Uticaj Letnjih(Visokih) Temperatura Na Kardiovaskularne Bolesti

  • View
    24

  • Download
    4

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Seminarski rad

Text of Uticaj Letnjih(Visokih) Temperatura Na Kardiovaskularne Bolesti

  • Postoji mnogo podataka koji su posveeni uticaju promjenljivih meteorolokih (vremenskih) faktora na zdravlje ljudi. Najvei dio ovih istraivanja je uraen od strane naunika iz oblasti medicine, a manji dio od strane klimatologa (biometeorologa)

  • Vremenske prilike imaju snaan i dubok uticaj na zdravlje ljudi ali jo uvijek ne postoji jedinstven stav na koji nain vremenske prilike utiu na zdravlje ljudi.

    Jedna grupa istrazivaa sugerie da ekstremne vremenske prlike imaju najvei uticaj na zdravlje ljudi,dok druga grupa uticaj na zdravlje povezuje sa normalnim sezonskim promjenama u vremenu,uz dodatno zagaenje vazduha, koncentracije polena i rastvorenih jona u vazduhu. Sve ove promjene mogu direktno ili indirektno uticati na uestalost bolesti i umiranja.

  • Uticaj temperature vazduha na zdravlje ljudi (kao i na pojavu bolesti ili ak i smrti) moe biti procjenjivan na nivou sezonskih varijacija ili na nivou dnevnih varijacija.Sa sezonskim promjenama temerature vazduha povezane su bolesti kao to su bronhitis, ir eludca i dvanaestopalanog crijeva, visok pritisak u oku (glaukom), struma (guavost), ekcem i herpes zoster.Meutim srana slabost, infarkt miokarda, cerebrovaskularne bolesti i bolesti krvnih sudova se dovode u vezu sa mjesenom temperaturom vazduha.Ove bolesti skoro po pravilu komplikuju se tokom ljetnjih dana (na viim temperaturama vazduha), poto u uslovima toplotnog stresa tjelo odgovara tako da usmjerava krv iz dubokih tkiva u kou, kako bi se povealo odavanje toplote iz tjela.

  • U statistikoj analizi koja se bavi uticajem vremena na zdravlje ljudi, bolesti i smrtnost, koriste se razliciti parametri (maksimalna i minimalna dnevna temperatura vazduha, prosjena dnevna temperatura, prosjena nedjeljna temperatura, maksimalna temperatura tokom noi). U tim statistikim analizama uspjeno se koristi model koji ukljuuje znaaj visoke temperature vazduha, broj dana tokom kojih je temperatura vazduha visoka, sa visokim procentom vlage i sa malom brzinom vjetra. Korienjem odgovarajuih matematikih jedinica moe se saznati granina temperatura vazduha iznad koje smrtnost dramatino raste.

  • Dobro zatieno ljudsko tijelo moe da se prilagodi varijacijama spoljne temperature od - 50c do + 100c . Pri tome su fizioloki mehanizmi osposobljeni da u rasponu od 0c do 50c to rade sami, a van tih granica samo uz odjeu, klimatizaciju, zaklone i sl.Organizam izloen visokim temperaturama za vrijeme toplih ljetnjih dana, mjenja brojne svoje funkcije.Normalni, zdravi, fizioloki odgovor organizma u vrijeme toplih ljetnjih dana jeste da se aktiviraju mehanizmi za odbranu od pregrijavanja : poveava se odavanje toplote iz tjela, a istovremeno se smanjuje stvaranje toplote u tijelu.Poveano odavanje toplote iz tijela se ostvaruje pute vazodilatacije (irenja) krvnih sudova koe.

  • Usled dilatacije krvnih sudova iz dubokih tkiva stie vea koliina tople krvi, a odatle se sa koe toplota odaje u spoljanu sredinu putem sledeih procesa: - Zraenje: razmjena toplote izmeu tijela koja nisu u direktnom kontaktu - Kondukcija: razmjena toplote izmeu tijela koja jesu u direktnom kontaktu (npr. izmeu stolice ili lealjke-na kojoj se nalazmo i naeg organizma) - Konvekcija: odvoenje toplote putem strujanja vazduha. Odavanje toplote je vee u vodi nego vazduhu zbog ega je fizioloki opravdano kupanje u morima, jezerima i rijekama u toku ljetnjih dana.

  • - Znojenjem: isparavanjem 1 gr znoja sa povrine tijela gubi se oko 580 kcal, to je fizioloki moan mehanizam za odavanje vika toplote iz tijela.

  • U sluaju dugotrajnog djelovanja visokih temperatura vazduha , nastupa dodatna aktivacija ovih mehanizama (aklimatacija na toplo). Aklimatizacija predstavlja proces fizioloke adaptacije, pri dugotrajnoj izloenosti visokoj temperaturi. U osnovi aklimatizacije stoje 2 osnovna procesa: - Cirkulatorna aklimatizacija - Poveana efikasnost znojenja.Sutina uticaja visoke temperature na organizam je povean gubitak tenosti i pokuaj organizma da se zatiti tako to pokuava da se hladi pomou vazodilatacije krvnih sudova na koi.

  • Posledica ovih u osnovi fiziolokih procesa jeste pad pritiska, kao rezultat gubitka elektrolita i zbog rasporeivanja krvi u sad ve proirenim krvnim sudovima.Zato zdravi ljudi oseaju malaksalost i iscrpljenost, dok se kod hroninih bolesnika postojee smetnje pojaavaju, a zdravstveno stanje pogorava. U procesu aklimatizacije najbitnija je nadoknada tenosti,zbog mogue pojave komplikacija termalnog stresa. Komplikacije termalnog stresa se ispoljavaju u razliitim stepenima kao toplotni grevi, toplotno iscrpljivanje i toplotni udar.

  • Toplotni grevi su ispoljeni u obliku nevoljnih spazama miia, i to uglavnom u miiima koji su bili najvie angaovani. Nastaju kao posledica poremeaja ravnotee u tjelesnim tenostima i elektrolitima tjelu, zbog poveanog znojenja i nagomilavanja kisjelih metabolita.Pored spazma se javlja i intezivan bol, dok temperatura moe biti i ne mora poviena. Toplotno iscrpljenje se najee javlja kod neaklimatizovanih osoba tokom prvih dana izloenosti termikog stresu. Posledica, neadekvatnog cirkulatornog prilagoavanja zbog smanjenja volumena plazme usled pretjeranog znojenja. Koliina krvi u centralnoj krvi opada jer je veliki dio krvi skoncentrisan u proirenim perifernim krvnim sudovima.

  • Krvni pritisak pada, puls je slab i gotovo nemjerljiv, javlja se glavobolja, opta slabost, temperatura tijela je poviena, ali ne preko 40c .

    Toplotni udar je najozbiljnija komplikacija termikog stresa, koja iziskuje urgentnu medicinsku intervenciju. Nastaje na visokim spoljnim temperaturama pri relativno visokoj valnosti. Problem nastaje zbog otkazivanja termoregulacionog mehanizma (znojenje se zaustavlja, koa postaje suva i topla, temperatura tjela brzo raste i preko 40c, uz pojavu blijedila lica i tahikardiju).

  • Meu najrasprostranjenije tekoe koje su posledica tropskih vruina, mlae i u osnovi zdrave populacije izdvajaju se ene sa niskim arterijskim pritiskom.

    Na visokoj temperaturi, prilikom dueg boravka na otvorenom, stajanja, guve u gradskom prevozu ili ulaska u pregrijane automobile, znaajno se poveava verovatnoa kolabriranja i kratkotrajnog gubitka svesti. Pojava nije naroito opasna ali psiholoki optereuje osobu kojoj se dogodi.

  • Bolesnici koji se lijee od povienog arterijskog pritiska (hipertenzije), trebalo bi da prilagode dozu lijeka ili ljekova koju uzimaju. Po ovakvom vremenu kod pojedinih pacijenta nepromjenjena doza moe da dovede do znaajnog pada pritiska i kolabriranja.Reagujui na novo stanje srce pokuava da sprijei gubitak svijesti i poveava broj otkucaja. To prouzrokuje neprijatan osjeaj lupanja srca (tahikardije), praen pojaanim strahom. Tako bolesnicima koji imaju poremeaje sranog ritma, prijeti opasnost od mogunosti da se i oni dodatno pogoraju.

  • Vie panje trebalo bi da se obrati i na venski sistem, naroito kod osoba koje ve imaju proirene vene jer, tokom vruina, ovo oboljenje moe da se pogora.

    Oboljeli moraju da potuju savjete ljekara i ne bi trebalo da provode previe vremena na nogama. Ako je problem ve postao bolest vena, samo adekvatna terapija moe da ublai tegobe i smanji vjerovatnou za nastanak komplikacija.

    Zato se savjetuje da se ujutro i predvee obave neophodni poslovi van kue, a da se prostorije zatvore i zamrae i da se tako sprijei ulazak toplote tamo gdje se provodi najvie vremena.

  • Zato se preporuuje mediteranski nain ishrane, sa vie lakih jela, svjeih salata, voa i povra. Ukoliko ne postoje druga, pratea oboljenja ili poremeaji, bolesnici sa ugraenim pejsmejkerima nisu ugroeniji od drugih. Za njih je najvanije da ne preteruju u boravljenju na suncu.Ljudi sa hroninim oboljenjima sa posebnim naporom odravaju svoje zdravlje u oteanim klimatskim uslovima jer njihovi odbrambeni mehanizmi ve rade pod povienim optereenjem.

  • Zbog toga se osobe sa hroninim kardiovaskularnim oboljenjima, moraju pridravati sledeih savjeta: - Neophodno je odmarati to vie, smanjiti fiziku aktivnost na minimum (zbog pregrijavanja tijela). - Unositi dovoljne koliine, ne pretjerano rashlaene tenosti (8-10 aa vode ili ne gaziranih vonih sokova, uz izbjegavanje kofeinskih i alkoholnih napitaka jer oni pojaavaju dijurezu). Posebno se unos tenosti savjetuje osobama starjim od 65 god, bez obzira da li su edne. - Redovno uzimanje obroka, posebno doruka prije izlaska iz kue (treba jesti manje, ee i lagane obroke, sa akcentom na voe, povre i riblje i pilee meso)

  • - Redovno odravanje line higijene je takoe bitno (tuiranje i kupanje mlakom vodom prije odlaska na spavanje, nakon dolaska sa posla, iz grada...) - Provjetravanje prostorija, upotreba zavesa na prozorima, podeavanje rada klima ureaja tako da razlika u temperaturi izmeu spoljne sredine i sredine u kojoj se boravi ne bude vea od sedam do deset stepeni. - Na otvorenom prostoru graanima se preporuuje da nose laganu, svijetlu odjeu od prirodnih materijala, udobnu obuu, da se atite eirom ili kaketom, da se rashlauju lepezama i zatitite kou odgovarajuim kozmetikim preparatima, naroito tokom sunanja koje se ne preporuuje u periodu izmeu 11 i 16 sati.