VERBINTENISSENRECHT Prof. Matthias E. Storme gewoon 2018-02-23آ  آ© Matthias Storme Gent-Mariakerke

Embed Size (px)

Text of VERBINTENISSENRECHT Prof. Matthias E. Storme gewoon 2018-02-23آ  آ© Matthias Storme...

  • © Matthias Storme Gent-Mariakerke - versie 23 februari 2018

    1

    VERBINTENISSENRECHT

    Prof. Matthias E. Storme gewoon hoogleraar KU Leuven

    uitgave februari 2018

    OPZET Deze tekst is - nog - geen volwaardige syllabus of handboek verbintenissenrecht maar een overzicht dat zich vooral toespitst op wat er de voorbij 20 jaar in het verbintenissenrecht geschiedde naast een grondiger uitwerking van voornamelijk enkele meer complexe vragen of rehctsfiguren. Ook bij themata die in de klassieke handboeken minder aan bod komen, wordt iets ruimer op de theorie ingegaan.

  • © Matthias Storme Gent-Mariakerke - versie 23 februari 2018

    2

    KORTE INHOUDSTAFEL

    Deel I. RECHTSHANDELINGEN ....................................................................................... 4 Hoofdstuk 1. Categorieën van personen: verbruiker - onderneming ..................................... 4 Hoofdstuk 2. Precontractuele plichten; vrijheid al dan niet te contracteren ......................... 4 Hoofdstuk 3. Totstandkoming van overeenkomsten en andere rechtshandelingen .............. 9 Hoofdstuk 4. Vertegenwoordiging ...................................................................................... 24 Hoofdstuk 5. De rol van de oorzaak en de zgn. abstracte verbintenis ................................. 29 Hoofdstuk 6. Nietigheden ................................................................................................... 32 Hoofdstuk 7. Nietigheden en niet-tegenwerpelijkheden ter bescherming van derden ........ 59 Hoofdstuk 8. Inhoud en uitlegging van de contractuele regeling ......................................... 60 Hoofdstuk 9. De zgn. relativiteit van overeenkomsten en het ontstaan van rechten van een derde uit overeenkomst ..................................................................................................... 63 Hoofdstuk 10. Regels inzake het bewijs van feiten ............................................................. 68

    Deel II. ONRECHTMATIGE DAAD ................................................................................. 69 Hoofdstuk 1. Fout ............................................................................................................... 69 Hoofdstuk 2. Immuniteiten ................................................................................................ 75 Hoofdstuk 3. Vergoedbare en niet-vergoedbare schade ..................................................... 76 Hoofdstuk 4. Causaliteit ..................................................................................................... 88 Hoofdstuk 5. De verplichting tot herstel ............................................................................. 93 Hoofdstuk 6. Bijzondere regeling procesaansprakelijkheid (gerechtskosten en rechtsplegingsvergoeding) .................................................................................................. 98 Hoofdstuk 7. Aansprakelijkheid voor zaken ....................................................................... 100 Hoofdstuk 8. Kwalitatieve aansprakelijkheid voor andere personen en voor dieren .......... 102 Hoofdstuk 9. (Andere gevallen van) foutloze aansprakelijkheid ......................................... 103

    Deel III. ONGERECHTVAARDIGDE VERRIJKING .......................................................... 107 Hoofdstuk 1. Ongerechtvaardigde verrijking in het algemeen ............................................ 107 Hoofdstuk 2. Onverschuldigde betaling (1376 BW) ............................................................ 112 Hoofdstuk 3. Regres- of verhaalsrechten (Rückgriffskondiktion) ........................................ 115 Hoofdstuk 4. Vergoeding voor gedane werken of gemaakte kosten e.d. ............................ 117 Hoofdstuk 5. Vergoeding voor ontvangen genot of bespaarde kosten, in het bijzonder bij mede-eigendom ................................................................................................................ 119 Hoofdstuk 6. Voordeelsafdracht ........................................................................................ 120

    Deel IV. ANDERE BRONNEN VAN VERBINTENIS ......................................................... 122 Hoofdstuk 1. Zaakwaarneming .......................................................................................... 122 Hoofdstuk 2. Natuurlijke verbintenis ................................................................................. 122 Hoofdstuk 3. Kwalitatieve verbintenissen en aanverwante ............................................... 122 Hoofdstuk 4. Andere gevallen, o.a. ‘reglementaire’ rechtsverhoudingen ........................... 126

    Deel V. RECHTSTREEKSE RECHTSBESCHERMING VAN SOMMIGE SUBJECTIEVE RECHTEN ................................................................................................................................. 127

    Hoofdstuk 1. Algemeen ..................................................................................................... 127 Hoofdstuk 2. Overzicht van remedies ................................................................................ 127

    Deel VI. VERBINTENISSEN IN HET ALGEMEEN ........................................................... 129 Hoofdstuk 1. Bepaling van de inhoud van de verbintenis ................................................... 129 Hoofdstuk 2. Enkele bijzondere vormen van inhoud - soorten van verbintenis en verplichting ......................................................................................................................................... 138 Hoofdstuk 3. Modaliteiten van verbintenissen .................................................................. 144 Hoofdstuk 4. Modaliteiten van nakoming .......................................................................... 150 Hoofdstuk 5. Wijziging van contractuele verbintenissen of rechtsverhoudingen ................ 155

  • © Matthias Storme Gent-Mariakerke - versie 23 februari 2018

    3

    Hoofdstuk 6. Tenietgaan van een afzonderlijke verbintenis of verbintenissen ................... 172 Hoofdstuk 7. Pluraliteit van schuldenaars .......................................................................... 183 Hoofdstuk 8. Pluraliteit van schuldeisers ........................................................................... 209 Hoofdstuk 9. Niet-nakoming en sancties bij niet-nakoming in het algemeen ..................... 220 Hoofdstuk 10. Sancties bij niet-nakoming: gedwongen uitvoering in natura ...................... 225 Hoofdstuk 11. Opschortingsrechten en vergelijkbare remedies ......................................... 229 Hoofdstuk 12. Sancties bij niet-nakoming van wederkerige contractuele verbintenissen: ontbinding en uitdrukkelijk ontbindend beding ................................................................. 232 Hoofdstuk 13. Geldschulden en rente; beperking schadevergoeding wegens stilzitten (vnl. interest) ............................................................................................................................ 240 Hoofdstuk 14. Schadevergoeding wegens niet-nakoming van een verbintenis ................... 244 Hoofdstuk 15. Bevrijdende verjaring ................................................................................. 251 Hoofdstuk 16. Verhaalsrechten van schuldeisers ............................................................... 273

    Deel VII. WIJZIGING VAN PARTIJEN BIJ EEN VERBINTENIS ......................................... 278 Hoofdstuk 1. Overgang van schuldvorderingen (actiefzijde) .............................................. 278 Hoofdstuk 2. Overname van schuld ................................................................................... 304

  • © Matthias Storme Gent-Mariakerke - versie 23 februari 2018

    4

    Deel I. RECHTSHANDELINGEN Het recht inzake rechtshandelingen wordt hier in wezen besproken voor rechtshandelingen van verbintenisrechtelijke aard. De algemene regels gelden in beginsel en mutatis mutandis wel ook voor rechtshandelingen uit het goederenrecht, het erfrecht, het rechtspersonenrecht (besluiten), het procesrecht, en in zekere mate het personen- en familierecht en het bestuursrecht. Hoofdstuk 1. Categorieën van personen: verbruiker - onderneming De ontwikkeling van het consumentenrecht leidt ertoe dat voor vele rechtsregels het relevant is of iemand een consument is of niet, en een onderneming of niet. De geldende definitie van consument is nu te vinden in het WER: “iedere natuurlijke persoon die handelt voor doeleinden die buiten zijn handels-, bedrijfs-, ambachts- of beroepsactiviteit vallen”. Vele consumentenregels zijn de omzetting van Europese regels, zodat het begrip consument moet worden begrepen zoals uitgelegd door het Hof van Justitie. Dat houdt vast aan een abstracte en geen concrete definitie van consument, in die zin dat de bijzondere kennis die de consument heeft geen afbreuk doet aan de regels van consumentenbescherming (bv. een consument die tevens advocaat is en dus goed het bezwarend karakter van bepaalde bedingen kon inschatten1). Volgens de nieuwe internrechtelijke definitie van onderneming, die in de plaats komt van het begrip handelaar in art. I.1, I WER, omdat deze categorie "elk van volgende organisaties: (a) iedere natuurlijke persoon die zelfstandig een beroepsactiviteit uitoefent; (b) iedere rechtspersoon; (c) iedere andere organisatie zonder rechtspersoonlijkheid", zij het dat de regels inzake ondernemingen in beginsel niét gelden voor: - organisaties zonder rechtspersoonlijkheid die geen uitkeringsoogmerk hebben en ook in feite geen uitkeringen verrichten aan hun leden of aan perso