seminari‡ zwei

  • View
    134

  • Download
    1

Embed Size (px)

Text of seminari‡ zwei

Sveu ili te J.J.Strossmayera Pravni fakultet u Osijeku

Seminarski rad iz Teorije prava i dr ave

Poba aj i eutanazija

Studentice: Nina Hunjak (eutanazija) Sara Vuleti (poba aj)

Mentor: Ivana Tucak, dr.

Osijek, 2010.0

SADR AJ: EUTANAZIJA 1. 1. Uvod ................................ ................................ ................................ .............. 4 1. 2. Pojam eutanazije................................ ................................ ............................. 5 1. 3. Distanazija................................ ................................ ................................ ...... 6 1. 4. Povijesni osvrt o eutanaziji ................................ ................................ ............. 6 1. 5. Eutanazija u Nizozemskoj................................ ................................ ............... 7 1. 6. Uvjeti o izvr avanju eutanazije ................................ ................................ ....... 7 1. 7. Rasprava o eutanaziji................................ ................................ ...................... 8 1. 8. Stav crkve prema eutanaziji ................................ ................................ ............ 9 1.9. Statistika o podr avanju eutanazije i palijativna skrb..11 1.10.Hospicij ................................ ................................ ................................ ......... 12 1.11. Zdravstveno osoblje i eutanazija ................................ ................................ .... 13 1.12. Razlozi u prilog eutanaziji ................................ ................................ ............. 14 1.13. Razlozi protiv eutanazije................................ ................................ ................ 16 1.14. Zaklju ak................................ ................................ ................................ ....... 17 1.15. Literatura ................................ ................................ ................................ ....... 36

1

POBA AJ 2.1. Uvod ................................ ................................ ................................ ............... 19 2.2. Poba aj kroz povijest ................................ ................................ ....................... 19 2.3. Ontolo ki i moralni status ljudskog embrija ................................ ..................... 22 2.3.2. Biolo ke injenice ................................ ................................ ............. 23 2.3.3. Filozofsko istra ivanje ................................ ................................ ...... 23 2.4. Savjest optere ena poba ajem................................ ................................ .......... 23 2.5. Posljedice ozakonjenja poba aja u SAD-u ................................ ...................... 24 2.6. Poba aj u Hrvatskoj................................ ................................ ......................... 25 2.6.2. Zakon o poba aju Republike Hrvatske ................................ .............. 25 2.6.3. Zabrana poba aja u politi kim kampanjama ................................ ..... 26 2.7. Javni um i pravo na poba aj................................ ................................ ............ 28 2.8. Va nije statistike ................................ ................................ ............................. 29 2.8.2. Poba aj u ostalim zemljama ................................ .............................. 29 2.8.3. Prema gestacijskoj dobi i metodi ................................ ....................... 30 2.8.4. Prema osobnim i socijalnim faktorima................................ ............... 30 2.9. Pravna za tita embrija................................ ................................ ...................... 31 2.10. Zakon 194, 22. svbinja 1978 ................................ ................................ .......... 32 2.10.2. Primjedbe na zakon 194 ................................ ................................ ... 33 2.11. Kratki osvrt na slu aj Grogan ................................ ................................ ........ 34 2.12. Zaklju ak................................ ................................ ................................ ....... 35 2.13. Literatura ................................ ................................ ................................ ....... 37

2

1. EUTANAZIJA

3

1.1.

UVOD

Razvoj medicine (njezine mogu nosti produljenja

ivota pacijenta, uz pomo

modernih tehnologija), prakti ki je pove ao potrebu za pomo pri umiranju. Distribucija medicinskih resursa tako er se okrenula pitanjima ivota i smrti, a pristupa nost raznovrsnih i skupih tehnika koje spa avaju ivot je ograni ena. Iz eti kog gledi ta pitanje bi trebalo zvu ati ovako: Mo e li kvaliteta jednog ljudskog ivota biti razlogom za njezin prekid ili rje enje za nepoduzimanje mjera za njegovo produljenje?. Kakvu budu nost mo emo izabrati za eutanaziju? Ona bi trebala biti i bit e dopu tena. Me utim, ona e biti strogo ograni ena i regulirana. To je na in na koji se mo e koristiti, na in kojim e se sprije iti njezina zloporaba. Eutanazija je jedan od istaknutih problema u nizu koji pokazuje koliko smo mi ljudi humani i u kojoj mjeri smo sposobni ostati takvima. Svako ljudsko bi e ima pravo na ivot. A upravo taj ivot postaje sve e i predmet manipulacije. Primjeri esto raspravljanih izuzetaka od legalne za tite ljudskog ivota su podru ja poba aja, smrtne kazne i eutanazije. Dokaz konzistentnosti svakog pravnog sustava bila bi dosljednost djelovanja u sva tri podru ja. 1

4

1.2. EUTANAZIJE

POJAM

Eutanazija (gr . euthanasia: laka smrt, eu: dobar + thanatos: smrt), jest djelovanje lije nika ili druge osobe kako bi te ko i neizlje ivo bolestan pacijent koji pati imao laku, tj. dobru smrt. Tzv. aktivna eutanazija podrazumijeva aktivno sudjelovanje u bezbolnom prekidu ivota pacijenta, kada mu se daje smrtonosna supstancija ili se na drugi na in injenjem usmr uje. Pasivna eutanazija ozna ava prepu tanje osobe umiranju pri emu lije nik ili druga osoba uskra uje lijekove, isklju uje aparate za odr avanje ivota i sli no, eventualno uz istodobnu primjenu sredstava za neutralizaciju boli i primirenje. U oba slu aja motiv je su ut prema ljudskom bi u koje pati, a ne postoje nikakvi izgledi za izlje enje ili znatnije pobolj anje njegovog stanja. Premda mo e postojati podudarnost motiva, eutanaziju treba razlikovati od kaznenog djela usmr enja na zahtjev iz l. 94. KZ. Pravni sustavi pristupaju problemu eutanazije na tri na ina: (a) Ve ina pravnih sustava ne vodi ra una o posebnoj naravi eutanazije pa tako usmr enje ka njava kao i bilo koje drugo ubojstvo, (b) neki pravni sustavi prihva aju eutanaziju i ne ka njavaju onoga tko poma e drugome umrijeti. (Nizozemska), (c) neki pak pravni sustavi ubojstvo na zahtjev tretiraju kao poseban oblik ubojstva koji se bla e ka njava (Hrvatska, Njema ka, Austrija i dr.). Prije nego iznesemo moralni sud o temi eutanazije, treba zastati nad va nim problemom koji susre emo: zahtjev bolesnika u zavr noj fazi - zahtijevanje smrti. Ozbiljno razmatranje ove elje je injenica koju medicina, ako eli ponovno staviti u sredi te subjekt, mora ozbiljno uzeti u obzir. Naspram ovakvog zahtjeva nu no je prije svega potruditi se oko razumijevanja. to zapravo pacijent eli? Izri u li njegove rije i njegovu volju? to se skriva u tom pacijentovu protestu? Postoji li uvijek elja za smr u? to to zna i da bolesnik zaziva oslobo enje smrti i smrt kao oslobo enje? Poznato je da elja za brzom smr u mo e zna iti prigovor zdravstvenom osoblju i rodbini od kojih se pacijent osje a odba enim ili mo e biti izraz neke neispunjene potrebe za pa njom prema trpljenju ili osje aju beskorisnosti to ih bolesnik pro ivljava. Radi se, dakle, o apelu koji, kada bi biva ostvaren, poni tava elju za preuranjenom smr u.

5

Ako se ne radi o protestu ili o kamufliranom apelu za pa njom, elja za smr u mo e biti izraz patolo ke elje ili zdrava elja za smr u. Op enito se dr i, osobito glede samoubojstva, da elja za smr u ne ide zajedno sa eljom za zdravljem, bilo moralnim bilo mentalnim. Ovo je razlog zbog kojeg se danas na samoubojstvo gleda ipak malo bla e nego u pro losti.

1.3. DISTANAZIJA Distanazija je, prema Pessiniju, stari portugalski izraz, a radi se o neologizmu gr kog podrijetla, u kojem prefiks dys zna i in s gre kom a thantos smrt. Posljednjih nekoliko desetlje a u europskoj medicinskoj literaturi e e se govori o terapijskoj upornosti. U angloameri koj literaturi govori se o medicinskoj beskorisnosti, beskorisnom tretmanu odnosno o lije enju koje ne daje nikakve pozitivne rezultate. Distanazija etimolo ki zna i pretjerano produ avanje agonije, patnje i smrti pacijenta. Sadr ajno je suprotna eutanaziji. U neskladu je sa smr u u dostojanstvu jer joj je temeljno svojstvo zahtjev za artificijelnim odnosno umjetnim produljenjem ivota, nastojanje da se, koliko god je to mogu e, uspori prirodni tijek umiranja.

1.4. POVIJESNI OSVRT O EUTANAZIJI Jedan od najranijih primjera eutanazije je izlaganje nedono adi i malformirane novoro en adi na brdu Tajget drevne Sparte. Prema Platonovu stajali tu bolje je prepustiti smrti te ke, neizlje ive bolesnike nego nepotrebno produ avati njihovu patnju i uz to nanositi materijalnu tetu zajednici. Od renesanse esti su primjeri spominjanja eutanazije, ali u kontekstu rasprave o njoj, a ne bilje aka o njezinoj praksi. Thomas More (1548.) u Utopiji savjetuje da je, ako je bolesnik neizlje ivo bolestan ili je izlo en degradaciji ljudskosti u njemu, najbolje da lije nik

6

zavr i takav ivot (Scheppens, 2000.). Mnogo je izravniji Martin Luther u tekstu Tischreden kada pi e o malformaciji djece ... da sam ja princ ili Bog, bacio bih takvo dijete u rijeku Moldavu..., riskirao bih u tom slu aju po initi ubojstvo. (Scheppens, 2000.). Svjetska udruga lije nika (WMA - World M