Click here to load reader

uvod u mikrobiologiju i fizikalno-kemijsku analizu voda

  • View
    257

  • Download
    16

Embed Size (px)

Text of uvod u mikrobiologiju i fizikalno-kemijsku analizu voda

  • Jadranka FRECE i Ksenija MARKOVUVOD U MIKROBIOLOGIJU I

    FIZIKALNO-KEMIJSKU ANALIZU VODA

    Voda je sve i u vodu se sve vraa.

    Aristotel

  • J. Frece i K. Markov UVOD U MIKROBIOLOGIJU I FIZIKALNO-KEMIJSKU ANALIZU VODA

    Naslov:UVOD U MIKROBIOLOGIJU I FIZIKALNO-KEMIJSKU ANALIZU VODA

    Autorice i urednice:izv. prof. dr. sc. Jadranka FRECEPrehrambeno-biotehnoloki fakultet Sveuilita u Zagrebu, Hrvatska

    izv. prof. dr. sc. Ksenija MARKOVPrehrambeno-biotehnoloki fakultet Sveuilita u Zagrebu, Hrvatska

    Koautori i suradnici:prof. dr. sc. Jasna BONIR, znan. savj.Nastavni zavod za javno zdravstvo Dr. Andrija tampar, Zagreb, Hrvatska

    Ale KRULECIntitut za sanitarno inenirstvo Republike Slovenije, Ljubljana, Slovenija

    dr. sc. Dario LASINastavni zavod za javno zdravstvo Dr. Andrija tampar, Zagreb, Hrvatska

    mag. sc. Jasmina NIKIIntitut za sanitarno inenirstvo Republike Slovenije, Ljubljana, Slovenija

    doc. dr. sc. Darija VUKI LUINastavni zavod za javno zdravstvo Primorsko-goranske upanije, Sveuilite u Rijeci, Medicinski fakultet, Rijeka, Hrvatska

    Tehniki urednik: Ale KRULEC

    Izdava:Intitut za sanitarno inenirstvoInstitut for Food Safety and Environmental HealthZaloka cesta 155, SI-1000 Ljubljana, Slovenija www.institut-isi.si, [email protected]

    Za izdavaa:Ale KRULEC, Jelena UGUM, Staa RASPOTNIK

    Recenzenti:izv. prof. dr. Matja KUNAVERKemijski intitut, Ljubljana, Slovenija

    dr. sc. Stanka VADNJALUniverza v Ljubljani, Veterinarska fakulteta, Intitut za higieno ivil in bromatologijo, Ljubljana, Slovenija

    Oblikovanje naslovnice: Vedran JERKOVI (na naslovnici: slap Savica, izvor Save Bohinjke, Slovenija, Michal Lazor, Fotolia)

    Priprema za tisak: Tempora, Rijeka, HrvatskaTisak: C.VISTA, d.o.o., Celje, SlovenijaNaklada: 200 primjeraka

    lanci odraavaju stavove autora, a ne nuno ustanove u kojoj su zaposleni, odnosno nakladnika i urednitva knjige. Copyright Intitut za sanitarno inenirstvo. Sva prava pridrana. Umnoavanje bez pisane suglasnosti nositelja autorskih prava nije dozvoljeno!

    Jadranka FRECEKsenija MARKOV

    UVOD U MIKROBIOLOGIJU I FIZIKALNO-KEMIJSKU ANALIZU VODA

    svibanj, 2015.

    CIP Kataloni zapis o publikaciji Narodna in univerzitetna knjinica, Ljubljana 579.68 543.3 FRECE, Jadranka Uvod u mikrobiologiju i fizikalno-kemijsku analizu voda / [avtorici Jadranka Frece, Ksenija Markov ; soavtorji Jasna Bonir ... et al.]. - Ljubljana : Intitut za sanitarno inenirstvo, 2015 ISBN 978-961-92846-5-0 1. Gl. stv. nasl. 2. Markov, Ksenija 279713280

  • J. Frece i K. Markov UVOD U MIKROBIOLOGIJU I FIZIKALNO-KEMIJSKU ANALIZU VODA

    PredgovorU dananje vrijeme sve se vei naglasak stavlja na problem zatite prirode, racionalnom, znanstveno poduprijetom sloenom iskorita-vanju prirodnih vodenih resursa.

    Suvremeni nain ivota donosi iznimno velike promjene u podruju opskrbe stanovnitva vodom. Rizicima koji su se pojavljivali u pro-losti pridruili su se novi, meu kojima su i oni koji mogu imati jo vei negativan uinak na zdravlje potroaa. Raz voj industrije i in-dustrijalizacija poljoprivrede dovele su do ire primjene povrinskih voda za vodoopskrbu. Istovremeno, sastav vode se mijenja, jer u nju dolaze razne tvari koje se koriste u svakodnevnoj ljudskoj djelat-nosti. Te injenice postavljaju velike izazove pred vodoopskrbu. Zbog toga i mikrobiologija, uzorkovanje i fizikalno-kemijska analiza takvih voda postaje sve sloenija. Potreba neophodne zatite vode-nih bazena od zagaenja otpadnim vodama industrijskog podrijetla, uvjetuje stroge norme doz voljenog sadraja mikrobiolokih i fizikal-no-kemijskih primjesa u tim vodama.

    Razrada i ukljuivanje u praksu novih suvremenih metoda kon trole kvalitete voda za razliitu upotrebu, od klasinih mikrobiolokih, bi-okemijskih te suvremenih molekularnih metoda, iziskuju potrebu za knjigom Uvod u mikrobiologiju i fizikalno-kemijsku analizu voda. Posebna panja posveena je ulozi mikroorganizama u kruenju tvari u vodenom okoliu, kao i bolestima koje se prenose vodom. Takoer, naglasak je stavljen na praktian opis uzorkovanja vode i na praktine mikrobioloke i fizikalno-kemijske analize koje se kori-ste u analizi voda.

    Budui da smo pri radu sa studentima, primjetile potrebu za opsenijim tekstom koji pokriva podruje mikrobiologije, uzor-kovanja i fizikalno-kemijskih analiza voda, a takav tekst nije do sada bio ponuen u obliku knjige i na jednom mjestu, sasvim je oprav-

    5

  • 6

    J. Frece i K. Markov UVOD U MIKROBIOLOGIJU I FIZIKALNO-KEMIJSKU ANALIZU VODA

    dano zapoeti sa uvodom za osnove razumijevanja, koji je obuhvatio ire podruje kako mikrobiologije tako i fizikal no kemijskih analiza voda, a koji e se nadograditi u drugoj knjizi. Trudile smo se dati potrebnu osnovnu koliinu informacija. Mislimo da knjiga predstavlja vrijedan znanstveni i struni doprinos koji se bavi svim aspektima sigurnosti vode.

    Sadraj je jednako vaan za strunjake koji rade u podruju uzorko-vanja i analize vode, kao i za studente, ali i za potroae. Osvijete-ni potroa je u procesu vodoopskrbe sigurne vode od kljune va-nosti. Uz pomo sadraja u ovoj knjizi potroai su opunomoeni/osvjeteni i kao takvi pravi partneri u nastojanju da se pobolja si-gurnost vode. Knjiga e za sve koji e je proitati, postati vrijedan alat za budui rad. Uz pomo sadraja koje donosi, knjiga e im proiriti vidike i omoguiti bolje razumijevanje sloenosti i zahtjev-nosti procesa u zatiti vode. Sigurne smo da e im biti od velike pomoi u njihovom radu i nastojanjima da se pobolja zdravlje po-troaa.

    Na kraju, posebno nam je zadovoljstvo to e ova knjiga ugledati svjetlo dana u godini povezanoj s Milenijskim ciljevima razvoja UN-a, odnosno s UN-ovim akcijskim planom Voda za ivot kojemu je 2015. godina zadnja godina za ostvarenje i provoenje zadanih ci-ljeva, jer voda je dar prirode i svi imamo podjednako pravo na taj dar.

    Zahvaljujemo se suradnicima i recenzentima na dragocjenim savje-tima i kritikim primjedbama, kao i izdavau knjige.

    Jadranka Frece i Ksenija Markov

    KazaloPredgovor ...........................................................................5

    DIO I. MIKROORGANIZMI ................................................15

    ULOGA MIKROORGANIZAMA U KRUENJU TVARI U VODENOM OKOLIU .............17

    1. KRUENJE VODE U PRIRODI ..................................17

    1.1. Kruenje ugljika ......................................................18

    1.2. Kruenje duika ......................................................19

    1.3. Kruenje sumpora ...................................................19

    1.4. Kruenje fosfora ......................................................20

    1.5. Kruenje silicija .......................................................20

    1.6. Kruenje eljeza i mangana.......................................20

    MIKROORGANIZMI U VODI ...................................22

    2. POVRINSKE VODE ................................................22

    2.1. Oneienja povrinskih voda ...................................24

    3. PODZEMNE VODE ..................................................24

    3.1. Oneienja podzemnih voda ....................................27

    4. PRIRODNA VODA ZA PIE ......................................28

    4.1. Izvorska voda .........................................................29

    4.2. Mineralna voda .......................................................29

    4.2.1. Mikrobioloki pokazatelji zdravstvene ispravnosti i kakvoe u prirodnoj mineralnoj i prirodnoj izvorskoj vodi .......................................................................30

    7

  • 8

    J. Frece i K. Markov UVOD U MIKROBIOLOGIJU I FIZIKALNO-KEMIJSKU ANALIZU VODA

    KAZALO

    Intitut za sanitarno inenirstvo, 2015. 9

    5. STOLNA VODA .......................................................31

    5.1. Upute za uzimanje uzoraka vode iz slavine .................32

    BOLESTI KOJE SE PRENOSE VODOM ....................34

    6. Escherichia coli ......................................................37

    7. Pseudomonas aeruginosa .........................................37

    8. Salmonella sp. ........................................................38

    9. Shigella sp. ............................................................38

    10. Vibrio cholerae .......................................................39

    11. Sulfitoreducirajue klostridije i Clostridium perfringens ............................................39

    12. Legionella ..............................................................40

    13. Hidrine infekcije ....................................................41

    BAKTERIOLOKA ANALIZA VODE .........................43

    14. METODA MEMBRANSKE FILTRACIJE .......................43

    14.1. Odreivanje broja kolonija na 22 C i na 37 C (HRN EN ISO 6222:2000) ......................................44

    14.2. Metoda za dokazivanje i brojenje bakterije Escherichia coli i koliformnih bakterija (HRN EN ISO 9308-1:2014) tehnika membranske filtracije ..............................................45

    14.3. Metoda za dokazivanje i brojenje bakterije Escherichia coli i koliformnih bakterija Colilert metodom (HRN EN ISO 9308-2:2014) MPN metoda (engl. Most Probable Number, hrv. najvjerojatniji broj, NVB) .................46

    14.4. Metoda za dokazivanje i brojenje bakterija iz roda Enterococcus (HRN EN ISO 7899-2:2000) ................50

    14.5. Metoda za dokazivanje i brojenje bakterija iz roda Salmonella (HRN EN ISO 19250:2013) .....................51

    14.6. Metoda za dokazivanje i brojenje bakterije Clostridium perfringens (HRN ISO 14189:2013) ...........52

    14.7. Metoda za dokazivanje i brojenje bakterije Pseudomonas aeruginosa

Search related