Click here to load reader

Rozwój amerykańskiego systemu przeciwrakietowego w Europie

  • View
    215

  • Download
    2

Embed Size (px)

Text of Rozwój amerykańskiego systemu przeciwrakietowego w Europie

  • Bezpieczestwo Narodowe 2014 / III 31

    Rozwj amerykaskiego systemu przeciwrakietowego w Europie

    czy moliwe jest przyspieszenie budowy tarczy?

    Mariusz Fryc

    Aneksja ukraiskiego Krymu przez Federacj Rosyjsk, a w lad za tym udzie-lenie gwarancji bezpieczestwa Polsce, Rumunii i pastwom batyckim przez Stany Zjednoczone wywoay liczne dyskusje na temat przyspieszenia budowy amerykaskiego systemu obrony przeciwrakietowej w Europie. Szybsze wdro-enie elementw systemu musiaoby si jednak wiza z przyznaniem przez Departament Obrony USA wikszych rodkw finansowych na budow jego komponentw w Rumunii i w Polsce, w warunkach poszukiwania oszczd-noci przez administracj amerykask w wydatkach obronnych oraz niewy-stpieniem wikszych trudnoci w zakresie rozwoju technologii rakietowych, w tym w rozwoju rakiet nowej generacji SM-3 IIA planowanych m.in. do roz-mieszczenia w Redzikowie. Co wicej, uzyskanie operacyjnoci przez baz w Polsce np. w 2016 r. byoby oczywistym sygnaem dla Federacji Rosyjskiej wiadczcym o tym, e elementy tarczy s skierowane przeciwko niej i jej potencjaowi strategicznego odstraszania.

    Od czasu, kiedy w marcu 2013 r. Stany Zjednoczone anuloway IV etap1 w programie rozwoju europejskiego segmentu amerykaskiego systemu obrony przeciwrakietowej, uzasadniajc jednoczenie t decyzj koniecz-noci wzmocnienia swojego terytorium przed zagroeniem rakietowym ze strony Korei Pnocnej i Iranu, miao miejsce wiele istotnych zdarze, ktre

    1 15 marca 2013 r. sekretarz Obrony USA Chuck Hagel ogosi modyfikacj planu dotyczcego rozwoju Etapowego Adaptacyjnego Systemu Obrony Przeciwrakietowej w Europie (Phased Adaptive Approach in Europe, EPAA). Decyzja zostaa podyktowana potrzeb zapewnienia najskuteczniejszej obrony terytorium Stanw Zjednoczonych w obliczu zagroenia ze strony Korei Pnocnej i Iranu. Etap ten zakada m.in. wyposaenie ok. 2022 r. bazy w Polsce (Redzikowo) w ulepszone rakiety prze-chwytujce Standard Missile 3 IIB (SM-3 IIB).

  • 32 Bezpieczestwo Narodowe 2014 / III

    Mariusz Fryc

    w sposb szczeglny implikuj dalszy jego rozwj oraz zakres przedmio-towy. Wydarzenia te skaniaj do zastanowienia si i przeanalizowania na jakim organizacyjnym oraz realizacyjnym etapie znajduje si dzi Etapowy Adaptacyjny System Obrony Przeciwrakietowej (Phased Adaptive Approach in Europe, EPAA) w Europie. W tym kontekcie kluczowym pytaniem po-zostaje to, czy Stany Zjednoczone wci maj wol polityczn i s zdeter-minowane do kontynuowania jego rozwoju, a take na ile amerykaskie wewntrzne uwarunkowania polityczne, zmiany dokonywane w struktu-rze i zdolnociach si zbrojnych, ograniczenia finansowe Departamentu Obrony USA, a take technologiczne bariery w zakresie rozwoju techno-logii rakietowych mog wpyn na nieterminow realizacj planu rozwoju systemu EPAA? I wreszcie, czy zmieniajce si uwarunkowania globalnego bezpieczestwa w tym majca wci miejsce na Ukrainie, szczeglna sytu-acja kryzysowa oraz prowadzona przez NATO na obszarze pastw Europy rodkowo-Wschodniej polityka odstraszania w zwizku z aneksj ukrai-skiego Krymu przez Federacj Rosyjsk mog wpyn na przyspieszenie budowy tarczy w Europie?

    Postpy w rozwoju systemu antyrakietowego w Europie

    Wstpna gotowo operacyjna systemu przeciwrakietowego w Europie zostaa oficjalnie ogoszona podczas szczytu NATO w Chicago w 2012 r. Uzyskano j przez skierowanie w marcu 2011 r. na Morze rdziemne ame-rykaskiego okrtu USS Monterey wyposaonego w system przeciwrakieto-wy Aegis BMD (Balistic Missile Defence) i rakiety przechwytujce Standard Missile 3 IA (SM-3 IA), a take osignicie w grudniu 2011 r. zdolnoci do prowadzenia rozpoznania przez radar AN/TPY-2 w Turcji. Kontrol nad prawidowoci funkcjonowania poszczeglnych elementw systemu przej-o Centrum Operacji Obrony przed Rakietami Balistycznymi NATO (NATO BMD Operations Center BMDOC) w Niemczech. W rezultacie, Sojusz Pnocnoatlantycki osign zdolno, umoliwiajc ochron terytoriw po-udniowoeuropejskich czonkw NATO przed ograniczonym atakiem z uy-ciem rakiet krtkiego i redniego zasigu z kierunku Bliskiego Wschodu.

    Przyjta po 15 marca 2013 r. przez administracj amerykask nowa kon-cepcja rozwoju EPAA, bdca pokosiem kryzysu powstaego na Pwyspie Koreaskim, zakada trjetapowy, a nie jak dotychczas czteroetapowy, roz-

  • Bezpieczestwo Narodowe 2014 / III 33

    Rozwj amarykaskiego systemu przeciwrakietowego w Europie ...

    wj zdolnoci przeciwrakietowych na teatrze europejskim (rys. 1). Etap I obejmuje rozmieszczenie amerykaskich okrtw z broni przeciwrakieto-w na Morzu rdziemnym, etap II wybudowanie instalacji wojskowych w Rumunii do 2015 r., za etap III osignicie do 2018 r. zdolnoci do dziaania przez baz przeciwrakietow w Polsce.

    Rysunek 1. Planowany rozwj zdolnoci przeciwrakietowych w Europie do roku 2018

    rdo: J. Marcus, Natos missile defence shield up and running, http://www.bbc.com/news/world-europe-18093664 (dostp 3 lipca 2014 r.).

    Cho gwna przyczyna modyfikacji systemu EPAA zagroenie uderze-niem rakietowym ze strony Korei Pnocnej nie zostaa wyeliminowana, to jednak napicie kryzysowe do jakiego doszo na Pwyspie Koreaskim jesieni 2012 r. po licznych prbach odstraszania i zastraszania, wspar-tych ostr retoryk i demonstracj siy, zostao stopniowo zneutralizowane w 2013 r.

    zasig rakiety SEJIL-2

    radar pasma X

    okrt wyposaony w system AEGIS

    radar SPY-1

    system rakiet przechwytujcych SM-3

    NIEMCY POLSKA

    RUMUNIA

    HISZPANIA

    TURCJA

    IRAN

    RamsteinCentrum Operacji Obrony przed Rakietami Balistycznymi NATO

    Amerykaski okrt wyposaony w system AEGIS (2011)

    Cztery amerykaskie okrty wyposaone w system AEGIS (2015)

    Holenderskie fregaty obrony przeciwrakietowej (2015))

    Deveselu (2015)

    Redzikowo (2018)

    Krecik radar pasma X (2011)

    rakieta SEJIL-2

  • 34 Bezpieczestwo Narodowe 2014 / III

    Mariusz Fryc

    Nastpia rwnie zmiana zagroenia spowodowanego prowadzeniem przez Iran prac nad rozwojem niekontrolowanego programu jdrowego i rakiet balistycznych. 24 listopada 2013 r. w Genewie zostao osignite wstpne porozumienie midzy Iranem a grup P5+1 (stali czonkowie Rady Bezpieczestwa ONZ oraz Niemcy, z udziaem Wysokiego Przedstawiciela Unii Europejskiej), ktrego ostatecznym celem jest podpisanie umowy gwa-rantujcej utrzymanie przez Iran pokojowego charakteru programu nukle-arnego w zamian za zniesienie wikszoci sankcji naoonych przez spoecz-no midzynarodow na to pastwo2.

    Zawarcie przejciowej umowy z Iranem skonio Federacj Rosyjsk do zawieszenia rozmw z USA i NATO w sprawie tarczy. Zdaniem Rosji, usu-nicie gwnej przyczyny rozmieszczenia elementw przeciwrakietowych w Europie, a wic zagroenia jakie stwarza niekontrolowany rozwj ira-skiego programu nuklearnego, jest wystarczajcym powodem do zaprzesta-nia przez USA/NATO dalszych dziaa w tym zakresie. Przeciwnego zdania jest natomiast administracja USA, ktra uwaa, e porozumienie z Iranem nie moe by podstaw rewizji planw budowy systemu obrony przeciwrakieto-wej, w tym rozmieszczenia bazy rakiet przechwytujcych w Redzikowie.

    We wrzeniu i padzierniku 2013 r., a take w maju 2014 r. amerykaska Agencja Obrony Przeciwrakietowej (Missile Defense Agency MDA) prze-prowadzia udane przechwycenia (FTM-21, FTM-22, FTM-23) z rakietami SM-3 block IB. Byy to trzy z rzdu udane prby z rakiet tego typu, po nieudanym tecie z wrzenia 2011 r. Co wicej, przeprowadzone w maju te-sty byy pierwsz prb ogniow antyrakiety SM-3, wystrzelonej z wyrzutni ldowej (Aegis Ashore)3.

    28 padziernika 2013 r. na terenie dawnej bazy lotniczej w Deveselu w Rumunii zainaugurowano prace zwizane z budow infrastruktury pod przysz baz przeciwrakietow. W tym samym czasie w Moorestown, w stanie New Jersey w USA, rozpoczto testy elementw systemu Aegis Ashore przeznaczonego do umieszczenia w Rumunii. Planowane do roz-mieszczenia w Deveselu 3 baterie SM-3, wyposaone w 24 rakiety SM-3 IB, maj zosta zintegrowane z amerykaskim systemem dowodzenia i kontroli

    2 . Kulesa, wiateko w tunelu? Szanse na caociowe porozumienie w sprawie iraskiego programu nuklearnego, Biuletyn PISM nr 7 (1119), 23 stycznia 2014 r. http://www.pism.pl/publikacje/biuletyn/nr-7-1119 (dostp: 26 czerwca 2014 r.).3 Pierwsza prba Aegis Ashore, http://www.altair.com.pl/news/view?news_id=13497&q=sm-3 (dostp: 3 lipca 2014 r.).

  • Bezpieczestwo Narodowe 2014 / III 35

    Rozwj amarykaskiego systemu przeciwrakietowego w Europie ...

    w Poczonym Dowdztwie Si Zbrojnych Stanw Zjednoczonych w Europie (United States European Command EUCOM), a po przejciu odpowied-nich testw osign gotowo operacyjn z kocem 2015 r.4.

    Na pocztku 2014 r. Stany Zjednoczone skieroway do penienia suby w basenie Morza rdziemnego niszczyciel USS Donald Cook (DDG-75), wyposaony w system zwalczania rakiet balistycznych5. Jest to pierwszy z pla-nowanych czterech niszczycieli klasy Arleigh Burke, ktre stacjonowa maj w hiszpaskim porcie Rota. Do koca 2014 r. ma do niego doczy okrt USS Ross (DDG-71). Pozostae dwa okrty USS Porter (DDG-78) i USS Carney (DDG-64) maj przyczy si do reszty grupy do koca przyszego roku6.

    Od 23 kwietnia 2014 r. siy morskie Stanw Zjednoczonych przystpiy do uzbrajania pierwszych egzemplarzy najnowszej generacji rakiet przechwytu-jcych SM-3 IB. Ich producent, firma Raytheon, okrelia ten moment jako rozpoczcie realizacji II etapu programu rozwoju systemu EPAA.

    Wpyw aneksji ukraiskiego Krymu przez Federacj Rosyjsk na proces budowy tarczy przeciwrakietowej w Europie

    Zaanektowanie Krymu przez Federacj Rosyjsk, a nastpnie kontynu-owanie neoimperialnej polityki zagranicznej przez rosyjskie wadze, spo-wodowao wyran zmian w dotychczasowym stanowisku USA w kwestii rozwoju zdolnoci militarnych w Europie.

    W debatach toczcych si w Stanach Zjednoczonych jeszcze przed po-wstaniem sytuacji kryzysowej na Ukrainie, powiconych budowie systemu obrony przeciwrakietowej,

Search related