of 49/49
VREDNOVANJE OPCIJA

Vrednovanje opcija

  • View
    824

  • Download
    13

Embed Size (px)

Text of Vrednovanje opcija

VREDNOVANJE OPCIJA

Sadr aj Definicija i pojam opcija Vrste opcija Stvarna i vremenska vrijednost opcija Trgovanje opcijama Vrednovanje opcija Black Scholes model Binomno vrednovanje opcija Opcione strategije Zaklju ak

Definicija i pojam opcija Opcija je izvedeni vrijednosni papir odnosno ugovor koji vlasniku daje pravo, ali ne i obavezu, da kupi ili proda odre enu imovinu (realnu ili finansijsku) u odre eno vrijeme u budu nosti po unaprijed ugovorenoj cijeni.

Definicija i pojam opcija opcioni ugovor nije dvostrano obavezan opciona cijena ili premija - iznos na koji kupac ograni ava svoj gubitak izvr na cijena ili cijena realizacije je utvr ena u opciji visokorizi ni instrumenti

Definicija i pojam opcija tip aktive naziv emitenta na ije akcije se opcija odnosi koli ina odnosno broj komada akcija koje se mogu kupiti ili prodati

ugovorena cijena (exercise, striking price) rok dospije a opcije

Definicija i pojam opcija kupac opcije (holder) ima tri mogu nosti: Da iskoristi opciju Da opciju proda na sekundarnom tr i tu drugom subjektu Da ne iskoristi opciju

Definicija i pojam opcija prodavac (writer) mora da izvr i preuzetu obavezu, ali ako se u me uvremenu predomisli, na raspolaganju mu stoje dvije mogu nosti: Da poku a da se nagodi sa kupcem o raskidu sporazuma, uz vra anje premije i pla anja odre ene provizije Da na e drugog subjekta koji e preuzeti ugovornu obavezu

Vrste opcija kupovne ili opcije poziva (call) koje sadr e pravo kupovine i prodajne opcije ponude (put) koje nose pravo prodaje vezane imovine

Vrste opcija prema mogu nosti izvr enja ugovora: evropske ameri ke opcije

obzirom na njihov predmet, tj. karakter vezane imovine u podlozi: robne finansijske

Vrste opcija prema tome da li se posjeduje ili ne imovina na koju je opcija sastavljena: pokrivene nepokrivene ili gole

prema vremenu: kratkoro ne dugoro ne

Call opcije vrsta opcije koja vlasniku daje pravo kupnje od sastavlja a opcije ugovorenih vrijednosti papira po izvr noj cijeni u opciji na odre eni dan ili u toku odre enog vremenskog perioda

Tokovi zarada (gubitaka) vlasnika call opcijeTokovi zarada (gubitaka)

Premija

Cijena Vezane Imovine

Tokovi zarada (gubitaka) sastavlja a call opcijeTokovi zarada (gubitaka)

Premija

Cijena Vezane Imovine

Put opcije vrsta opcije koja vlasniku daje pravo prodaje sastavlja u opcije ugovorenog paketa vrijednosnih papira po izvr noj cijeni u opciji na odre eni dan ili u toku odre enog razdoblja

Tokovi zarada (gubitaka) kupca put opcijeTokovi zarada (gubitaka)

Premija

Cijena Vezane Imovine

Tokovi zarada (gubitaka) sastavlja a put opcijeTokovi zarada (gubitaka)

Premija

Cijena Vezane Imovine

Stvarna i vremenska vrijednost opcija intrinzi na (stvarna) vrijednost razlika izme u izvr ne cijene (strike) i sada nje cijene vezane imovine call opcije sa strike/ovima manjim od trenutne cijene dionice - in the money

Stvarna i vremenska vrijednost opcija opcija nema intriati ku vrijednost ili je ona vrlo mala - at the money call opcije sa strike-ovima ve im od trenutne cijene dionice - out of money obrnuto vrijedi za put opcije

Stvarna i vremenska vrijednost opcijaINTRISTIC VALUE + TIME VALUE = OPTION PRICE (stvarna vrijednost) + (vremenska vrijednost) = (cijena opcije)

Intrinzi na i vremenska vrijednost

Trgovanje opcijama trgovina opcijama se obavlja na berzama i OTC tr i tima Chicago Board Options Exchange (CBOE)

Trgovanje opcijama trgovina na berzama standardizirana ve i je stepen sigurnosti i ni i transakcioni tro kovi zbog ve e likvidnosti i ve eg obima prometa

Trgovanje opcijama etiri pozicije u trgovini opcijama, od kojih zavisi i ishod (dobitak ili gubitak) prema kretanju tr i ta: Kupac call opcije (Long call) Prodavac call opcije (Short call) Prodavac prodajne opcije (Short put) Kupac prodajne opcije (Long put)

Vrednovanje opcija faktori koji uti u na cijenu opcija su isti za Call i Put opcije: izvr ne cijene dospije a opcija cijena vezane imovine nerizi ne kamatne stope volatilnosti cijena vezane imovine nov ane dividende

Utjecaj izvr ne cijene na vrijednost call opcijeTokovi zarada (gubitaka)

Cijena Vezane Imovine

Utjecaj vremena do dospije a na cijenu opcijeTokovi zarada (gubitaka) Produ enje vremena do dospije a

Cijena Vezane Imovine Izvr na cijena

Razli ita volativnost dionica i call opcijaTokovi zarada (gubitaka)

Cijena Vezane Imovine

Vrednovanje call opcija

dva na ina vrednovanja call opcije: intrizi no vrednovanja model vrednovanja

Vrednovanje call opcija intrinzi na vrijednost call opcije

Ft ! Pt E

Vrednovanje call opcija minimalna cijena call opcije je uvijek ve a vrijednost od razlike izme u teku e tr i ne cijene vezane imovine i njene izvr ne cijene i nule

Ct ! maxPt E;0 min

Vrednovanje call opcija maksimalna cijena call opcije odre ena je cijenom vrijednosnog papira za koji je izdata

C t ! Pt max

Vrednovanje call opcija stvarna cijena call opcije uvijek je vi a od donjih granica minimalne cijene teku a cijena call opcije formira izme u donje i gornje granice cijene

Pt

Ct

max Pt E;0

Vrednovanje call opcijaTokovi zarada (gubitaka) Gornja Granica cijene

Premija Cijena Vezane Imovine

Donja granica

Vrednovanje put opcija

dva na ina vrednovanja put opcije: intrizi no vrednovanje model vrednovanja

Vrednovanje put opcija minimalna cijena put opcije jednaka je razlici izme u (vi e) izvr ne cijene i (ni e) teku e tr i ne cijene vezane imovine kada se teku a cijena vezane imovine nalazi ispod izvr ne cijene

X t ! max E Pt ;0 min

Vrednovanje put opcijaTokovi zarada (gubitaka) Gornja granica

Premija

Cijena Vezane Imovine

Donja granica

Vrednovanje put opcija gornja granica vrijednosti put opcije visina izvr ne cijene vezane imovine

Xt ! E max

Vrednovanje put opcija stvarna vrijednost put opcije uvijek je vi a od donjih granica minimalne cijene teku a cijena put opcije formira se izme u donje i gornje granice cijene

E

Xt

maxE Pt ;0

Black Scholes model

Black Scholes model

C 0 ! P0 N d 1 Eed1 !

kt

N d 2

lnP0 / E k H / 2 t2

H t

Black Scholes model polazna pretpostavka je da dionice ne nose dividende model treba prilagoditi vremenu i problemu razvodnjavanja kapitala preduze a emitenta u slu aju izvr avanja varanata koje je ono emitiralo

Black Scholes model faktori rizika u vrednovanju opcija: Delta - mjeri promjenu cijene opcije u odnosu na promjenu vezane imovine Gamma - mjeri promjenu delte u odnosu na promjenu vezane imovine Vega - mjeri promjenu cijene opcije u odnosu na promjenu volatilnosti Theta - mjeri promjenu cijene opcije sa smnajivanjem vremena do dospije a Rho - mjeri promjenu cijene opcije u odnosu na promjenu kratkoro nih kamatnih stopa

Binomno vrednovanje opcija binomni model se mo e posmatrati kao teoretski, pojednostavljen model kod vrednovanja evropskih opcija, ali kod vrednovanja ameri kih opcija ne samo kao teoretski, ve i kao prakti ni model

Binomno vrednovanje opcija stvarna vjerovatno a promjena cijena na gore, odnosno na dole potpuno nebitna, ve se u modelu koristi risk neutral probability ima jedno ograni enje podrazumjeva konstantnu volatilnost u toku odre enog vremena

Opcione strategije osnovne i slo ene investicijske strategije s opcijama pod osnovnim strategijama podrazumijevamo sastavljanje pokrivenih i nepokrivenih opcija

Opcione strategije interesantni finansijski rezultati mogu se posti i kori tenjem vi e od jedne opcije i tada govorimo o slo enim strategijama dva tipa takvih strategija: raspon (spread) kombinaciju.

Zaklju ak ulazak u svijet slo enih opcionih strategija i finansijskog in injeringa i otvaranje teoretski bezbrojnih mogu nosti za investitore da upravljaju svojim rizikom - primarna funkcija ovog finansijskog instrumenta

Literatura Keith Cuthbertson i Dirk Nitzsche: Financial engineering: derivatives and risk management, John Wiley & Sons, Ltd, Chichester, 2001. Silvije Orsag: Vrijednosni papiri, Revicon d.o.o., Sarajevo, 2003. Brian A. Eales: Financial engineering, Macmillan Business, 2000. dr Dejan B. o ki : Hartije od vrednosti: upravljanje portfoliom i investicioni fondovi, Ekonomski fakultet Beograd, Beograd, 2001. James C. Van Horne, John M. Wachowicz, Jr.:Osnove financijskog mened menta, deveto izdanje, MATE d.o.o., Zagreb, 2002. Chicago Board Options Exchange: www.cboe.com London International Financial Futures and Options Exchange (LIFFE): www.liffe.com

Hvala na pa njiPitanja?