63
Opruge kao funkcionalni elementi 1 Opruge kao funkcionalni elementi Opruge su mehanički funkcionalni elementi sposobni da se pod dejstvom spoljašnjeg opterećenja elastično deformišu i da apsorbovanu energiju ponovo pretvore u mehanički rad. Sposobnost opruga može da se poveća primenom visokoelastičnih materijala i odgovarajućim konstrukcionim izvođenjem. Osnovne veličine koje utiču na izbor materijala i oblik opruge su zahtevana sila i deformacioni put opruge, kao i raspoloživi prostor, težina i temperatura. Mehanički funkcionalni elementi

Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Embed Size (px)

Citation preview

Page 1: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 1

Opruge kao funkcionalni elementiOpruge su mehanički funkcionalni elementi sposobni da se pod dejstvom spoljašnjeg opterećenja elastično deformišu i da apsorbovanu energiju ponovo pretvore u mehanički rad.

Sposobnost opruga može da se poveća primenom visokoelastičnih materijala i odgovarajućim konstrukcionim izvođenjem.

Osnovne veličine koje utiču na izbor materijala i oblik opruge su zahtevana sila i deformacioni put opruge, kao i raspoloživi prostor, težina i temperatura.

Mehanički funkcionalni elementi

Page 2: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 2

Područja primene opruga

Mehanički funkcionalni elementi

• kao akumulatori energije (kod časovnika, igračaka, oružja),• za prigušenje udarnih i oscilatornih opterećenja (kod vozila

i transportnih sredstava),• za povratno kretanje (kod ventila, kočnica, spojnica i

mernih instrumenata),• za merenje sile (kod mernih uređaja),• za raspodelu opterećenja.

Page 3: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 3

Klasifikacija oprugaprema vrsti materijala od kog su izrađene

Mehanički funkcionalni elementi

• metalne,• nemetalne.

Page 4: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 4

Klasifikacija oprugaprema obliku opruge

Mehanički funkcionalni elementi

• lisnate,• tanjiraste,• prstenaste,• zavojne.

Page 5: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 5

Klasifikacija oprugaprema vrsti naprezanja

Mehanički funkcionalni elementi

• zatezno-pritisne,• fleksione,• torzione.

Page 6: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 6

Karakteristike opruga

Mehanički funkcionalni elementi

Zavisnost između opterećenja F i deformacije opruge f:

• linearna,• progresivna,• regresivna.

Page 7: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 7

Karakteristike opruga

Mehanički funkcionalni elementi

Krutost opruge predstavlja odnos između spoljašnjeg opterećenja (sila F, moment savijanja M, moment uvijanja T) i jedinične deformacije (ugib f, uglovi φ i ψ).

ψ=

ϕ=

=

ψ

ϕ

ddTc

ddMc

dfdFcf

Page 8: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 8

Karakteristike opruga

Mehanički funkcionalni elementi

Ukoliko je karakteristika opruge linearna, onda je krutost opruge konstanta:

2

2

1

1

fF

fFc ==

Page 9: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 9

Karakteristike opruga

Mehanički funkcionalni elementi

Deformacioni rad je rad potreban da bi se izvršila odgovarajuća deformacija (sila F, moment savijanja M, moment uvijanja T,ugib f, uglovi deformacije φ i ψ):

2TA

2MA

2fFA

ψ⋅=

ϕ⋅=

⋅=

Page 10: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 10

Karakteristike opruga

Mehanički funkcionalni elementi

Zbog prigušenja u materijalu linija opterećenja opruge se ne poklapa sa linijom rasterećenja, odnosno deo mehaničke energije se pretvara u toplotu.Kod amortizacije udara i vibracija efekat prigušenja je pozitivan.

Page 11: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 11

Sistemi opruga

Mehanički funkcionalni elementi

Primena samo jedne opruge u mnogim slučajevima ne može da ispuni konstrukcione zahteve u pogledu potrebne sile i deformacije. Zbog toga se koriste više redno ili paralelno povezanih opruga, odnosno koriste se sistemi opruga.

Page 12: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 12

Sistemi opruga

Mehanički funkcionalni elementi

Deformacije paralelno vezanih opruga su iste, a opterećenje se deli na sve opruge u vezi:

fcfcfcF u2211 =⋅+⋅=

pa je krutost ovakvog sistema opruga: 21u ccc +=

Page 13: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 13

Sistemi opruga

Mehanički funkcionalni elementi

Opterećenje redno vezanih opruga je isto, a deformacije opruga se sabiraju:

u2

2

1

1

cF

cF

cFf =+=

pa je krutost ovakvog sistema opruga:21u c

1c1

c1

+=

Page 14: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 14

Sistemi opruga

Mehanički funkcionalni elementi

Za kombinovanu redno-paralelnu vezu opruga sa slike:

krutost ovakvog sistema opruga je:321u c

1cc

1c1

++

=

Page 15: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 15

Lisnate opruge

Mehanički funkcionalni elementi

Jednostavne pravougaone lisnate opruge mogu se predstaviti kao konzola opterećena na slobodnom kraju silom F koja izaziva ugib f na slobodnom kraju:

Page 16: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 16

Lisnate opruge

Mehanički funkcionalni elementi

Proračun lisnatih opruga sastoji se u proveri napona savijanja u uklještenju opruge:

fdoz2f bhFl6

WM

σ≤==σ

odakle sledi maksimalno opterećenje opruge:fdoz

2

max l6bhF σ=

Page 17: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 17

Lisnate opruge

Mehanički funkcionalni elementi

Deformacija opruge, tj. ugib na kraju konzole za lisnatu oprugu konstantnog poprečnog preseka iznosi:

EF

bhl4

EI3Flf 3

33

==

Deformacija opruge, tj. ugib na kraju konzole za oprugu trapeznog poprečnog preseka iznosi:

EF

bhl

b'b2

34f 3

3

+=

Page 18: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 18

Lisnate opruge

Mehanički funkcionalni elementi

Maksimalni ugibi opruga dobijaju se za opterećenje Fmax i iznose:

Ehl

32f fdoz

2

maxσ

=

Ehl

b'b2

332f fdoz

2

maxσ

+=

za oprugu konstantnog poprečnog preseka

za oprugu trapeznog poprečnog preseka

Page 19: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 19

Lisnate opruge

Mehanički funkcionalni elementi

Maksimalni deformacioni rad lisnatih opruga iznosi:

2fFA maxmax

max =

Page 20: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 20

Lisnate opruge

Mehanički funkcionalni elementi

Paralelne lisnate opruge:

Page 21: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 21

Gibnjevi

Mehanički funkcionalni elementi

Veći broj lisnatih opruga trapeznog oblika povezanih u jednu celinu čine gibanj. Naime, za veća opterećenja i veće deformacije pojedinačne lisnate opruge ne mogu da zadovolje konstrukcione zahteve. Lisnate opruge iste širine, ali različite dužine tako su povezane da je list najveće dužine postavljen sa gornje strane i najčešće ima savijene krajeve (za šinska vozila).

Page 22: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 22

Gibnjevi

Mehanički funkcionalni elementi

Ispod ovog lista nalazi se još jedan list iste dužine, a ostali kraći listovi prema svojoj dužini poređani su ispod i na sredini povezani najčešće zavrtnjevima. Gibnjevi se najčešće primenjuju kod teretnih, putničkih i šinskih vozila.

Page 23: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 23

Gibnjevi

Mehanički funkcionalni elementi

Kada se listovi gibnja poređaju jedan pored drugog, onda se dobija dvostruka konzola trapeznog oblika, jer je gibanj uklješten na sredini. Ugib gibnja iznosi:

Ehl

z'z2

332f

EF

bhl

z'z2

34f

fdoz2

max

3

3

σ

+=

+=

z – ukupan broj listova

z’ – broj listova iste dužine

Page 24: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 24

Proste torzione opruge

Mehanički funkcionalni elementi

Proste torzione opruge su najčešće okrugli štapovi sa kvalitetnom površinskom obradom, izrađeni od toplo valjanog čelika za poboljšanje predviđenog za torziona naprezanja (Č4830, 50CrV4). Jedan kraj ovakvog štapa je fiksiran, dok je drugi tako uležišten da može da se okreće oko svoje ose.

Page 25: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 25

Proste torzione opruge

Mehanički funkcionalni elementi

Ako na slobodni kraj štapa deluje moment uvijanja T, onda dolazi do njegovog elastičnog uvijanja na aktivnoj dužini la prečnika d. Radi smanjenja koncentracije napona i iskorišćenja materijala prelaz između krajeva i aktivnog radnog dela štapa se izvodi preko odgovarajućih prelaznih zaobljenja.

Page 26: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 26

Proste torzione opruge

Mehanički funkcionalni elementi

Proste torzione opruge primenjuju se kod elastičnih spojnica, kao noseće opruge kod teretnih vozila, kao i za merenje obrtnog momenta kod dinamometarskih ključeva. Nedostatak ovih opruga je što zbog svoje dužine zahtevaju prostor za ugradnju.

Page 27: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 27

Proste torzione opruge

Mehanički funkcionalni elementi

Proračun statički opterećenih prostih torzionih opruga sastoji se u proveri tangentnih napona uvijanja:

udoz3p

u dT16

WT

τ≤π

==τ

Za materijale čija je zatezna čvrstoća: 2m2 mm

N1800Rmm

N1600 <<dozvoljeni statički napon uvijanja:

za opruge bez prednaprezanja:

za opruge sa prednaprezanjem:

2udoz mmN700=τ

2udoz mmN1020=τ

Page 28: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 28

Proste torzione opruge

Mehanički funkcionalni elementi

Kod dinamički opterećenih prostih torzionih opruga torzioni moment menja se u granicama ΔT = T2 - T1, pa je za proračun merodavan napon τh koji treba da bude manji od dinamičke izdržljivosti τH :

H3h dT16

τ≤πΔ

Page 29: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 29

Proste torzione opruge

Mehanički funkcionalni elementi

Ugao deformacije:

2

4

p

mmN78500G

32dI

=

π=

GITl

p

a=ψ

Page 30: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 30

Tanjiraste opruge

Mehanički funkcionalni elementi

Tanjiraste opruge su konusnog oblika (konusne ljuske), koje se najčešće koriste kao slogovi (paketi) sastavljeni od većeg broja opruga istih prečnika.

Page 31: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 31

Tanjiraste opruge

Mehanički funkcionalni elementi

Primenjuju se kod statičkih i jednosmerno promenljivih opterećenja. Opterećenje se prenosi po spoljašnjem i unutrašnjem obimu ljuske i dovodi do složenog naponskog stanja, gde dominiraju normalni naponi savijanja.

Page 32: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 32

Tanjiraste opruge

Mehanički funkcionalni elementi

Karakteristike tanjirastih opruga kod pojedinačne primene, u paketu i u slogu

Page 33: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 33

Tanjiraste opruge

Mehanički funkcionalni elementi

Slog tanjirastih opruga različite debljine sa progresivnom karakteristikom

Page 34: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 34

Tanjiraste opruge

Mehanički funkcionalni elementi

Slogovi tanjirastih opruga mogu imati unitrašnje vođenje (sa osovinicom) ili spoljašnje vođenje (unutar cilindra). Pogodnije je unutrašnje vođenje.

Page 35: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 35

Tanjiraste opruge

Mehanički funkcionalni elementi

Osovinica za vođenje i dodirne površine tanjirastih opruga trebaju biti cementirani i brušeni. Prva i poslednja tanjirasta opruga u slogu treba biti sa poravnatim ivicama, radi dobijanja dovoljne površine za prenošenje opterećenja.

Page 36: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 36

Prstenaste opruge

Mehanički funkcionalni elementi

Opterećenje kod ovih opruga je ravnomerno po celoj dužini, tako da je ovde iskorišćenje materijala veoma povoljno, odnosno s obzirom na opterećenje koje prenose, ovo su opruge veoma kompaktne konstrukcije.

Page 37: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 37

Prstenaste opruge

Mehanički funkcionalni elementi

Prstenasta opruga sastoji se od zatvorenih spoljašnjih i unutrašnjih prstenova sa duplim konusnim površinama koje klize jedna po drugoj. Aksijalna pritisna sila preko konusnih dodirnih površina prstenova napreže spoljašnje prstenove na zatezanje, a unutrašnje na pritisak.

Page 38: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 38

Prstenaste opruge

Mehanički funkcionalni elementi

Prstenasta opruga ima znatno prigušenje, tako da je sila rasterećenja 3 puta manja od sile opterećenja. Zbog prigušenja znatan deo mehaničke energije pretvara se u toplotu ( i do 70% kod dobrog podmazivanja dodirnih površina).

Page 39: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 39

Prstenaste opruge

Mehanički funkcionalni elementi

Zbog toga se ove opruga koriste kao amortizeri udara kod odbojnika železničkih vozila, kod teških presa, čekića i raznih alata, gde je neophodan prijem visoke energije na malom prostoru.

Page 40: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 40

Funkcije odbojnika kod železničkih vozila

Mehanički funkcionalni elementi

• za međusobno povezivanje vagona i vagona salokomotivom,• za održavanje određenog rastojanja između vozila u vozila u vozu,• za predaju i smanjenje intenziteta vučnih i odbojnih sila, koje se javljaju kod vuče vozova ili kod manevrisanja kolima.

Page 41: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 41

Odbojnici sa prstenastom oprugom

Mehanički funkcionalni elementi

Page 42: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 42

Gumeni elastični elementi

Mehanički funkcionalni elementi

Primenjuju se prvenstveno kao elastični spojevi za prigušenje udarnih i vibracionih opterećenja. Gumeni elastični elementi se konstrukciono izvode tako što se metalna ploča ili prsten, odnosno metalna cev spaja sa gumom. Takvi delovi u radu su napregnuti napristisak i smicanje, odnosno uvijanje.

Page 43: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 43

Gumeni elastični elementi

Mehanički funkcionalni elementi

Osnovna svojstva gume koja se koristi za elastične elemente su tvrdoća, čvrstoća, elastičnost, prigušenje, postojanost na temperaturi, postojanost u odnosu na starenje, otpornost u odnosu na ulje, benzin i sl.

Page 44: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 44

Gumeni elastični elementi

Mehanički funkcionalni elementi

Od velikog značaja za praktičnu primenu je spoj gume sa čeličnim delovima preko kojih se elastični elementi opterećuju. Spoj se ostvaruje procesom vulkanizacije preko odgovarajućih metalnih površina, koje često svojim reljefnim oblikom zalaze u gumu.

Page 45: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 45

Gumeni elastični elementi

Mehanički funkcionalni elementi

Gumeni elstični elementi primenjuju se za prigušenje udarnih i vibracionih opterećenja i smanjenje buke, pre svega kod vešanja motora kod motornih vozila, kao elastični oslonci i spojevi kod mašina, kao elastilni elementi kod spojnica itd.

Page 46: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 46

Odbojnici sa metalogumenom oprugom

Mehanički funkcionalni elementi

Gumeno-metalni elementi su konstruktivni delovi koji se izrađujuod prirodnih i sintetičkih kaučuka u spoju sa metalnim nosačima.U njima su sadržane prednosti oba sastavna elementa: visokesposobnosti ugiba i amortizacije gume ivelika površinska opterećenja koja podnosi metalni deo.Upravo takvi zahtevi se postavljaju kod ogibljenja železničkihvozila (lokomotive, vozovi, manevarska vozila i vagoni).

Page 47: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 47

Odbojnici sa metalogumenom oprugom

Mehanički funkcionalni elementi

Osnovne prednosti odbojnika sa metalogumenim oprugama u odnosu na odbojnike sa prstenastom oprugom:

niža cena,laka ugradnja,nemogućnost blokiranja opruge

Page 48: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 48

Odbojnici sa metalogumenom oprugom

Mehanički funkcionalni elementi

Gumeno-metalni elementi se izrađuju sa metalnim delovima u oblikuploča, prstenova ili čaura, koji se vezuju sa gumom postupcimavulkanizacije ili presovanjem, obezbeđujući pre svega kod ugljeničnihčelika, visoke čvrstoće spoja, uglavnom veće od same čvrstoće gume

Page 49: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 49

Gumeno-metalni elementi za primarno ogibljenje lokomotiva

Mehanički funkcionalni elementi

Page 50: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 50

Gumeno-metalni elementi za primarno ogibljenje lokomotiva

Mehanički funkcionalni elementi

Secondary Suspension Auxillaries

Primary Suspension

Laminate Bearer Spring

Hourglass Spring

Airspring

BufferSpherilastik

Control Link

Metacone

Offset Shear

Chevron

Page 51: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 51

Gumeno-metalni elementi za primarno ogibljenje lokomotiva

Mehanički funkcionalni elementi

Page 52: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 52

Gumeno-metalni elementi za primarno ogibljenje lokomotiva

Mehanički funkcionalni elementi

Page 53: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 53

Gumeno-metalni elementi za primarno ogibljenje lokomotiva

Mehanički funkcionalni elementi

Page 54: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 54

Specijalne oprugeOpruge u obliku grede

Mehanički funkcionalni elementi

Obostrano oslonjena Obostrano uklještena

Page 55: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 55

Specijalne oprugeOpruge u obliku ploče (membranske opruge)

Mehanički funkcionalni elementi

Po obodu uklještena Po obodu oslonjena

Page 56: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 56

Specijalne oprugeOpruge u obliku ploče (membranske opruge)

Mehanički funkcionalni elementi

Manja krutost opruga se ostvaruje rasecanjem membrane. Time se ostvaruje veća deformacija opruga.

Page 57: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 57

Specijalne oprugeSavijene opruge

Mehanički funkcionalni elementi

Page 58: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 58

Specijalne oprugeOpruge u obliku rolni

Mehanički funkcionalni elementi

Za akumuliranje i ostvarivanje znatnih obrtnih momenata primenjuju se opruge u obliku rolni, koje su namotane na dva paralelna vratila. Pritom se opružna traka premotava i napreže sa jednog vratila na drugo. Zbog veće deformacije elastičnog elementa, izvođenje na slici b) daje veće obrtne momente.

Page 59: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 59

Specijalne oprugeBimetalne opruge

Mehanički funkcionalni elementi

Pod bimetalima se podrazumevaju metalni poluproizvodi u obliku limenih tabli ili traka koji se sastoje iz dva međusobno čvrsto spojena metalna sloja čiji su temperaturni koeficijenti linearnog širenja međusobno različiti. Pri promeni temperature, zbog različitih koeficienata termičkog širenja slojeva, nastaje različito izduženje traka, koje prouzrokuje zakrivljenje bimetala.

Page 60: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 60

Specijalne oprugeBimetalne opruge

Mehanički funkcionalni elementi

Osnovni zadatak pri konstruisanju bimetala je ostvarivanje što veće sile potrebne za deformaciju uključno-isključnog elementa ili što većeg ugiba, kao parametra merene temperature, što se može ostvariti različitim načinima oslanjanja bimetala.

Page 61: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 61

Specijalne oprugeBimetalne opruge

Mehanički funkcionalni elementi

U cilju smanjenja ugradnog prostora i povećanja izduženja pri datoj temperaturi, umesto prethodno navedenih osnovnih izvođenja, koriste se bimetalne spirale ili bimetalna pločica sa otvorom.

Page 62: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 62

Specijalne oprugeBimetalne opruge

Mehanički funkcionalni elementi

Primena bimetalnih elemenata za merenje kontinualnih temperaturnih promena predstavlja osnovnu primenu bimetala (bimetalni termometri). Najčešće se bimetali koriste kao uključno-isključni elementi (termoreleji).

Page 63: Www2 Opruge Kao Funkcionalni Elementi Predavanja

Opruge kao funkcionalni elementi 63

Specijalne oprugeBimetalne opruge

Mehanički funkcionalni elementi

U cilju kompenzacije temperature okoline pri merenju termičkog efekta prolaska struje kroz provodnik (zaštitni termoreleji motora), primenjuju se kompenzacioni kontaktni elementi u paralelnoj ili rednoj sprezi. Pod dejstvom temperature okoline obe bimetalne trake se jednako deformišu, tako da se rastojanje kontaktnih površina ne menja. Promena kontaktnog rastojanja isključivo nastaje termičkim dejstvom usled prolaska struje kroz navoj.