SEKRETNE »YCIE PSZCZ“. TYFLOGRAFIKA - .Wszystkie piktogramy zosta‚y opracowane pod wzgl™dem

  • View
    214

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of SEKRETNE »YCIE PSZCZ“. TYFLOGRAFIKA - .Wszystkie piktogramy zosta‚y opracowane pod...

SEKRETNE YCIE PSZCZ.TYFLOGRAFIKA.

Agnieszka Kamiska

01

PROBLEMProjekt Sekretne ycie pszcz jest reakcj na brak mer y to-

r ycznych i estet ycznych pomocy dydak t ycznych, sucych

w rewalidacji dzieci niewidzcych. O ile pomoce dydaktyczne dla

dzieci i modziey niewidzcej s po czci s refundowane, i co

najwaniejsze, dostpne przede wszystkim w placwkach szkol-

nych, o tyle publikacje suce do nauki poprzez zabaw to abso-

lutna rzadko. Owszem, w sklepach pojawiaj si ksiki wzbo-

gacane faktur, toczeniem, elementami wypukymi, jednak cay

czas s to gadety tylko dla dzieci widzcych. Pojedyncze ele-

menty w formie wypukej, wyrwane z kontekstu caej ilustracji

absolutnie nie bd nonikiem treci dla dziecka niewidzce-

go. Materiay dydaktyczne dla dzieci niewidzcych pojawiaj si

w iloci ladowej, czsto w formie unikatowych ksieczek -

kolay wykonywanych w Orodkach dla Dzieci Niewidzcych.

Przykadem jest jedyna w Polsce biblioteka ksiek dotykowych,

ktra znajduje si w Lublinie - zgromadzono tam a 300 ksie-

czek, ktre s wysyane do dzieci. Kada z ksiek wykonana me-

tod kolau to unikat, jeden niepowtarzalny egzemplarz. Jest to

bardzo niepraktyczny urok tego typumateriaw, ktre niewtpliwie

dostarczaj najwicej wrae dotykowych dzieciom niewidzcym.

Bogactwo form i faktur w ksikach wykonanych technik kolau

jest nieporwnywalnie wiksze, ni w publikacjach wykonywa-

nych metod toczenia w papierze czy plastiku. Cao powstaa

w oparciu o zdobyt przez mnie wiedz oraz konsultacje z dzie-

mi z Orodka Szkolno Wychowawczego dla Dzieci Niewidomych

w Owiskach.

02

IDEASekretne ycie pszcz, to obiekt dydaktyczny dla dzieci niewidz-

cych i sabowidzcych. Nie okreliam przedziau wiekowego z uwagi

na fakt, i stymulacja dotyku u dzieci z defektem wzroku powinna

zacz si jak najwczeniej i nigdy nie koczy. Zaoeniem pro-

jektowym mojej pracy jest przede wszystkim funkcja dydaktyczna

w oparciu o zabaw. Staraam si zadba o kady szczeg, aby dziec-

ko jak najlepiej mogo pozna cay kontekst opowieci o pszczoach.

Std kartonowy ul naturalnej wielkoci, ktry mona dotkn z ka-

dej strony, otworzy, zagldn do rodka aby pozna jego konstruk-

cj, co zapewne nie byoby moliwe w naturalnych warunkach. Obo-

wizkowymi dodatkami s: pszczoa, pluszowy mi, pyek kwiatowy,

wosk pszczeli czy miodowe lizaki. Ul kryje w sobie kilkanacie plansz

dydaktycznych, ktre dziecko wyciga kolejno, niczym prawdziwe

ramy pszczelarskie. Czytajc plansze maluch poznaje ycie pszcz,

hierarchi jaka panuje w ulu oraz proces produkcji miodu. Zdobyt

wiedz dziecko pniej bdzie mogo wykorzysta w grze pamicio-

wej memory, ktra ukryta jest w szufladzie, podobnie jak plasterki

miodu potrzebne do ukadanki zrcznociowej. Staraam si stwo-

rzy obiekt, ktry bdzie atrakcyjn form zabawy i poznanie go

bdzie wymagao od dziecka interakcji z rodzicem lub opiekunem.

Bardzo wany jest te tutaj aspekt integracji malucha z towarzyszem

zabawy, ktrego zadaniem bdzie uzupenienia lub zweryfikowanie

wiedzy dziecka z treci zawartych na planszach.

03

CEL DYDAKTYCZNY

Historia o pszczoach jest pretekstem do stymulacji dotykowej,

a co za tym idzie, rozwoju wyobrae i zapamitywaniu przez dzie-

ci niewidzce rzeczy znanych lub w przypadku kiedy dziecko nie spo-

tkao si dotd z ktrym obiektem poznania go, sklasyfikowania,

odpowiedniego wyobraenia oraz skutecznego zapamitania poprzez

dotyk i opis werbalny. Dziki bardzo duej ilo uytych faktur dziecko

moe usprawni percepcj dotykow i udoskonali umiejtnoci roz-

rnienia materiaw. Nawet jeli dziecko niewidzce jeszcze nie po-

trafi czyta, kropeczki sygnalizuj obecno treci i potrzeb nauki

w celu odszyfrowania zakropkowanego obszaru, zatem nauka czyta-

nia rwnie znajduje tutaj swj cel. Dziki planszom zrcznociowym

dziecko niewidzce usprawni motoryk, a przyswojenie nowych treci

o pszczoach czy produkcji miodu wzbogaci sownictwo malucha. Na-

uka poprzez zabaw jest bardzo efektywna. Dzieci chtnie uczestnicz

w zajciach, ktre skutecznie pobudzaj ich wyobrani i zmysy, jedno-

czenie doskonal sprawno manualn i intelektualn.

04

FORMAObiekt Sekretne ycie pszcz skada si z kartonowego ula natu-

ralnej wielkoci oraz 14 plansz dydaktycznych, znajdujcych si w

rodku. Plansze zostay podzielone na obszar grafiki, pole tekstu

w brajlu oraz czarnodruk. Dodatkowo powstay 2 plansze zrcz-

nociowe - rama pszczelarska, ktr dzieci zapeniaj plaster-

kami miodu o rnych fakturach, plansza - labirynt oraz gra pa-

miciowa memory. Niewtpliwie najmilszym w dotyku dodatkiem

jest pluszowy mi oraz pszczoa, ktre maj zachci dziecko do

interakcji z towarzyszem zabawy. Cay obiekt zosta moliwie

w jak najbardziej ekonomiczny sposb przygotowany do produkcji

wysokonakadowej. Ul wykonany zosta z tektury falistej, zoenie

caoci nie wymaga klejenia adnej z czci. Plansze zostay wy-

konane ze spienionej pyty PCV o gruboci 3mm, jest to materia

trway i nie ulega uszkodzeniom mechanicznym nawet przy duej

eksploatacji przez dziecko niewidzce. Ju sam temat tyflografi-

ki narzuca konwencje i ograniczenia przedstawie prezentowa-

nych treci. Zasady redagowania treci graficznych dla dzieci nie-

widzcych traktowa naley nie inaczej, jak wytyczne w procesie

projektowym. Dla prawidoweg o zobrazowania treci powsta ze-

staw kilkunastu piktogramw, zbudowanych na siatce moduowej.

Wszystkie piktogramy zostay opracowane pod wzgldem moliwie

jak najwikszej iloci faktur, elementy zostay wycite laserowo

i sklejone w jeden waciwy obiekt. Istnieje moliwo opracowa-

nia i przygotowania piktogramw do techniki sitodruku wypukego,

ktry z pewnoci jest taszym rozwizaniem, jednak uboszym pod

wzgldem treci dotykowych.

05

PIKTOGRAMY

06

KOLORYSTYKAW zaoeniach przyjtych na pocztku projektu, swoj prac

kierowaam do dzieci sabowidzcych i niewidzcych. Std

czarno-ta kolorystyka, ktra jest jednym z najwikszych

kontrastw kolorystycznych, wskazanym do ogldania

wanie przez maluchy sabowidzce, a jednoczenie jest

adekwatna do treci umieszczonych na planszach.

07

FONT

A B C D E F G H I J K L M N O P R S T U W X Y Z a b c d e f g h i j k l m n o p r s t u w x y z 1 2 3 4 5 6 7 8 9 0 , . ; ! ? / ( )

Wybr fontu jest rwnie cile zwizany ze wskazaniem na czytel-

no tekstu przez dzieci sabowidzce. Z uwagi na niedostpno

sugerowanych krojw pisma wybraam najbardziej odpowiedni

dostpny font, zgodny ze wskazaniami dotyczcymi czytelnoci

Trebuchet MS.

08

ZASADYREDAGOWANIATYFLOGRAFIKI*

Zasady ustalone przez tyflopedagogw obecnych dnia 27

listopada 2010 r. na Konferencji Dotykam wiat - tyflografika

w Bydgoszczy na podstawie projektu s. Elbiety Wickowskiej

z korek tami wprowadzonymi w dniu 7 stycznia 2011 r. na

Oglnopolskich Warsztatach Nauczycieli Specjalnych Orodkw

Szkolno Wychowawczych dla Dzieci Niewidomych i Sabo

Widzcych w odzi.

http://www.tyfloswiat.pl/zasady_tworzenia_i_redagowania_tyflografiki*

09

ZASADY OGLNE

W TWOrZENIU I ADAPTOWANIU grAfIKI DLA NIEWIDOMyCH

TrZEBA UWZgLDNI OgrANICZENIA LUB BArIEry, JAKIE

SPrAWIA LUB STAWIA BrAK WZrOKU I W PENI WyKOrZySTA

MOLIWOCI DOTyKU.

Wybrany rysunek powinien by opracowany,

przeredagowany / poddany adaptacji:

rysunek ma warto dla niewidomego,

jeli informuje o pojciach, obiektach lub relacjach

przestrzennych,

rysunek powinien by merytorycznie potrzebny,

rysunek powinien by czytelny,

rysunek powinien by atrakcyjny,

rysunek powinien by trway,

rysunek powinien by zorientowany.

10

ZASADY ADAPTACJI ILUSTRACJI

I GRAFIKI

ADAPTACJA TrECI grAfIKI TO PrOCES PrZErEDAgOWANIA

PrEZENTACJI PASKIEJ DO POSTACI ODPOWIEDNIEJ DLA

NIEWIDOMEgO I POLEgA, ZALENIE OD POTrZEBy NA:

zmianie konwencji sposobu przedstawienia;

zmianie skali - z zasady na powikszeniu obrazu

zmianie poziomu generalizacji - rezygnacji z mniej istotnych

treci;

podziale treci ilustracji na kilka prezentacji tego samego

obiektu wykonanych w tej samej, lub w innej ni orygina

konwencji;

zmianie linii, znakw i kolorw oryginalnego rysunku na

zrnicowane sygnatury, linie, faktury powierzchniowe,

jeli rysunek jest zbyt skomplikowany, by go adaptowa,

to naley rysunek zastpi wiernym opisem.

11

ETAPYREDAGOWANIA/ADAPTOWANIA TYFLOGRAFIKI

TyPOWA KOLEJNO DZIAA PrZy rEDAgOWANIU BD

ADAPTOWANIU TyfLOgrAfIKI POWINNA By NASTPUJCA:

ustalenie istoty przekazu graficznego;

ustalenie poziomu generalizacji

wyonienie informacji niezbdnych;

ustalenie skali i rozmiaru prezentacji

oraz orientacji arkusza, a nastpnie

narysowanie projektu / reprezentacji

w owku, lub w komputerze;

zrnicowanie sygnatur, linii i faktur

odpowiadajcych rnym treciom,

opracowanie legendy i ewentualnie

zastosowanych skrtw;

dokonanie korekty z pomoc tyflologa;

dokonanie przetworzenia grafiki;