Stanje i Karakteristike Drumskog Saobraćaja u Eu

Embed Size (px)

Text of Stanje i Karakteristike Drumskog Saobraćaja u Eu

  • 5/21/2018 Stanje i Karakteristike Drumskog Saobra aja u Eu

    1/

    SAOBRAAJNI FAKULTETTRAVNIK

    STANJE I KARAKTERISTIKE DRUMSKOG

    SAOBRAAJA U EUSEMINARSKI RAD

    Predmet: Osnovi transportnih sistema

    Mentor: Student:

    Travnik, 2014.

  • 5/21/2018 Stanje i Karakteristike Drumskog Saobra aja u Eu

    2/

    SADRAJ Strana br.

    1.UVOD................................................................................................................................. 1.

    2.DRUMSKI SAOBRAAJ................................................................................................ 2.

    2.1.Podjela drumskog saobraaja................................................................ 2.

    3.ULOGA DRUMSKOG SAOBRAAJA......................................................................... 3.

    4.SPECIFINA OBILJEJA DRUMSKOG SAOBRAAJA U BOSNI IHERCEGOVINI I U SVIJETU........................................................................................... 4.

    5.STANJE I KARAKTERISTIKE RAZVIJENOSTI DRUMSKOG

    SAOBRAAJA..................................................................................................................... 6.

    6.BUDUNOST DRUMSKOG SAOBRAAJA U PROIRENOJ EVROPSKOJUNIJI...................................................................................................................................... 8.

    6.1.Evropska transportna politikata je dosad postignuto?.................. 8.

    6.2.Prijetnja saobraajnog zaguenja.......................................................... 9.

    6.3.Preduzimanje potrebnih mjera.............................................................. 9.

    6.4.Odrivi razvoj......................................................................................... 10.

    7.ZAKLJUAK................................................................................................................... 11.

    8.POPIS LITERATURE..................................................................................................... 12.

    9.POPIS SLIKA I TABELA................................................................................................ 13.

  • 5/21/2018 Stanje i Karakteristike Drumskog Saobra aja u Eu

    3/

    1.UVOD

    Rastom populacije u razvijenim, ali i u nerazvijenim zemljama, kao i rastom potronje,

    proizvodnje i ivotnog standarda, raste i potreba za transportom ljudi, informacija, robe ilisirovina a samim tim i potranja predmeta koji e imati ulogu transportera i proirenjekapaciteta saobraajnica. Taj konstantni rast je prirodan i oekivan proces civilizacijskograzvoja i jedan od najvanijih pokazatelja razvitka jedne celine (bila to porodica, drutvo ili seovo odnosilo na cijelokupno ovjeanstvo).

    Ranije pomenuti transport se moe obavljati na mnogo naina, i to se jednom reju nazivasaobraaj. Saobraaj (u uem smislu, izostavljajui informacioni, telekomunikacioni icevovodni) moe biti drumski, vazduni, elezniki i vodeni. Neka najosnovnija definicijasaobraaja bi bila da je saobraaj zapravo smiljeno i organizovano kretanje transportnih

    jedinica na mrei saobraajnica sa ciljem prenosa ljudi, robe i informacija od jedne do drugetake.

    U daljem tekstu, baviemo se prevashodno drumskim saobraajem kao vanim aspektomsvakodnevnog ivota, najrazvijenijim vidom transporta ljudi i neim bez ega bi nasvakodnevni ivot bio potpuno nezamisliv. injenica da e se najvei deo svakodnevnogkretanja obinog oveka obavlja ba na drumovima i da je drum najosnovniji, najbri inajjednostavniji nain da se osoba ili artikal prenesu od take A do take B (imajui na umusvakodnevne potrebe modernog oveka i udaljivi se od koncepta masovnog i transporta navelike udaljenosti) govori u prilog autorovom izboru teme kojom emo se u daljem tekstu

    baviti.

    1

  • 5/21/2018 Stanje i Karakteristike Drumskog Saobra aja u Eu

    4/

    2.DRUMSKI SAOBRAAJ

    Put se moe definisati kao osnovna jedinica infrastrukture drumskog saobraaja. Drumski

    saobraaj je, kao to mu samo ime kae, saobraaj koji se odvija na drumovima. On ima svojapravila i ureen je zakonima koji su, po kategorijama primenljivi na razliite uesnike usaobraaju, kao i velikim brojem optih pravila koja vae za sve i stvar su unutardravnih imeunarodnih konvencija, kao i etike uesnika u saobraaju. Primjer konvencije koja ureujedrumski saobraaj na globalnom nivou je Beka konvencija o drumskom saobraaju iz 1968.godine, donijeta kako bi pojednostavila meunarodni drumski saobraaj i standardizovalazakone i pravila koja se tiu drumskog saobraaja unutar zemalja potpisnica.

    Interesantna stvar vezana za ovu konvenciju je da ona nije potpisana od strane SAD i Kanade,

    a da je potpisana od strane najveeg broja evropskih zemalja.

    Ogromna veina svijetskih zemalja je svoj saobraaj uredila brojnim pravilima i sistemomznakova, saobraajnih signala i pravila koja su vaea za dati znak ilisignal, kao i onih kojasu vaea u optem smislu. Ipak, drumski saobraaj ne ine samo pravila. ine ga iinfrastruktura (sa svim putevima, petljama, mostovima i tunelima) na kojima se pravila

    primenjuju, i vozila zbog kojih je sve to i osmiljeno.

    2.1.Podjela drumskog saobraaja

    Prema primjeni, izgledu, dozvoljenoj brzini, pravilima koja na njima vae i nainu izgradnje,putevi se dijele na:

    1. Auto putput koji ima 3 ili vie traka jednosmernih traka, fiziki razdvojene smerovei rezervisan je za brzi saobraaj. Auto put je najvia klasa druma, ne prekida seraskrsnicama, semaforima, peakim prelazima i na njemu su dozvoljene najveemogue brzine.

    2. Brzi put - put predvien za kretanje motornih vozila koji omoguava brzo odvijanjesaobraaja gde su dozvoljene vee brzine i propusnost saobraaja je vea. Pri njihovojizgradnji se moraju potovati neki meunarodni standardi i to ih po hijerarhiji svrstavaispod Auto puta a iznad lokalnih i oni su ekvivalentni onome to zovemo magistrala.

    3. Ostali asfaltni putevi su svi oni putevi koji su po hijerarhiji ispod brzih puteva. Tomogu biti manje prioritetni putevi koji se uglavnom koriste na nivou sreza i povezuju

    mesta koja nisu od velike vanosti van lokalnih okvira.

    4. Zemljani putevi, makadamski putevi i sl. uglavnom povezuju manje lokalnenaseobinske jedinice i karakterie ih niska frekvencija saobraaja.

    2

  • 5/21/2018 Stanje i Karakteristike Drumskog Saobra aja u Eu

    5/

    Dakle, kao to smo vidjeli, drumovi i te kako podleu definiciji i klasifikaciji. Osvrnimo sesad malo na prevozna sredstva. Ako bismo eleli da ih klasifikujemo i opiemo osvrui se nato ta od nas zadata tema zahteva, uradili bismo to najoptije i podelili ih na vozila na

    sopstveni pogon, vozila bez sopstvenog pogona, zaprena vozila i pjeake.

    3.ULOGA DRUMSKOG SAOBRAAJA

    Jo u predgovoru je pomenuta vanost koju drumski saobraaj nosi u cijelokupnom razvitkujedne zemlje. U prilog tome govori da se oko 80% prometa putnika i robe na kratke distance

    obavlja upravo na drumovima. Meu ostalim vrstama saobraaja vodei je i po duini mreesaobraajnica (24,000,000 km ili 70% svetskog saobraajnog sistema). Modernizacijadrumskog saobraaja ide u dva pravca - modernizacija automobilskog parka i modernizacija

    drumske mree. Zahvaljujui specijalizaciji i izradi vozila za specijalne namjene i teneterete, kontejnerovoza, panelovoza, rashladnih trejlera i dr., drumski saobraaj je poeouspeno da konkurie eljeznikom transportu.

    Slijedei bitan odraz uloge drumskog saobraaja je i njegova ekonomska neophodnost.Naime, u 2009. godini je proizvedeno 70,520,493 vozila i to 52,726,117 automobila i

    17,794,376 namenskih vozila.

    Slika 1.Broj proizvedenih vozila u navedenim dravama1

    1IzvorOICA,podaci za 2008.

    3

    http://oica.net/category/production-statistics/2008-statistics/http://oica.net/category/production-statistics/2008-statistics/http://oica.net/category/production-statistics/2008-statistics/http://oica.net/category/production-statistics/2008-statistics/
  • 5/21/2018 Stanje i Karakteristike Drumskog Saobra aja u Eu

    6/

    Automobilska industrija ima godinji obrt od 1,889,840 miliona dolara, upoljava preko 8miliona ljudi, 50 miliona ljudi je indirektno zavisno od nje, pa sve to automobilsku industriju

    ini paretom od 5% ukupne svetske industrije. Dodajmo na to i sve one koji ive od

    izgradnje puteva, sve one koji su tu da unaprede odvijanje drumskog saobraaja, sve one ijiposlovi zahtevaju prevoz robe, ljudi i sirovina drumovima irom sveta i tek emo onda moida sagledamo punu vanost ovog vida saobraaja na globalnom nivou.

    Pored ekonomske i industrijske, uloga drumskog saobraaja moe biti i vojno -strateka ipolitika. Vojno-strateka uloga bi se mogla ogledati u ulozi mree puteva u vanrednimsituacijama, poput ratova, a u ovu kategoriju slobodno moemo uvrstiti i ostale vidovevanrednih situacija (zemljotresi, vulkani, poplave) Ova uloga putne mree se najjasnijemogla videti na primeru zemljotresa na Haitiju 2010. godine. Nezvanini izvori UN su tadatvrdili da je od posledica kolere i nepravovremenog pruanja pomoi u hrani, pijaoj vodi,

    sanitarijama i lekovima, to je direktno uzrokovano nedostatkom putne infrastructure naostrvu, kao i loim kvalitetom one koja je do zemljotresa postojala, ali je istim devastirana,umrlo izmeu 15 i 20% od ukupnog broja poginulih. Studija koja e potvrditi ovo nikada nijesprovedena

    Politiki znaaj putne infrastrukture se ogleda u kredibilitetu zemlje i proporciji njeneregionalne uloge sa stanjem njene putne infrastrukture, ali i u direktnoj vezi izmeu gradnje

    puteva, naroito u izbornoj godini i izbornog rezultata onih koji su te puteve gradili (naroitovai za lokalne izbore).

    4.SPECIFINA OBILJEJA DRUMSKOG SAOBRAAJA U BOSNI IHERCEGOVINI I U SVIJETU

    Javni drumski saobraaj u BiH zauzimao je sve do 1991. godine znaajniju ulogu svojimueem u ukupnom obimu prevoza putnika i roba i ostvarenom transportnom radu, i slino

    procesu koji se deavao u nizu zemalja, poinje da poveava uee u ukupnom radu, da biubrzo preuzeo vodeu ulogu.

    U istom periodu dolazi do opadanja obima prevoza i ostvarenog transportnog rada na

    eljeznici, koja time gubi vodeu poziciju meu vidovima javnog saobraaja.2

    Razlog vanredno brzog razvoja drumskog saobraaja treba traiti iskljuivo u njegovimneospornim tehnolokim preimustvima kao savremenom vidu transporta, a takoe i unaglom jaanju domae proizvodnje automobila. U periodu od 1965. pa za narednih 25godina, broj motornih vozila u naoj zemlji toliko se poveao da smo sa mjesta najnerazvijenezemlje u Evropi, po stepenu motorizacije, uspjeli da se svrstamo meu zemlje sa srednjerazvijenom motorizacijom. Porast broja motornih vozila uslovio je gradnju novih i

    2,,Osnove drumskog saobraaja'';Prof.dr.Ibrahim Jusufrani;Travnik,2007.; str. 46

    4

  • 5/21/2018 Stanje i Karakteristike Drumskog Saobra aja u Eu

    7/

    modernizaciju postojeih puteva i gradnju, to je osnovni preduslov za dalje jaanje drumskogsaobraaja. Opte uzevi, unapreenje transporta znai smanjenje transportnih trokova, ilivea brzina transporta, ili poboljanje u prirodi, kvalitetuili sigurnosti transportnih usluga, to

    se ve zajedno,moe izraziti veom efikasnou transporta. S istorijske take gledita,smanjenje transportnih trokova imalo je, vjerovatno, najvei znaaj. Svakako je i stalno

    poveanje brzine transporta od velike vanosti. Vazduni saobraaj u ovome prednjai, toima znaajne ekonomske posljedice.

    Efekat stalnog unapreenja i usavravanja drumskog saobraaja, u ekonomskom pogledu, bioje slijedei:

    da pospijei razmjenu dobara, da doprinese stabilizaciji i izjednaenju cijena, da proiri teritoriju za snabdijevanje odreenih trita i time valorizuje zemljite, da utie na smanjenje cijene dobara efikasnim transportom, da obezbijedi teritorijalnu podjelu rada, da podstie poveanje proizvodnje, da smanjuje cijene dobara, dajui mogunost veoj konkurenciji, da omogui koncentraciju stanovnitva (urbanizaciju), da oivljava prirodne proizvodne centre itd.

    Efikasan drumski saobraaj doprinosi takoe: da se iskoriste prirodne ljepote, istorijske i druge znamenitosti, kao i bogatstva zemlje

    s ciljem razvijanja domaeg i inostranog turizma, da se to bre postigne prevazilaenje kulturnoprosvjetne zaostalosti pojedinih

    krajeva,

    da se podigne opti ivotni standard itd.injenica je da efikasnost drumskog saobraaja daje mjerilo za stepen privrednog i kulturnograzvoja jedne zemlje.

    Slika 2.Ceste u BiH prema vrsti podloge

    5

  • 5/21/2018 Stanje i Karakteristike Drumskog Saobra aja u Eu

    8/1

    Slika 3.Ceste u BiH prema kategorizaciji

    5.STANJE I KARAKTERISTIKE RAZVIJENOSTI DRUMSKOG

    SAOBRAAJA

    Drumski saobraaj u BiH sve do devedesetih godina dvadesetog vijeka razvijao se brzo, pa inekontrolisano, a rezultat je da on postaje glavni nosilac zadovoljavanja potreba za prevozom,

    a nivo motorizacije prevazilazi mogunosti odreene dostignutim nivoom privrednerazvijenosti, nacionalnog dohotka i ivotnog standarda stanovnitva. U strukturi saobraajnogsistema zemlje drumski saobraaj pridobija i znaajnije mjesto od onog koje treba da ima

    prema kriterijima drutvene rentabilnosti.

    U 1970. godini na teritoriji BiH postojalo je 2.499 km puteva za savremenim kolovozom.

    Proces modernizacije putne mree u zemlji otpoinje 1971, a posebno se intenzivira u periodudo 1980. godine. U rezultatu toga, stanje putne mree u zemlji bitno je izmjenjeno i

    poboljano, to se vidi i iz podataka Tabela 1.

    Tabela 1.Putna infrastruktura u BiH (u km)

    Kategorija puta Godina

    1971. 1980. 1991. 1998. 2003. 2004.Savremeni kolovoz 2.499 8.155 8.671 8.671 8.683 8.698

    Ukupno 9.657 29.354 21.677 21.677 21.689 22.774

    Ukupna duina putne mree u zemlji od oko 22.774 km i nije zadovoljavajua, jer se takvommreom ne obezbjeuje dobra pokrivenost prostora i meusobna povezanost prirednih

    podruja i centara. Posebna nepovoljnost je da se i pored povoljnog geografskog poloaja BiHne prua relativno gusta mrea meunarodnih putnih pravaca, koji bi obezbijedili dobruukljuenost u evropski sistem puteva, a time i dobru povezanost sa Evropom i svijetom.3

    3 ,,Osnove drumskog saobraaja'';Prof.dr.Ibrahim Jusufrani;Travnik,2007.; str. 63

    6

  • 5/21/2018 Stanje i Karakteristike Drumskog Saobra aja u Eu

    9/1

    Tabela 2.Struktura putne mree BiH, 2004. Godina

    Kategorija puta km %

    Autocesta 15,4 0,1

    Magistralni 4.189 18,4Regionalni 4.309 18,9

    Lokalni 14.261 62,6

    Ukupno 22.774 100

    U periodu od 1998. do 2005. godine izgraeno je oko 24,4 (km) savremenih cesta koje surangirane u kategoriju autoceste (4,2 km ulaz u grad Sarajevo iz pravca Mostara, kao i dionica

    auto ceste na koridoru Vc (od Blauja prema Visokom, u ukupnoj duini od 20,2 km).

    Od ukupne putne mree BiH na magistralne pravce otpada oko 4.189 km (16,7%), na

    regionalne oko 4.309 km (21,4%) i lokalne puteve oko 14.261 km (61,2%). Od ovih 2.024 kmglavni i 2.458 km regionalnih puteva se nalazi u Federaciji Bosne i Hercegovine i 2.165 km

    glavnih i 1.851 km regionalnih puteva u Republici Srpskoj. Robni transport u Bosni i

    Hercegovini trenutno preveze preko 95% ukupne robe i putnika.

    Sutinski posmatrano, stanje putne mree u zemlji moe se ocijeniti kao nezadovoljavajue.To ne samo zbog toga to satepen modernizovanosti puteva bitno zaostaje u odnosu narazvijene zemlje Evrope, kod kojih se uee puteva sa savremenim kolovozom kree 85% -100%, jer je to zaostajanje normalno posljedica razlika u stepenu privredne razvijenosti, ve

    posebno zbog karakteristika postojee mree BiH puteva sa savremenim kolovozom.

    Postojea mree puteva sa savremenim kolovozom dominantno je izgraena putempresvlaenja asfaltnog zastora na ve postojeu ili samo djelimino poboljanu putnu osnovu(donji stroj). Takvim postupkom, tzv. lake modernizacije, modernizovana je veina lokalnih iregionalnih, kao i jedan dio magistralnih puteva. Takvom modernizacijom eljelo se dobiti nakvalitetu, tj. na osposobljavanju to veeg broja puteva za normalnije odvijanje motornogsaobraaja. U uslovima ogranienih sredstava za finansiranje, takav pristup modernizaciji

    putne mree u datom trenutku bio je opravdan. Meutim, u rezultatu takvog pristupa dobijenisu putevi sa slabim tehniko eksploatacionim parametrima (irina, nagib, poluprenici

    krivina, debljina gornjeg i donjeg stroja, mogunost podnoenja posebnog optereenja i sl.).Putevi sa takvim, nezadovoljavajuim tehnikim parametrima, brzo se habaju i zahtijevajuvelika sredstva za odravanje u stanju koje prua bar priblino normalne uslove za odvijanjesaobraaja.4

    U odnosu na dostignuti stepen motorizacije, putna mrea predstavlja limitirajui faktorefikasnog funkcionisanja i daljeg razvoja drumskog saobraaja. Otuda se u slijedeem periodumora intenzivirati njena dalja izgradnja i modernizacija. Pri tome e kod mree lokalnih iregionalnih puteva naglasak i dalje biti na lakoj modernizaciji, dok e kod magistra lnih i

    4,,Osnove drumskog saobraaja'';Prof.dr.Ibrahim Jusufrani;Travnik,2007.; str. 63

    7

  • 5/21/2018 Stanje i Karakteristike Drumskog Saobra aja u Eu

    10

    posebno meunarodnih putnih pravaca razvoj biti usmjeren na izgradnju pravih auto puteva ipolu autoputeva.

    Takva politika razvoja znai vee insistiranje na kvalitetu modernizovanih puteva ismanjivanju kvantiteta modernizovane putne mree u toku jedne godine. Proces izgradnjeautoputeva poeo je od 2002. godine, tako da je u zemlji izgraeno oko 11 km autoputeva, aoekuje se intenzivna izgradnja na koridoru Vc i pravcu Banja Luka - Gradika. Tome sunajvie doprinijela ratna razaranja privrednihi saobraajnih objekata, jer sredstva umjesto dase ulau u izgradnju autoputeva, usmjeravala su se u funkciju saniranja postojeih puteva,mostova i drugih putnih objekata.

    6.BUDUNOST DRUMSKOG SAOBRAAJA U PROIRENOJEVROPSKOJ UNIJI

    Vanost transporta u proirenoj Evropskoj uniji ne smije biti precijenjena. Transportne mreepredstavljaju arterije jedinstvenog trita. One su krvotok konkurentnosti, a njihovo senefunkcionisanje odraava u izgubljenim prilikama za stvaranje novih trita i novih radnihmjesta.

    Ukupni godinji izdaci za transport trenutno iznose oko 1.000 milijardi eura, to je vie od

    10% bruto domaeg proizvoda Evropske Unije. Ovaj sektor zapoljava vie od 10 milionaljudi. Kako potranja za transportom nastavlja rasti, postoji hitna potreba za modernimtransportnim sistemom koji je odriv s ekonomskog, socijalnog i ekolokog stanovita.

    6.1.Evropska transportna politikata je dosad postignuto?

    Evropa je dugo vremena bila odsutna iz rasprave o budunosti transporta. Prva bijela knjigaEvropske komisije o zajednikoj transportnoj politici objavljena je tek u decembru 1992.

    godine. U proteklih desetak godina, njen cilj otvaranje transportnog trita uopte jepostignut, osim u eljeznikom sektoru. Drumska kabotaa postala je stvarnost.

    Usprkos ovom uspjehu, ostaje injenica da stvaranje transportnog trita oteava prihvatanjenepravilnosti konkurencije koje proizilaze iz nedostataka fiskalne i socijalne usklaenosti. To

    je uzrok trenutnih problema kao to su: nejednaki rast razliitih naina transporta: na drumski prevoz otpada 44% trita

    robnog prevoza, u usporedbi s 41% uea za pomorski prevoz na kratkim relacijama,8% za eljezniki i 4% za prevoz unutranjim vodenim putevima;

    saobraajno zaguenje ne glavnim drumskim i eljeznikim pravcima, u gradovima ina vazdunim lukama;

    8

  • 5/21/2018 Stanje i Karakteristike Drumskog Saobra aja u Eu

    11

    tetni uticaj na okoli i javno zdravlje, te veliki broj rtava u saobraajnim nesreamana putevima.

    6.2.Prijetnja saobraajnog zaguenja

    Saobraajni zastoji nisu samo razdraujui, veutiu i na produktivnost. Glavni su problemiuska grla i nepostojanje veza u infrastrukturi, te nedostatak meusobne povezanosti razliitihnaina i sistema transporta.

    Zasienje nekih glavnih pravaca rezultat je kanjenja u realizaciji transportne mreesaobraajne infrastrukture. Ako se nita ne preduzme, saobraajno zaguenje puteva znatno e

    porasti do 2010. godine. Dovreni su neki veliki projekti, poput mosta tunela resund, kojipovezuje Dansku i vedsku, no brojni su drugi jo na dnevnom redu. Tu je i pitanjepovezivanja s prioritetnom infrastrukturom u zemljama kandidatkinjama (koridori).

    6.3.Preduzimanje potrebnih mjera

    Teko je zamisliti snaan ekonomski razvoj bez efikasnog transportnog sistema koji u punojmjeri iskoritava prednosti unutranjeg trita. to se tie robnog prevoza, rast se moezahvaliti uglavnom promjenama u evropskoj ekonomiji. Ukidanje granica je u proteklih 20

    godina dovelo do prelaza s ekonomije zaliha na ekonomiju protoka ili pravovremenih

    isporuka.

    Ne preduzmu li se vee nove mjere, saobraaj tekim transportnim vozilima poveat e se zaskoro 50% u odnosu na 1998. godinu. Regije koje su ve sada jako zaguene bit e suoene s

    jo veim saobraajem. Snaan privredni razvoj koji se oekuje u zemljama kandidatkinjamatakoer e poveati intenzitet drumskog prevoza.

    No, preduzimanje drastinih mjera za uspostavljanje ravnotea izmeu drumskog i

    eljeznikog prevoza tako bi moglo destabilizovati transportni sistem i negativno se odrazitina privredu zemalja kandidatkinja. Stoga e integrisanje transportnih sistema tih zemalja

    predstavljati veliki izazov.5

    5,,Osnove drumskog saobraaja'';Prof.dr.Ibrahim Jusufrani;Travnik,2007.; str. 68

    9

  • 5/21/2018 Stanje i Karakteristike Drumskog Saobra aja u Eu

    12

    6.4.Odrivi razvoj

    Zajedno s proirenjem, novi imperativ odrivi razvoj prua priliku za usvajanje evropske

    zajednike transportne politike. Evropsko je vijee 2001. godine u Gothenburgu napravilonacrt prvih koraka prema odrivom transportnom sistemu, koji e se u idealnom sluajurealizovati u roku od 30 godina.

    Posebno su u drumskom saobraaju ve preduzeti napori za smanjenje potronje goriva iborbu protiv buke.6

    6,,Osnove drumskog saobraaja'';Prof.dr.Ibrahim Jusufrani;Travnik,2007.; str. 68

    10

  • 5/21/2018 Stanje i Karakteristike Drumskog Saobra aja u Eu

    13

    7.ZAKLJUAK

    Uticaj saobraaja je veliki i odraava se na vie aspekata. Saobraaj kao privredna dijelatnost

    ima za zadatak da obezbjedi obavljanje procesa reprodukcije za najvei broj proizvoda jer sefunkcija saobraaja u procesu drutvene reprodukcije pojavljuje kao vana karika u lancu kojiima za cilj da povee sferu proizvodnje i sferu potronje. To upravo predstavlja osnovnufunkciju saobraaja.

    Druga funkcija saobraaja sadri se u njegovom uticaju na razvijanje teritorijalne podjele radas ciljem da se iskoristi svi raspoloivi izvori faktora proizvodnje na razliitim teritorijama,tako da se proizvodnja racionalno odvija.

    Slijedea funkcija saobraaja ogleda se u njegovom znaajnom djelovanju na ubrzavanje

    drutvene podjele rada. Saobraaj se oliava i kao opti uslov privrednog razvitka svakezemlje i pojedinih regiona, jer, saobraajna infrastruktura koja omoguava obavljanje procesa

    proizvodnje saobraajnih usluga, istovremeno predstavljajui osnovni odluujui inilacprostornog povezivanja razliitih faktora proizvodnje.

    11

  • 5/21/2018 Stanje i Karakteristike Drumskog Saobra aja u Eu

    14

    8.POPIS LITERATURE

    1. ,,Osnove drumskog saobraaja'';Prof.dr.Ibrahim Jusufrani;Travnik,2007.

    - Internet izvori: http://studenti.rs/skripte/saobracaj/saobracaj/ IzvorOICA,podaci za 2008.

    12

    http://studenti.rs/skripte/saobracaj/saobracaj/http://studenti.rs/skripte/saobracaj/saobracaj/http://oica.net/category/production-statistics/2008-statistics/http://oica.net/category/production-statistics/2008-statistics/http://oica.net/category/production-statistics/2008-statistics/http://oica.net/category/production-statistics/2008-statistics/http://studenti.rs/skripte/saobracaj/saobracaj/
  • 5/21/2018 Stanje i Karakteristike Drumskog Saobra aja u Eu

    15

    9.POPIS SLIKA I TABELA Strana br.

    Slika 1.Broj proizvedenih vozila u navedenim dravama...................................................... 3.

    Slika 2.Ceste u BiH prema vrsti podloge............................................................................... 5.

    Slika 3.Ceste u BiH prema kategorizaciji.............................................................................. 6.

    Tabela 1.Putna infrastruktura u BiH (u km).......................................................................... 6.

    Tabela 2.Struktura putne mree BiH, 2004. Godina............................................................. 7.

    13