Click here to load reader

Un castelo, mil historias · PDF file • Os descubrimentos e os inventos que cambiaron a nosa vida. Doutra banda, a actividade didáctica tamén permite desenvolver procedementos

  • View
    4

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of Un castelo, mil historias · PDF file • Os descubrimentos e os inventos que cambiaron a...

  • Un castelo, mil historias

    Guía didáctica para o profesorado

    de Educación Secundaria (12 a 16 anos)

  • UN CASTELO, MIL HISTORIAS. Guía didáctica para o profesorado de Educación Secundaria (12 a 16 anos) 2

    Tabla de contenido

    Presentación.............................................................................. 3

    Obxectivos e adaptación ao currículo..........................4 Obxectivos............................................................................4 Competencias clave.......................................................... 5 Adaptación ao currículo................................................. 5 Orientacións metodolóxicas........................................ 5 Contidos ......................................................................................6

    Descrición e dinámica da proposta didáctica................. 7 Traballo previo á visita.................................................... 7 Durante a visita..................................................................8 Traballo posterior á visita..............................................8 As revoltas Irmandiñas..................................................8 Pablo Iglesias Posse.........................................................8 Joaquín Sorolla e Bastida..............................................9

    Anexo: contidos para a visita ao castelo de Soutomaior...................................................9 1. O castelo de Soutomaior: 10 séculos na paisaxe.........9 2. O castelo: o control do territorio.................................. 10 3. Irmandiños: asalto e destrución do castelo............... 10 . ..Quen.eran.os.irmandiños?.......................................... 10 . ..Os.gorrións.corren.tras.os.falcóns............................ 10 . ..A.destrución.e.reconstrución.. . ..do.castelo.de.Soutomaior............................................. 11 4. Pedro Madruga: un nobre poderoso e misterioso.....11 . ..Pedro.Madruga:.armas.de.guerra.............................. 11 . ..Pedro.Madruga:.cabaleiro.audaz............................... 11 . ..Pedro.Madruga:.un.señor.da.guerra......................... 11 . ..Unha.fortaleza.defensiva.............................................. 11 . ..Soutomaior:.o.dominio.e.. . ..a.explotación.do.territorio............................................12 5. O Colón galego e os Sotomayor....................................12 . ..Colón.e.os.Sotomayor.....................................................12 . ..Cristovo.Colón.foi.galego?............................................12 . ..Cristovo.Colón:.bo.coñecedor.do.mar......................12 5. b. O preito Tabera-Fonseca: unha fonte de información..........................................................13 6. A liñaxe de Sotomayor....................................................13 . ..Unha.das.liñaxes.máis.antigas.de.Galicia.............13 . ..Preitos.e.litixios.................................................................13 . ..Unha.historia.na.procura.das.orixes....................... 14 . ..Entre.Sotomayor.e.Mos................................................. 14

    7. De fortaleza a palacio residencial.................................14 . ..O.castelo.nos.séculos.XVI-XVIII.................................. 14 . ..A.carreira.política.de.Antonio.Aguilar.Correa.......15 . ..A.reforma.do.castelo.......................................................15 . ..O.Romanticismo.entra.no.castelo.............................15 . ..Os.xardíns............................................................................15 . ..Unha.residencia.de.verán............................................. 16 8. María Vinyals: aires progresistas no castelo............. 16 . ..Soutomaior,.residencia.de.María.............................. 16 . ..As.artes.que.cultivou.a.marquesa............................ 16 . ..María,.marquesa.de.Ayerbe......................................... 16 . ..A.primeira.historiadora.de.Soutomaior..................17 . ..O.seu.retorno.a.Soutomaior.. . ..como.María.de.Lluria......................................................17 . ..Dos.salóns.á.política........................................................17 . ..Un.final.enigmático.........................................................17 9. Un castelo, mil reformas.................................................18 . ..Unha.torre.de.vixilancia............................................... 18 . ..Un.castelo.defensivo...................................................... 18 . ..Un.palacio.con.aires.medievais................................. 18 . ..A.ponte.levadiza.e.o.foso.............................................. 18 . ..As.marcas.de.canteiro................................................... 18 . ..O.bebedoiro....................................................................... 19 . ..O.pozo.................................................................................. 19 . ..A.torre.do.conde............................................................... 19 . ..A.testemuña.dunha.porta........................................... 19 . ..O.calabozo.......................................................................... 19 . ..A.torre.da.homenaxe..................................................... 19 . ..A.latrinas............................................................................. 19 . ..A.despensa......................................................................... 19 . ..As.seteiras........................................................................... 19 . ..As.troneiras.de.fechadura.investida........................ 19 . ..A.galería.das.damas....................................................... 19

    Recomendacións e información práctica................20 Recomendacións............................................................. 20 Información práctica.................................................... 20 . ..Enderezo............................................................................. 20 . ..Contacto.e.reservas....................................................... 20 . ..Prezo.da.actividade........................................................ 20

    Respostas ao Caderno do alumnado.......................... 21

  • UN CASTELO, MIL HISTORIAS. Guía didáctica para o profesorado de Educación Secundaria (12 a 16 anos) 3

    Presentación O castelo de Soutomaior presenta un proxecto educativo asociado a este edificio emblemático da historia de Galicia. Non se trata só dun monumento máis, senón que a súa visita permite per- correr os espazos interiores e exteriores do castelo nos que actualmente se integran elementos expositivos como audiovisuais, textos e imaxes, xogos…. En definitiva, a visita convértese nunha interesante e atractiva viaxe pola historia do castelo desde a época medieval ata a actualidade.

    Está rodeado dun predio de 29 hectáreas de gran valor paisaxístico que inclúe un xardín botá- nico declarado de interese internacional. Orixinariamente o castelo é do século XII, pero sufriu importantes reformas no século XV que o converteron nunha praza forte estratéxica durante os convulsos anos das revoltas dos irmandiños.

    Este edificio, tal e como o coñecemos hoxe, é o resultado das transformacións de estilo neogótico realizadas no século XIX, ademais das obras de restauración que se levaron a cabo nas últimas décadas do século XX.

    Nesta experiencia non só se afonda na fortaleza e nas súas transformacións arquitectónicas, senón que, con recursos lúdicos, se tratan moitas historias: as que envolven cada unha das modi- ficacións do castelo e as dalgúns das e dos personaxes estreitamente vinculados con el.

    Desta maneira, a visita permite coñecer a Pedro Álvarez de Sotomayor, coñecido co sobrenome de Pedro Madruga, que foi un dos nobres que ostentou máis poder na Galicia medieval. Rodeado de lendas, converteu o castelo no seu centro de poder, dotouno das estruturas defensivas máis modernas e adaptouno ao uso das armas de fogo. A visita ao castelo tamén brinda a oportu- nidade de afondar na teoría de que Cristovo Colón puido ter unha orixe galega ou que podería ter vivido en Galicia, máis concretamente nas Rías Baixas pontevedresas. Se así fose, sen dúbida tería contactos cos Sotomayor, unha familia influente que probablemente controlaba o comercio marítimo da zona.

    Pero as historias das e dos personaxes do castelo de Soutomaior non acaban aquí. Despois de séculos de litixio, o castelo herdouno en 1870 Antonio Aguilar Correa, VIII marqués de la Vega de Armijo, que chegou a ser ministro de Estado e presidente do Congreso. Este realizou importantes reformas no castelo para adaptalo como residencia de verán, onde recibiu autoridades e perso- naxes ilustres da época. Foi este marqués quen acometeu a creación dos magníficos xardíns a semellanza dos que coñecera en Francia e noutros países. As hemerotecas e a documentación fotográfica da época permiten coñecer o protagonismo do castelo na vida da alta sociedade da época.

    María Vinyals, sobriña do marqués e herdeira do castelo, é outra das atractivas personaxes que poden coñecerse durante a visita a este monumento. Educada nos mellores círculos, naceu e pasou a súa infancia no castelo. Foi unha muller avanzada á súa época: escritora, activista con ideas progresistas e feminista. María Vinyals escribiu un libro sobre a historia do castelo de Sou- tomaior. Unha personalidade apaixonante que, despois de distintas vicisitudes e xunto ao seu segundo marido, un prestixioso doutor, se trasladaron a vivir ao castelo e inauguraron un sana- torio no propio predio.

    A visita a