Systemy Wspomagania Decyzji

  • View
    62

  • Download
    2

Embed Size (px)

DESCRIPTION

W. Bartkiewicz. Systemy Wspomagania Decyzji. Wykład 1. Zagadnienia wstępne. Rozpoznanie. Podejmowanie decyzji. Projektowanie. Wybór. Rozwiązywanie problemu. Implementacja. Monitorowanie. Proces podejmowania decyzji i rozwiązywania problemu. Etap rozpoznania. - PowerPoint PPT Presentation

Text of Systemy Wspomagania Decyzji

  • Systemy Wspomagania DecyzjiW. Bartkiewicz

    Wykad 1. Zagadnienia wstpne

  • Proces podejmowania decyzji i rozwizywania problemu

  • Etap rozpoznaniaPodczas tego etapu identyfikowane i definiowane s problemy, cele jakie maj zosta osignite i moliwoci. Zbierana jest informacja odnoszca si do zakresu problemu: moliwych rozwiza, ogranicze i otoczenia problemu.Przykad: Sprowadzenie z zagranicy dostawy owocw tropikalnych, do okolicznych sklepw. Ograniczeniami problemu bd wwczas trwao owocw i maksymalna cena jak klienci byliby skonni zapaci za owoce. Podczas tej fazy musz zosta rwnie uwzgldnione aspekty otoczenia problemu, takie jak dla przykadu regulacje prawne zwizane ze sprowadzaniem produktw ywnociowych.

  • Etap rozpoznania rola systemu informacyjnegoDostarczanie niezbdnych informacji na temat zakresu problemu.Do okrelenia problemw i analizy moliwoci wykorzystane mog zosta symulacje i komputerowe badania analityczne. Informacje na temat cen i wielkoci sprzeday owocw tropikalnych w sklepach.Informacje na temat dostawcw, firm spedycyjnych, ich cennikw, warunkw dostaw, itd.Konieczno ewidencji transakcji gospodarczych.Internet jako medium pozyskiwania informacji handlowej oraz dotyczcej otoczenia problemu uwarunkowa transportu, przepisw tranzytowych, importowych, itp. Analizy cenowo popytowe dotyczcych sprowadzanych partii owocw.

  • Etap projektowania Budowane s wwczas moliwe rozwizania problemu, oraz szacowana wykonalno poszczeglnych alternatyw.W naszym przykadzie rozwaane byyby rne sposoby organizacji dostawy, wczajc oszacowanie kosztw transportu zwizane z kadym z nich. Niektre z nich, takie jak np. dostawa owocw statkiem do portu w Lizbonie i dalszy transport ciarwk, mog by uznane za niewykonalne, poniewa zajoby to tyle czasu, e owoce by si popsuy.

  • Etap projektowania rola systemu informacyjnego Na etapie projektowania systemy informatyczne wykorzystane mog by przede wszystkim do budowania i kalkulacji kosztw poszczeglnych alternatyw.System informatyczny moe, biorc pod uwag warunki zidentyfikowane w poprzednim etapie, sugerowa ewentualne sposoby realizacji dostawy, a przede wszystkim wylicza koszt finansowy i czas transportu. Warianty niewykonalne, np. przekraczajce pewne zaoone z gry limity mog by przez system automatycznie odrzucane. Konieczno ewidencji transakcji gospodarczych.Modele finansowe, kalkulacji kosztw.

  • Etap wyboruJest to ostatnia faza podejmowania decyzji. Wymaga on okrelenia toku akcji podejmowanych w celu rozwizania problemu. Ten na pierwszy rzut oka atwy akt wyboru zwykle nie jest taki prosty jak mogoby si to wydawa. Istnieje wiele czynnikw, trudnych do rozpoznania, czsto o charakterze niejawnym, mogcych wpywa na ostateczny wybr alternatywy decyzyjnej. W tym etapie swoje zastosowanie znajduj przede wszystkim modele decyzyjne, analityczne, komputerowe metody bada operacyjnych, pozwalajce na znalezienie rozwizania optymalnego pod ktem zaoonych celw, lub przynajmniej okrelenie najlepszego rozwizania spord rozwaanych.

  • Etap implementacji Ten etap rozwizywania problemu wykracza ju poza faz podejmowania decyzji. Polega on na wykonaniu akcji wprowadzajcych rozwizanie w ycie. W tej fazie systemy informatyczne wykorzystywane s przede wszystkim do obsugi procesu realizacji decyzji oraz rejestracji transakcji gospodarczych z ni zwizanych. Np. zarejestrowanie w systemie informacyjnym dostawcy, firmy spedycyjnej, tworzenie dokumentw obsugujcych dostaw (takich jak zamwienia zakupu, dokumenty przyjcia towaru, itp.), ewidencja danych zwizanych z histori realizacji dostawy, itd. Realizacja funkcji komunikacyjnej systemu informacyjnego, zwizana na przykad z wykorzystaniem jako medium komunikacyjnego usug sieci Internet, czy te z realizacj podjtej decyzji za porednictwem mechanizmw elektronicznej wymiany danych EDI. .

  • Etap monitorowania Finalny etap procesu rozwizania problemu. W tej fazie decydent ocenia implementacj rozwizania, okrelajc czy zostay osignite przewidywane wyniki i modyfikujc proces w wietle nowej informacji zdobytej podczas implementacji. Moe to wywoa sprzenie zwrotne i powrt do ktrego ze wczeniejszych etapw rozwizywania problemu.Systemy informatyczne na tym etapie wykorzystywane s przede wszystkim do ewidencji transakcji gospodarczych bdcych skutkiem zrealizowanej decyzji oraz do biecej operacyjnej analizy ich efektw finansowych lub innych zaoonych wczeniej celw. Rejestracja transakcji sprzeday sprowadzonych owocw, sporzdzanie raportw z jej wynikw oraz analiz zyskownoci (przychodw i kosztw).

  • Stopie zoonoci decyzjiProblemy strukturalne (decyzje programowalne) atwe, powtarzalne, rutynowe zagadnienia, dla ktrych istniej standardowe rozwizania, dajce si czsto przedstawi w postaci okrelonej procedury postpowania, algorytmu. Dla decyzji tego typu modele decyzyjne zostay zbudowane ju wczeniej, podjcie decyzji polega wiec jedynie na zastosowaniu znanego rozwizania. Niejednokrotnie decyzje o charakterze strukturalnym podejmowane s automatycznie, przez systemy informatyczne. Problemy niestrukturalne (decyzje nieprogramowalne) rozmyte, kompleksowe, nierutynowe problemy, dla ktrych nie ma atwych rozwiza. Nie ma dla niech wypracowanej metodologii ani modelu ich rozwizania. Dla ich podejmowania niezbdne s subiektywne sdy i intuicja menedera. Systemy informatyczne sugeruj zwykle pewne rozwizania, ostateczna decyzja zawsze naley jednak do czowieka.

  • Stopie zoonoci decyzjiProblemy czciowo strukturalne (semistrukturalne) (decyzje czciowo programowalne) w ich przypadku jedynie pewne fazy procesu podejmowania decyzji maj charakter strukturalny. Nie mog one zosta w peni zautomatyzowane. Wymagaj subiektywnych ocen i osdw, w powizaniu z formaln analiz danych i budow modeli.

  • Moliwe alternatywy rozwizaModel optymalizacyjny znajduje rozwizanie najlepsze, zwykle pod wzgldem dopasowania do celw organizacji. Na przykad maksymalizacja zyskw lub minimalizacja kosztw danego przedsiwzicia. Modele optymalizacyjne bior pod uwag ograniczenia problemu. Typowym przykadem ograniczenia moe by maksymalna kwota nakadw inwestycyjnych dla danego przedsiwzicia. Model satysfakcjonujcy znajduje on rozwizanie dobre, ale niekoniecznie najlepsze. Powodem ich stosowania jest zwykle przypadek gdy waciwy model problemu, dajcy decyzj optymaln byby zbyt skomplikowany lub kosztowny. Tego typu metody zwykle nie przegldaj wszystkich moliwych rozwiza, ale tylko te ktre prawdopodobnie dadz dobre wyniki.

  • Moliwe alternatywy rozwizaRozwamy dla przykadu decyzj dotyczc lokalizacji nowej fabryki. Analiza wszystkich moliwych lokalizacji wymagaaby rozwaenia wszystkich miast w Polsce. Podejcie satysfakcjonujce wymaga rozwaenia np. piciu miast speniajcych wymagania organizacji. Wybrana lokalizacja moe nie by najlepsza, ale jest dostatecznie dobra satysfakcjonujca, i nie wymaga czasu i nakadw do analizy pozostaych miast w Polsce.

  • Ryzyko decyzjiDecyzje podejmowane w warunkach pewnoci wystpuj w sytuacjach gdy decydent w fazie rozpoznania zebra informacje na tyle wyczerpujce i dokadne, aby mc dogbnie zrozumie rozwizywany problem. Wszystkie istotne fakty, mogce wpyn na wynik decyzji znane s decydentowi, tak e jest on w stanie z gry okreli wynik kadej alternatywy. Nie ma wic ryzyka, e da ona w wyniku nieoczekiwane efekty. Oczywicie w praktyce znajomo absolutnie wszystkich faktw jest w zasadzie niemoliwa. Tym niemniej w pewnych sytuacjach decydent moe wiedzie na tyle duo, aby czynnik ryzyka by pomijalny. Z tego typu zjawiskiem mamy do czynienia w przypadku decyzji strukturalnych (oraz do pewnego stopnia czciowo strukturalnych). To wanie rol systemu informacyjnego jest dostarczenie odpowiedniej wiedzy decydentowi.

  • Ryzyko decyzjiDecyzje podejmowane w warunkach niepewnoci wystpuj w sytuacjach gdy system informacyjny o pewnych faktach lub zjawiskach nie jest w stanie dostarczy decydentowi adnej wiedzy. Jedynym rozwizaniem w takim przypadku jest stosowanie technik symulacyjnych, analizujc efekty decyzji dla rnych wartoci nieznanych zmiennych. Tym niemniej naley pamita e nawet najlepszy system informacyjny pewnych informacji nie jest w stanie dostarczy. Decyzje podejmowane w warunkach ryzyka wi si z rozwizywaniem problemw dla ktrych moemy okreli jedynie prawdopodobiestwo wyniku. W rzeczywistoci w biznesie niewiele jest decyzji dla ktrych wszystkie istotne fakty znane s w momencie ich podejmowania. Dla tych decyzji decydent nie wie z ca pewnoci, czy wybrana alternatywa da oczekiwane efekty, std pojawia si ryzyko.

  • Pojcie systemu DSS Omawiane w wczeniej kategorie systemw informatycznych koncentruj si przede wszystkim na zaspokajaniu potrzeb informacyjnych decydentw, usprawniajc prace zwizane z ewidencj i przetwarzaniem danych transakcyjnych przedsibiorstwa. Kolejny krok na drodze informatycznego wspomagania procesu zarzdzania zwizany jest ze wspomaganiem samego procesu podejmowania decyzji, z wykorzystaniem Systemw Wspomagania Decyzji (DSS Decision Support Systems). Systemy Wspomagania Decyzji s zorganizowanym zbiorem ludzi, procedur, baz danych i urzdze wykorzystywanych w celu wspomagania podejmowania decyzji na wszystkich etapach tego procesu, poczynajc od rozpoznania czyli zdefiniowania problemu izaklasyfikowania go do okrelonej grupy standardowej, nastpnie poprzez wybr odpowiednich danych stworzenie i analiz modelu informacyjnego opisujcego rzeczywisto, dalej pomagajc w generowaniu wariantw dopuszczalnych rozwiza oraz w wyborze najlepszego rozwizania.

  • Pojcie systemu DSS DSS stosowane s w sytuacji gdy podjcie decyzji jest zadaniem skomplikowanym, gdy mamy do czynienia z problemami sabo ustrukturalizowanymi. Systemy te skupiaj wic uwag na wspomaganiu, a nie automatyzacji decyzji. Tym samym ich celem jest podnoszenie skutecznoci a nie sprawnoci zarzdzania. W szczeglnoci DSS pozwalaj na realizacj nastpujcych zada: wyszukiwa