Teoria zachowa„ konsumenta

  • View
    54

  • Download
    0

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Teoria zachowań konsumenta. WYKŁAD 6. Użyteczność dóbr i usług. Podstawowym celem działalności konsumenta jest maksymalne zaspokojenie potrzeb. Miarą stopnia zaspokojenia potrzeb jest użyteczność dóbr i usług, czyli subiektywna przyjemność wynikająca z ich konsumowania. - PowerPoint PPT Presentation

Text of Teoria zachowa„ konsumenta

  • Teoria zachowa konsumentaWYKAD 6

  • Uyteczno dbr i usugPodstawowym celem dziaalnoci konsumenta jest maksymalne zaspokojenie potrzeb. Miar stopnia zaspokojenia potrzeb jest uyteczno dbr i usug, czyli subiektywna przyjemno wynikajca z ich konsumowania.Uyteczno jest zatem sum zadowolenia (satysfakcji), jak czerpie indywidualny konsument z konsumowania lub posiadania danego dobra.Niemiecki ekonomista H.H. Gossen sformuowa podstawowe zasady teorii uytecznoci

  • Uyteczno cakowita i kracowaUyteczno cakowita jest sum satysfakcji (zadowolenia) osignitej dziki zakupowi n jednostek dobra yi.Moemy take analizowa dodatkow uyteczno, bdc efektem konsumpcji dodatkowej (kracowej) jednostki dobra yi.Uyteczno kracowa oznacza zmian uytecznoci cakowitej, spowodowan zmian iloci konsumowanego dobra o jednostk.

  • Uyteczno kracow mona wyrazi nastpujco:UK = dU/dyigdzie: UK uyteczno kracowa, dU zmiana uytecznoci cakowitej (pochodna) spowodowana zmian iloci konsumowanego dobra, dyi, zmiana iloci konsumowanego dobra yi.

  • Prawo malejcej uytecznoci kracowejWraz ze wzrostem konsumowanej iloci dobra, jego kracowa uyteczno ma tendencj do zmniejszania si. Z reguy bowiem konsumpcja pierwszej jednostki danego dobra dostarcza najwikszej satysfakcji.Paradoks wody i diamentwUyteczno kracowa znajduje swoje odzwierciedlenie w cenie danego dobra.

  • Uyteczno a) cakowita; b) kracowardo: P.A. Samuelson, W.D. Nordhaus, Ekonomia, t. 1, Warszawa 1995, s. 618.

  • Moliwoci konsumentaLinia ograniczenia budetowego pokazuje najlepsze (najwiksze) koszyki dbr, ktre moe naby konsument, rozporzdzajcy okrelonym dochodem.To, ile dbr Y uzyskamy w zamian za rezygnacj z jednej jednostki dobra X, zaley od kta nachylenia linii ograniczenia budetowego. Miar tego nachylenia jest: tg =Px/Py

  • Przesunicia i zmiany nachylenia linii ograniczenia budetowegoWzrost dochodu przesuwa lini ograniczenia budetowego rwnolegle w prawo i w gr Jeli cena ktrego dobra wzronie, linia ograniczenia budetowego ponownie zmieni pooenie. Dobro stanie si trudniej dostpne (przy staym dochodzie oraz staej cenie i iloci drugiego dobra konsument bdzie go mg kupi mniej). Na przykad, jeli cena dobra (X) wzronie, to linia ograniczenia budetowego obrci si wok punktu przecicia z osi pionow i stanie si bardziej stroma.Pewne koszyki dbr znw stan si dla konsumenta niedostpne

  • Przesunicie i zmiana nachylenia linii ograniczenia budetowego

  • Rwnanie linii ograniczenia budetowego Px*X+Py*Y=Ilub po przeksztaceniu:

    Wspczynnik kierunkowy tej linii prostej, a, jest rwny stosunkowi cen -Px/Pywyraz wolny, b, jest rwny I/Py

  • Nietypowe linie ograniczenia budetowego Linie ograniczenia budetowego mog przybiera ksztat inny ni prosta. Powiedzmy, e aby robi zakupy, trzeba mie zarwno pienidze, jak i bony. W takiej sytuacji linia ograniczenia budetowego konsumenta zwykle skada si z czci pieninej" i z czci bonowej". Rzeczywist lini ograniczenia budetowego jest w tej sytuacji linia amana ABC

  • Przykad Pawe dysponuje dochodem w wysokoci 20 jednostek pienidza. Dobro X kosztuje 2, a dobro Y - 4. Pawe ma te 20 bonw. obowizuje zasada: 2 bony za jednostk dobra Y i 4 bony za jednostk dobra X. Ile jednostek X i Y moe kupi? Moemy zapisa jego pienine" ograniczenie budetowe jako:2x+4y=20gdzie x oraz y to iloci dobra X i Y kupowane przez Pawa za 20 jednostek pienidza po cenach: 2 jednostki za sztuk dobra X oraz 4 jednostki za sztuk dobra Y. Pawe ma 20 bonw, warunkiem za kupna dobra X jest oddanie 4 bonw, a dobra Y - 2 bonw, bonowa" linia ograniczenia budetowego jest wyraona wzorem:4x+2y=20

  • Preferencje konsumentaFunkcja uytecznoci jest to regua, ktra koszykom dbr przyporzdkowuje tym wiksze liczby (wskaniki uytecznoci), im wyej ocenia je konsument.Na przykad, funkcj uytecznoci mona wyrazi wzorem: U(x, y)=x+y, gdzie x, y to iloci nabywanych dbr. Jeli koszyk skadaby si z 5 jednostek dobra X i 8 jednostek dobra Y, osignby uyteczno U(5, 8) = 5+8 = 13. Natomiast koszykowi skadajcemu si wycznie z 14 jednostek dobra X odpowiada wskanik uytecznoci U(14, 0) = 14 + 0= 14. Konsument wybraby koszyk drugi (wskanik uytecznoci 14 jest wikszy od wskanika 13).

  • Mapa" gustw konsumenta Mapa" gustw konsumenta skada si z krzywych obojtnoci. Na krzywej obojtnoci le punkty odpowiadajce koszykom dbr o takiej samej uytecznoci.Krzywe te mona bez trudu wyprowadzi z funkcji uytecznoci.Np. funkcja uytecznoci to U(x, y) = x+y. Powiedzmy, e chcemy znale krzyw obojtnoci, czyli zbir koszykw (x, y) o wskaniku uytecznoci rwnym U(x, y)=3. Oznacza to, e liczby x i y, opisujce iloci dobra X i dobra Y w tych koszykach, musz spenia rwnanie:U(x,y) = 3=x+y, Czyli rwnanie szukanej krzywej obojtnoci toy= - x+3.

  • Krzywe obojtnociKrzywe obojtnoci s nachylone ujemnie. Wzrost iloci jednego z dbr w jego koszyku sprawia, e ocena tego koszyka wzrasta.Gdy wzrasta ilo jednego dobra to ilo drugiego musi si zmniejszy. Krzywej obojtnoci U3 odpowiada wyszy wskanik uytecznoci ni linii U2 Krzywe obojtnoci nie mog si przecina

  • Kracowa stopa substytucji Kracowa stopa substytucji dobra Y dobrem X jest to ilo dobra Y z jakiej musi zrezygnowa konsument, jeeli chce zwikszy o jednostk ilo dobra X, nie zmieniajc cznej uytecznoci. Kracowa stopa substytucji ma charakter malejcy, gdy dodatkowe jednostki jednego dobra mona pozyskiwa kosztem coraz mniejszych iloci drugiego dobra.

  • PrzykadW zalenoci od upodoba konsumenta, czyli ksztatu jego krzywych obojtnoci, taka sama porcja dobra Y (ksiek) rwna Y jest tu warta rne iloci dobra X (piwa), czyli X1 lub X2.

  • Optymalny koszyk dbr Optymalny koszyk dbr odpowiada takiemu punktowi na linii ograniczenia budetowego, w ktrym jest ona styczna do krzywej obojtnoci.Na rysunku najlepsz z kombinacji dbr dostpnych dla konsumenta jest koszyk E. Krzywa b jest dla najwysz" osigaln krzyw obojtnoci. Punkt rwnowagi konsumenta

  • Konsument a zmiany dochodu

  • czc punkty rwnowagi konsumenta odpowiadajce rnym poziomom jego dochodu, otrzymamy ciek wzrostu dochoduZ jej ksztatu mona odczyta, do jakich kategorii zaliczaj si dobra nabywane przez konsumenta. Gdy oba s dobrami normalnymi, cieka wzrostu dochodu wznosi si skonie w prawo.Jeli jedno z nich jest dobrem niszego rzdu, to coraz bardziej zblia si ona do osi ukadu wsprzdnych, na ktrej zaznaczono ilo dobra normalnego.

  • Punkt rwnowagi a zmiany cenWzrost ceny dobra X powoduje obrt linii ograniczenia budetowego z pooenia AB do AC (rys. a). Popyt konsumenta na droejce dobro zmniejsza si o X. Rys b. przykad dbr Giffena (wzrost ceny powoduje wzrost zapotrzebowania)Wzrost ceny a wielko zakupw

  • Efekt substytucyjny i efekt dochodowyWzrost ceny jednego z dbr powoduje tzw. efekt substytucyjny i dochodowy. Efekt substytucyjny polega na tym, e zmiana ceny danego dobra zmienia jego relacj do cen pozostaych dbr, ktre wwczas relatywnie taniej, co wywouje substytucj dbr, ktre podroay. Ronie popyt na dobra substytucyjne, ktrych cena jest relatywnie niszaEfekt dochodowy polega na tym, e zmiana ceny wpywa na zmian dochodw realnych. Wzrost ceny powoduje spadek realnych dochodw, wobec czego konsumenci mog kupi mniej tego dobra.

  • Efekt substytucyjny i efekt dochodowy pod wpywem wzrostu ceny dobra X linia ograniczenia budetowego zmienia nachylenie. Jej pooenie zmienia si z a na b.efekt substytucyjny powoduje zmniejszenie zapotrzebowania na dobro, ktrego cena ronie. Wzrost ceny dobra powoduje zastpowanie go innymi dobrami i spadek popytu. Jednoczenie wzrost ten osabia si nabywcz konsumenta, co dodatkowo zmniejsza popyt na dobro X (efekt dochodowy)

  • PrzykadJeden z 10 nowych krajw czonkowskich UE otrzyma pewn kwot Euro z Funduszu Spjnoci na rozwj infrastrukturyRzd podj decyzj o wykorzystaniu tych rodkw na budow autostrad i modernizacj transportu kolejowegoWykorzystujc narzdzia teorii wyboru konsumenta, przyjmujemy, e dobro Y to kilometry autostrady, a dobro X to kilometry nowoczesnych torw kolejowych Koszty budowy drg i torw traktujemy jako ich cenyWielkoci maksymalizowan jest zdolno przewozowa sieci transportowej w krajuPunkty pooone na tej samej krzywej obojtnoci dostarczaj jednakow ilo usug transportowych

  • Celem rzdu jest znalezienie si na jak najwyszej krzywejPooenie linii ograniczenia budetowego wyznaczone jest iloci rodkw z budetu UE i budetu krajowego oraz kosztw budowy 1 km autostrady i 1 km torwWybrana przez rzd kombinacja iloci km autostrad i torw jest optymalna, jeeli wybr dokonany by w warunkach moliwie penej (doskonaej) informacji odnonie: wpywu rozbudowy sieci transportowej na wielko przewozw (ksztat krzywych obojtnoci), kompletnoci i jakoci rachunku kosztw, spenienia wymogw korzystania ze rodkw europejskichKoszty budowy powinny uwzgldnia rwnie koszty porednie w postaci na przykad zanieczyszczenia rodowiska, koszty wykupu gruntw w przypadku autostrad (przypadek budowy drogi na lotnisko w Pyrzycach)Im nisza jako informacji tym wiksze ryzyko, e wybr dokonany przez rzd bdzie odbiega od optimum

  • Punkt rwnowagi rzdukm autostradykm torw kolejowych