of 54/54
PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z WIEDZY O SPOŁECZEŃSTWIE obowiązujące od 1 września 2018 r., roku szkolnego 2018/19 dla klasy VIII obejmujące podstawę programową kształcenia ogólnego z dnia 14 lutego 2017 r. (Dz.U. z 24 lutego 2017 r. poz. 356) zgodnie z wewnątrzszkolnymi zasadami oceniania przyjętymi w Statucie Szkoły Podstawowej nr 137 im. A. Kamińskiego w Łodzi. Podstawa prawna: 1) Ustawa o systemie oświaty z 7 września 1991 r. (Rozdział 3a) - tekst jednolity Dz.U. z 2017 r. poz. 1943 2) Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 sierpnia 2017 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych - Dz.U. z 2017 r.,poz.1534 3) Rozporządzenie MEN w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej – Dz.U. z 24 lutego 2017r. poz 356. I. PRZEDMIOT OCENY 1. Kontroli i ocenie podlegają różne formy aktywności ucznia, w tym: prace pisemne, wypowiedzi ustne i prace praktyczne, według kategorii: a) konkurs - osiągnięcie ucznia w pozaszkolnym konkursie (laureaci, finaliści, wyróżnieni); b) sprawdzian/ test – dotyczy określonego działu tematycznego. Musi być zapowiedziany z tygodniowym wyprzedzeniem; c) próbne sprawdziany kompetencji – ponadprzedmiotowe sprawdziany opracowane przez instytucje zewnętrzne (np.: OKE, OPERON, WSiP, IBK); d) samodoskonalenie – rozumiany jako wysiłek wkładany w wywiązywanie się z obowiązków wynikających ze specyfiki wychowania fizycznego, a w szczególności;

sp137.files.wordpress.com  · Web view- zaprezentować* wybrane państwa członkowskie Unii Europejskiej [historia, kultura, demografia, ekonomia, itp.] - zaplanować [zorganizować

  • View
    212

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of sp137.files.wordpress.com  · Web view- zaprezentować* wybrane państwa członkowskie Unii...

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z WIEDZY O SPOECZESTWIE

obowizujce od 1 wrzenia 2018 r., roku szkolnego 2018/19 dla klasy VIII

obejmujce podstaw programow ksztacenia oglnego z dnia 14 lutego 2017 r.

(Dz.U. z 24 lutego 2017 r. poz. 356) zgodnie z wewntrzszkolnymi zasadami oceniania przyjtymi w Statucie Szkoy Podstawowej nr 137 im. A. Kamiskiego w odzi.

Podstawa prawna:

1) Ustawa o systemie owiaty z 7 wrzenia 1991 r. (Rozdzia 3a) - tekst jednolity Dz.U. z 2017 r. poz. 1943

2) Rozporzdzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 sierpnia 2017 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniw i suchaczy w szkoach publicznych - Dz.U. z 2017 r.,poz.1534

3) Rozporzdzenie MEN w sprawie podstawy programowej ksztacenia oglnego dla szkoy podstawowej Dz.U. z 24 lutego 2017r. poz 356.

I. PRZEDMIOT OCENY

1. Kontroli i ocenie podlegaj rne formy aktywnoci ucznia, w tym: prace pisemne, wypowiedzi ustne i prace praktyczne, wedug kategorii:

a) konkurs - osignicie ucznia w pozaszkolnym konkursie (laureaci, finalici, wyrnieni);

b) sprawdzian/ test dotyczy okrelonego dziau tematycznego. Musi by zapowiedziany z tygodniowym wyprzedzeniem;

c) prbne sprawdziany kompetencji ponadprzedmiotowe sprawdziany opracowane przez instytucje zewntrzne (np.: OKE, OPERON, WSiP, IBK);

d) samodoskonalenie rozumiany jako wysiek wkadany w wywizywanie si z obowizkw wynikajcych ze specyfiki wychowania fizycznego, awszczeglnoci;

a. przygotowanie do zaj (posiadanie stroju zgodnego z przyjtymi zasadami),

b. aktywny udzia w zajciach,

c. przestrzeganie zasad i regulaminw,

d. zachowanie podczas lekcji,

e. wsppraca z innymi uczniami w grach i zabawach;

e) kartkwka krtka forma sprawdzania wiedzy biecej. Nie musi by zapowiedziana.

f) projekt samodzielne lub zespoowe poszukiwanie rnych rde wiedzy niezbdnych do rozwizania danego problemu z zastosowaniem rnych metod i technik , przygotowanie i zaprezentowanie wedug ustalonych zasad ikryteriw oceniania;

g) zadanie wytwr, praca wykonana podczas lekcji albo samodzielnie przygotowana praca praktyczna o wysokim stopniu trudnoci i zaprezentowana na lekcji przez ucznia;

h) praca na lekcji intensywno jakiego rodzaju dziaalnoci, prezentowanie wiadomoci jakimi dysponuje ucze;

i) praca domowa zadanie wykonane samodzielnie przez ucznia w domu.

Forma aktywnoci podlegajca ocenie

Waga

Kolor wdzienniku elektronicznym

a) konkurs

5

niebieski

b) sprawdzian/test

3

czerwony

c) prbne sprawdziany kompetencji

2

rowy

d) samodoskonalenie (dotyczy wychowania fizycznego, w tym pywania)

3

fioletowy

e) kartkwka

2

zielony

f) projekt

2

jasnobrzowy

g) zadanie

2

pomaraczowy

h) praca na lekcji

1

biay

i) praca domowa

1

ty

2. Ocena proczna i roczna jest redni waon ocen czstkowych ustalon wedug zasad:

a) kadej ocenie przyporzdkowuje si liczb naturaln, oznaczajc jej wag whierarchii ocen:

b) redniej waonej przyporzdkowuje si ocen szkoln nastpujco:

rednia

ocena

5,30 i powyej

celujcy

4,70 5,29

bardzo dobry

3,70 4,69

dobry

2,70 3,69

dostateczny

1,70 2,69

dopuszczajcy

0 - 1,69

niedostateczny

II. Wymagania edukacyjne rdroczne i roczne w zakresie wiedzy o spoeczestwie obowizujce

od 1 wrzenia 2018 r.

Klasa 8

Wymagania po I proczu

Wymagania po II proczu

- uzasadnia, e czowiek jest istot spoeczn;

-wyjania znaczenie potrzeb spoecznych czowieka (kontaktu, przynalenoci, uznania);

- przedstawia zasady komunikowania si;

- wyjania zasady skutecznej autoprezentacji ksztatowania swojego wizerunku;

-wymienia cechy grup spoecznych; charakteryzuje grup koleesk i grup nastawion na realizacj okrelonego zadania;

-uzasadnia, e efektywna wsppraca przynosi rne korzyci; przedstawia rne formy wsppracy w grupie;

- rozpoznaje sytuacje wymagajce podjcia decyzji indywidualnej i grupowej; wyjania i stosuje podstawowe sposoby podejmowania wsplnych decyzji;

-podaje przykady trudnych spoecznie sytuacji, w ktrych naley zachowa si asertywnie;

-uzasadnia, e mona zachowa dystans wobec nieaprobowanych przez siebie zachowa innych ludzi lub przeciwstawi si im; przedstawia rne formy zachowa asertywnych;

-uzasadnia, e konflikt w grupie moe wynika z rnych przyczyn (sprzeczne interesy, inne cele); przedstawia sposoby rozwizywania konfliktw oraz analizuje ich zalety i wady.

- charakteryzuje rodzin jako grup spoeczn; przedstawia rol rodzicw i osb starszych w rodzinie; analizuje wartoci wane dla jego rodziny;

- analizuje wpyw, jaki rodzina wywiera na dzieci; przedstawia prawa i obowizki dzieci w rodzinie;

- wyjania, jak funkcjonuje gospodarstwo domowe;

- wymienia gwne rda jego dochodw (z dziaalnoci zarobkowej: pracy, dziaalnoci gospodarczej, umw cywilnoprawnych oraz ze wiadcze spoecznych w powizaniu z rodzajami ubezpiecze spoecznych);

- wymienia kategorie wydatkw gospodarstwa domowego; planuje jego budet.

- przedstawia funkcje szkoy w systemie edukacji oraz struktur polskiego systemu edukacyjnego;

-charakteryzuje klas szkoln, pozalekcyjne koo zainteresowa, ycie szkolnej spoecznoci; przedstawia dziaania samorzdu uczniowskiego; wyjania, jak przeprowadzane s wybory organw samorzdu szkolnego;

- wymienia prawa i obowizki ucznia; rozpoznaje przypadki naruszania praw uczniw oraz pracownikw szkoy; przedstawia sposoby dochodzenia praw, ktre zostay naruszone;

- charakteryzuje oczekiwane kompetencje wybranych kategorii spoeczno-zawodowych i ich miejsce na rynku pracy;

- planuje dalsz edukacj, uwzgldniajc wasne zainteresowania, zdolnoci i umiejtnoci oraz rady innych osb i sytuacj na rynku pracy.

- uzasadnia, e godno czowieka jest podstaw rnych systemw moralnych; wyjania, e jest ona rdem powszechnych, przyrodzonych, nienaruszalnych i niezbywalnych wolnoci i praw czowieka; analizuje sformuowania preambuy Powszechnej Deklaracji Praw Czowieka;

- wykazuje rnice midzy prawami a wolnociami czowieka; wymienia prawa i wolnoci osobiste zawarte w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;

- wymienia prawa dzieci i analizuje przepisy Konwencji o prawach dziecka;

- podaje przykady dziaa Rzecznika Praw Dziecka;

- przedstawia cele dziaalnoci Funduszu Narodw Zjednoczonych na Rzecz Dzieci;

- wymienia prawa i wolnoci polityczne zawarte w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;

- wykazuje, e dziki nim czowiek moe mie wpyw na ycie publiczne;

- wykazuje, e prawa czowieka musz by chronione;

- wyjania rol Rzecznika Praw Obywatelskich i podaje przykady jego dziaa;

- przedstawia przykady dziaa organizacji pozarzdowych na rzecz ochrony praw czowieka;

- uzasadnia potrzeb przeciwstawiania si zjawiskom braku tolerancji wobec rnych mniejszoci.

- rozpoznaje zachowania zwizane z przemoc fizyczn i psychiczn, w tym werbaln, wobec siebie i innych; wymienia osoby i instytucje, ktre naley powiadomi w takich sytuacjach;

- przedstawia korzyci i zagroenia wynikajce z korzystania z zasobw Internetu; rozpoznaje przemoc w cyberprzestrzeni i wyjania, jak naley na ni reagowa;

- wyjania, na jakich zasadach nieletni odpowiadaj za popenienie wykrocze i przestpstw;

- przedstawia uprawnienia policjantw i funkcjonariuszy innych sub porzdkowych oraz swoje prawa w kontakcie z tymi subami.

- wymienia zadania samorzdu gminnego;

- przedstawia gwne rda przychodw i kierunki wydatkw w budecie gminy;

przedstawia, jak zorganizowany jest urzd gminy (miasta/dzielnicy);

- podaje, w jakim wydziale mona zaatwi wybrane sprawy;

- przedstawia moliwoci zaatwienia spraw poprzez e-urzd;

- posuguje si formularzami urzdowymi wypenia wniosek o wydanie tymczasowego dowodu osobistego;

- wymienia organy stanowice i wykonawcze w gminie (miecie/dzielnicy); przedstawia, jak s one wybierane i jak mog zosta odwoane; podaje uprawnienia tych organw;

- podaje, kto peni funkcje wjta/burmistrza/prezydenta miasta i przewodniczcego rady gminy/miasta; znajduje w mediach lokalnych informacje na temat publicznych dziaa osb penicych funkcje w organach samorzdu terytorialnego;

- znajduje i przedstawia informacje na temat swojej gminy, wydarze i postaci z jej dziejw;

- rozpoznaje problemy spoeczne swojej spoecznoci lokalnej (np. wynikajce z sytuacji demograficznej, gospodarczej, infrastrukturalnej);

- znajduje i przedstawia podstawowe informacje o swoim regionie, wydarzenia i postaci z jego dziejw; lokalizuje wasne wojewdztwo i powiaty wchodzce w jego skad oraz pozostae wojewdztwa;

- wymienia zadania samorzdu powiatowego i wojewdztwa;

- podaje, w jakim wydziale starostwa powiatowego mona zaatwi wybrane sprawy; posuguje si formularzami urzdowymi;

wypenia wniosek o paszport (delegatura urzdu wojewdzkiego);

- wymienia organy stanowice i wykonawcze samorzdu powiatowego i wojewdztwa; przedstawia, jak s one wybierane i jak mog zosta odwoane; podaje zadania tych organw;

- przedstawia tradycje i zwyczaje swojej spoecznoci regionalnej.

- wyjania, co oznacza by Polakiem lub czonkiem innej wsplnoty narodowej/ etnicznej oraz co czy czowieka z ojczyzn Polsk i przedstawia te wizi na wasnym przykadzie;

- wyjania, czym obywatelstwo rni si od narodowoci; przedstawia warunki nabycia obywatelstwa polskiego z mocy prawa i wymienia inne formy uznania za obywatela polskiego oraz nadania obywatelstwa polskiego; wymienia konstytucyjne obowizki obywatela;

- analizuje symbole Rzeczypospolitej Polskiej; wyjania, czym powinna przejawia si postawa patriotyczna modego i dorosego czowieka;

- wymienia mieszkajce w Polsce mniejszoci narodowe i etniczne, grup posugujc si jzykiem regionalnym oraz grupy migrantw (w tym uchodcw) i lokalizuje miejsca ich zwartego zamieszkiwania; przedstawia za Konstytucj Rzeczypospolitej Polskiej prawa przysugujce etnicznym grupom mniejszociowym;

- uzasadnia, e mona pogodzi rne tosamoci spoeczno-kulturowe (regionaln, narodow/ etniczn, pastwow/ obywatelsk, europejsk); rozpoznaje przejawy ksenofobii, w tym rasizmu, szowinizmu i antysemityzmu, oraz uzasadnia potrzeb przeciwstawiania si tym zjawiskom.

- podaje cnoty obywatelskie (odpowiedzialno, troska o dobro wsplne, aktywno, przedsibiorczo, solidarno, roztropno, tolerancja, odwaga cywilna); wykazuje, odwoujc si do dziaa wybitnych Polakw, znaczenie ich urzeczywistnienia dla poytku publicznego;

- przedstawia cele i formy dziaa organizacji pozarzdowych aktywnych w spoecznoci lokalnej i regionie; wykazuje, e dziaalno tego typu prowadzi do realizacji rnorodnych potrzeb;

- przedstawia cele i przykady dziaania organizacji spoecznych skupiajcych modych ludzi w Polsce; wyjania ide wolontariatu i przedstawia formy dziaalnoci wolontariuszy;

- przedstawia formy wpywania obywateli na decyzje wadz samorzdowych, przykady realizacji lokalnych inicjatyw mieszkacw finansowanych z budetw obywatelskich oraz przedsiwzi podejmowanych przez modzieowe rady gminy/ miasta;

- uzasadnia potrzeb przestrzegania zasad etycznych w yciu publicznym; rozpoznaje przejawy ich amania i podaje skutki takich dziaa.

- przedstawia funkcje i rodzaje rodkw masowego przekazu; wyjania znaczenie rodkw masowego przekazu dla wolnoci sowa;

- znajduje w mediach wiadomoci na wskazany temat; odrnia informacje o faktach od komentarzy i opinii; wyjania, na czym powinna polega rzetelno dziennikarzy;

- przedstawia funkcje reklamy i krytycznie analizuje wybrany przekaz reklamowy;

- wskazuje cele kampanii spoecznych; analizuje materiay z wybranej kampanii tego rodzaju;

- wykazuje znaczenie opinii publicznej; znajduje w Internecie komunikaty z bada opinii publicznej oraz odczytuje i interpretuje proste wyniki takich bada.

- wymienia podstawowe cechy i funkcje pastwa; wyjania, czym zajmuje si wadza pastwowa;

- wyjania zasad suwerennoci narodu; przedstawia sprawy, ktre mog by poddane pod referendum; wymienia referenda oglnokrajowe, ktrych wyniki byy wice, oraz referenda lokalne we wasnej spoecznoci, ktre byy wane;

- wyjania zasad przedstawicielstwa (demokracji poredniej); przedstawia zasady wyborw do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej oraz zasady dziaania i najwaniejsze kompetencje izb parlamentu;

- wyjania zasad pluralizmu politycznego;

- wymienia partie polityczne, ktrych przedstawiciele zasiadaj w Sejmie Rzeczypospolitej Polskiej oraz w organach stanowicych samorzdu terytorialnego;

- przedstawia cele dziaania partii politycznych oraz wykazuje, e konkuruj one w yciu publicznym; znajduje informacje na temat dziaa wybranej partii (jej struktur regionalnych lub centralnych);

- wyjania zasad republikaskiej formy rzdu;- przedstawia sposb wyboru i podstawowe kompetencje Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej;

- znajduje informacje o yciorysie politycznym osb penicych ten urzd, ktre wybrano w wyborach powszechnych oraz o dziaaniach urzdujcego Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej;

- wyjania zasad pastwa prawa, w tym zasady niezalenoci sdw i niezawisoci sdziw;

- wyjania podzia na sdy powszechne i administracyjne oraz zasad dwuinstancyjnoci postpowania sdowego

;- przedstawia, w jakich sprawach orzeka sd rejonowy;

- wyjania zasad konstytucjonalizmu; podaje Rzeczypospolitej Polskiej przepisy dotyczce wskazanej kwestii;

- podaje kompetencje Trybunau Konstytucyjnego Rzeczypospolitej szczeglne cechy konstytucji;

- wyjania zasad trjpodziau wadzy; objania konieczno poparcia wikszoci sejmowej dla Rady Ministrw Rzeczypospolitej Polskiej (bd jej dziaa);

- przedstawia podstawowe kompetencje Rady Ministrw Rzeczypospolitej Polskiej;

- podaje imiona i nazwiska urzdujcych prezesa i wiceprezesw Rady Ministrw Rzeczypospolitej Polskiej;

- wykazuje, e decyzje podejmowane w wybranym ministerstwie maj wpyw na ycie jego rodziny.

- wymienia cele i przejawy dziaania Organizacji Narodw Zjednoczonych i Organizacji Paktu Pnocnoatlantyckiego;

- wymienia cele dziaania Unii Europejskiej; znajduje informacje o yciorysie politycznym Ojcw Europy oraz obywateli polskich penicych wane funkcje w instytucjach unijnych;

- przedstawia podstawowe korzyci zwizane z obecnoci Polski w Unii Europejskiej dla pracownikw i osb podrujcych;

- znajduje informacje o wykorzystaniu funduszy unijnych w swojej gminie lub swoim regionie;

- przedstawia dziaalno Polski w Organizacji Narodw Zjednoczonych, Unii Europejskiej i Organizacja Paktu Pnocnoatlantyckiego;

- formuuje sdy w sprawach wybranych problemw spoecznych wspczesnego wiata;

- rozwaa propozycje dziaa w kierunku poprawy warunkw ycia innych ludzi na wiecie.

Wymagania edukacyjne z wiedzy o spoeczestwie dla klasy 8 szkoy podstawowej

Temat

Wymagania na poszczeglne oceny

Dopuszczajca

Dostateczna

Dobra

Bardzo dobra

Celujca

Ucze potrafi:

1. Czowiek w spoeczestwie

- wymieni podstawowe potrzeby czowieka;

- wymieni osoby [podmioty, instytucje], ktre maj wpyw narozwj modego czowieka;

- poda przykady rl spoecznych;

- poda przykady norm spoecznych.

- wymieni podstawowe kategorie potrzeb czowieka;

- poda przykady oddziaywania rodziny, szkoy irwienikw napostawy izachowania jednostki;

- wymieni podstawowe spoeczne oczekiwania wynikajce zpenienia roli dziecka i ucznia;

- poda przykady norm spoecznych obowizujcych wwybranych spoecznociach, np.wrodzinie, szkole.

- dopasowa wskazane potrzeby do waciwych kategorii;

- wyjani, na czym polega rnica pomidzy potrzebami naturalnymi aspoecznymi czowieka;

- wyjani znaczenie sowa socjalizacja;

- wyjani, jak rol w procesie socjalizacji odgrywa rodzina;

- porwna spoeczne oczekiwania dotyczce penienia roli dziecka i rodzica oraz ucznia inauczyciela;

- poda przykady konfliktu rl spoecznych;

- wymieni podstawowe kategorie norm spoecznych.

- dostrzec i przedstawi zalenoci pomidzy procesem zaspokajania potrzeb a rozwojem czowieka;

- przedstawi czynniki majce wpyw na samoocen czowieka;

- rozpozna idopasowa wskazane normy spoeczne do waciwych kategorii;

- przedstawi pozytywne inegatywne wzorce zachowa funkcjonujce wswoim rodowisku rwieniczym;

- dokona autorefleksji, wskaza swoje mocne i sabe strony;

- na wybranych przykadach [tekst, ilustracja] dostrzec konflikt rl spoecznych;

- wskaza przyczyny iskutki nieprzestrzegania przez jednostk norm spoecznych.

- przewidzie konsekwencje braku zaspokojenia poszczeglnych potrzeb czowieka;

- wyjani, na czym polega rnica pomidzy normami formalnymi anieformalnymi;

- na wybranych przykadach dokona analizy sytuacji, wktrej dochodzi dokonfliktu rl spoecznych [wskaza przyczyny, konsekwencje, sposoby rozwizania problemu];

- przedstawi problem przestrzegania norm spoecznych wswoim rodowisku [ocena zjawiska, dostrzeganie problemw izagroe, wskazywanie przyczyn ikonsekwencji].

2. Grupy spoeczne

- poda przykady grup spoecznych;

- poda przykady konfliktw spoecznych;

- wymieni podstawowe sposoby rozwizywania konfliktw w grupie rwieniczej iwszkole.

- wymieni podstawowe cechy grup spoecznych;

- okreli, jakim rodzajem grupy jest grupa koleeska;

- wymieni grupy spoeczne, do ktrych naley;

- wymieni typowe konflikty wystpujce wszkole i grupie rwieniczej;

- poda przykady postaw/zachowa jednostek wobec konfliktu;

- wymieni podstawowe sposoby rozwizywania konfliktw spoecznych.

- rozpozna poszczeglne rodzaje grup spoecznych;

- wskaza cechy grupy nastawionej na realizacj zadania, typowego dla spoecznoci uczniowskiej;

- poda przykady korzyci i zagroe wynikajcych z bycia w grupie;

- poda przykady zasad efektywnej wsppracy;

- wskaza dobre i ze strony poszczeglnych postaw wobec konfliktu;

- rozpozna typowe sposoby rozwizywania konfliktw;

- wymieni warunki prowadzenia skutecznych negocjacji.

- dopasowa waciwe cechy dopodanych grup spoecznych;

- rozpozna sytuacje, w ktrych amane s zasady efektywnej wsppracy w grupie;

- porwna konsekwencje przyjcia okrelonych postaw wobec sytuacji konfliktowej dla jednostki ispoeczestwa;

- porwna rne sposoby rozwizywania konfliktw, wskaza ich dobre i ze strony;

- uzasadni wybr metody rozwizywania konfliktu spoecznego.

- porwna cechy grup nastawionych na realizacj rnych typw zada;

- dokona analizy konkretnej sytuacji konfliktowej [wskaza strony konfliktu, przejawy, przyczyny ikonsekwencje spoeczne konfliktu; zaproponowa sposoby rozwizania konfliktu, uzasadni wybr sposobu rozwizania konfliktu].

3. Komunikacja i autoprezentacja

- wymieni podstawowe zasady skutecznej komunikacji;

- odrni nadawc od odbiorcy komunikatu;

- poda przykady sytuacji, w ktrych mody czowiek powinien zachowa si asertywnie [zachowa dystans, sprzeciwi si].

- wymieni podstawowe rodzaje komunikacji;

- poda przykady komunikatw niewerbalnych;

- wymieni czynniki utrudniajce wystpienia publiczne;

- wymieni podstawowe cechy postawy asertywnej.

- wyjani, czym rni si przekaz werbalny odniewerbalnego;

- wyjani, jak rol peni komunikacja niewerbalna;

- okreli nadawc iodbiorc przedstawionego komunikatu;

- wymieni zasady, ktrych naley przestrzega wwystpieniach publicznych;

- zastosowa wpraktyce zasady skutecznej komunikacji, np. wwystpieniu naforum klasy;

- rozpozna postawy asertywne oraz postawy ulegoci, agresji imanipulacji.

- odczyta znaczenie i rol komunikatw niewerbalnych wzaprezentowanych wystpieniach publicznych;

- zastosowa wybrane komunikaty niewerbalne wwystpieniu publicznym;

- - wyjani, czym si rni debata od dyskusji;

- dostrzec i opisa przykady amania zasad dobrej komunikacji;

- wyjani, czym si rni postawa asertywna od postaw: ulegoci, agresji imanipulacji.

- stosowa wpraktyce warunki asertywnoci.

- dokona krytycznej analizy przekazu informacyjnego, np.reklamy [wykorzystane rodki perswazyjne, przejawy i sposoby manipulacji, wykorzystane komunikaty niewerbalne];

- dokona krytycznej analizy postaw uznawanych zaasertywne pod ktem przestrzegania zasad asertywnoci;

- zaplanowa [przeprowadzi / wzi aktywny udzia] akcj spoeczn propagujc postawy asertywne izasady asertywnoci.

4. ycie rodzinne

- poda przykady wizi czcych czonkw rodziny;

- wymieni podstawowe oczekiwania spoeczne wobec poszczeglnych czonkw rodziny [dzieci, rodzicw].

- wymieni cechy rodziny jako grupy spoecznej;

- wymieni potrzeby modych ludzi, ktre zaspokaja rodzina;

- wymieni rodzaje wspczesnych rodzin;

- wymieni podstawowe prawa iobowizki dziecka w rodzinie;

- wymieni podstawowe wartoci ksztatujce ycie rodzinne;

- wymieni podstawowe problemy zagraajce prawidowemu funkcjonowaniu wspczesnych polskich rodzin.

- wyjani, w jaki sposb rodzina przyczynia si do zaspokajania potrzeb czowieka;

- poda nazwy poszczeglnych funkcji rodziny;

- porwna cechy rnych typw rodzin / rozpozna poszczeglne typy rodziny;

- wymieni czynniki sprzyjajce zacienianiu wizi rodzinnych;

- wymieni instytucje wspierajce rodziny w realizacji swoich funkcji oraz formy pomocy rodzinie.

- wskazywa przykady [rozpozna sytuacje] realizacji przez rodzin poszczeglnych funkcji;

- rozpoznawa sytuacje nieprawidowego realizowania przez rodzin swoich funkcji;

- wyjani, jak na poszczeglnych etapach ycia jednostki, zmienia si rola rodziny wprocesie socjalizacji;

- wskaza zalenoci pomidzy systemem wartoci a zasadami funkcjonowania rodziny.

- zaplanowa [przeprowadzi / wzi aktywny udzia] dziaanie [projekt spoeczny] propagujcy na terenie szkoy lub spoecznoci lokalnej wybrane wartoci ksztatujce ycie rodzinne;

- zaplanowa [przeprowadzi / wzi aktywny udzia] dziaanie propagujce wiedz na temat instytucji wspierajcych rodzin i form pomocy rodzinie.

5. Edukacja i praca

- wymieni podstawowe zadania szkoy,

- wymieni poszczeglne typy szk tworzcych struktur szkoln wPolsce,

- wymieni podstawowe prawa iobowizki uczniw,

- wymieni osoby, uktrych moe szuka pomocy, wprzypadku naruszenia praw ucznia.

- wymieni funkcje, ktre peni szkoa,

- odczyta zeschematu podstawowe informacje dotyczce struktury polskiego szkolnictwa,

- przedstawi rne warianty kontynuowania edukacji po ukoczeniu szkoy podstawowej;

- okreli, kto tworzy samorzd szkolny,

- wymieni formy organizacji ycia szkolnego.

- wymieni dziaania za pomoc, ktrych szkoa realizuje poszczeglne funkcje;

- przedstawi wady izalety wyboru poszczeglnych wariantw dalszej edukacji;

- zaplanowa swoj dalsz edukacj pod ktem przyszej aktywnoci zawodowej [preferencji zawodowych];

- scharakteryzowa poszczeglne formy ycia szkolnego [organizacja, zadania, formy dziaania],

- rozpozna przypadki naruszania praw ucznia.

- zhierarchizowa funkcje szkoy,

- okreli, jaki wpyw na rozwj iprzyszo modego czowieka wywiera szkoa;

- wyjani, jakich umiejtnoci oczekuje wspczesny rynek pracy;

- wymieni czynniki umoliwiajce odniesienie sukcesu edukacyjnego izawodowego;

- oceni prac samorzdu szkolnego / podejmowane przez niego dziaania iformy pracy;

- oceni i uzasadni swoj aktywno [prac] wramach samorzdu szkolnego.

- zaplanowa [przeprowadzi / wzi aktywny udzia] dziaanie propagujce ide samorzdnoci uczniowskiej;

- zaplanowa [przeprowadzi / wzi aktywny udzia] dziaanie informujcy spoeczno szkoln, o sposobach dochodzenia swoich praw w szkole.

6. Ekonomia na co dzie

- odrni dochody rodziny od wydatkw;

- wymieni podstawowe wydatki i rda dochodw typowego gospodarstwa domowego;

- wymieni podstawowe prawa przysugujce konsumentowi.

- wymieni podstawowe zasady konstruowania budetu domowego;

- wymieni rodzaje rde dochodw gospodarstwa domowego;

- wymieni podstawowe zasady prawidowo skonstruowanego budetu domowego;

- poda przykady amania praw konsumenta;

- wypeni typowy formularz reklamacyjny.

- oceni [uzasadni ocen], czy zaprezentowany budet gospodarstwa domowego jest prawidowo skonstruowany;

- wymieni przyczyny powstawania deficytu w budecie domowym;

- opisa struktur typowego budetu domowego;

- napisa reklamacj;

- wymieni instytucje chronice prawa konsumenta;

- wymieni podstawowe zasady, ktrymi powinien kierowa si wiadomy konsument.

- zaprojektowa dziaania suce ograniczeniu wydatkw budetu domowego;

- wyjani, jak przestrzeganie zasad wiadomego konsumenta wpywa na funkcjonowanie gospodarstwa domowego.

- na wybranych przykadach oceni ofert handlow [przydatno wgospodarstwie domowym, jako, cena, konkurencyjno].

Podsumowanie i test

1. Czym s prawa czowieka?

- poda przykady praw przysugujcych dzieciom;

- poda przykady praw i wolnoci czowieka;

- wymieni gwne funkcje praw iwolnoci czowieka;

- poda, kto i kiedy uchwali Powszechn Deklaracj Praw Czowieka;

- poda, kto i kiedy uchwali Konwencj Praw Dziecka;

- poda przykady amania praw dziecka;

- poda przykady dziaa podejmowanych przez UNICEF.

- wymieni cechy praw i wolnoci czowieka;

- wyjani, na czym polega szczeglne znaczenie Powszechnej Deklaracji Praw Czowieka;

- wymieni prawa zawarte w Konwencji Praw Dziecka;

- rozwin skrt UNICEF

- przedstawi histori koncepcji praw i wolnoci czowieka;

- wyjani, znaczenie poszczeglnych cech praw i wolnoci czowieka.

- wyjani, w jaki sposb modzi ludzie mog wczy si wdziaania prowadzone przez UNICEF;

- zaprezentowa* wybran form aktywnoci UNICEFU.

2. Katalog praw czowieka

- wymieni przykady konstytucyjnych praw i wolnoci czowieka.

- poda przykady praw pierwszej, drugiej i trzeciej generacji;

- poda przykady praw i wolnoci osobistych, politycznych oraz socjalnych, kulturalnych iekonomicznych zagwarantowanych w Konstytucji RP;

- wyjani, na czym polega rnica pomidzy prawami pierwszej, drugiej itrzeciej generacji;

- rozpozna przykady amania praw i wolnoci czowieka;

- uzasadni konieczno funkcjonowania systemu ochrony praw i wolnoci czowieka.

- wyjani, jak rol w pastwie demokratycznym odgrywa system ochrony praw czowieka.

- zaplanowa [przeprowadzi / wzi aktywny udzia] kampani spoeczn propagujc ide ochrony praw iwolnoci czowieka.

3. Ochrona praw czowieka

- poda przykady amania praw czowieka we wspczesnym wiecie;

- wymieni instytucje chronice prawa czowieka w Polsce.

- poda przykady spraw, z ktrymi mona zwrci si doRzecznika Praw Obywatelskich iRzecznika Praw Dziecka;

- poda przykady organizacji midzynarodowych zajmujcych si ochron praw iwolnoci czowieka;

- poda przykady dziaa podejmowanych przez Midzynarodowy Czerwony Krzy.

- przedstawi zagroenia wynikajce z amania praw i wolnoci czowieka;

- wymieni przyczyny amania praw czowieka;

- wyszuka wmediach opisy sytuacji, w ktrych amane s prawa czowieka.

- porwna poziom przestrzegania praw czowieka wpastwach globalnego Poudnia i globalnej Pnocy;

- oceni [uzasadni] poziom przestrzegania praw czowieka w Polsce.

- przedstawi ioceni poziom przestrzegania iochrony praw iwolnoci czowieka w wybranym pastwie wiata;

- zaprezentowa* dziaalno wybranej organizacji midzynarodowej narzecz ochrony praw i wolnoci czowieka.

4. Bezpieczestwo nieletnich

- poda przykady zagroe wynikajcych zkorzystania zcyberprzestrzeni;

- poda przykady pozytywnego inegatywnego wykorzystania internetu przez modych ludzi.

- okreli, kogo wwietle polskiego prawa, nazywamy nieletnim;

- wymieni podstawowe zasady odpowiedzialnoci prawnej nieletnich;

- wymieni korzyci i zagroenia wynikajce zkorzystania zinterenetu

- wskaza formy cyberprzemocy.

- okreli podstawowe zasady bezpiecznego korzystania zinternetu;

- przedstawi wady izalety aktywnoci na forach spoecznociowych.

- wyjani, jak skutecznie mona si chroni przed zagroeniem cyberprzemoc

- zaplanowa [przeprowadzi/ wzi aktywny udzia] dziaanie narzecz promowania wrd rwienikw zasad prawidowego korzystania zinternetu.

5. Suby ochrony prawa

- wymieni przykady dziaa policji;

- poda przykady, innych ni policja, sub porzdkowych w Polsce,

- poda przykady dziaa stray miejskiej.

- wymieni gwne zadania policji;

- wymieni gwne prawa przysugujce policjantom;

- wymieni prawa przysugujce nieletnim wkontakcie zpolicjantem;

- wymieni rodzaje su mundurowych wPolsce.

- odszuka informacje oprawach przysugujcych ofiarom przestpstwa, wiadkom ioskaronym.

- wymieni zadania poszczeglnych sub mundurowych wPolsce;

- wymieni gwne prawa przysugujce ofiarom przestpstwa, wiadkom ioskaronym;

-uzasadni konieczno znajomoci przysugujcych nam praw;

- wyjani, gdzie naley szuka pomocy w przypadku wystpowania przemocy domowej

- uzasadni konieczno reagowania wprzypadku wystpowania przemocy domowej, przemocy rwieniczej;

-zinterpretowa przepisy prawa dotyczce dziaania su porzdkowych.

- zaplanowa dziaanie [przeprowadzi / wzi aktywny udzia] propagujce konieczno [skuteczne formy] przeciwdziaania przemocy domowej [przemocy w grupie rwieniczej / przemocy w szkole].

Podsumowanie i test

1. Czym jest samorzd?

- okreli, kto tworzy samorzd uczniowski;

- poda przykady dziaa samorzdu uczniowskiego;

- wymieni podstawowe jednostki podziau terytorialnego pastwa polskiego;

- okreli, w ktrej gminie, powiecie iwojewdztwie mieszka.

- wymieni rodzaje samorzdw dziaajcych wPolsce;

- poda przykady samorzdw zawodowych;

- poda przykady dziaa samorzdu terytorialnego;

- odszuka na mapie wojewdztwo, wktrym mieszka;

- rozpozna herb miejscowoci, wktrej mieszka;

- odszuka informacje na temat osb penicych najwaniejsze funkcje w swojej gminie.

- wyjani, w jakim celu tworzone s samorzdy zawodowe;

- wyjani, w czym przejawia si zasada decentralizacji wadzy publicznej wPolsce;

- wymieni organy samorzdw terytorialnych wPolsce;

- okreli, jaki charakter ma gmina, w ktrej mieszka;

- rozpozna herb wojewdztwa, wktrym mieszka;

- poda imiona inazwiska osb penicych aktualnie najwaniejsze funkcje w swojej gminie.

- uzasadni konieczno, angaowania si wycie lokalnej spoecznoci;

- wyjani, jak rol w pastwie demokratycznym odgrywa samorzd terytorialny;

- wyjani, czym si rni gmina wiejska, od gminy miejsko-wiejskiej i miejskiej;

- wymieni organy pastwa, ktre mog ingerowa [kontrolowa] dziaania wadz samorzdowych.

- zaprezentowa* swoj gmin: histori, symbole, tradycje oraz miejsca i osoby, ktre odegray szczegln rol w jej dziejach;

- zaplanowa [przeprowadzi / wzi aktywny udzia] dziaanie na rzecz swojej spoecznoci lokalnej.

2. Gmina podstawowa jednostka samorzdu

- wymieni organy gminy, w ktrej mieszka;

- poda przykady spraw zaatwianych w urzdzie gminy;

- okreli, gdzie znajduje si urzd gminy, w ktrej mieszka.

- wymieni podstawowe zadania gminy;

- odrni organy uchwaodawcze od organw wykonawczych gminy;

- poda sposb wyaniania wadz gminy;

- poda przykady spraw rozstrzyganych wreferendum gminnym.

- wymieni podstawowe uprawnienia organw uchwaodawczych iwykonawczych gminy;

- wymieni zasady przeprowadzania wyborw do wadz gminy;

- poda przykady zada wasnych izleconych gminy;

- wymieni rda finasowania gminy;

- poda przykady wpywu mieszkacw na ycie gminy;

- wyjani pojcie budet obywatelski;

- wyszuka informacje na temat przedsiwzi podejmowanych przez modzieowe rady gminy, miasta.

- do poszczeglnych rodzajw gminy dopasowa odpowiadajce im organy;

- zinterpretowa przepis prawa dotyczcy organizacji referendum gminnego;

- wyjani, jak rol wbudecie gminy odgrywaj rodki uzyskiwane zfunduszy unijnych;

- uzasadni konieczno angaowania si mieszkacw wrozwizywanie problemw gminy idziaalno organw gminy;

- wyjani, w jaki sposb dziaalno samorzdu gminnego przyczynia si do rozwoju spoeczestwa obywatelskiego;

- poda przykady dziaania modzieowej rady gminy.

- wyszuka informacje na temat realizacji lokalnych inicjatyw mieszkacw finansowanych zbudetw obywatelskich;

- przygotowa kampani wyborcz do modzieowej rady gminy;

- uczestniczy wpracach modzieowej rady gminy;

- zareklamowa / promowa na forum szkoy ide modzieowej rady gminy;

- zaprezentowa struktur budetu swojej gminy [wykres, tabela, prezentacja multimedialna].

3. Powiat i wojewdztwo

- wymieni organy powiatu iwojewdztwa;

- poda przykady spraw zaatwianych w starostwie powiatowym iurzdzie marszakowskim;

- okreli, gdzie znajduj si wadze powiatu iwojewdztwa, wktrych mieszka.

- wymieni podstawowe zadania samorzdu powiatowego iwojewdzkiego;

- odrni organy uchwaodawcze od organw wykonawczych powiatu iwojewdztwa;

- poda sposb wyaniania wadz samorzdowych powiatu iwojewdztwa;

- poda przykady spraw rozstrzyganych wreferendum lokalnym.

- wymieni podstawowe uprawnienia organw uchwaodawczych iwykonawczych powiatu iwojewdztwa;

- zinterpretowa przepis prawa dotyczcy przeprowadzania wyborw do wadz uchwaodawczych powiatu iwojewdztwa.

- porwna struktur i sposb powoywania wadz samorzdowych gminy, powiatu iwojewdztwa.

- przedstawi struktur polityczn sejmiku swojego wojewdztwa;

- zaprezentowa* swj powiat lub wojewdztwo [histori, symbole, tradycje oraz miejsca i osoby, ktre odegray szczegln rol w jej dziejach].

4. Obywatele a wadza samorzdowa

- poda przykady spraw zaatwianych przez urzd gminy, starostwo powiatowe, urzd marszakowski;

- odszuka stron internetow wasnego urzdu gminy, starostwa powiatowego, urzdu marszakowskiego .

- sporzdzi wykaz spraw, ktre mona zaatwi w gminie za pomoc ePUAP;

- wymieni podstawowe zasady postpowania etycznego w pracy administracji publicznej;

- wyjani pojcie korupcja;

- wymieni praw przysugujce obywatelowi wurzdzie;

- wypeni wniosek owydanie dowodu osobistego.

- odszuka informacje zamieszczane wBiuletynie Informacji Publicznej;

- wyjani, jaki rodzaj informacji zamieszcza si w BIP;

- rozpozna przypadki amania praw obywateli wurzdzie.

- wyjani, dlaczego naley przestrzega zasad etycznego postpowania urzdnikw administracji;

- wskaza dziaania, ktre moe podj obywatel wprzypadku amania jego praw wurzdzie;

- uzasadni konieczno aktywnoci obywatelskiej dlaprawidowego funkcjonowania spoecznoci lokalnej;

- zaprezentowa struktur organizacyjn swojego urzdu gminy.

- zaplanowa [przeprowadzi na forum szkoy] kampani spoeczn promujc zasady etycznego postpowania urzdnikw administracji [przeciwdziaajc zjawisku korupcji; nepotyzmu];

- zorganizowa debat / dyskusj [wzi aktywny udzia w debacie/ dyskusji] na temat przyczyn i skutkw zjawiska korupcji i[lub] nepotyzmu wyciu publicznym;

- zaprojektowa inicjatyw, ktra moe by sfinansowana wramachbudetu obywatelskiego.

1. Nard i ojczyzna

- poda przykady polskiego dziedzictwa narodowego;

- poda przykady wizi czcych polsk wsplnot narodow,

- wymieni irozpozna polskie symbole narodowe;

- nazwa swoj du i maa ojczyzn;

- rozpozna Narodowe wito Niepodlegoci iwito Narodowe Trzeciego Maja.

- wymieni gwne czynniki ksztatujce polsk tosamo narodow;

- wyjani pojcie ojczyzna;

- opisa polskie symbole narodowe;

- wymieni sytuacje, w ktrych uywa si polskich symboli narodowych;

- wymieni najwaniejsze polskie wita narodowe;

- przedstawi zasady prawidowego zachowania wtrakcie uroczystoci pastwowych, wit narodowych, wobec symboli narodowych.

- wyjani, na czym polega rnica pomidzy wsplnot narodow iwsplnot etniczn;

- wyjani, jakie znaczenie dla wspczesnego modego czowieka ma tosamo narodowa;

- przedstawi histori polskich symboli narodowych;

- wymieni rne rodzaje tosamoci spoecznych.

- uzasadni, emona pogodzi rne tosamoci spoeczno-kulturowe - wyjani, w jaki sposb historia ksztatowaa polsk tosamo narodow,

- do podanych wiat narodowych dopasowa odpowiadajce im wydarzenia historyczne,

- przedstawi negatywne ipozytywne aspekty funkcjonowania spoeczestw wieloetnicznych/ narodowych,

- wyjani, z czego mog wynika trudnoci wutrzymaniu polskiej tosamoci narodowej.

- wyjani, jak idlaczego, jakzmieniay si naprzestrzeni dziejw polskie symbole narodowe,

- przedstawi wybrany problem etniczny / narodowy wspczesnego wiata*,

- zaprezentowa wybrany element polskiego dziedzictwa narodowego*;

- przedstawi czynniki utrudniajce i uatwiajce prawidow komunikacj pomidzy rnymi grupami etnicznymi / narodowymi.

2. Obywatelstwo i narodowo

- wymieni podstawowe prawa iobowizki obywatela RP;

- poda przykady cnt /wartoci obywatelskich;

- wymieni postaci najwybitniejszych Polakw XX i XXI wieku.

- odrni [rozpozna na przykadach] pojcie narodowo odobywatelstwa;

- wymieni wizi czce obywatela ipastwo;

- wymieni podstawowe sposoby nabycia obywatelstwa polskiego;

- wyjani, na czym polega zasada krwi;

- wymieni cechy dobrego obywatela.

- rozpozna rne sposoby nabywania obywatelstwa polskiego;

- wyjani, na czym polega rnica pomidzy obywatelstwem anarodowoci;

- wymieni konstytucyjne prawa i obowizki obywatela RP;

- wyjani, jaki wpyw ma pastwo na ksztatowanie wizi narodowych.

- porwna rne sposoby nabywania obywatelstwa polskiego;

- uzasadni konieczno przestrzegania cnt/wartoci obywatelskich we wspczesnym pastwie demokratycznym;

- przedstawi konsekwencj odrzucenia wartoci w yciu publicznym.

- zaprezentowa* wzorzec obywatela polskiego; wybr postaci uzasadni, odwoujc si do jego cnt, postaw, dziaa, osigni.

3. Czym jest patriotyzm?

- poda przykady postaw patriotycznych idziaa na rzecz dobra Ojczyzny;

- poda przykady postaw patriotycznych wrd wspczesnej modziey.

- wyjani pojcie patriotyzm;

- wymieni przejawy patriotyzmu lokalnego igospodarczego.

- uzasadni potrzeb patriotyzmu we wspczesnym wiecie;

- porwna postawy patriotyczne dawniej i dzisiaj.

- wskaza zalety iwady postaw okrelanych jako patriotyzm gospodarczy;

- wskaza zalety iwady postaw uznawanych wspczenie zaprzejawy patriotyzmu, np.kibicowanie na zawodach sportowych.

- podj na forum szkoy lub rodowiska lokalnego dziaania suce propagowaniu postaw patriotycznych [zaplanowa, aktywnie uczestniczy];

- podj dziaania sprzyjajce rozwojowi lokalnej spoecznoci [zaplanowa, aktywnie uczestniczy].

4. Mniejszoci narodowe i etniczne w Polsce

- poda przykady mniejszoci etnicznych inarodowych wewspczesnej Polsce;

- wymieni podstawowe grupy cudzoziemcw przebywajcych wPolsce.

- wymieni podstawowe prawa przysugujce mniejszociom narodowym ietnicznym w Polsce,

- wyjani pojcie Polonia,

- odczyta z mapy, gdzie znajduj si najwiksze skupiska mniejszoci etnicznych inarodowych wPolsce;

- odczyta z mapy, gdzie wspczenie znajduj si najwiksze skupiska Polonii.

- wymieni zamieszkujce Polsk mniejszoci narodowe i etniczne, oraz grup posugujc si jzykiem regionalnym;

- wyjani, na czym polega rnica pomidzy mniejszociami narodowymi ietnicznymi w Polsce a cudzoziemcami;

- wyjani, na czym polega rnica pomidzy pojciami: imigranci i uchodcy;

- wymieni podstawowe prawa przysugujce uchodcom wPolsce;

- wymieni zwizki czce Poloni zPolsk.

- wyjani, na czym polega rnica pomidzy mniejszoci narodow amniejszoci etniczn;

- wymieni kryteria, ktre decyduj wPolsce o uznaniu danej spoecznoci za mniejszo narodow lub etniczn;

- wymieni gwne czynniki, ktre zadecydoway opowstaniu Polonii;

- uzasadni konieczno szczeglnej ochrony prawnej mniejszoci narodowych ietnicznych.

- zaprezentowa* histori, kultur, formy organizacji wybranej mniejszoci narodowej lub etnicznej w Polsce

5. Tolerancja i przejawy ksenofobii

- poda przykady / rozpozna przejawy ksenofobii, wtym rasizmu, szowinizmu iantysemityzmu;

- rozpozna postawy tolerancyjne i braku tolerancji.

- wyjani pojcia: ksenofobia, rasizm, szowinizm;

- wyjani pojcie tolerancja;

- odrni postaw tolerancyjn odpostawy bezkrytycznej akceptacji;

- poda przykady stereotypw.

- wyjani pojcie stereotyp;

- wymieni cechy stereotypu;

- wyjani, w jaki sposb mona przeciwstawia si przejawom ksenofobii, w tym szowinizmowi iantysemityzmowi.

- porwna postaw patriotyczn inacjonalistyczn;

- uzasadni suszno postawy tolerancyjnej.

- uzasadni potrzeb przeciwstawiania si przejawom ksenofobii, w tym szowinizmowi iantysemityzmowi;

- przedstawi spoeczne konsekwencje stereotypizacji.

- podj na forum szkoy lub rodowiska lokalnego dziaania sprzyjajce ksztatowaniu

postawy otwartoci, akceptacji i tolerancji wobec odmiennoci etnicznych, religijnych ikulturowych.

Podsumowanie i test

1. Pastwo i demokracja

- poda przykady dziaa wadzy pastwowej;

- wymieni podstawowe cechy pastwa;

- wymieni nazwy wspczesnych reimw politycznych [demokracja, autorytaryzm, totalitaryzm].

- wyjani, co to znaczy, e pastwo jest suwerenne;

- wymieni podstawowe funkcje pastwa;

- poda przykady realizacji zasady przedstawicielstwa;

- wymieni podstawowe cechy pastwa demokratycznego.

- - wymieni podstawowe formy demokracji bezporedniej;

- wyjani, czym si rni demokracja bezporednia odporedniej;

- wymieni korzyci, jakie daje obywatelom ustrj demokratyczny;

- wymieni podstawowe cechy autorytaryzmu itotalitaryzmu;

- dopasowa dziaania wadzy pastwowej doposzczeglnych funkcji pastwa;

- wyjani, na czym polega rnica pomidzy monarchi a republik.

- wskaza wady izalety demokracji bezporedniej iporedniej;

- wskaza na mapie Europy monarchie irepubliki;

- poda przykady wspczesnych pastwa autorytarnych;

- poda przykady wspczesnych ihistorycznych pastw totalitarnych.

- zaprezentowa* sytuacj czowieka wpastwie totalitarnym

- porwna pozycj obywatela wpastwie demokratycznym oraz pastwie autorytarnym itotalitarnym.

2. Polska pastwem demokratycznym

- wymieni gwne rodzaje wadzy pastwowej;

- wymieni organy wadzy ustawodawczej, wykonawczej isdowniczej wPolsce;

- poda nazw ustawy zasadniczej.

- wymieni podstawowe zasady ustroju Polski;

- wyjani, na czym polega zasady: konstytucjonalizmu, przedstawicielstwa itrjpodziau wadzy;

- wymieni rda powszechnie obowizujcego prawa w Polsce;

- wymieni szczeglne cechy konstytucji.

- wymieni rozdziay Konstytucji RP;

- wyjani, czym zajmuje si Trybuna Konstytucyjny;

- wyjani, czym jest preambua;

- wyjani, na czym polegaj zasady: pluralizmu politycznego, republikaskiej formy rzdu, pastwa prawa;

- wymieni wartoci, do ktrych odwouje si preambua Konstytucji;

- odszuka wKonstytucji RP przepisy dotyczce wskazanych kwestii;

- wyjani, czego dotyczyy referenda oglnokrajowe przeprowadzone po 1989 roku.

- wyjani, jakich spraw moe dotyczy referendum oglnokrajowe;

- dokona interpretacji przepisu Konstytucji RP dotyczcego referendum oglnokrajowego;

- przedstawi gwne zasady nowelizacji Konstytucji RP.

- wyjani, dlaczego zasady konstytucjonalizmu, przedstawicielstwa, trjpodziau wadzy, pluralizmu politycznego, pastwa prawa s fundamentem ustroju demokratycznego;

- wskaza wady izalety republikaskiej formy rzdw;

- przedstawi histori polskiego konstytucjonalizmu.

3. Sejm i Senat RP

- wymieni organy wadzy ustawodawczej;

- wymieni gwn funkcj Sejmu iSenatu;

- okreli, z kogo skada si Sejm iSenat;

- poda zasad zgodnie, z ktr formowany jest Sejm i Senat;

- poda przykad partii politycznej dziaajcej w Polsce.

- okreli, z ilu posw skada si Sejm, a z ilu Senat;

- wymieni najwaniejsze kompetencje Sejmu iSenatu;

- wyjani, na czym polega zasada przedstawicielstwa;

- wyjani, w jaki sposb podejmowane s decyzje w Sejmie iSenacie;

- wymie zasady, wedug, ktrych odbywaj si wybory do Sejmu i Senatu;

- wymieni partie polityczne, ktrych przedstawiciele zasiadaj wSejmie biecej kadencji.

- okreli, z kogo skada si Zgromadzenie Narodowe;

- poda przykad sytuacji, w ktrej Sejm i Senat obraduj jako Zgromadzenie Narodowe;

- wyjani zasady, wedug, ktrych odbywaj si wybory do Sejmu i Senatu;

- wyjani pojcie immunitet;

- wymieni gwne etapy procesu ustawodawczego;

- wyjani, co jest gwnym celem dziaalnoci partii politycznej.

- porwna zasady wyborw do Sejmu iSenatu;

- porwna rol Sejmu i Senatu wprocesie ustawodawczym;

- wyjani, jak rol w procesie ustawodawczym posiada Prezydent RP;

- wyjani pojcia: mandat, komisje sejmowe, Prezydium Sejmu, Konwent Seniorw,

- wyjani, jakie znaczenie wpastwie demokratycznym ma aktywno wyborcza obywateli;

- wskaza skutki, jakie niesie dla pastwa ispoeczestwa niska frekwencja wyborcza.

- zaprezentowa* wybran polsk parti polityczn [struktura organizacyjna, program, dziaalno, wartoci].

4. Prezydent i Rada Ministrw

- wymieni organy wadzy wykonawczej w Polsce;

- poda imi inazwisko urzdujcej gowy pastwa orazPrezesa Rady Ministrw;

- okreli sposb powoywania Prezydenta RP;

- poda przykad uprawnienia Prezydenta RP.

- przedstawi gwne zasady wyboru Prezydenta RP;

- wymieni podstawowe kompetencje Prezydenta RP;

- wymieni podstawowe kompetencje Rady Ministrw.

- uporzdkowa kompetencje Prezydenta RP [polityka wewntrzna, polityka zagraniczna];

- omwi gwne zasady procedury tworzenia rzdu;

- przedstawi podstawowe fakty dotyczce yciorysu politycznego urzdujcej gowy pastwa oraz Prezesa Rady Ministrw.

- wyjani, na czym polega kontrola polityczna Sejmu nad Rad Ministrw;

- wyjani na czym polega zasada kontrasygnaty;

- przedstawi gwne zadania wskazanych ministerstw;

- wymieni Prezydentw RP po 1989 r.

- zaprezentowa* zadania i zakres dziaa wybranego ministerstwa;

- na podstawie zgromadzonych informacji, wyjani, w jaki sposb dziaania wskazanych ministerstw wpywaj na ycie przecitnej polskiej rodziny.

5. Sdy i trybunay

- poda przykady spraw, z ktrymi czowiek moe zwrci si do sdu;

- wymieni rodzaje sdw w Polsce.

- wymieni gwne zasady postpowania sdowego;

- wymieni nazwy trybunaw dziaajcych wPolsce;

- okreli gwne zadanie Trybunau Konstytucyjnego;

- wyjani, czym zajmuj si sdy administracyjne.

- rozpozna gwne zasady postpowania sdowego,

- wyjani, na czym polega zasada niezalenoci sdw;

- wyjani, na czym polega zasada niezawisoci sdziw;

- wyjani, jak rol peni sdziowie wprocesie sdowym;

- wymieni strony postpowania sdowego [postepowanie karne i cywilne].

- wymieni zasady gwarantujce niezawiso sdziw,

- wyjani, znaczenie zasady dwuinstancyjnoci postpowania sdowego;

- wyjani, w jaki sposb realizowana jest zasada dwuinstancyjnoci postpowania sdowego,

- wyjani rol Trybunau Konstytucyjnego iTrybunau Stanu dla ochrony zasady pastwa prawa.

- omwi struktur ihierarchi sdw wPolsce;

- zaprezentowa struktur organizacyjn sdu rejonowego;

- zaj stanowisko wsprawie roli awnikw w procesie sdowym [zbudowa argumenty ikontrargumenty].

6. Organizacje pozarzdowe

- poda przykady organizacji pozarzdowych;

- poda przykady dziaa wolontariuszy.

- poda przykady realizacji prawa do swobodnego zrzeszania si;

- odszuka przykady stowarzysze ifundacji dziaajcych wswoim rodowisku lokalnym;

- poda przykady dziaa podejmowanych przez zwizki zawodowe;

- wymieni cechy wolontariatu.

- wyjani pojcia: fundacja istowarzyszenie;

- wyjani, jak rol peni zwizki zawodowe;

- uzasadni konieczno angaowania si wdziaania organizacji pozarzdowych;

- przedstawi korzyci wynikajce zpracy wwolontariacie;

- wymieni gwne organizacje modzieowe dziaajce w Polsce.

- wyjani, jak rol w pastwie demokratycznym odgrywa zasada swobodnego zrzeszania si;

- wyjani rnic pomidzy fundacj astowarzyszeniem;

- wyjani, czym jest organizacja poytku publicznego i w jaki sposb mona wspomc jej dziaalno.

- aktywnie uczestniczy wdziaaniach na rzecz wspierania innych ludzi, rozwoju rodowiska lokalnego [aktywno worganizacjach pozarzdowych, praca wwolontariacie];

- zaprezentowa* wybran organizacj pozarzdow [misja, wartoci, cele, formy dziaania, struktura organizacyjna, znaczenie dla rodowiska];

- przedstawi histori NSZZ Solidarno;

- zaplanowa dziaalno istruktur organizacyjn dowolnego stowarzyszenia.

7. Media i opinia publiczna

- poda przykady rodkw masowego przekazu;

- poda przykady pracy dziennikarzy;

- odszuka wrodkach masowego przekazu przykady reklam.

- poda gwne cechy rodkw masowego przekazu;

- poda gwne cechy opinii publicznej;

- wymieni gwne funkcje mediw;

- poda przykady mediw spoecznociowych;

- odczyta, zilustrowane wprostej formie, wyniki wskazanego sondau opinii publicznej;

- wymieni gwne funkcje reklamy.

- odczyta cel wskazanej kampanii spoecznej;

- wskaza pozytywne i negatywne aspekty funkcjonowania mediw spoecznociowych;

- wymieni gwne zasady etyki dziennikarskiej;

- odszuka w tekcie publicystycznym fakty i opinie;

- wymieni podstawowe sposoby perswazji / manipulacji stosowane wmediach.

- dostrzec rodki perswazji / manipulacji zastosowane we wskazanejreklamie;

- wyjani, jak rol peni opinia publiczna [sondae opinii publicznej] wpastwie demokratycznym;

- uzasadni konieczno przestrzegania zasad etyki dziennikarskiej;

- odszuka przykady amania etyki dziennikarskiej;

- uzasadni konieczno oddzielania faktw od opinii.

- wyjani, w jaki sposb naley strzec si przed manipulacj stosowan wreklamach;

- dokona krytycznej analizy wybranej reklamy;

- zaplanowa [przeprowadzi / wzi aktywny udzia] kampani reklamow [kampani spoeczn].

1. Organizacje midzynarodowe

- rozwin skrt ONZ;

- rozwin skrt NATO;

- poda przykady dziaa podejmowanych przez ONZ;

- poda przykady dziaa podejmowanych przez NATO.

- wymieni, gwne cele i zadania ONZ;

- wymieni gwne cele i zadania NATO;

- rozpozna przejawy realizacji przez pastwo polityki zagranicznej;

- wymieni gwne organy ONZ.

- wyjani, jak rol peni ambasadorzy ikonsulowie;

- wyjani, jakie s gwne cele polityki zagranicznej pastwa;

- okreli, kiedy powstao ONZ i kiedy powstao NATO;

- wyjani, czym zajmuje si Rada Bezpieczestwa ONZ;

-wyjani pojcie misja pokojowa ONZ, - wymieni przykady aktywnoci Polski wONZ i NATO.

- wyjani, czym rni si ONZ od innych organizacji midzynarodowych;

- wyjani, jaka rol odgrywa NATO wpolityce obronnej pastwa polskiego;

- wymieni nazwy, innych ni ONZ iNATO, organizacji midzynarodowych, do ktrych naley Polska.

- zaprezentowa* wybran misj pokojow ONZ, wktrej bray udzia/bior wojska polskie [cele, zadania, historia misji, charakterystyka konfliktu, udzia wojsk polskich, geografia polityczna],

- wskaza na mapie pastwa czonkowskie NATO.

2. Unia Europejska

- wymieni rok, wktrym Polska przystpia do Unii Europejskiej;

- wymieni pastwa ssiadujce z Polsk, ktre nale do Unii Europejskiej.

- okreli, kiedy igdzie podpisano traktat o powstaniu Unii Europejskiej;

- wymieni imiona inazwiska Ojcw zaoycieli zjednoczonej Europy;

- wymieni gwne przyczyny integracji europejskiej,

- wymieni gwne zasady funkcjonowania Unii Europejskiej;

.

- wymieni gwne etapy integracji europejskiej;

- wskaza na mapie pastwa czonkowskie Unii Europejskiej;

- odszuka informacje oyciorysie politycznym Ojcw zaoycieli zjednoczonej Europy;

- wyjani gwne zasady funkcjonowania Unii Europejskiej;

- poda nazwy gwnych organw Unii Europejskiej;

- wymieni imiona inazwiska Polakw penicych wane funkcje winstytucjach /organach Unii Europejskiej.

- poda podstawowe kompetencje gwnych organw Unii Europejskiej,

- przedstawi wady izalety procesu integracji europejskiej,

- zaprezentowa sylwetki polityczne Polakw penicych wane funkcje w instytucjach /organach Unii Europejskiej.

- zaprezentowa* wybrane problemy [osignicia] Unii Europejskiej;

- zaprezentowa* wybrane pastwa czonkowskie Unii Europejskiej [historia, kultura, demografia, ekonomia, itp.]

- zaplanowa [zorganizowa / aktywnie uczestniczy] Dzie Europy w szkole.

3. Polska w Unii Europejskiej

- poda przykady praw/korzyci, ktre nabyli obywatele polscy powejciu Polski doUnii Europejskiej,

- poda rok, wktrym Polska przystpia do Unii Europejskiej.

- wyjani, w jaki sposb nabywa si obywatelstwo Unii Europejskiej,

- wymieni prawa wynikajce zobywatelstwa Unii Europejskiej,

- wymieni nazwy funduszy unijnych, zktrych korzysta Polska.

- poda informacje dotyczce gwnych etapw integracji Polski z Uni Europejsk [referendum ratyfikacyjne];

- poda przykady wykorzystania funduszy unijnych;

- wyjani, na czym polega Europejski Rynek Wewntrzny.

- oceni proces integracji Polski zUni Europejsk - przedstawi korzyci i zagroenia;

- wyjani, na jakich zasadach funkcjonuje Strefa Schengen;

- przedstawi korzyci wynikajce zprzynalenoci Polski do Strefy Schengen.

- zaprezentowa* inwestycje gminne, finansowane zerodkw unijnych;

- zaprezentowa* wybran inicjatyw unijn dotyczc modziey.

4. Problemy wspczesnego wiata

- wymieni przykady ilustrujce proces globalizacji;

- poda przykady pomocy humanitarnej.

- wskaza, na podstawie mapy, pastwa globalnej Pnocy i globalnego Poudnia;

- wyjani, na czym polega rnica pomidzy pastwami globalnej Pnocy iglobalnego Poudnia;

- poda przykady globalizacji ekonomicznej ikulturowej wspczesnego wiata.

- poda przykady ilustrujce dysproporcj rozwojow pomidzy pastwami globalnego Poudnia i globalnej Pnocy;

- poda przykady zalenoci pomidzy pastwami globalnej Pnocy i globalnego Poudnia;

- uzasadni konieczno udzielania pomocy humanitarnej.

- poda przyczyny dysproporcji rozwojowych wspczesnego wiata;

- wymieni korzyci izagroenia wynikajce z procesu globalizacji;

- wyjani, dlaczego pomoc dla pastw biednego Poudnia jest czsto nieskuteczna;

- wyjani pojcia Grupa G7.

- zaprezentowa* dziaania wybranej organizacji pozarzdowej zajmujcej si udzielaniem pomocy humanitarnej;

- zorganizowa debat / dyskusj [wzi aktywny udzia w debacie / dyskusji] dotyczc sposobw udzielania efektywnej pomocy spoecznociom globalnego Poudnia;

- zaprezentowa* problemy wybranego pastwa globalnego Poudnia.

5. Konflikty zbrojne na wiecie

- poda przykady dziaa terrorystycznych;

- poda przykady konfliktw midzynarodowych.

- poda przykady organizacji midzynarodowych zajmujcych si rozwizywaniem konfliktw i walk zterroryzmem;

- wymieni skutki dugotrwaych konfliktw midzynarodowych.

- na wybranych przykadach przedstawi przyczyny wspczesnych konfliktw midzynarodowych;

- wymieni skutki rozwoju terroryzmu we wspczesnym wiecie;

- wymieni cechy ludobjstwa.

- przedstawi rne rodzaje terroryzmu;

- wyjani, dlaczego walka z terroryzmem jest trudna i czsto nieskuteczna.

- zaprezentowa* wybrany konflikt midzynarodowy [lokalizacja konfliktu na mapie, strony konfliktu, przyczyny iformy konfliktu, sposoby rozwizania sporu].