UNIVERZITET U NI¥ U PRIRODNO-MATEMATI¤’KI ... ... UNIVERZITET U NI¥ U PRIRODNO-MATEMATI¤’KI FAKULTET

  • View
    1

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of UNIVERZITET U NI¥ U PRIRODNO-MATEMATI¤’KI ... ... UNIVERZITET U NI¥ U...

  • UNIVERZITET U NIŠU

    PRIRODNO-MATEMATIČKI FAKULTET

    DEPARTMAN ZA BIOLOGIJU I EKOLOGIJU

    Ivana S. Jakovljević

    Analiza oblika listova kod predstavnika roda Fragaria L.

    primenom geometrijske morfometrije

    MASTER RAD

    Niš, 2019

  • UNIVERZITET U NIŠU

    PRIRODNO-MATEMATIČKI FAKULTET

    DEPARTMAN ZA BIOLOGIJU I EKOLOGIJU

    Ivana S. Jakovljević

    Analiza oblika listova kod predstavnika roda Fragaria L.

    primenom geometrijske morfometrije

    MASTER RAD

    Kandidat: Mentor:

    Ivana Jakovljević, 274 Dr Danijela Nikolić

    Niš, 2019

  • UNIVERSITY OF NIŠ

    FACULTY OF SCIENCES AND MATHEMATICS

    DEPARTMENT OF BIOLOGY AND ECOLOGY

    Ivana S. Jakovljević

    Leaf shape analysis of genus Fragaria L. representatives

    applying geometric morphometry

    MASTER THESIS

    Candidat: Mentor:

    Ivana Jakovljević, 274 Dr Danijela Nikolić

    Niš, 2019

  • Biografija kandidata

    Ivana Jakovljević je rođena 14.12.1995. godine u Kruševcu. Nakon završene osnovne škole,

    upisuje srednju medicinsku školu u Kruševcu, smer medicinska sestra-vaspitač. Studije

    biologije upisuje 2014. godine na Departmanu za biologiju i ekologiju, Prirodno-

    matematičkog fakulteta u Nišu. Osnovne akademske studije završava 2017. godine i iste

    godine upisuje master akademske studije, smer Biologija.

  • Zahvalnica

    Mentoru,

    Dr Danijeli Nikolić, na predloženoj temi, na fantastičnim idejama, ukazanoj pomoći,

    razumevanju i strpljenju pri izradi ovog master rada.

    Članovima komisije,

    Dr Marijani Ilić Milošević i Dr Vladimiru Ranđeloviću, na predivnoj saradnji tokom studija.

    Doktorandu,

    Maji Lazarević, se zahvaljujem na pomoći oko metodologije rada odnosno primene

    geometrijske morfometrije.

    Porodici,

    na pruženoj podršci da u svom radu istrajem.

  • Sažetak

    Glavni cilj ovog rada je bio analiza oblika listova kod vrsta F. moschata, F. vesca i F. viridis,

    pomoću geometrijske morfometrije. Morfološke osobine su analizirane na individuama iz 8

    prirodnih populacija, koje su prikupljene tokom 2017. i 2018. godine na teritoriji Srbije, Crne

    Gore i Makedonije.

    Da bi se analizirala varijabilnost oblika centralnog lisnog režnja kod vrsta F. vesca, F. viridis

    i F. moschata primenjena je analiza varijanse ANOVA i multivarijantna analiza –

    MANOVA, analiza glavnih komponenti (PCA) i Diskriminantna analiza.

    Analiza varijanse kao i rezultati Wilks lambda testa u okviru MANOVA analize su pokazali

    da postoje statistički značajne razlike u obliku centralnog lisnog režnja kod analiziranih vrsta.

    Uočeno je da F. viridis ima neznatno širi centralni lisni režanj u središnjem delu u odnosu na

    F. moschata, do je dužina centralnog lisnog režnja nešto veća kod F. moschata. Poređenjem

    F. moschata i F. vesca uočeno je da između ove dve vrste postoji najveća razlika u obliku,

    koja se najbolje vidi u predelu vrha i središnjeg dela centralnog lisnog režnja. Rezultati PCA

    analiza pokazuju da nema diferencijacije populacijaanaliziranih vrsta na osnovu oblika

    centralnog lisnog režnja. Oblik listova se ne može koristiti kao pouzdan taksonomski karakter

    u identifikaciji vrsta roda Fragaria.

    Ključne reči: F. vesca, F. viridis, F. moschata, geometrijska morfometrija, varijabilnost,

    centralni lisni režanj.

  • Apstract

    The main aim of this paper was to analyze leaf shape in F. moschata, F. vesca and F. viridis

    species using geometric morphometry. Morphological specifics were analyzed on individuals

    from 8 natural populations, which were collected during 2017. and 2018. on the territories of

    Serbia, Montenegro and Macedonia.

    To analyze the variability of the central leaf lobe shape in F. vesca, F. viridis and F.

    moschata species, analysis of variance ANOVA and multivariate analysis - MANOVA as

    well as principal component analysis (PCA), and Discriminant analysis.

    Analysis of variance as well as Wilks lambda test results in the MANOVA analysis, showed

    that there were statistically significant differences in the shape of the central leaf lobe in the

    analyzed species. F. viridis was found to have a slightly wider central leaf lobe in the central

    part with respect to F. moschata, up to the length of the central leaf lobe is slightly larger at

    F. moschata. By comparing F. moschata and F. vesca, it is noted that there is between these

    two species the largest difference in shape, which is best seen in the region of the apex and

    the central part of the central leaf lobe. The results of the PCA analyzes show that there is no

    differentiation of the populations of the analyzed species based on the shape of the central

    leaf lobe. The leaf shape cannot be used as a reliable taxonomic character in the identification

    of species of the genus Fragaria.

    Keywords: F. vesca, F. viridis, F. moschata, geometric morphometry, variability, central leaf

    lobe.

  • Sadržaj

    1. UVOD ........................................................................................................................... 9

    1.1. Opšte karakteristike familije Rosaceae Juss. ............................................................ 9

    1.2. Opšte karakteristike roda Fragaria L. ..................................................................... 9

    1.3. Opšte karakteristike vrste Fragaria vesca L. ......................................................... 11

    1.4. Opšte karakteristike vrste Fragaria moschata Weston........................................... 13

    1.5. Opšte karakteristike vrste Fragaria viridis Weston ............................................... 14

    1.6. Geometrijska morfometrija ................................................................................... 15

    1.7. Primena geometrijske morfometrije u botanici .......................................................... 17

    2. CILJEVI RADA .......................................................................................................... 19

    3. MATERIJAL I METODE ............................................................................................ 20

    3.1. Odabir specifičnih tačaka ...................................................................................... 21

    3.2. Statistička analiza ................................................................................................. 23

    4. REZULTATI I DUSKUSIJA ....................................................................................... 24

    4.1. Analiza varijabilnosti centralnog lisnog režnja ...................................................... 24

    4.2. Diferencijacija populacija F. vesca, F. viridis i F. moschata .................................. 25

    4.3. Razlike u obliku listova kod vrsta roda Fragaria ................................................... 27

    5. ZAKLJUČAK .............................................................................................................. 29

    6. LITERATURA ............................................................................................................ 30

  • 9

    1. UVOD

    1.1. Opšte karakteristike familije Rosaceae Juss.

    Rosaceae, familija ruža, jedna je od ekonomski najznačajnijih porodica cvetnica,

    kosmopolitskog rasprostranjenja (Morgan et al., 1994), sastoji se od oko 2500 vrsta, u okviru

    više od 90 rodova (Nikolić, 2013). Na Balkanskom poluostrvu je prisutno 188 vrsta iz ove

    familije, od kojih su 13 endemiti datog područja (Tatić i Blečić, 2002). Na osnovu razlika u

    građi plodova, kao i drugih cvetnih osobina, izvršena je podela na sledeće podfamilije:

    Rosideae, Spiroideae, Maloideae i Prunoideae. Familija se sastoji od drveća, grmlja ili

    zeljastih višegodišnjih, ređe jednogodišnjih biljaka, koje su većinom samostajaće, mada su

    prisutne i biljke penjačice. Posmatrano sa ekološkog aspekta, pripadnici familije su kserofite

    ili mezofite. Listovi su zeljasti ili kožasti, mogu biti prosti ili složeni, naizmenično

    raspoređeni, najčešće sezonski opadaju ali mogu biti i večnozeleni. Složeni listovi se javljaju

    kao tročlani, perasto ili prstasto podeljeni. Aktinomorfni cvetovi, koji su u najvećem broju

    slučajeva dvopolni, mogu biti prisutni kao pojedinačni ili grupisani u cvasti, i to cimozne,

    grozdaste, metličaste ili glavičaste. Cvetni omotač se sastoji uglavnom od 5 zelenih, čaši

Recommended

View more >