Click here to load reader

TEHNICKI PRILOG

  • View
    129

  • Download
    4

Embed Size (px)

DESCRIPTION

TEHNICKI PRILOG

Text of TEHNICKI PRILOG

  • Navoji

    Dosjedanje navoja

    Pritezanje vijaka

    Materijali za izradu vijaka i matica

    Tvrdoa vlana vrstoa

    Mehanike osobine

    Povrinska zatita

    Primjeri oznaavanja vijaka

  • NAVOJI

    Navoji kao nezaobilazni dijelovi pojedinih elemenata strojeva openito slue za pretvorbu rotacionog gibanja u pravocrtno. Ovo je svojstvo iskoriteno da bi se parom vijak matica spojilo dva ili vie dijelova i time ostvario tzv. rastavljivi spoj. Obinim promatranjem navojnog para vijak matica uoavamo i prvu podjelu navoja na vanjski i unutarnji. Vanjski navoji se najee izrauju valjanjem, narezivanjem, tokarenjem,... dok se unutarnji gotovo iskljuivo izrauju urezivanjem a rjee tokarenjem i uvaljivanjem. Postoje i druge tehnologije izrade navoja ali se koriste vrlo rijetko i u iznimnim sluajevima. U masovnoj proizvodnji vanjski se navoj iskljuivo izrauje valjanjem jer je takva proizvodnja u usporedbi sa bilo kojom tehnologijom rezanja viestruko produktivnija. Valjanjem se dobiva najfinija povrina obrade, ne prekidaju se silnice materijala pa je i sam navoj vri, poveava se i vlana vrstoa uslijed hladne deformacija materijala.

    Slijedea znaajna podjela navoja odnosi se na geometrijske karakteristike uvjetovane najee zahtjevima konstrukcije. Tako razlikujemo: metriki (normalni i fini), colni (normalni-UNC, fini-UNF), cijevni, Whitworthov, kosi, obli, trapezni navoj itd. Na slici su prikazane osnovne mjerne veliine po kojima se pojedine spomenute vrste navoja razlikuju. D1 nazivni, vanjski promjer navoja, D2 srednji promjer, D3 - unutarnji promjer, P korak, boni kut navoja.

    Vano je jo spomenuti da korak navoja odreuje i tzv. finou navoja. Kod metrikih navoja izraava se u milimetrima, dok se kod colnih izraava brojem navoja na duljini jednog cola, tj. ina (25.4mm). Fini navoji u usporedbi sa normalnim imaju manju dubinu i manji korak pa se preteno koriste za kratke vijke, tankostjene cijevi ili za navoje za podeavanje. Boni kut kod metrikih i colnih navoja iznosi 60, dok kod Whitworthovih i cijevnih 55. Nazivna mjera cijevnih navoja izraava se u colima, ali treba pripaziti jer kod ovih navoja jedan col ne iznosi 25.4mm, ve 33.25mm. Uobiajeni su desni navoji, koji se priteu okretanjem u desno. Lijevi navoji se koriste u iznimnim sluajevima, na primjer kod vratila pritegnutih maticama preko kuglinih leajeva smjer navoja odabire se tako da se vratilo svojom rotacijom samo pritee. Takvo vratilo s jedne strane ima desni, a s druge lijevi navoj. Ukoliko se ne bi potovalo ovo pravilo, zbog vibracija i rotacije vratila dolo bi do odvrtanja matice i do kvara na stroju.

  • m ali prom jerD 3

    navoj korak m in m ax m in m ax m ax

    M 3 0.5 2.874 2.980 2580 2.655 2.367M 4 0.7 3.838 3.978 3.433 3.523 3.119M 5 0.8 4.826 4.976 4.361 4.456 3.995M 6 1 5.794 5.974 5.212 5.324 4.747M 7 1 6.794 6.974 6.212 6.324 5.747M 8 1.25 7.760 7.972 7.042 7.160 6.438

    M 10 1.5 9.732 9.968 8.862 8.994 8.128M 12 1.75 11.701 11.966 10.679 10.829 9.819M 14 2 13.682 13.962 12.503 12.663 11.508M 16 2 15.682 15.962 14.503 14.663 13.508M 18 2.5 17.623 17.958 16.164 16.334 14.891M 20 2.5 19.623 19.958 18.164 18.334 16.891M 22 2.5 21.623 21.958 20.164 20.334 18.891M 24 3 23.577 23.952 21.803 22.003 20.271M 27 3 26.577 26.952 24.803 25.003 23.271M 30 3.5 29.522 29.947 27.462 27.674 25.653M 33 3.5 32.522 32.947 30.462 30.674 28.653M 36 4 35.465 35.940 33.118 33.342 31.033M 39 4 38.465 38.940 36.118 36.342 34.033M 42 4.5 41.437 41.937 38.778 39.014 36.416M 45 4.5 44.437 44.397 41.778 42.014 39.416M 48 5 47.399 47.929 44.431 44.681 41.795M 52 5 51.399 51.929 48.431 48.681 45.795M 56 5.5 55.365 55.925 52.088 52.353 49.177M 60 5.5 59.365 59.925 56.088 56.353 53.177M 64 6 63.320 63.920 59.743 60.023 56.559M 68 6 67.320 67.920 64.743 64.023 60.559M 72 6 71.320 71.920 67.743 68.023 64.559M 76 6 75.320 75.920 71.743 72.023 75.882M 80 6 79.320 79.920 75.743 76.023 72.559M 85 6 84.320 84.920 80.743 81.023 77.559M 90 6 89.320 89.920 85.743 86.023 82.559M 95 6 94.320 94.920 90.723 91.023 87.559

    M 100 6 99.320 99.920 95.723 96.023 92.559

    nazivne m jerevelik i prom jer

    D 1srednji prom jer

    D 2

    Dosjedanje navoja

    Vijak => tolerancijsko polje 6g (normalni navoj)

    Dosjedanje navoja podrazumijeva meusobni odnos tolerancijskih polja vijka i matice. U opoj primjeni razlikujemo tri vrste dosjeda. Dosjed sa zazorom Tolerancijska polja H/g. Sa, ili bez galvanske presvlake omogueno je lako uvrtanje rukom, ili alatom. Dosjed u najiroj upotrebi. U ovu grupu ulazi i dosjed za navoje prije toplog cinanja koji podrazumijeva da e nakon toplog cinanja vijak biti u polju tolerancije 8g. Dosjed bez zazora Tolerancijska polja H/h. Mogue je uvrtanje rukom, ili alatom bez, ili sa tankim galvanskim presvlakama. Najea upotreba je u finoj mehanici. vrsti dosjed Tolerancijska polja H/m, H/h. Ovakav dosjed sa preklopom dozvoljava uvrtanje jedino koritenjem zakretnog momenta. U upotrebi je kod svornih vijaka.

  • mali promjerD3

    navoj korak min max min max max

    M3 0.35 2.896 2.981 2.687 2.754 2.551M4 0.5 3.874 3.980 3.580 3.655 3.367M5 0.5 4.874 4.980 4.580 4.655 4.367

    0.5 5.784 5.980 5.570 5.655 5.3670.75 5.838 5.978 5.391 5.491 5.058

    M7 0.75 6.838 6.978 6.391 6.491 6.0580.75 7.838 7.978 7.391 7.491 7.0581 7.794 7.974 7.212 7.324 6.747

    0.75 9.838 9.978 9.391 9.491 9.0581 9.794 9.974 9.212 9.324 8.747

    1.25 9.760 9.972 9.042 9.160 8.4380.75 11.838 11.978 11.385 11.491 11.058

    1 11.794 11.974 11.206 11.324 10.7471.25 11.760 11.972 11.028 11.160 10.4381.5 11.732 11.968 10.854 10.994 10.1281 13.794 13.974 13.206 13.324 12.747

    1.5 13.732 13.968 12.854 12.994 12.1281 15.794 15.974 15.206 15.324 14.747

    1.5 15.732 15.968 14.854 14.994 14.1281 17.794 17.974 17.206 17.324 16.747

    1.5 17.732 17.968 16.854 16.994 16.1282 17.682 17.962 16.503 166.631 15.5081 19.794 19.974 19.206 19.324 18.747

    1.5 19.732 19.968 18.854 18.994 18.1282 19.682 19.962 18.503 18.663 17.5081 21.794 21.974 21.206 21.324 20.747

    1.5 21.732 21.968 20.854 20.994 20.1282 21.682 21.962 20.503 20.663 19.5081 23.794 23.974 23.199 23.324 22.747

    1.5 23.732 23.968 22.844 22.994 22.1282 23.682 23.962 22.493 22.663 21.5081 26.794 26.974 26.199 26.234 25.747

    1.5 26.732 26.968 25.844 25.994 25.1282 26.682 26.962 25.493 25.663 24.5081 29.794 29.974 29.199 29.324 28.747

    1.5 29.732 29.968 28.844 28.994 28.1282 29.682 29.962 28.493 28.663 27.5083 29.577 29.952 27.803 28.003 26.271

    1.5 32.732 32.968 31.844 31.994 31.1282 32.682 32.962 31.493 31.663 30.5083 32.577 32.952 30.803 31.003 29.271

    1.5 35.732 35.968 34.844 34.994 34.1282 35.682 35.962 34.493 34.663 33.5083 35.577 35.952 33.803 34.003 32.271

    M33

    M36

    M22

    M24

    M27

    M30

    M14

    M16

    M18

    M20

    M6

    M8

    M10

    M12

    nazivne mjere vanjski promjerD1srednji promjer

    D2

    Vijak => tolerancijsko polje 6g (fini navoj)

  • mali promjerD3

    navoj korak min max min max min

    1.5 38.732 38.968 37.844 37.994 37.1282 38.682 38.962 37.493 37.663 36.5083 38.577 38.952 36.803 37.003 35.271

    1.5 41.732 41.968 40.844 40.994 40.1282 41.682 41.962 40.493 40.663 39.5083 41.577 41.952 39.803 40.003 38.2714 41.465 41.940 39.118 39.342 37.003

    1.5 44.732 44.968 43.884 43.994 43.1282 44.682 44.962 43.493 43.663 42.5083 44.577 44.952 42.803 43.003 41.2714 44.465 44.940 42.118 42.342 40.033

    1.5 47.732 47.968 46.834 46.994 46.1282 47.682 47.962 46.483 46.663 45.5083 47.577 47.952 45.791 46.003 44.2714 47.465 47.940 45.106 45.342 43.033

    1.5 51.732 51.968 50.834 50.994 50.1282 51.682 51.962 50.483 50.663 49.5083 51.577 51.952 49.791 50.003 48.2714 51.465 51.940 49.106 48.342 47.033

    1.5 55.732 55.968 54.834 54.994 54.1282 55.682 55.962 54.483 54.663 53.5083 55.577 55.952 53.791 54.003 52.2714 55.465 55.940 53.106 53.342 51.033

    1.5 59.732 59.968 58.834 58.994 58.1282 59.682 59.962 58.483 58.663 57.5083 59.577 59.952 57.791 58.003 56.2714 59.465 59.940 57.106 57.342 55.0332 63.682 63.962 62.483 62.663 61.5083 63.577 63.952 61.791 62.003 60.2714 63.465 63.940 61.106 61.342 59.0332 67.682 67.962 66.483 66.663 65.5083 67.577 67.952 65.791 66.033 64.2714 67.465 67.940 65.106 65.342 63.0332 71.682 71.962 70.483 70.663 69.5083 71.577 71.952 69.791 70.003 68.2714 71.465 71.940 69.106 69.342 67.0332 75.682 75.962 74.483 74.663 73.5083 75.577 75.952 73.791 74.003 72.2714 75.465 75.940 73.106 73.342 71.0332 79.682 79.962 78.483 78.663 77.5083 79.577 79.952 77.791 78.003 76.2714 79.465 79.940 77.106 77.342 75.0332 84.682 84.962 83.483 83.663 82.5083 84.577 84.952 82.791 83.003 81.2714 84.465 84.940 82.106 82.342 80.0332 89.682 89.962 88.493 88.663 87.5083 89.577 89.952 87.791 88.003 86.2714 89.465 89.940 87.106 87.243 85.0332 94.682 94.962 93.473 93.663 92.5083 94.577 94.952 92.779 93.003 91.2714 94.465 94.490 92.092 92.342 90.0332 99.682 99.962 98.473 98.663 97.508

    98.003 96.27197.342 95.033

    nazivne mjere vanjski promjer srednji promjerD1 D2

    M39

    M42

    M45

    M48

    M52

    M56

    M60

    M64

    M68

    M72

    M76

    M80

    M85

    M90

    M95

    Vijak => tolerancijsko polje 6g (fini navoj) NASTAVAK3 99.577 99.952 97.7794 99.465 99.940 97.092

    M100

  • navoj korak 4.6 5.8 8.8 10.9 12.9

    M4 0.7 1.18 1.96 2.84 4.02 4.90M5 0.8 2.26 4.71 5.88 8.34 9.81M6 1 3.82 6.37 9.81 13.73 16.67

    M7 1M8 1.25 9.81 15.69 24.52 34.32 40.21M10 1.5 19.61 33.34 48.05 67.67 81.40

    M12 1.75 34.32 55.90 84.34 117.68 142.20M14 2 51.98 86.30 132.39 186.33 225.55M16 2 81.40 135.33 205.94 289.30 348.14

    107.87 181.42 284.39 397.17 475.2

    moment pritezanja M (Nm)nazivne mjere

    Pritezanje vijaka