Subarachnoid Hemorrhage Information (Vietnamese)

  • View
    214

  • Download
    1

Embed Size (px)

Text of Subarachnoid Hemorrhage Information (Vietnamese)

  • Sch Nh

    Thng Tin v Xut Huyt Di Mng No

  • 1

    Xut Huyt Di Mng No

    Xut Huyt Di Mng No L G?

    Xut huyt di mng no l chy mu t mt ng mch b tn hi b mt ca no b. Vic chy mu ny l do mt ch phng ln bt thng hoc phnh ln nh bong bng (gin n) thnh ng mch no do p lc mu chy qua mt khu vc b suy yu. Vic chy mu ny thng gy ra chng nhc u bt cht, nghim trng. y l mt trng hp khn cp v y khoa. Xut huyt di mng no l mt loi tai bin mch mu no. N c th gy tn hi vnh vin cho no.

    Thng nht l, xut huyt di mng no xy ra v ch phnh ln ni thnh ng mch b v. Ch phnh ln ging nh mt ci ti c gi l phnh mch hnh ti. Xut huyt di mng no cng c th xy ra v mu r r t mt ch ri bt thng cc mch mu c gi l d dng ng tnh mch (AVM).

    S phnh mch xy ra no c gi l phnh mch no. i khi chng c gi l phnh mch qu mng v chng thng c kch c ca mt qu mng nh. a s phnh mch no khng c triu chng g cho ti khi chng tr thnh ln hn, bt u r mu, hoc v.

    Cc loi

    phnh mch

  • 2

    Mu chy ra t s xut huyt di mng no r vo khong trng gia no b v s no. N trn ln vi dch tu sng no b l phn m ca no v dy ct sng. Trong khi mu chy vo dch tu sng no b, n gia tng p lc xung quanh no. p lc gia tng c th lm ngn tr ti chc nng ca no b.

    Vo nhng ngy tip theo sau b chy mu, s kch thch v ho cht t mu ng cc xung quanh no c th lm cho cc ng mch no i vo trng thi co tht. Trng thi co tht ng mch c th gy thm cc tn hi khc cho no b.

    Cc v tr thng thng ca ch phnh mch ti

    Trong no

  • 3

    Ch Phnh Mch B V Nhiu ng mch ln lm thnh mt vng trn y no. Khi xut huyt di mng no do ch phnh mch hnh ti b v, ch phnh mch ny thng to lc ni cc nhnh mch mu t mt trong cc ng mch ln ny. Khong 20% s bnh nhn b xut huyt di mng no c chng a phnh mch. Mc d khng th tin on c l ch phnh mch s b v hay khng phnh mch rt c th b v khi n c ng knh t 7 mi li mt tr ln. Trong a s cc trng hp, mt ngi b chng phnh mch no khng bao gi c mt triu chng no c lin quan ti vic ny.

    R r do d dng ng tnh mch (AVM)

    Mt AVM l mt mng li cc mch mu b ln xn, s bt thng ca mao mch ni gia ng mch v tnh mch. AVM hnh thnh ngu nhin trc khi sinh. AVM c th hnh thnh bt c ni no trong no b hoc tu sng, nhng chng thng gn pha sau no.

    AVM c th xut hin trong nhiu th h ca cng gia nh v ph bin hn ni phi nam. Vic b chy mu t mt AVM thng xy ra nht trong khong tui t 10 n 30. Nu AVM qu su khng th gy chy mu ra mt b ngoi ca no (xut huyt di mng no), n c th lm cho mu chy bn trong no (xut huyt trong no).

  • 4

    Cc triu chng

    Cc triu chng ca xut huyt di mng no c th bao gm:

    Nhc u rt nng, bt cht (Mt s ngi ni rng khi khi s nhc u ging nh l b ba b.)

    Bun nn v i ma

    Khng th nhn vo nh sng chi

    C cng

    Chng mt

    Ln ln

    Kinh git

    Bt tnh

    Nu qu v ch b xut huyt di mng no t, qu v c th c mt s trong cc triu chng ny, c bit l b nhc u nghim trng bt u bt cht. Tuy nhin, cc triu chng ca qu v c th t n ci thin. iu ny c th l mt du hiu cnh bo trng yu, c gi l nhc u bo trc. Nhng ngi b xut huyt di mng no nh c th b xut huyt ln th hai ni trong tun k tip nu h khng i tm s iu tr y khoa.

    D Dng ng Tnh

    Mch (AVM)

    Xut Huyt Trong No (ICH)

  • 5

    Trong mt s ngy sau khi xut huyt di mng no, rt c th n pht trin thnh cc triu chng in hnh hn v tai bin mch mu no, t s tn hi cc vng c th ca no. Th d v cc triu chng ny bao gm:

    Suy nhc, t lit hoc t mt bn hoc mt phn ca c th

    Kh ni nng

    i b kh khn

    Hn m

    Chn on

    Nu qu v b xut huyt di mng no, qu v s b au yu qu v cn phi i nh gi mt phng cp cu. Bc s s khm sc kho, bao gm mt khm nghim v thn kinh, v s kim tra xem s di ng ni c ca qu v c b gii hn hoc kh chu hay khng, iu ny c th l du hiu c cht kch thch nh mu trong dch tu sng.

    Mt trong hai th nghim ri hnh s c s dng: hoc l d qut ct lp bng vi tnh (CT) hoc d qut qua cng hng t tnh (MRI).

    D qut ct lp bng vi tnh (CT) ni u l mt dng c chn on nhanh chng, khng au, khng i vo su vo trong c th c th cho thy c s hin din ca s phnh mch trong no v xc nh xem mu c r vo trong no hay khng nu cc ch phnh mch b v tung. iu ny thng l th tc u tin m bc s t lm tip theo sau vic nghi ng l b v. Cc hnh chp ct lp in ton (CT) ni u c x l bng mt my vi tnh di dng cc hnh nh ct ngang hai chiu, hoc cc "mnh," ca no b v s no. i khi cht phm nhum tng phn c chch vo dng mu trc khi d qut. Th tc ny, c gi l chp cn quang mch mu, to ra cc hnh nh r nt hn v chi tit hn v lung mu chy trong cc ng mch no. chp ct lp in ton (CT) thng c thc hin ti mt c s th nghim hoc bi cnh ti bnh vin cho bnh nhn ngoi tr.

  • 6

    Ri hnh cng hng t tnh (MRI) dng sng v tuyn do my vi tnh to ra v t trng tht mnh to ra cc hnh nh chi tit ca no v cc cu trc c th khc. Chp cn quang mch mu bng cng hng t tnh (MRA) to ra cc hnh nh chi tit hn v cc mch mu. Cc hnh nh c th c nhn thy hoc l di dng cc bc hnh ba chiu hoc cc mnh ct ngang hai chiu ca no v cc mch mu. Cc th thut khng au, khng i su vo c th ny c th cho thy kch thc v hnh th ca ch phnh mch cha b v v c th pht hin vic chy mu trong no.

    Chp cn quang mch mu l th nghim dung phm nhum phn tch cc ng mch hoc tnh mch. Chp x quang mch mu bn trong no b c th pht hin mc thu hp hoc ngn tr ca mt ng mch hoc mch mu trong no, u, hoc c, v c th nhn ra cc thay i trong ng mch hoc tnh mch nh mt ch yu nh ch phnh mch. Th nghim ny c dng chn on tai bin mch mu no v xc nh mt cch chnh xc v tr, kch thc, v hnh dng ca khi u trong no, ch phnh mch, hoc mch mu chy mu. Th nghim ny thng c thc hin ti mt gian phng v chp cn quang mch mu trong bnh vin. Tip theo sau vic chch vo thuc m cc b, mt ng thng do dai c nht vo trong mt ng mch v lun qua c th i n ng mch t b nh hng. Mt s lng nh cht phm nhum tng phn (phm nhum sng ln di quang tuyn x) c thi vo trong dng mu v cho di chuyn n u v c. Mt lot cc hnh chp bng x quang c thc hin v nhng thay i, nu c, s c ghi nhn. Th tc chc ty sng, cng c gi l ly dch tu sng, c th xc nhn l qu v c b xut huyt di mng no hay khng mc d vic xut huyt ny qu t khng th thy c sau khi d qut chp ct lp in ton. Th nghim ny cng c th th xem qu v c b vim mng no hay khng, mt s nhim trng c th gy ra cc triu chng tng t. Trong khi l th tc chc ty sng, mt mu nh cht dch tu sng no b c ly ra qua mt ci kim m vo sau lng ca qu v. Cht dch ny c xem xt xem n c mu trong hay khng.

  • 7

    Hai th nghim khc, c gi l chp cn quang mch mu no v chp cn quang bng MRI, c th lng nh cc hnh thi ca lung mu chy trong no ca qu v. Mt trong cc th nghim ny c th c dng pht hin ra chng phnh mch hoc s bt thng v AVM.

    Qu v cng c th lm in tm (EKG). S cng thng ng k ni no b trong thi gian xut huyt di mng no c th kch hot cc thay i v ho cht trong c tim ca qu v. Nhng thay i ny c th lm cng thng c tim v c th dn n cn ng tim, mc d cc ng mch tim ca qu v khng b thu hp bi chng x va ng mch.

    iu Tr Chng Phnh Mch

    Khi xut huyt nhiu xy ra trong hoc xung quanh no b, ton th no b gp nguy him v p lc gia tng trong s no. a s vic iu tr khn cp cho tai bin mch mu no do xut huyt c lin quan ti vic o c v lm h thp p lc ny. Ngi ny c th cn c ni vi mt my th (my thng kh). iu ny c thc hin lm cho ngi ny th nhanh hn v su hn h thp mc thn kh (carbon dioxide) trong mu. iu ny gip lm h p lc xung quanh no. Ngoi ra thuc tim tnh mch c th c cho dng lm gim bt p lc.

    p huyt phi c gi mt tm mc kht khao. p huyt qu thp c th b nguy him nhiu hn l cc con s c mc cao.

    Xut huyt di mng no thng lm cho cc ng mch gn vi ch chy mu nht b co tht v tr nn hp hn. Nimodipine, mt loi thuc ngn chn knh can-xi c cho dng ngn nga s co tht cho khi b tn hi thm cho no b. Thuc ny s c cho dng trong 21 ngy gim bt c s co tht no c th xy ra.

    Xut huyt di mng no thng lm cho di chuyn mc ho cht trong mu c gi l in phn. Bc s ca qu v c th iu chnh lng ho cht trong dch ni tnh mch da theo kt qu ca cc th nghim mu hng ngy.

    Nu c s chy mu l v mch mu c hnh dng bt thng, qu v rt c th cn lm mt th thut ngn nga vic chy mu ti din. L tng l th thut c thc hin khi tnh trng ca qu v c n nh hn.

    i vi chng phnh mch, bc s qu v c th ngh lm th thut t cun xon mch mu bn trong ti phnh ng mch hoc lm th thut kp thnh mch.

  • 8

    1. Kp Mch Mu Bn Trong

    Th thut kp ti phnh mch i hi qu v phi phu thut no gn mt chic kp nh vo y ti phnh mch. Kp ny s ngn chn thm mi lng mu chy vo ti phnh mch vn gip ngn nga tnh trng chy mu trong tng lai. Qu v s c a tr v Phng chm sc c bit (ICU) sau phu thut ni m y t s tin hnh theo di cht ch v p dng cc bin php gip qu v cm thy thoi mi. Qu v s tip tc c phu thut vi mt di bng trng trn u trnh cho vt m khng b nhim trng v gim thiu sng ty. chun b cho phu thut, bc s phu thut no c th ct mt t tc xung quanh v tr phu thut.

    2. lm th thut t cun xon mch mu bn trong ti phnh ng mch

    t cun xon l mt th thut c tnh cch xm nhp ti thiu bn trong mch mu c dng iu tr chng phnh mch mt ch phnh ra ging nh bong bng thnh ng mch. Khi ch phnh mch phnh ra thm, n tr thnh mng v yu i. N c th mng n ni lm cho b r r hoc v ra, thi ra mu vo nhng vng xung quanh no. Vic chy mu ny c gi l xut huyt di mng no (SAH) v c tnh cch e do ti tnh mng. Trong lc cun xon, cc cun dy nh xu c a vo ch phnh mch lm gia tng vic mu ng cc v ng ch phnh mch li. Cc cun xon ny thc hin t bn trong ging nh nhng iu m kp gii phu thng hay lm t bn ngoi: chng ngn mu cho khi chy vo ch phnh mch nhng cho php chy t do qua cc ng mch bnh thng. t cun xon ch phnh mch l g? Mc tiu ca vic t cun xon bn trong mch mu l cch ly ch phnh mch vi s lun chuyn thng thng m khng ngn tr bt c ng mch nh no gn hoc lm hp mch mu chnh. t vo mch mu bn trong m t k thut xm nhp ti thiu ca vic tip cn ch phnh mch t trong dng mu, c bit l trong khi chp cn quang mch mu. Dng mu c a vo qua ng mch ln i ni cng chn pha trn (gn bn). Mt ng thng co gin c a vo t ng mch i ti mt trong bn ng mch c dn ti no. Trong khi xem mt mn hnh ri quang tuyn x, c gi l knh hunh quang, bc s lun lch ng thng qua cc mch mu. Mt cht phm nhum c bit c chch vo dng mu lm cho cc m