Click here to load reader

YENİ ZELANDA TAVŞANINDA (ORYCTOLAGUS CUNICULUS · PDF fileNERVUS VAGUS’UN SUBGROS-ANATOMİK İNCELENMESİ ... çalışmalarım sırasında yardımcı olan Anatomi Anabilim

  • View
    215

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of YENİ ZELANDA TAVŞANINDA (ORYCTOLAGUS CUNICULUS · PDF fileNERVUS VAGUS’UN...

ANKARA NVERSTES SALIK BLMLER ENSTTS

YEN ZELANDA TAVANINDA (ORYCTOLAGUS CUNICULUS L.)

NERVUS VAGUSUN SUBGROS-ANATOMK NCELENMES

Veteriner Hekim

Aye ENGELC

ANATOM ANABLM DALI

DOKTORA TEZ

DANIMAN

Prof. Dr. Nejdet DURSUN

2002 - ANKARA

iii

NSZ

Tavan zerinde yaplan bu aratrmada, tavan sinir sisteminde yaplan

almalara bir yenisini eklemeyi ve deneysel yaplacak cerrahi mdahalelerde fayda

salamas ayrca insan hekimliinde yaplacak olan cerrahi operasyonlarda da rnek

tekil etmesi dnlmektedir. Bu aratrma esnasnda sinir sistemi hakkndaki

bilgilerin yetersiz olduu grlmtr. Bu durum karsnda Yeni Zelanda tavannda

nervus vagusun anatomisinin olabildiince ayrntl olarak allmas ve bu

konudaki eksikliklerinin giderilmesi salanmtr.

Bu almann hazrlanmasnda destek ve yardmlarn esirgemeyen bata

Danman hocam olmak zere Prof. Dr. Nejdet DURSUNa, Prof. Dr. R. Merih

HAZIROLUna, Prof. Dr. Nuri Reat ATIya, Prof. Dr. Ahmet AKIRa

teekkr bir bor bilirim.

Materyal teminimde yardmlarn esirgemeyen Vet. Hek. zcan ZKAN ile

Vet. Hek. Akife Kayaya, almalarm srasnda yardmc olan Anatomi Anabilim

Dalndaki alma arkadalarma teekkr ederim.

Bu tezin her aamasnda benden manevi desteini esirgemeyen aileme de

ayrca teekkr bir bor bilirim.

iv

NDEKLER

Kabul ve Onay ii nsz iii indekiler iv Simgeler ve Ksaltmalar vii ekiller viii 1. GR 1

1.1.Nervus Vagusun Bulbustaki Nucleuslar 3

1.1.1. Nucleus Ambiguus 4

1.1.2. Nucleus Parasympathicus Nervi Vagi 4

1.1.3. Nucleus Tractus Solitarii 4

1.2. Nervus Vagusun Ba-Boyundaki Seyri ve Dallar 5

1.2.1. Ganglion Proximale Nervi Vagi 5

1.2.1.1. Ramus Meningeus 6

1.2.1.2. Ramus Auricularis 6

1.2.1.3. Ramus Communicantes cum Nervi Glossopharyngeo 7

1.2.2. Ganglion Distale Nervi Vagi 8

1.2.2. Rami Pharyngei 9

1.2.2.1. Plexus Pharyngeus 10

1.2.2.1.2. Ramus Esophageus 10

1.2.2.2. Nervus Laryngeus Cranialis 11

1.2.2.2.1. Nervus Depressor 12

1.2.2.2.2. Ramus Externus 13

1.2.2.2.3. Ramus nternus 13

1.2.2.2.3.1. Ramus Communicantes cum N. Laryngeo Caudalis 14

1.2.3. Ganglion Cervicale Craniale ile Nervus Vagusu Birletiren Dal 14

1.2.4. Truncus Vagosympathicus 14

1.3. Nervus Vagusun Gs Boluundaki Seyri ve Dallar 15

1.3.1. Nervus Vagus Dexter ve Sinister 15

1.3.1.1. Rami Cardiaci 16

1.3.1.2. Nervus Laryngeus Recurrens 17

v

1.3.1.2.1. Rami Cardiaci 19

1.3.1.2.2. Rami Tracheales 19

1.3.1.2.3. Rami Esophagei 19

1.3.1.3. Rami Bronchales 20

1.3.1.3.1. Plexus Pulmonalis 20

1.3.1.4. Rami Esophagei (Plexus Esophagei) 21

1.3.1.5. Truncus Vagalis Ventralis 21

1.3.1.6.Truncus Vagalis Dorsalis 22

1.4. Truncus Vagalis Ventralisin Karn Boluundaki Seyri ve Dallar 23

1.4.1. Rami Gastrici Parietalis 23

1.4.2. Ramus Pyloricus 24

1.4.3. Rami Hepatici 24

1.4.4. Rami Duodenales 25

1.5. Truncus Vagalis Dorsalisin Karn Boluundaki Seyri ve Dallar 25

1.5.1. Rami Gastrici Visceralis 25

1.5.2. Rami Celiaci 26

1.5.3. Rami Renales 26

2. GERE ve YNTEM 27

3. BULGULAR 29

3.1 Nervus Vagusun Ba-Boyundaki Seyri ve Dallar 29

3.1.1. Ganglion Proximale Nervi Vagi 30

3.1.1.1. Ramus Meningeus 31

3.1.1.2. Ramus Auricularis 31

3.1.2. Ramus Communicantes cum Nervi Glossopharyngeo 31

3.1.3. Ganglion Distale Nervi Vagi 32

3.1.3.1. Rami Pharyngei 33

3.1.3.1.1. Plexus Pharyngeus 34

3.1.3.1.2. Ramus Esophageus 34

3.1.4. Nervus Laryngeus Cranialis 35

3.1.4.1. Nervus Depressor 36

3.1.4.2. Ramus Externus 37

3.1.4.3. Ramus nternus 37

vi

3.1.4.4.Ramus Communicantes cum N. Laryngeo Caudalis 38

3.1.5. Ganglion Cervicale Craniale ile Nervus Vagusu Birletiren Dal 38

3.1.6. Truncus Vagosympathicus 39

3.2. Nervus Vagusun Gs Boluundaki Seyri ve Dallar 39

3.2.1. Nervus Vagus Dexter ve Sinister 40

3.2.1.1. Rami Cardiaci 42

3.2.1.2. Nervus Laryngeus Recurrens 43

3.2.1.2.1. Rami Cardiaci 45

3.2.1.2.2. Rami Tracheales 46

3.2.1.2.3. Rami Esophagei 46

3.2.1.3. Rami Bronchales 48

3.2.1.3.1. Plexus Pulmonalis 48

3.2.1.4. Rami Esophagei (Plexus Esophagei) 49

3.2.2. Truncus Vagalis Ventralis 49

3.2.3. Truncus Vagalis Dorsalis 51

3.3. Truncus Vagalis Ventralisin Karn Boluunda Verdii Dallar ve

Bu Dallarn Seyri 52

3.3.1. Rami Gastrici Parietalis 53

3.3.2. Rami Celiaci Accessoria 54

3.4. Truncus Vagalis Dorsalisin Karn Boluundaki Dallar ve

Bu Dallarn Seyirleri 54

3.4.1. Rami Gastrici Visceralis 55

3.4.2. Rami Celiaci 55

4. TARTIMA 57

5. SONU 66

ZET 69

SUMMARY 70

KAYNAKLAR 71

vii

SMGELER ve KISALTMALAR

A. Arteria

For. Foramen

Ggl. Ganglion

Lig. Ligamentum

M. Musculus

Mm. Musculi

N. Nervus

R. Ramus

Rr. Rami

V. Vena

Vv. Venae

viii

EKLLER

ekil 3. 1 Nervus vagusun IX ve XI kranial sinirler ile ortak bir klfla sarlmas

(Sol taraf) X 9

ekil 3. 2 Nervus vagusun klfsz grn (Sol taraf) X 9

ekil 3. 3 Nervus vagusun boyun blgesindeki grn ve dallar (Sol taraf)

X 3

ekil 3. 4 Nervus vagusun boyundaki seyri (Sol taraf) X 3

ekil 3. 5 N. laryngeus cranialis sinisterin nervus vagustaki orijini ve dallar

(Sol taraf) X 9

ekil 3. 6 Nervus vagustan rami cardiacinin ayrlmas (Sol taraf) X 9

ekil 3. 7 Nervus laryngeus recurrensin n. vagustan ayrlmas (Sa taraf) X 3

ekil 3. 8 Nervus laryngeus recurrensin n. vagustan ayrlmas (Sol taraf) X 9

ekil 3. 9 Nervus laryngeus caudalisin seyri (Sol taraf) X 9

ekil 3. 10 Nervus vagustan rami bronchalesin ayrlmas (Sol taraf) X 9

ekil 3. 11 Truncus vagalis ventralis ve truncus vagalis dorsalis yapsnn farkl

bir ekilde grlmesi (Sol taraf) X 9

ekil 3. 12 Truncus vagalis ventralis ve truncus vagalis dorsalisin ekillenmemi

hali (Sa taraf ) X 3

1

1. GR

Yeni Zelanda tavan (Oryctolagus cuniculus L.) Chordata'larn Craniata grubu,

Gnathostoma alt filumu, Tetrapoda st snf, Mammalian snf, Lagomorpha takm,

Laporidae familyas, Oryctolagus cuniculus trne ait kemirici bir hayvandr

(Demirsoy, 1992). Tavan zamanmzdan yaklak 2000 yl nce evcilletirilmitir.

Yeni Zelanda Tavan, Ankara Tavukuluk Aratrma ve Planlama Enstits

tarafndan lkemize ilk defa getirtilmitir (Poyraz, 2000).

Tavan, sahip olduu anatomik ve fizyolojik zelliklerinden dolay insan

hekimliinde yararlanlan ilk model hayvandr. Arteriosklerosis, glaucoma, C6

eksiklii, cardiomyopathy, hipertansiyon, Von Willebrand's disease, tavanlarn

transplantable tmrleri, teratolojik almalar, immunoloji, yalanma aratrmalar,

rutin toksikoloji testleri ve pyrogen testlerinde kullanlmaktadr (Poyraz, 2000).

Sinir sistemi, duysal ve duyumsal uyarlar alan, organizmann i ve d ortam

deiikliklerine uyumunu salayacak olan tepkileri dzenleyen bir aygttr. Sinir

sistemi basit hayvanlardan gelimi hayvanlara doru ktka daha karmak bir yap

halini alr. Bir hcreli ve basit srngenlerde sinir sistemi yoktur. Omurgaszlarda da

merkezi bir sinir sistemi bulunmamaktadr (Tecirliolu, 1983). Canlnn snf

ykseldike artan ihtiyacn karlayabilmesi iin sinir sisteminde de organlar geliir.

Medulla spinalisten stn baka bir santral sinir organ yani beyin oluur (Odar,

1986).

Sinir sistemi sinir hcrelerinden oluur. Bir sinir hcresinde saylar bir ya da

birden fazla olan uzant bulunur. Bu uzantya sinir lifi ya da neurit denir.

Uzantlardan ksa olanna dendrit, uzun olanna axon denir. Uzantlar ile birlikte bir

sinir hcresine neuron=nron ad verilir. Nronlar fonksiyonlarna gre motor nron,

duysal nron ve ara nron olmak zere e ayrlr (Dursun, 2000).

2

Sinir sistemi, merkezi sinir sistemi (systema nervosum centrale) ve periferik

sinir sistemi olmak zere ikiye ayrlr (systema nervosum periphericum) (Tecirliolu,

1983).

Merkezi sinir sistemi (systema nervosum centrale) birbirinin devam

durumunda olan medulla spinalis ve encephalon olmak zere iki blmden oluur

(Dursun, 2000).

Periferik sinir sistemi nn. spinales, systema nervosum autonomicum ve nn.

craniales olarak e ayrlr. (Odar, 1986; Arnc ve Elhan, 1995; Dursun, 2000).

Nervi spinales, medulla spinalisten orijin alan sinirlerdir. Columna

vertebralisin ve medulla spinalisin blmlenmelerine uygun olarak isimlendirilirler.

rnein servikal spinal sinirl

Search related