Click here to load reader

Skripta - Rimska civilizacija

  • View
    229

  • Download
    14

Embed Size (px)

DESCRIPTION

rim

Text of Skripta - Rimska civilizacija

  • RIMSKA CIVILIZACIJA

    POVIJEST1. Lacij i mjesto Rim- Lacij, LATIUM, zemlja Latina, nekih 2000 kvad. km pri tirenskoj obali

    srednje Italije, juno od rieke Tibera do apeninskih padina- smjena razlicitih kultura od ranog paleolitika- Latini su se uvrstili u ovom kraju u 1000. pr.n.e. (prva epoha eljeza)- brojna naselja, veinom u albanskim brdima, isuivanje movara,

    stoarstvo, borbe sa susjedima i meu sobom - do 8. st. pr.n.e, prije osnutka Rima, glavno politiko sredite Latina je

    bila Alba Longa, na jednoj visoravni albanskih brda, vjerojatno gdje je danas Castel Gandolfo

    - Plinije poimenino nabraja 31 latinsku narodnu zajednicu (POPULI) i plemenska naselja (Lanuvium, Aricia, Laurentum, luka Ostia, Tibur, Tusculum...)

    - arheoloki spomenici s podruja latinskih naselja govore o kulturnim prilikama; negdje iskljuivo arhitektura, negdje kiparstvo, negdje dokazi raznovrsnih obrta, negdje su prisutni ostaci samo jedne djelatnosti, npr. keramike

    - najpoznataje su grobnice i urne "a capanna"- meu nalazitima istaknuto mjesto ima Praeneste (dananja Palestrina,

    oko 40km istono od Rima) - u grobnicama je naeno obilje materijala domae i strane - grke, orijentalne i etruanske izrade, posebno je vrijedna zlatna prenestinska fibula iz 7. st. pr. n.e. s ugraviranim najstarijim latinskim natpisom

    - Postanak Rima. Grki i rimski pisci datiraju osnivanje Rima po olimpijadamau kasnije antiko doba to je prihvaena i danas te se konvencionalno uzima 3 godina6. olimpijade ili 753.g.p.n.e.

    - grad je nastao sinoikizmom nekoliko latinskih naselja koja su postojala poetkom prvog tisuljea p.n.e. na breuljcima oko rijeke Tiber (prema literamoj predaji i arheolokim nalazima dri se da je breuljak Palatin jezgra najstarijeg Rima)

    - u 8. st.p.n.e. postojao je na Palatinu, ako ne grad kakvim su ga zamiljali klasiniRimljani, bar neko markantno naselje - na Palatinu su otkriveni tragovi koliba iz8.st.p.n.e. i mlae, a podno Palatina, na forumu, otkrivena je najstanja rimskanekropola koja ima grobova s incineracijama i grobova s inhumacijom (ugrobovima s incineracijom pepeo pokojnika je pohranjen u urnama, neke od njih su a capanna, u obliku koliba kakve su vjerojatno podizali stanovnici tog podruja

    2. Legenda o osnutku Rima- prema navodima iz Plutarhovog djela Romul, postoji vie legendi o

    osnutku Rima prema jednoj su Pelazgi, nakon to su prethodno proli vei dio nastanjenog svijeta i pokorili veinu stanovnitva, tamo podigli naselje i dali mu ime po snazi svoga oruja

    - prema drugoj, grad su podigli Trojanci koji su se spasili nakon pada Troje i, noeni vjetrovima, stigli do Tirenije, te se usidrili nedaleko od rijeke Tiber

    1

  • - njihovim iscrpljenim i neraspoloenim enama je jedna od njih, Roma, predloila da spale brodove nakon to su to uinile, svi su se bili prisiljeni naseliti oko Palatinaubrzo su shvatili da nisu loe proli jer je zemlja bila vrlo plodna, a autohtono stanovnitvo se nije pokazalo agresivnim

    - postoji i legenda vezana uz Trojanski ciklus koju donosi Vergilije bjeei nakon pada Troje (1184.g.p.n.e.), Eneja je dugo lutao gonjen Junoninom mrnjom, sa svojim je drugovima na koncu stigao do ua Tibera, gdje su im sveti znakovi obznanili da su napokon stiglina sudbonosno mjesto na kojem je Eneji sueno da osnuje novi grad

    - Eneja je bio boanskog podrijetla, oca smrtnika (Anhiza) te majke boice (Venere)

    - Anhiz je umro za vrijeme dugog puta, a na putu ga je pratio i sin Jul ili Askanije koji je sasobom donio PENATE - glavna Trojanska boanstva koia su trebala odrediti sudbinu novog grada

    - u novootkrivenoj vladao je kralj Latin te je Eneja, po dolasku primio ruku kraljeve kerke Levinije, a zatim se udruio s Korinaninom Evandetom koji je osnovao grad Pallanteum koji e se kasnije spojiti s Rimom

    - ojaan ovim savezom, Eneja se uspjeno bori protiv rutulskog kralja Turna koji je trebao dobiti Leviniju za enu, a nakon toga osniva Lavinij nedaleko od ua Tibera

    - nakon Enejine smrti, Jul/Askanije naputa vlast u Laviniju i osniva Alba Longu, u podnoju Albanskih brda

    - tu ga je naslijedilo 12 kraljeva koji su vladali 300 godina- posljednji kralj ove dinastije bio je Amulije koji je svrgnuo starijeg brata

    Numitora, a njegu ker Reju Silviju prisilio da bude vestalka kako nebi mogla roditi sina koji bi osvetio Numitora

    - ona je, meutim, rodila blizance Romula i Rema koje je zaela s bogom Marsom

    - Plutarh u ""Romulu" navodi da postoji i misljenje da je grad nazvan po Romi -kerki Itala i Leukranije...druga je varijanta da je bila ker Heraklova sina Telefa iAjnejina ena...nadalje, kaze Plutarh, neki smatraju da je grad osnovao nekiRoman, Odisejev i Kirkin sin, ili Emationov sin Rom kojeg je iz Troje poslaoDiomed, ili opet latinski tiranin Romis istjeravi odatle Tirence, koji su iz Tesalijedoli u Lidiju, a iz Lidije u Italiju...- iako mu porijeklo nije ba jasno, istiePlutarh, veina se antikih izvornika slae da je Romul eponim grada

    3. Romul i Rem- legenda o Romulu i Remu je grko-rimska legenda (kod Livija, Dionizija

    Halikarnaanina, Plutarha i dr.)- prema njoj je trojanski junak Eneja, sin Venere i Anhiza, nakon pada

    Troje doaosa sinom Julom u Lacij

    - Enejina i Julova potomka, kralja Numitora zbacio je (i pogubio?) brat Amuliju, sina mu ubio, a kerku, Reju Silviju, uinio vestalkom

    - ona je s bogom Marsom rodila blizance Romula i Rema

    2

  • - blizanci su, na Amulijev zahtjev, bili baeni u Tiber (pokraj smokve Ruminal), ali su sespasili poto ih je podojila vuica u spilji Lupercal, a naao i odgojio pastir Faustul i njegova ena Larencija

    - braa su sretno odrasla, saznala svoje podrijetlo, zbacila Amulija, vratila prijestolje (Alba Longe) djeda Numitora i osnovala na Palatinu kod Tibera novi grad Rim

    - blizanci su odluili podii grad na mjestu gdje su bili baeni u rijeku- auspicijama su odluili tko e osnovati grad Romul je motrio let ptica

    na Palatinu, a Rem na Aventinu (oboje su ugledali ptice u isto vrijeme, Romul 12, a Rem 6, te su se posvaali oko toga tko bi trebao biti kralj obojica su se proglasila kraljevima, a u svai Romul je ubio Rema (2. Rem se narugao Romulu preskoivi zid koji je ovaj sagradio da bi obiljeio novi grad te ga je ovaj ubio)

    - Romul je ubio brata Rema i postao prvi rimski kralj (brata i odgojitelje sahranio je u Remoriji)

    - Ovidije navodi da je Romul oznaio gradske zidine zaoravi gradske zidine okoPalatina - plug su vukli bijela krava i bik

    - jarak je izoran oko kasnijeg komicija, a u njega su stavljani provi plodovi svega to su ljudi uzgajali; Plutarh navodi da je taj jarak zvan MUNDUSOM

    - sama legenda (sakrivanje djeteta u vodi i sl.) je sastavljena od prastarih motiva poznatih s istoka, kod semitskih naroda (Mojsije, Sargon, Kir)

    - osobitost su blizanci koji se javljaju kod raznih indoeuropskih naroda (Dioskuri kod Grka)

    - Grci su najvie doprinjeli stvaranju i populariziranju tih pria u Italiji- legenda o dolasku Eneje u Italiju ukazuje na rane veze Latina s Grcima i

    s Istokom- mnogi ovdje vide i etruanske motive te se smatra da su Rim, Romul i

    Rem etruanska imena

    4. Tit Tacije i SabinjaniPREDAJA 0 TITU TACIJU I OTMICI SABINJANKI:

    - za vrijeme Romulove vladavine ponueno je izbjeglicama, pa cak i razbojnicimada se nastane u Rimu (na istonoj strani Kapitola)

    - za nove doseljenike nije bilo dovoljno ena u Rimu pa za vrijeme CONSUALIA Rim poziva Sabinjane na gozbu i otima im ene

    - Sabinjani su spremali osvetu, te je njihov kralj Tit Tacije podigao ator podno Kapitola

    - vestalka Tarpeja se ili pomamila za zlatom Sabinjana ili zaljubila u Tita Tacija, te jepustila Sabinjane u grad, ali je nastradala nakon sukoba unutar utvrde

    - u jeku borbe Sabinjanke su nepredvideno stale izmeu novih mueva i oeva te zatraile da se sve rijei mirnim putem, najbolje spajanjem dvaju naroda

    - Tit Tacije je dobio Kvirinal i poinje vladati s Romulom, a stanovnitvo, tj. grad biva podijeljen na tri kurije odnosno tri lokalna etnika tribusa: TITIES (Sabinjani na Kapitolu i Kvirinalu, RAMNES (Albani na Palatinu) i LUKERES (Etruani i Umbri na Celiju)

    - Tit Tacije nestaje (ubijen?) i Romul ponovno vlada sam- izvori o boravku Sabinjana u Rimu govore da su boravili na Kapitoliju,

    Eskvilinu i Kvirinalu

    3

  • - arheolozi smatraju da su prastare grobnice s incineracijom u Rimu latinske, a s inhumacijom Sabinske

    5. Etruanski kraljevi Rima- prema predaji, Rimom od osnutka do 510. g.p.n.e. vlada 7 kraljeva:

    ROMUL, NUMA POMPILIJE, TULLUS HOSTILIJE, ANCIJE MARTIJE, TARKVINIJE PRISKO, SERVIJE TULIJE, TARKVINIJE OHOLI

    6. Numa PompilijeNUMA POMPILIUS (715-g.p.n.e.-673.g.p.n.e.)

    - Romulov nasljednik, II. rimski kralj- Sabinjanin- bavio se kultnim (Numa-numen) i administrativnim mirnodobskim

    poslovima- podjela zemlje na tzv. pagi- raspodjela oranica- reforma kalendara dodao januar, februar, podijelio dane na faste i

    nefaste- reforma sveenikih redova- gradi Janov luk i Vestin hram- zabranjuje postavljanje i izraivanje boanskih likova- uvodi Marsove igre i kult Minerve

    7. Tarkvinije PriskoTARQUINIUS PRISCUS (Drevni 6I6.g.p-n.e.

    579.g.p.n.e.)- izvorno se zvao Lucumo, ali je promijenio ime u Lucius prvi je rimski ktalj Etruanin- poeo je graditi Kapitolijski hram- uvodi insigniae, fasces, bullae aureae, igre i trijumfe, rtvene rituale, mantike i muzike- sagradio je most na Tiberu, luku u Ostiji, kanale i hramove

    8. Servije TulijeSERVIUS TULLIUS (579.g.p.n.e. - 534-g.p.n.e.)

    - sa svojim prethodnikom Tarkvinijem Priskom i svojim naslj

Search related