Click here to load reader

TURISTIČI RESURSI - ČINIOCI TURISTIČKE DESTINACIJE

  • View
    2

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of TURISTIČI RESURSI - ČINIOCI TURISTIČKE DESTINACIJE

Slide 1Turistiki resursi kao elementi turistike destinacije Definicija pojma turistikih resursa Vrste turistikih resursa shodno podelama prema funkcijama, prema genezi i prema obnovljivosti
UVOD U TURIZAM - sa osnovama ruralnog turizma
Resursi i turistiki resursi
- odnosno elementi turistike destinacije
Zavisno od konkretne teme koja se obrauje u teoriji, isti objekti mogu da se razliito imenuju:
Turistika destinacija predstavlja jedan zaokruen poslovni sistem u kome se nalazi
veliki broj razliitih turistikih resursa odnosno
inilaca destinacije (faktora turistike ponude )
Viktorijini vodopadi
Pijani most (Stroseissunde), Norveška
Pijani most (Stroseissunde), Norveška
Gejzir u Jeloustonu (Yellowstone )
NACIONALNI PARKOVI
Jezera...
Biljni i ivotinjski svet
Parking,
Odmorište i Vidikovac S tim što odmorište i vidikovac mogu da imaju i ulogu atrakcije)
Arheoloski lokaliteti
Kao i restoran pored
S tim što mu terasa pored, okrenta ka lokalitetu daje i
dodatne odlike
Muzej Gugenhajm, Bilbao
Celje, Slovenija Graanica, Srbija
prema gostima
Švajcarski Alpi Norveški fjordovi
PREVOZNA SREDSTVA
PREVOZNA SREDSTVA
Turistiki resursi su sva prirodna i društvena dobra (potencijali) koja mogu da se ekonomski iskoriste (valorizuju na trištu) i uvedu u namene turizma.
Resursi i turistiki resursi
Prema jednoj od najopštijih, resursi su svi potencijali na kojima bi mogao da se zasniva razvoj nekog prostora ili delatnosti, odnosno sva sredstva koja se mogu privesti korisnoj nameni. Eduard Kušen navodi da su resursi: sredstva, mogunosti, zalihe, rezerve, izvor, vrelo, prirodna bogatstva jedne zemlje, kraja, regije, kontinenta, a sa privrednog stanovišta oni su prirodne i proizvedene stvari kao i ljudska znanja i sposobnosti koje mogu da se koriste za zadovoljavanje potreba i u potrošnji i u proizvodnji. Osnovna definicija turistikih resursa: to su sva prirodna i društvena dobra koja mogu da se ekonomski iskoriste (valorizuju na trištu) i uvedu u namene turizma. Shodno tome turistiki resursi su i atrakcije koje turiste privlae na odreenu destinaciju, i turistika suprastuktura koja im je namenjena radi dodatnih usluga, i infrastruktura koju takoe koriste, kao i kadrovi koji se direktno ili indirektno bave turizmom i raznovrsne usluge koje oni pruaju.
Podele turistikih resursa
prirodni antropogeni
obnovljivi neobnovljivi
primarni sekundarni
potpomaui
ancillary services (pomone usluge)
socio-kulturna dimenzija
Podela turistikih resursa prema genezi
Prema genezi (nastanku) turistiki resursi se dele na prirodne i antropogene (društvene, kulturno-istorijske, kulturne).
Prirodni turistiki resursi su sva dobra nastala delovanjem prirode koja mogu da se ekonomski iskoriste (valorizuju na trištu) i uvedu u namene turizma.
Slapovi na reci Krka,Hrvatska
Antropogeni turistiki resursi su sva dobra nastala delovanjem ljudi u razliitim vremenima koja mogu da se ekonomski iskoristite (valorizuju na trištu) i uvedu u namene turizma.
Manastir Hopovo, Srbija
Pored pojma antropogeni turistiki resursi, u literaturi se ne retko sreu i pojmovi kulturno – istorijski ili samo kulturni turistiki resursi. To nas dodatno direktno povezuje sa osnovnom temom naše panje i otvara pitanje postojanja razlika izmeu antropogenih i kulturnih resursa. *
* U NAJŠIREM SMISLU rei, pojam kulturni resursi bi mogao da se izjednai sa pojmom antropogeni resursi, budui da re kultura ima širok spektar razliitih znaenja, od kojih ono najopštine podrazumeva širokoobuhvatan nain ivota ljudi u razliitim vremenima. Shodno tome, svaki resurs nastao delovanjem oveka bi mogao biti kulturni resurs. * Ipak, u osnovi kulturni turistiki resursi predstavljaju jednu uu podkategoriju antropogenih turistikih resursa. To nisu svi resursi stvoreni delovanjem oveka, ve samo oni koji su nastali izraavanjem stvaralakih, umetnikih i kreativnih potreba ljudi za nadogradnjom svakodnevnog ivota, za nadrastanjem iznad same egzistencije. Takav ui, ali pravilniji pristup, kulturne turistike resurse svrstava u kategoriju kulturnih, odnosno kulturnoistorijskih turistikih atrakcija, kao jednog od vidova antropogenih turistikih resirsa, i odvaja ih od turistike suprastrukture, infrastrukture i usluga, koje takoe spadaju u istu kategoriju resursa.
Neretko kulturni i prirodni resursi su objedinjeni u jednu nerazdvojivu turistiki atraktivnu celinu, poput peina koje su prirodni resurs, ali se u njima nalaze arheološki lokaliteti kao antropogeni, kulturno-istorijski resursi. U okviru ili pored mnogih nacionalnih parkova, koji objedinjuju razliite prirodne resurse, nalaze se i raznovrsni kulturni resursi, od arheoloških lokaliteta, preko tradicionalnih sela, do raznih vidova muzejskih prostora u koje spadaju i vizitorski centri kao uvodni informativni i usluni elementi savremenih parkova i rezervata. Isto tako i brojne znaajne kulturne turistike resurse, kao što su arheološki lokaliteti, spomenici ili znamenita mesta, prati prijatno prirodno okruenje sa svojim atraktivnostima.
National Park Colorado USA
- obnovljive i - neobnovljive.
Strogo gledajui:
- Obnovljivi prirodni resursi se po svojoj devastaciji ili nestanku mogu obnoviti prirodnim putem u roku od jednoga dana do nekoliko hiljada godina. - Neobnovljivi prirodni resursi se ili uopšte ne mogu obnavljati ili je njihova obnova proces koji traje više hiljada pa i miliona godina.
Ova podela ima jedno vrednovanje kada su u pitanju prirodni, a drugo kada je re o kulturnim turistikim resursima, ali oba sluaja nain obnovljivost je proces koji je vezan za nain nastanka. Kulturni resursi se obnavljaju delovanjem oveka, dok se prirodni obnavljaju delovanjem prirode, s tim što delovanje oveka moe da ubrza, ali i uspori proces obnove.
Ošteena umetnika slika, kroz restauratorski tretman moe da povrati svoje stare atribute. Ali ako taj tretman nije profesionalan moe i da ih izgubi.
- Kada je re o kulturnim turistikim resursima, kod njih je obnovljivost odnosno neobnovljivost vezana za stepen i vrstu devastacije.
Isto tako, veoma je teško povratiti atraktivnost obrušenoj peini, ili kamenim stubovima iz avolje varoši.
Potpuno uništeno umetniko delo je nemogue da se nadoknadi. Uništena Monaliza moe da se zameni izvanredno nainjenom kopijom koju bi izradio vrhunski majstor, ali to više nee biti ono uveno delo Leonarda Davinija koje svake godine u Luvr dovede više miliona posetilaca
A sa druge strane zatrpano antiko naselje moe da se, posle procesa arheoloških istraivanja, u veij ili manjoj meri rekonstruiše i postane lokalitet atraktivan za posetu.
Kao što i uništena šuma posle odreenog niza godina moe da se obnovi i da opet postane atraktivna za posetioce.
Resursi ne moraju da budu uništeni samo destruktivnim procesima (što dovodi do devastacije), ve i neplanskim razvojem (što dovodi do degradacije). Do prestanka dolaska turista moe da dovede i - previše izgraena okolina planinskog jezera, - pratei sadraji koji ne odgovaraju srednjovekovnom zamku i time degradiraju i njegovu kulturnu vrednost i atraktivnost, - neautentina hrana u etno selu, - osavremenjavanje stare gradske etvrti, - promena koncepcije muzike manifestacije i slino. A sa uništavanjima turistikih resursa ove vrste nestaju razlozi za dolazak posetilaca, a izgraeni prilazni putevi, hoteli i restorani ostaju prazni. Isto se dešava i sa devastiranom morskom obalom, i uništenim zamkovima, urušenim kanjonima ili zamrlim manifestacijama.
- Devastacija (lat: devastatio) - pustošenje, uništavanje, razaranje. -Degradacija (lat: degradatio) - ponienje, vraanje s višeg poloaja na nii, svoenje na nie stanje razvoja. Dok devastacija predstavlja materijalno, fiziko ošteenje ili potpuno uništenje nekog subjekta, degradacija predstavlja nematerijalno ošteenje koje se ogleda kroz sniavanje njenog znaaja i atraktivnosti. Do degradacije dolazi usled neprimerene upotrebe baštine i/ili neprimerenih sadraja njenog okruenje, naješe izazvanih preteranom komercijalizacijom.
Jedan od primarnih zadataka menadmenta turizma, pored razvoja i izgradnje, mora da bude i preventivna zaštita kao i rekonstrukcija turistikih resursa koji dovode posetioce i pune kapacitete. Njegov primarni zadatak je da primenom razliitih mera brine da ti resursi ne budu ugroeni.
Iza svakog od posetilaca ostaje 20 grama vlage, što ukupnu vlanost vazduha unutar piramide poveava i do 80%. Zbog toga se sada broj dnevnih posetilaca ograniava (pitanje noseeg kapaciteta!).
Kefrenova piramida u Egiptu je za posetioce bila zatvorena šest godina, zbog radova na unutrašnjoj rekonstrukciji koji su bili neophodni zbog štetnog uticaja vlage koja stvaraju posetioci.
Peina Lasko, Francuska. Otkrivena 1940. godine i u njoj su pronaeni crtei stari 16- 17.000 godina. Veliki broj ljudi je poeo da svakodnevno ulazi u ne baš veliku peinu (ukupna površina je oko 120 m.kv.) što je uzrokovalo poveanje vlanosti a usled toga dolazilo je do stvaranja zelenih algi. To je rezultiralo propadanje boje na crteima. Bilo je potrebno deset godina za skidanje algi sa crtea. Danas je peina zatvorena za posete, ali je zato nedaleko od nje sagraena njena replika a u kojoj su verno preslikani crtei originala.
Peine Altamira u Španiji, sa višebojnim crteima nastalim u periodu mlaeg paleolita. I ako znatno vea od Laska (duga oko 300 metara), i u Altamiri je uoeno ošteenje slika usled velikog broja posetilaca. Zato je peina zatvorena za posete 1977. godine, da bi posle restauracije 1982. godine bila otvorena, ali sa ogranienim dnevnim brojem posetilaca. 2001. godine, pored peine je sagraen muzej a u njegovim salama, pored drugih sadraja, nainjena je i rekonstrukcija ambijenta peine. Od tada je sama peina zatvorena za posete. Bilo je planova da se od 2011. godine ponovo dozvoli ogranieni pristup, ali se od toga odustalo.
Podela turistikih resursa prema funkcijama
- Atraktivnost - Pristupanost (fizika i ekonomska) - Uslovi za boravak
- Attractions (atrakcije) - Amenities (pogodnosti) - Access (ostale usluge) - Ancillary services (pomone usluge)
- Osnovne atraktivnosti - Izgraeno okruenje - Potpomaue usluge - Socio-kulturna dimenzija
- Atrakcije - Usluge i objekti - Dostupnost - Kadrovi - Imid i karakter - Cena
- Primarni - Sekundarni
- Prirodno - fiziografski - Kulturno-istorijski - Turistike usluge i sadraji - Suprastrukturna - Klimatske odlike - Potpomaui elementi
Na osnovu funkcije koju konkretan resurs ima u opštem turistikom sistemu
PODELA NA PRIMARNE I SEKUNDARNE TURISTIKE RESURSE. Primarni resursi su oni elementi koji svojim postojanjem i atraktivnošu privlae turiste, Sekundarni resursi svi ostali elementi koji su im na uslugama, od prilaznih puteva i parkinga preko hotela i restorana do usluga koje se pruaju u njima, kao i na drugim mestima.
PODELA NA -OSNOVNE DIREKTNE TURISTIKE RESURSE, -OSTALE DIREKTNE TURISTIKE RESURSE I -INDIREKTNE TURISTIKE RESURSE
Osnovni direktni turistiki resursi bi odgovarali navedenom pojmu primarnih turistikih resursa, i to su turistike atrakcije, realne i potencijalne, odnosno subjekti koji samim svojim postojanjem privlae panju i dovode turiste na destinaciju. (ATRAKCIJE)
U ostale direktne turistike resurse spada niz veoma razliitih elemenata koji
su namenjeni prevashodno turistikoj ponudi (turistika infrastruktura i suprastruktura) kao što su: turistike graevine, oprema, zone, mesta, agencije, informativni i propagandni materijal, kadrovi, turistika edukovanost lokalnog stanovništva, organizacija destinacije i sistem informisanja. (SUPRASTRUKTURA)
U indirektne turistike resurse spadaju elementi koji nisu u direktnoj funkciji
turista ali u velikoj meri utiu na razvoj turizma poput: ouvana okolina, komunalna infrastruktura, sadraji društvenog standarda, geo-saobraajni poloaj, saobraajna povezanost, prostorna organizacija šireg okruenja, privlana urbana arhitektura i pejzai, mirnodopsko stanje i politika stabilnost i dr. (INFRASTRUKTURA)
- Atraktivnost - Pristupanost - Uslovi za boravak
- Attractions (atrakcije) - Amenities (pogodnosti) - Access (ostale usluge) - Ancillary services (pomone usluge)
- Osnovne atraktivnosti - Izgraeno okruenje - Potpomaue usluge - Socio-kulturna dimenzija
- Atrakcije - Usluge i objekti - Dostupnost - Kadrovi - Imid i karakter - Cena
- Primarni - Sekundarni
- Prirodno - fiziografski - Kulturno-istorijski - Turistike usluge i sadraji - Suprastrukturna - Klimatske odlike - Potpomaui elementi
Tema našeg posebnog interesovanja
nije usmeren ka svim turistikim resursima, ve samo onim koji spadaju u kategoriju primarnih, odnosno osnovnih turistikih resursa, koji su po svom nastanku prirodno-fiziografski i kulturno-istorijski, i koje, pošto svojim postojanjem i atraktivnošu privlae turiste, nazivamo i turistikim atrakcijama.
Slide Number 1
Slide Number 2
Slide Number 3
Slide Number 4
Slide Number 5
Slide Number 6
Slide Number 7
Slide Number 8
Slide Number 9
Slide Number 10
Slide Number 11
Slide Number 12
Slide Number 13
Slide Number 14
Slide Number 15
Slide Number 16
Slide Number 17
Slide Number 18
Slide Number 19
Slide Number 20
Slide Number 21
Slide Number 22
Slide Number 23
Slide Number 24
Slide Number 25
Slide Number 26
Slide Number 27
Slide Number 28
Slide Number 29
Slide Number 30
Slide Number 31
Slide Number 32
Slide Number 33
Slide Number 34
Slide Number 35
Slide Number 36
Slide Number 37
Slide Number 38
Slide Number 39
Slide Number 40
Slide Number 41
Slide Number 42
Slide Number 43
Slide Number 44
Slide Number 45
Slide Number 46
Slide Number 47
Slide Number 48
Slide Number 49
Slide Number 50
Slide Number 51
Slide Number 52
Slide Number 53
Slide Number 54
Slide Number 55
Slide Number 56
Slide Number 57
Slide Number 58
Slide Number 59
Slide Number 60
Slide Number 61
Slide Number 62
Slide Number 63
Slide Number 64
Slide Number 65
Slide Number 66
Slide Number 67
Slide Number 68
Slide Number 69
Slide Number 70