bilgiler

Dermatolojik hastalklar 1. basamak salk hizmetlerinde en sk karlalan problemlerden biri

Aile hekimlerine yaplan bavurularn yaklak %15 ini oluturduu tahmin edilmekte

Hastalarn doktora danmadan, tezgh st ilalarla kendi kendine tedavi uygulamaya almas sebebiyle kesin say bilinememekte

zellikle vajinal mantar enfeksiyonlar, ayak mantar ve halk arasnda bilinen adyla sakran en sk grlenler

arasnda

Diagnosis and Management of Common Tinea Infections SARA L. NOBLE, PHARM.D., and ROBERT C. FORBES, M.D., University of Mississippi Medical Center, Jackson, Mississippi PAMELA L. STAMM, PHARM.D, Auburn University School of

Pharmacy, Auburn, Alabama Am Fam Physician. 1998 Jul 1;58(1):163-174.

Genel Bilgiler

Birok deri hastalnn grnm kadar karakteristik bir dalm alan da olduundan, hastay tamamen

muayene etmek nem tamakta

Genital kant ve aknt ikyetlerini, kendi kendilerine uyguladklar tedavi baarsz olana kadar

saklama

Genel Bilgiler

Herhangi bir deri probleminin doru tans ve devamnda tedavisi iin hastadan mutlaka ayrntl bir anamnez alnmal

-Kronik hastal olup olmad

-Reeteli veya reetesiz (tezgah st) herhangi bir ila alp almad

-evresinde benzer semptomlara sahip kiilerin olup olmad

-Soygemii

-Ev ve iyerindeki temaslar

Genel Bilgiler

Ayaktaki mantar enfeksiyonlar, baka bir sebepten yaplan muayene srasnda ortaya kmakta

zellikle yal hastalarda kiisel hijyen konusundaki problemleri yanstabilmekte

Yal veya zbakm eitli sebeplerden yetersiz olan hastalarda yaplan muayene srasnda bu konu aklda tutulmal

En sk grld yerler olan kvrm yerlerine dikkat edilmeli

Genel Bilgiler

Baz enfeksiyonlarda dierlerinden farkl olarak ilk bakta tan konulamayabilir

zellikle herhangi bir tedavi verilmeden nce ayrntl inceleme yaplmal

Son iki hafta iinde reeteli veya reetesiz bir tedavi alnm olmas kltr sonularn etkileyeceinden zamann dolmas beklenmeli

Genel Bilgiler

En iyi tedavi yaklamn belirlemek iin:

nflamasyonun anatomik lokalizasyonu

Tedavi seeneklerinin gvenirlii, etkinlii ve maliyeti

Hastann tedaviye gsterecei uyumluluk

Giri

Mantar enfeksiyonlar; yerleimlerine gre, yzeyel ve derin mantar enfeksiyonlar olmak zere iki gruba ayrlr.

Yzeyel mantar enfeksiyonlarna yol aan etkenler;

- Dermatofitler

- Candidalar

- Malessesia (pitrosporum)

Dermatofitler

Dermatofitler dnya genelinde sk grlen enfeksiyon etkenleridir

Hayat boyu herhangi bir dermatofit enfeksiyonuna yakalanma olasl

% 10-20

Prezentasyonlar birbirinden farkldr, lokalizasyonlarna gre isimlendirilirler ve tedavileri benzerdir

Diagnosis, prevention and treatment of fungal infections NS589 Gould D (2011) Diagnosis, prevention and treatment of

fungal infections. Nursing Standard. 25, 33, 38-47. Date of acceptance: February 17 2011.

Dermatofitler

Enfeksiyonlarn ounda etken olan dermatofitler;

Epidermophyton (deri ve trnak) -- E. floccosum

Trichophyton (sa, deri, trnak) -- T. schoenleinii, T. violaceum, T. rubrum, T. tonsurans, T. ferrugineum

Mikrosporum (sa ve deri) -- M. audounii, M. canis, M. Gypseum (sa ve deri)

Dermatofitler

Dermatofitler zaman ierisinde dier birok mikroorganizmaya direnli olan keratin proteini zerinde

yaamak zere evrimlemiler

Bu nedenle mantar daha ok keratinin majr yap proteini olduu deri, sa ve trnaklara yerleir

En sk grlen dermatofit enfeksiyonlar:

1. Tinea capitis 4. Tinea cruris

2. Tinea pedis 5. Tinea barbea

3. Tinea corporis 6. Tinea ungium

Dermatofitler

Genellikle sadece epidermisi ieren yzeyel enfeksiyon yapmakla birlikte baz hastalarda sa folliklleri ve dermisi de iine alan enfeksiyonlar yapabilirler Majocchi granlomu

Dermatofitler

Tan:

Direkt inceleme (Nativ preperat)

Lezyon kenarndan kaznt rnei

% 15-20 KOH

Hif ve sporlar

Mantar kltr

Sabaraund glikozlu jeloz ( haftada kolonizasyon )

Dermatofitler

1. Tinea capitis

nsandan insana bula kolay

Hijyen koullar iyi olmayan ortamlarda, kalabalk yerlerde (okullarda) salgn yapabilir

Tarak, yastk klf ve benzeri dier cansz objelerle de bulaabilir

Etken : trichopyhton/mikrosporum trleri

Sklkla ocuklarda

Erikin immnsupresyon ?

ncelmi, krlm salar + eritemli sal deri

Dermatofitler 1. Tinea capitis

Tine capitis enfeksiyonlar:

Tinea capitis superficialis: 3-8 y, E, 6 cm, yuvarlak-oval, mutliple, blgesel alopesi +

Tinea capitis profunda: 15-20cm, deriden kabark, ar, pstl, aknt, alerjik reaksiyon +, skar oluumu

Tinea capitis favosa: (Tricophyton schoenleinii ) sar-yeil, atrofi, clz gri-beyaz sa, kt koku

Dermatofitler 1. Tinea capitis

Tedavi: Sistemik tedavi:

lk tercih griseofulvin

Ek olarak verilen terbinafin, trakonazol veya flukonazol tedavi sresini ksaltma

Lokal tedavi: Topikal Antimikotikler

Kurutucu/Antibakteriyel

Dermatofitler 1. Tinea capitis

Tedavi: Griseofulvin: (daha ok mikrosporum trleri iin)

500mg hap / 125mg/5ml ssp.

20-25 mg/kg/gn 6-12 hafta

Terbinafin: (trichopyhton trleri/daha ksa sreli tedavi)

250mg hap

40 kg 250 mg/g

Itrakanazol: 100mg hap / 10mg/ml ssp.

3-5 mg/kg/gn 1x1 4-6 hafta

Flukonazol: 200mg hap / 200mg/5ml ssp.

8 mg/kg/hafta 8 hafta

Erikinlerde ayn ilalar, ayn sre, doz farkl

Dermatofitler 1. Tinea capitis

Topikal tedavi ounlukla faydasz

Mikrosporum tr etkense enfeksiyon kayna olarak hayvanlar?

Asemptomatik tayclar iin kltr alnmal, gerekirse selenyum slfid ieren ampuanlar ve oral tedavi verilmeli

Ketakonazol tedavisi nerilmez

Dermatofitler 2. Tinea pedis

Yava balayan, kantl, eritematz vezikler lezyon

ounlukla 3-4 parmaklar arasnda

Ayaklarn nemli kalmas en nemli etken

Ba parmak evresinde fissr oluumuna neden olabilir

nflamasyon eklenirse yanma, interdigital alanlarda batma

En sk grlen dermatofit En sk hiperkeratotik tip En sk etken T. rubrum En sk erkeklerde

Dermatofitler 2. Tinea pedis

Dishidrotik tip id reaksiyonunu tetikleyebilir (el ii ayak tabanlarnda kk kantl vezikller)

Sekonder enfeksiyon durumunda selllit ve lenfanjite kadar ilerleyebilir

Sonunda lseratif lezyonlar yaylarak pstl ve erozyonlar

Daha ok diabetlilerde

Geni deri yzeylerinin kayb

Dermatofitler 2. Tinea pedis

Ayrc tan:

nterdijital eritrazma wood nda parlak krmz

Psriazis trnak deiiklikleri

Kontakt dermatit dorsal yzleri de ierir

Dermatofitler 2. Tinea pedis

Ayrca ayak tabanlarnda mokasen ayak grnm yapan hiperkeratizasyona sebep olabilir ve bu da fissr

oluumuna sebep olarak selllite ilerleyebilecek sekonder enfeksiyonlara yol aabilir

Dermatofitler 2. Tinea pedis

Tedavi:

Topikal tedavi: Noninflamatuar form: %1 krem 1x1 4-6 hf

isokonazol,tiokonazol,ekonazol,ketakonazol,bikonazol

Slfrtiokarbamat (tolnaftat,tolsiklat)

ciclopirox ieren trnak cilas

Sekonder enf. varlnda: potasyum permanganat ieren kompresler, antibiyotikler (tetrasiklin/makrolid)

Sistemik tedavi: terbinafin, trakonazol, flukonazol, ketoakonazol, griseofulvin

Antifungal pudralar

Dermatofitler 3. Tinea corporis

Hastalarn dier mantar enfeksiyonlar asndan kask ve ayaklar muayene edilmeli

Tinea capitis enfeksiyonu olan ocukla ilgilenen yetikinde

Cilt temas olan sporlarda (gre)

Beklenenden iddetli enfeksiyon durumunda DM/HIV enfeksiyonu varl akla gelmeli ve aratrlmal

Enfekte hayvandan bula ile oluan enfeksiyonlarda nflamasyon daha iddetli

en sk etken : Trichophyton rubrum

(Kedi besleyen kiilerde: microsporum)

Kantl, yuvarlak-oval, kenarlar krmz ortas soluk

Dermatofitler 3. Tinea corporis

Ayrc tan:

Psriazis diz,dirsek,sal deri,trnak

Lupus

Sekonder Sfiliz palmar,plantar,mukoz membran tutulum

Granuloma annulare pullanma yok

Pitriazis versicolor

Dermatofitler 3. Tinea corporis

Tedavi:

Lokalize T.corporis topikal tedavi: midazol (izokonazol,tiokonazol,ekonazol vb.)

Slfr tiokarbamat (tolsiklat/ciclopirox olamin/terbinafin) %1 lik krem 1-2 x 1 2-4 hafta

Dermatofitler 3. Tinea corporis

Tedavi (T.corporis / cruris)

la

Terbinafin krem: 1-2x1 2-4 hf

%1 sols: 1-2x1 1 hf

oral:250mg/gn 2-4 hf

Itrakonazol oral:200mg/gn 1 hf

Flukonazol oral:150-300mg/hf 2-4 hf

Ketakonazol %2 krem: 1x1 2 hf

oral: 200-400mg/gn 4 hf

Griseofulvin 500mg/gn 2-4 hf

Ciclopirox %77 krem/jel 2x1 4 hf

Dermatofitler 4. Tinea cruris (inguinalis)

Obezite ve diabet predispozan

st bacak ve pubik blgeye yaylm

Hastann giyim alkanlklar

Islak veya dar kyafetler oluumu arttrr

ou hastada tinea pedis elik eder.

Enfeksiyon kayna olan ayak tedavi edilmelidir

Etken: T.rubrum/E.floccosum

Daha sk erkeklerde

Genital blge, kasklarda (skrotumu iermez)

Ortas soluk eritematz lezyonlar

Dermatofitler 4. Tinea cruris

Ayrc tan:

Candidiazis: parlak krmz,ereve eklinde papl,pstl

Seboreik dermatit: yz,aksilla, sternumu da ierir

ntertrigo: daha krmz, obezite

Psriazis: plaklar

Eritrazma: Wood nda krmz

Dermatofitler 5. Tinea barbea

Daha ok hayvanlarla uraan erkek hastalarda

Yzdeki tylerin tra edilmesi, scak kompreslerle kalntlarn uzaklatrlmas

Topikal antifungal kullanlmaz

Oral antifungal

Terbinafin 250mg/gn

Flukonazol 150mg/hf 2-4 hafta

Itrakonazol 100mg/gn

Dermatofitler 6. Tinea unguium (onikomikoz)

T.Pedis ile birlikte (1/3)

Zamanla trnak kalnlap ar vermeye baladka ayakkab, terlik giymede ve hareket etmede zorluk oluur

Bu da zamanla baka salk sorunlarnn ortaya kmasna sebep olabilir

Onikoliz

lk belirti trnan kalnlap trnak yatandan ayrlmas

En sk etken : T.rubrum

Onikogrifoz

Yal hastalarda

Genelde kronik travma sonucu oluan trnakta kalnlama ve distorsiyon

Tinea incognitio

Nonspesifik lezyonlar iin kullanlr

Tinea pedis, corporis, cruris enfeksiyonlarnn uygunsuz kortikosteroid kullanm nedeniyle modifiye olmu bir eit prezentasyonu

d reaksiyonu (dermatofitid)

Dermatofit enfeksiyonu varlnda geliebilen bir reaksiyon

Ge tip hipersensitivite reaksiyonu

Mantarlarn kendisi veya paralanma rnlerinin antijenik zelliine kar

Kantl paplovezikler lezyonlar, sklkla ellerde

Asl enfeksiyon blgesinden uzakta

Antifungal terapinin yan etkisi sanlabilir

Tedavi: topikal kortikosteroidler ve antipruritikler

Hastalar iin genel tavsiyeler

Enfekte blgeyi temiz ve kuru tutun

Gnde en az bir defa ykayn

zellikle baparmak evresini ve deri katlant blgeleri iyice kurulayn

orap ve ayakkab giymeden nce ayaklarnzn tamamen kuru olduundan emin olun

Hastalar iin genel tavsiyeler

Pamuklu oraplar kullann

orabnz gnlk olarak deitirin

Sentetik materyalden yaplm ayakkab, bot vb. kullanmamaya aln, deri tercih edin

Mmknse her gn farkl ayakkab giymeye aln (dierinin ii iyice kurusun)

Hastalar iin genel tavsiyeler

Antifungal pudralarla ayanz ve ayakkabnzn iini pudralayn

Ayanz havalandrn

Toplu kullanlan havuz gibi yerlerde terlik kullann

Hastalar iin genel tavsiyeler

Kiiye zel havlu kullann

Du, banyo ve buralarda kullanlan paspaslar dezenfektanlarla ykayn

orap,havlu, banyo paspas ve benzeri materyalleri en az 60 c de ykayn

plak ayakla gezilen yerleri dzenli olarak temizleyin

Hastalar iin genel tavsiyeler

Tinea capitis iin:

Kama engellenmeli

Kk ocuklarda gerekiyorsa gece balk taklmal

Trnaklar ksa kesilmeli

Evdeki evcil hayvandan pheleniliyorsa veterinere gtrlmeli

Candidalar

Frsat patojen

Gnmzde insidans giderek artmakta;

mmunsupresif hastalar

Geni spektrumlu antibiyotik, sitotoksik ilalar,

kortikosteroid kullananlar

Hamilelik

Obezite

Kiisel bakm azl

Kombine oral kontraseptifler

Bunun dnda ellerin devaml scak, nemli ve slak olmas da candida enfeksiyonlarn tetikleyebilir

Candidalar

Candidal intertrigo

Nemli deri yzeylerini birbirine srtnd axiller, inguinal, meme alt ve avu ii katlant blgelerinde

Ar, rahatszlk hissi

Candidalar

Candidal intertrigo

Bebeklerde genital ve perianal yerleimli intertrigo yalanc bez dermatiti"

Perianal blgeden balayp yaylan bu tablo; kvrm yerlerinin tutulmu olmas, satellit yaylm gstermesi ve nativ preparatta etkenin grlmesiyle "gerek bez dermatitinden kolayca ayrlr

Candidalar

Oral candidiazis

nfantlarda

Takma di kullananlar dnda erikinlerde grlmesi ileri tetkik gerektirir

Candidalar

Genital candidiazis

Kadn vulvovajinal kant, ar, disparoni, beyaz renkli aknt

Ciddi enfeksiyonlarda perine ve kasklara kadar ilerleyen dknt, fissrasyon ve soyulma

Erkek penis zerinde krmz yama eklinde (daha hafif / asemptomatik)

Trichomonas veya bakteriyel vajinozis elik edebilir.

iftlerin birlikte tedavisi rekrrensi azaltr

Candidalar

Ungal/periungal candidiazis

(Paronii)

Trnak kenar veya yatanda oluan enfeksiyon

Ellerin devaml suyla temas nedeniyle

Blge arl, i aralkl olarak p szar

Trnak deformasyonuna neden olabilir

Candidalar

Tedavi

Topikal:

Orofaringeal: Kristal viyole 1/10000sols.

%10 alkol

1/3000-1/5000 potasyum permanganat sols.

Nistatin / bikarbonat gargara

Genital: Nistatin

midazol vajinal krem/ovl

Sistemik:

Itrakonazol,flukonazol,ketokanazol,griseofulvin

Rekrren enfeksiyonlarda amfoterisin B kullanm nerilmekte

Candidalar

Candidiazis tedavisine yaklam:

Genital candididazisi olan kadnlarda lokal kremlerin dnda verilen genital ovullerin tek doz olmas tedavi uyumluluunu arttrmakta

Tekrarlayan enfeksiyonlarda partner tedavisi de yaplmal

Baz almalarda tekrarlayan enfeksiyonlarn klinik depresyonla ilikili olabildii gsterilmi

Candidalar

Hastalar iin genel tavsiyeler

Enfekte alan kuru tutulmal

Tedavi srasnda naylon yapl, dar i amarlar yerine pamuklu

olanlar kullanlmal

amarlar yksek sda ykanmal

Dar giysilerden kanlmal

Ntr phya sahip rnlerle genital temizlik yaplmal, zellikle vajen

su ile ykanmamal

ntertriginz tipte srtnmeyi engellemek iin gazl bez kullanm ve

blgenin sk sk havalandrlmas ( + topikal steroid )

Pitriazis versicolor

Tinea (pitriazis) versicolor

Eichstedt 1846

Rekrren, kronik, sperfisyal

M.furfur, M.globosa, M.sympodialis

En sk (candidal olmayan) maya enfeksiyonu

st gvdede asemptomatik/ az kantl dknt

Gen erikinlerde sk

Koyu tenlilerde ak renkli lezyon

(mayann rettii dikarboksilik asitin tirozin kinaz inhibe etmesi nedeniyle hipopigmentasyon)

Pitriazis versicolor

Hastalar vitiligo ile kartrdklar iin sk gelirler

Bulac olmad hastaya anlatlmal

Doru tedaviyle pigmentasyon tamamen normale dner

Ancak bunu zaman alaca hastaya aklanmal

Rekrrens sk

Pitriazis versicolor

Ayrc tan:

Vitiligo total depigmentasyon

Seboreik dermatit pembe krmz kahverengi lezyonlar

Pitriazis versicolor

Tedavi:

Topikal: Selenyum slfat losyonlar (%2,5 5)

2x1 10 dk 2-4 hafta

Ketokonazol ampuan (%1 2)

Azol/alilamin grubu ieren krem ve losyonlar,su iinde %50 propilen zeltisi, nistatin, salisilik asit

Sistemik:

la Doz Sre

Ketokonazol 200mg/gn 10 gn

Flukonazol 150mg/hafta 3 hafta

Itrakanazol 200mg/gn 7 gn

Sonu

Mantar enfeksiyonlar 1. basamakta en sk karlatmz hastalklardan

Ge tan

Rekrrens oran yksek

Komorbiditesi olan hastalarda ciddi salk sorunlarna sebep olabilmekte

Medikal tedavi kadar genel neriler de nemli

Teekkrler

Kaynaklar

Rakel Textbook of Family Medicine Eight Edition Robert E. Rakel, MD Professor Department of Family and Community Medicine Baylor College of Medicine Houston, Texas David P. Rakel, MD Associate Professor Department of Family Medicine University of Wisconsin School of Medicine and Public Health Madison, Wisconsin

Rakel Textbook of Family Medicine Seventh Edition Robert E. Rakel, MD Professor Department of Family and Community Medicine Baylor College of Medicine Houston, Texas David P. Rakel, MD Associate Professor Department of Family Medicine University of Wisconsin School of Medicine and Public Health Madison, Wisconsin

Diagnosis and Management of Common Tinea Infections SARA L. NOBLE, PHARM.D., and ROBERT C. FORBES, M.D., University of Mississippi Medical Center, Jackson, Mississippi PAMELA L. STAMM, PHARM.D, Auburn University School of Pharmacy, Auburn, Alabama Am Fam Physician. 1998 Jul 1;58(1):163-174.

Diagnosis, prevention and treatment of fungal infections NS589 Gould D (2011) Diagnosis, prevention and treatment of fungal infections. Nursing Standard. 25, 33, 38-47. Date of acceptance: February 17 2011.

Fungal Skin Infections Judith Stevens M.Ed. With thanks to Dr. Sharon Witemeyer, and Araceli Domingo for contributing resource information.

Management of common fungal infections in primary careParker J (2009) Management of common fungal infections in primary care. Nursing Standard. 23, 43, 42-46. Date of acceptance: May 19 2009.

FUNGAL INFECTIONS IN DIABETES MELLITUS Santhosh YL*, Ramanath KV, Naveen MR Department of Clinical Pharmacy, AIMS, B.G. Nagra, Karnataka, India

Dermatophyte Infections BARRY L. HAINER, M.D., Medical University of South Carolina, Charleston, South Carolina Am Fam Physician. 2003 Jan 1;67(1):101-109.

Nail Fungal Infections Overview Treating Onychomycosis by P Rodgers, M.D. and M Bassler, M.D. (American Family Physician February 15, 2001

Treatment of Recurrent Vulvovaginal Candidiasis ERIKA N. RINGDAHL, M.D., University of MissouriColumbia School of Medicine, Columbia, Missouri Am Fam Physician. 2000 Jun 1;61(11):3306-3312

An Bras Dermatol. 2013;88(5):764-74,Dias MFRG, Quaresma-Santos MVP, Bernardes-Filho F, Amorim AGF, Schechtman RC, Azulay DR