W™drwki po bibliografii: Agatha Christie - Jerzy Gronau - 1922 roku, Agata wraz z m™¼em wyruszy‚a ( w modn… uwcze›nie) w podr¼ dooko‚a ›wiata. Trasa

  • View
    215

  • Download
    2

Embed Size (px)

Text of W™drwki po bibliografii: Agatha Christie - Jerzy Gronau - 1922 roku, Agata wraz z...

  • JERZY GRONAU

    WDRWKI

    PO BIBLIOGRAFII

    ANGIELSKIEJ AUTORKI POWIECI KRYMINALNYCH

    AGATHY CHRISTIE

    (1890 1976)

    Krakw 2005

  • Jerzy GRONAU - Wdrwki po BIBLIOGRAFII Agathy CHRISTIE 2

    Wstp: Genez tego opracowania byy:

    - moja emerytura - ch powtrzenia swego rodzaju zabawy umysowej ktr przeywaem przy innych pracach podobnego charakteru, - konstatacja o braku w polskim pimiennictwie bibliografii teje autorki

    Na pocztku mej pracy posuyem si opracowaniem wydawnictwa Prszyski i S-ka SA z 2000 roku

    o autorce powieci kryminalnych Agathy Christie. W miar postpu moich prac dane czerpaem z wielu rde

    szczeglnie z katalogw bibliotek i zestawie aukcyjnych ksiek. W pierwotnej wersji bibliografii podanej

    w powyszym zestawieniu, wystpuj - 73 tytuy wyda angielskich [w tym 71 tytuw przekadw polskich].

    W pniejszej fazie pracy, po przeanalizowaniu szeregu danych z rnych rde przyjem szereg

    podstawowy tytuw angielskich powieci i oznaczyem je umownie numeracj kodu rozpoznawczego od 1 do

    75, dalsze spotykane tytuy oznaczyem kodem powyej 100. Pozwolilo mi to uporzdkowa w pewnym sensie

    ca gam tytuw w jzyku angielskim, polskim, niemieckim i francuskim.

    Jeli chodzi o tytuy polskich przekadw to rozszerzyem zakres opracowania o ( mam nadziej),

    prawie.wszystkie polskie wydania tej autorki. Zebrao si ich ponad p tysica wyda rnych wydawcw.

    adna z polskich bibliotek tak naukowych jak i publicznych nie posiada nawet w przyblieniu kompletu

    polskich wydawnictw tej autorki. Podobnie jest te z zagranicznymi renomowanymi bibliotekami.

    Zestawienie tytuy - angielskich wydanych ksiek w bibliotekach wiata podzieliem na dwie czci:

    pierwsza cz obejmuje podstawowe tytuy [z umownym kodem] , druga rne tytuy drobniejszych utworw

    teje autorki. Zestawy bibliograficzne ksiek uzupeniem wykazami filmw i sztuk teatralnych teje autorki.

    Notki w jzyku angielskim, charakteryzujce wikszo wystpujcych tutaj tytuw, pozostawiem nie

    tumaczone w wersji takiej jak zdobyem poprzez Internet z aukcji lub komisowej sprzeday uywanych

    ksiek. Notki w jzyku polskim pochodz czciowo z winiet polskich wyda.

    W kocu przepraszam czytelnika tego opracowania, e dla wasnej wygody nie stosowaem tak

    niemieckich jak i francuskich znakw diakrytycznych, oraz za niekonsekwentne stosowanie odpowiednio

    duych liter w nazwach-tytuach ksiek.

    Krakw, luty 2005.

  • Jerzy GRONAU - Wdrwki po BIBLIOGRAFII Agathy CHRISTIE 3

    Zawarto opracowania: A.C. = Agatha Christie L.p. Tre Strona

    1. Strona tytuowa 1 2. Wstp 2 3. Zawarto opracowania 3 4. Krtka biografia Agaty Christie 4-5 5. Kalendarium ycia Agaty Christie 6-8 6. A.C. - Chronologia ksikowych wydawnictw angielskich wg roku wydania 9-12 7. A.C. - Tytuy wydawnictw jak wyej w jzyku angielskim wg alfabetu 13-16 8. A.C. Angielskie tytuy wydanych ksiek w bibliotekach wiata 17-25 9. A.C. - Synonimy tytuw angielskich i amerykaskich 26 10. A.C. - Podstawowe tytuy angielskie oraz polskie odpowiedniki wg alfabetu 27-30 11. A.C. - Podstawowe tytuy angielskie oraz polskie odpowiedniki wg kodu 30-33 12. A.C. - Tytuy czterojzyczne [angielskie wg alfabetu] 34-40 13. A.C. - Tytuy czterojzyczne [wg kodu] 41-46 14. A.C. - Wykaz tytuw niemieckich wg alfabetu 47-50 15. A.C. - francuskich 51-53 16. A.C. - polskich 54-57 17. A.C. - Angielskie tytuy krtkich opowiada wg alfabetu 57-60 18. A.C. - Polskie nazwy-tytuy krtkich opowiada wg alfabetu 61-64 19. A.C. - Polskie wydania przekadw wg roku wydania 65-78 20. A.C. - Polskie wydania przekadw wg wydawcw 79-92 21. A.C. - Polskie przekady w polskich bibliotekach 93-109 22. A.C. - Zasoby ksiek w jzykach angielskim, niemieckim i francuskim w polskich

    bibliotekach 109-113

    23. A.C. - Sztuki teatralne 114-117 24. A.C. - Filmy 118 25. A.C. - Polskie tytuy nazwy synonimiczne 118 26. A.C. - Powieci i opowiadania podzia tematyczny 119-126 27. A.C. - Notki do wyda polskich 127-142 28. A.C. - Notki do wyda angielskich 143-160 29. rda opracowania 161

  • Jerzy GRONAU - Wdrwki po BIBLIOGRAFII Agathy CHRISTIE 4

    Krtka biografia Agathy Christie (1890-1976) Agatha Mary Clarissa Miller urodzia si 15 wrzenia 1890 roku w rezydencji Ashfield, jako trzecie dziecko

    Fredericka A. Millera i Clary z domu Boehmer. Bya crk zamonego Amerykanina i Angielki. Jedenacie lat

    po swych narodzinach umar jej ojciec. W wieku lat dwunastu rozpocza nauk na pensji panny Guyer w

    Torquay. Dorastaa w konserwatywnej atmosferze wiktoriaskiej prowincji, ktrej realiach czsto umieszczaa

    akcj swoich ksiek. Ukoczya studia muzyczne i uczya si piewu oraz rysunkw w Paryu.

    Pierwsz ksik, niejako debiut literacki, napisaa w 1909 roku w wieku 19 lat pod tytuem Snow

    upon the Desert W 1910 roku wyjechaa na zim do Kairu. Jako dwudziestolatka przeya pierwsze

    owiadczyny, ktre jednak nie zostay przyjte. Dwa lata pniej poznaa na balu pukownika Archibalda

    Christie, za ktrego wysza za m 24 grudnia 1914 roku. Tu po wybuchu I wojny wiatowej Agatha podja

    prac, w Ochotniczym Komitecie Pomocy, jako pielgniarka, pniej jako pomoc w aptece. Jej maonek ca

    wojn walczy na frontach.

    Po zakoczeniu wojny w roku 1918 pastwo Christie przeprowadzili si do Londynu, w ktrym rok

    pniej narodzia si ich creczka Rosalind. Waciwy debiut pisarski to powie Tajemnicza historia w

    Styles (1920), w ktrej powoaa do ycia pedantycznego detektywa Herkulesa Poirot. W kolejnych tytuach,

    inne zagadki rozwizywaa take dobrotliwa staruszka Jane Marple.

    W 1922 roku, Agata wraz z mem wyruszya ( w modn uwczenie) w podr dookoa wiata. Trasa

    tej podry przebiegaa przez Poudniow Afryk, Australi, Hawaje i Kanad. Plonem tej wyprawy bya

    powie Mczyzna w brzowym Garniturze.

    W 1923 roku wrcia z mem do Londynu, jednak na krtko, bowiem rok pniej wprowadzili si do

    miejscowoci Sunningdale kupujc swj pierwszy dom Styles. Dalej pisaa i ju po dwch latach staa si

    sawn pisark. Niestety nie bya jednak dugo szczliw najpierw pogrya j w smutku mier matki, a

    nastpnie rozpad maestwa w 1926 roku.

    Rozgoryczona i zniechcona pisarka opucia dom i creczk na dziesi dni, ktre spdzia samotnie w

    hotelu, wywoujc sensacj na amach prasy. W roku 1928 nastpi rozwd z jej pierwszym mem. Rwnie w

    tym roku nakrcono jej pierwszy niemy film na podstawie ksiki Tajemniczy przeciwnik, ktra Agatha

    napisaa w roku 1922.

    Wymyne intrygi w jej ksikach przysporzyy jej wrogw. Po opublikowaniu Zabjstwa Rogera

    Ackroyda (1926) czonkowie Klubu Autorw Powieci Kryminalnych uznali, e nietypowo konstruujc posta

    mordercy (by nim narrator), pisarka sprzeniewierzya si zasadzie lojalnoci wobec czytelnika i wyrzucili j z

    stowarzyszenia.

  • Jerzy GRONAU - Wdrwki po BIBLIOGRAFII Agathy CHRISTIE 5

    W 1929 roku pisarka kupia dom w Londynie przy Cresswell Place 22, oraz przystpia do Klubu

    Detektyww. Rok pniej wydaa pod pseudonimem Mary Westmacott kolejn ksik. Wyruszya, tym razem

    samotnie, w kolejn podr na Bliski Wschd. Tam poznaa o 14 lat modszego od siebie archeologa Maxa

    Mallowana, z ktrym wzia lub w dniu 11 wrzenia 1930 roku w Edynburgu. W 1931 roku na ekrany kin

    weszo Alibi, sztuka bdca w peni dwikow ekranizacj powieci Zabjstwo Rogera Ackroyda.

    Agatha po raz kolejny przeprowadza si razem z mem kupia posiado Winterbrook House nad

    Tamiz, w pobliu Oxfordu. Dwa lata pniej pastwo Mallowan wyjechali na wykopaliska do Iraku. Podr ta

    bya motywacj do napisania kolejnej ksiki tym razem bya to powie autobiograficzna, wydana znw pod

    pseudonimem Mary Westmacott. W 1939 roku Autorka sprzedaa rodzinn rezydencj Ashfield w Torquay i

    kupia posiadoc Greenway w Devonie.

    W 1944 roku crka Agaty - Rosalind, wzia lub z majorem Hubertem Richardem, a dwa lata pniej

    w Cheshire, przyszed na wiat pierwszy i jedyny wnuk Mathew. W 1946 roku Agatha pod nazwiskami

    Christie i Mallowan , wydaa ksik Opowiedzcie , jak tam yjecie, w ktrej zawara wspomnienia z

    pierwszego pobytu na wykopaliskach i pocztkw znajomoci oraz maestwa z Maxem.

    W 1947 roku, na yczenie krlowej matki, Agatha napisaa suchowisko radiowe Trzy lepe myszki.

    W 1950 roku pisarka zostaa przyjta do Londyskiej Akademii Nauk, a w cztery lata pniej otrzymaa w

    Stanach Zjednoczonych gwn nagrod dla najlepszego pisarza literatury detektywistycznej. W 1958 roku

    Agatha zostaa przewodniczc Klubu Detektyww, a trzy lata pniej otrzymaa tytu doktora honoris causa

    uniwersytetu w Exeter.

    W 1968 roku m Agaty otrzyma tytu szlachecki za zasugi na polu archeologii. Ostatnia powie

    pisarki ukazuj si w 1973 roku bya to Tajemnica Wawrzynw. Pniej Agatha niczego ju nie napisaa,

    zacza chorowa i przesza nawet zawa serca. W 1975 roku ukazaa si po raz pierwszy, napisana duo

    wczeniej, powie Kurtyna, w ktrej autorka umiercia sawnego detektywa Herkulesa Poirot. Sama zmara

    12 stycznia 1976. Miaa wtedy 86 lat. Rok po mierci Agaty Cristie Mallowan, wydawnictwo Collins

    opublikowao jej Autobiografi i wspomnienia Maxa Mallowana. M Agaty Max zmar 19 sierpnia 1978

    roku w wieku 74 lat.

  • Jerzy GRONAU - Wdrwki po BIBLIOGRAFII Agathy CHRISTIE 6

    Kalendarium ycia Agathy Christie L.p. Rok Tere

    1. 1890 15 wrzenia Agatha Mary Clarissa Miller przychodzi na wiat w rezydencji Ashfield w Torquay jako trzecie dziecko Clary z domu Boehmer i Fredericka A. Millera

    2. 1895/6 Pobyt z rodzin we Francji (Pau, Pary, Dinard). 3. 1901 m