Click here to load reader

Seminarski rad na temu valutnog odbora u BiH

  • View
    206

  • Download
    5

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Obrađuje dva osnovna problema s kojim se suočava svaka zemlja pod monetarnom okupacijom - nerealan tečaj i neotplativost duga.

Text of Seminarski rad na temu valutnog odbora u BiH

  • UNIVERZITET DEMAL BIJEDI

    MAINSKI FAKULTET

    MOSTAR

    II CIKLUS

    UTICAJ KREDITNOG MONETARNOG SISTEMA

    NA PRIVREDU I PREDUZETNITVO

    SEMINARSKI RAD IZ PREDMETA

    PREDUZETNITVO

    Predmetni nastavnik: Student:

    prof. dr. Smail Klari Elvis Omanovi

    Mostar, 24.02.2014.god.

  • 2

    Sadraj

    Sadraj...................................................................................................................................2

    1. Uvod............................................................................................................................3

    1.1. Novac osnovni pojmovi i definicije...............................................................3

    1.2. Monetarna politika i centralna banka................................................................7

    1.3. Centralna banka BiH Valutni odbor...............................................................9

    2. Uticaj kreditnog monetarnog sistema na privredu i preduzetnitvo..........................10

    2.1. Kako je nastao novac......................................................................................10

    2.2. Historija Valutnog odbora...............................................................................13

    2.3. Funkcija Valutnog odbora...............................................................................17

    2.4. Priprema ekonomskog kolapsa............................................................................... ............ .....21

    2.5. Kreditni monetarni sistem...............................................................................25

    2.5.1. Monetarna kontrakcija...............................................................................29

    2.5.2. Proraunski deficit.....................................................................................31

    2.5.3. Dunika kriza u Evropi i svijetu...............................................................33

    2.5.4. Valutna klauzula........................................................................................40

    3. Razvoj privrede.........................................................................................................43

    3.1. Promjena regulacije novca..............................................................................43

    3.2. Ekspanzivna monetarna politika.....................................................................45

    4. Zakljuak...................................................................................................................48

    Literatura........................................................................................................................51

  • 3

    1. Uvod

    1.1. Novac osnovni pojmovi i definicije

    Novac je sve ono to je opte prihvaeno u plaanju za robe i usluge i za otplatu

    duga. Postoje tri osnovne funkcije novca:

    Sredstvo razmjene novac cirkulie kao sredstvo plaanja za robu i usluge.

    Doprinosi poveanju ekonomske efikasnosti i smanjuje transakcione trokove. Takoe

    doprinosi i specijalizaciji i podjeli rada.

    Sredstvo ouvanja vrijednosti omoguava ouvanje vrijednosti u vremenu,

    odnosno uva kupovnu mo od momenta sticanja do momenta troenja. Ovu funkciju

    moe da ima i druga imovina kao to su akcije, obveznice ili nekretnine, koja moe imati i

    neke prednosti, poput dividendi koje donosi. Uspjenost obavljanja ove funkcije zavisi od

    stabilnosti kupovne snage novca koja je pod uticajem kretanja opteg nivoa cijena. Razlog

    zbog kog novac vri ovu funkciju je likvidnost novac je najlikvidnije sredstvo.

    Likvidnost je brzina i lakoa kojom se neka imovina moe konvertovati u sredstva

    razmjene bez veih transakcionih trokova i smanjenja vrijednosti. Novac moe odmah da

    se koristi, dok ostalu aktivu odlikuju transakcioni trokovi. Novac ne vri uvijek dobro ovo

    funkciju u inflaciji novac gubi vrijednost i samim tim funkciju uvanja iste.

    Obraunska jedinica novac je jedinica kojom mjerimo i iskazujemo

    vrijednost bilo kog ekonomskog dobra ili usluge, dok se u barteru vrijednost novca

    iskazivala u drugim robama. U situaciji kad postoji mnogo roba to je stvaralo velike

    probleme.

    Pet osobina novca su:

    Prenosivost mora biti pogodan za noenje pri obavljanju kupovine na

    razliitim lokacijama.

    Trajnost u fizikom smislu, novac ne smije da bude od materijala koji e da

    se pokvari ili propadne.

    Djeljivost mora da moe da se podjeli na jednake djelove radi kupovine

    manjih jedinica ili vraanja kusura.

    Standardizovanost jednak kvalitet novanih jedinica, ne smiju se fiziki

    razlikovati.

    Prepoznatljivost lako prepoznatljiv da bi se tano znalo da se radi o novcu a

    ne o imovini manje vrijednosti.

    Prema kriterijumu prisustva novca pri obavljanju trgovinskih transakcija sve

    ekonomije moemo podjeliti na nemonetarne u kojima se trguje preko materijalne

    razmjene i monetarne u kojima se trguje uz koritenje novca.

  • 4

    Kod nemonetarne ekonomije razmjena je u vidu trampe, pa ne postoji novac a ni

    roba koja bi izjednaavala vrijednost ostalih roba. Sa poveanjem broja dobara razmjena

    se komplikuje, jer da bi do nje dolo neophodno je da postoji dvostruka podudarnost elja

    zbog ega je teko nai partnera u trgovini.

    Slika 1. Novac

    Pojavljuju se dva oblika oblika vrijednosti:

    Pojedinani (jednostrani, prosti) Vri se trampa, ali sporadino i

    neorganizovano, to je prosti barter. Ne postoji sredstvo kojim se moe iskazati stvorena

    vrijednost proizvoda. Karakteristini su veliki transakcioni trokovi i dugako vrijeme

    traenja odgovarajue strane u razmjeni. Od mase proizvoda izdvajala se grupa koja se

    ee koristila u razmjeni.

    Proireni oblik vrijednosti Poinju da se koriste odreena mjesta za

    trgovanje. Karakteristino je za model koji se naziva proireni barter. Ovaj oblik

    vrijednosti se sastoji od niza prostijih oblika vrijednosti i neka dobra poinju vie da se

    cijene krzno, stoka i koa i poinju manje da se koriste zbog svoje upotrebne

    vrijednosti a vie zbog mogunosti zamjene za druga dobra. Nedostaci nemonetarne

    razmjene:

    nepostojanje naina ouvanja kupovne moi,

    nepostojanje zajednike mjere i vrijednosne jedinice zbog ega nema

    ekvivalentne razmjene proizvoda.

  • 5

    Kod monetarnih ekonomija vremenom se izdvajaju neka dobra koja se ee

    koriste u razmjeni i to najvie zbog toga to ih ljudi vie cijene i ta dobra poinju da

    predstavljaju robni novac. Sada se pojavljuje opti oblik vrijednosti. Robni novac nije nita

    drugo ve odreen proizvod ili roba u svom fizikom obliku. U poetku je najee tu

    funkciju imala stoka, a vremenom dobra koja su inila robni novac gube svoju upotrebnu

    vrijednost i slue iskljuivo razmjeni. To postaje roba koja se najlake prodaje i vremenom

    se broj tih dobara suava do jednog dobra koje slui kao opti ekvivalent preko kog se

    izraava vrijednost ostalih, a to su plemeniti metali. Oni su se u poetku koristili i u

    monetarne i u nemonetarne svrhe zato to imaju svoju unutranju (upotrebnu) vrijednost.

    Zbog lakoe razmjene prelazi se na standardizaciju i dolazi do kovanog novca. Od

    kovanog novca se vremenom razvija i papirni novac. Ljudi su iz razliitih razloga

    ostavljali kovani novac kod privrednih subjekata i dobijali potvrdu za podizanje.

    Postepeno se razvijaju tako da sa potvrdom jednog privrednog subjekta moe da se

    podigne novac kod drugog. Iz tih potvrda se razvijaju banknote koje su prethodnica

    papirnog novca. Banknota (novanica) predstavlja surogat novca, tj. vrijednosni papir koji

    sadri pravo na odreenu koliinu punovrijednog novca . Poele su da se osnivaju banke u

    koje su ljudi deponovali zlato, a banke su izdavale potvrde za taj iznos.

    Faktori koji su doprinijeli pojavi papirnog novca:

    problemi vezani za nesigurnost i trokove transporta zlata,

    metalni novac se habao u prometu i postojale su mogunosti zloupotrebe,

    masa plemenitih metala nije u stanju da prati rast proizvodnje i prometa,

    uvidjelo se da monetarna vrijednost ne mora biti jednaka stvarnoj vrijednosti

    novca zbog ega se prelo sa 100% pokria plemenitim metalima na djelimino pokrie.

    Razvija se fiducijarni novac vrijednost plaanja se bazira na povjerenju da se

    novac moe zamjeniti za robu i usluge.

    Kad je ekonomija vie sklonija koritenju znaka nego robe kae se da je usvojila

    robni standard. Tu se koristi novani znak ija je vrijednost u potpunosti ili djelimino

    povezana sa vrijednosti plemenitih metala. Tek se ovdje pojavljuje novani oblik

    vrijednosti. U prometu se javlja prekomjerna koliina banknota i drava uvodi prisilni

    teaj banknota, odnosno ukida njihovu konvertibilnost za plemenite metale. Banknota tako

    postaje jedino zakonsko sredstvo plaanja i prometa:

    svako je mora primiti u podmirivanju obaveza,

    ne moe se traiti isplata u novcu pune materijalne vrijednosti zlatu,

    banke nemaju obavezu konverzije banknota u plemenite metale.

  • 6

    Papirni novac predstavlja papir odreene norme i nominalne vrijednosti bez

    unutranje vrijednosti, bez metalnog pokria i bez bilo kakve veze sa zlatom. To je

    novanica koja ima prinudan kurs, to znai da se ne moe zamjeniti za novac pune

    materijalne vrijednosti. Njegova vrijednost zavisi od prometne funkcije,