Rond die Cluse

  • View
    236

  • Download
    3

Embed Size (px)

DESCRIPTION

heemkundeblad

Text of Rond die Cluse

  • 1

    Rond die Cluse, 19e jaargang, no.2

  • 2

    Rond die Cluse, 19e jaargang, no. 2

    Inhoudsopgave

    Van de redactie pag. 3

    1. Over Schijndelse emigranten (2) pag. 4-11

    2. Bolsius Kaarsenfabriek pag. 12-25

    3. De correspondent van die dagen schrijft pag. 26-29

    4. Koorts en honger pag. 30-35

    5. Zoekplaatje pag. 36

    Van het bestuur pag. 37-39

    Colofon pag. 40

    Foto boerderij Hak pag. 41

  • 3

    Rond die Cluse, 19e jaargang, no.2

    Van de redactie

    Met genoegen biedt de redactie u de 2e uitgave jaargang 2012 van ons heemblad aan.

    Zoals in de vorige uitgave al was aangegeven, wordt in deze uitgave weer aandacht besteed aan de

    Schijndelse emigranten. Wij zijn nu in staat om het artikel te larderen met fotos van de gezinnen,

    die aan bod komen en die door verscheidene van onze leden beslist nog herkend zullen worden.

    Henk van den Brand besteedt ruime aandacht aan de familie Bolsius en dan met name aan de

    grondleggers van de kaarsenfabriek. Voor de niet-ingewijden is het een verrassing om te lezen, dat

    dit bedrijf wereldwijd zon uitstraling heeft verworven.

    Nostalgie viert hoogtij wanneer Henk Beijers in zijn artikel De correspondent van die dagen

    schrijft aandacht besteed aan de zogenoemde Sacramentsprocessie. Het zijn weer de ouderen

    onder ons, die zich deze plechtigheid nog zullen herinneren. Naar schatting is de laatste processie

    zon 50 jaar geleden gehouden.

    Inmiddels enkele jaren geleden hield Hans van den Broek, radioloog van beroep en verdienstelijk

    heemkundig onderzoeker een lezing voor de onze kring. Niet vreemd, gelet op zijn beroep, is, dat

    zijn belangstelling uitgaat naar de geschiedenis van de geneeskunde. De diverse artikelen die hij

    hierover geschreven heeft zijn terug te vinden in zijn boek Koorts en honger. Aan dit uitgebreide

    boek wordt, zij het summier, aandacht besteed.

    Tot slot vraagt redactielid Henk van den Brand uw aandacht voor een zoekplaatje. Hij zou het zeer

    op prijs stellen indien u hem verlost van zijn queeste.

    Veel leesplezier!

    Redactie Rond die Cluse

  • 4

    Rond die Cluse, 19e jaargang, no. 2

    2. Over Schijndelse emigranten (2)

    In de vorige uitgave van Rond die Cluse werd aandacht besteed aan Schijndelse emigranten, in bijzonder

    emigranten, die hun heil hebben gezocht in Canada. In het artikel werd aandacht besteed aan de

    wederwaardigheden, die Christina Paulina van Kaathoven heeft ondervonden nadat zij in 1965

    definitief emigreerde naar Saskatchewan, Canada. Zij kwam tot deze beslissing, nadat ze eerder in

    Canada was geweest om te helpen in de huishouding van haar zuster Mien, die wegens ziekte niet

    in staat was om haar huishoudelijk werk te verrichten.

    Nadat dit artikel was gepubliceerd vond ik alsnog een foto van Christina en haar echtgenoot.

    Haar zuster Mien was al veel eerder gemigreerd. Wilhelmina Maria van Kaathoven (roepnaam

    Mien), werd geboren op 3 december 1922. Haar ouders woonde destijds in de Heikantstraat nr.

    17. Na de lagere school ging zij, zoals gebruikelijk voor veel jonge meisjes werken bij Jansen de Wit

    als sokkenbreister. Op 28 maart 1951 trad zij in het huwelijk met Martin Kweens, die geboren en

    getogen was in Lieshout.

    Aangestoken door de emigratiegolf in het begin van de vijftiger jaren besloten Mien en Martin om

    gevolg te geven aan de goede mogelijkheden, die met name Canada te bieden had en vertrokken

    op 14 april 1953 met de Rijndam naar Canada, alwaar zij in Halifax voet aan wal zetten. Vandaar

    werd de reis met de trein voortgezet richting Saskatchewan.

    Na een paar jaar als boerenknecht links en rechts gewerkt te hebben vond Martin vast werk in een

    potashmijn, aanvankelijk in de productie, later als portier annex EHBOer. Na 30 jaar

    onafgebroken bij deze mijn gewerkt te hebben, ging hij in 1988 met pensioen. Zij hebben in

    Canada 8 kinderen (2 meisjes en 6 jongens) groot gebracht, maar vertellen hier verder niet over.

    Gevraagd over hun belevenissen in hun nieuwe vaderland was Mien korter van stof dan haar zus

    Christina. Zij schrijft:

  • 5

    Rond die Cluse, 19e jaargang, no.2

    In 1954 kochten wij ons huis en waar we nog steeds wonen.

    Martin heeft hier 30 jaar op n potashmijn gewerkt, de laatste 15 jaar als portier en EHBO. Hij is

    gepensioneerd in 1988. We reizen veel, we hebben 6 keer Holland bezocht. Ons 40-jarig

    huwelijksfeest hebben we gevierd in 1991.

    Indien we de bijgesloten foto bekijken kun je je niet aan de indruk ontdekken, dat het gezin

    redelijk goed geboerd heeft daar in Canada, maar nogmaals, Mien en Martin gaven hierover

    geen enkele informatie.

    Foto: het gezin Kweens-van Kaathoven anno 1992

    Een wat avontuurlijke man was Henricus Gijsbertus (roepnaam Henk) van der Spank, die geboren

    werd op 4 april 1929 en woonde in de Putsteeg nr. 37. Henk was pas 21 jaar, toen hij in zijn eentje

    op 19 januari 1951 de oversteek waagde naar Canada. Met de Veendam kwam hij aan in Lacolle in

    de provincie Quebec. Vandaar uit reisde hij naar Glendale in Nova Scotia.

    Hij vond tot september 1951 tijdelijk werk op een boerderij en is toen gaan studeren op een

    Canadese universiteit. Op welke wijze hij in zijn bestaan heeft moeten voorzien vermeldt hij echter

    niet. Tijdens zijn studie maakte hij kennis met Wilhelmina Olde Bolhaar, die precies n maand

    jonger was dan Henk. Zij bouwen een relatie op en nadat Henk begin 1954 slaagde voor bachelor

    of commerce keren zij even terug naar Nederland, alwaar zij op 31 juli 1954 in Enschede in het

    huwelijk traden.

    Terug in Canada verhuisde het echtpaar naar Grimsby Ontario en vervolgde Henk op part-time

    basis zijn studie en behaalt de graad master of business. Gedurende zijn werkzame leven heeft hij

    altijd in fabrieken gewerkt als hoofd van financin en administratie. Daarnaast hadden Henk en

    Wilhelmien gedurende 6 jaar (van 1972-1978) een restaurant. Het echtpaar kreeg 2 dochters die

    beiden getrouwd zijn. Er zijn 3 kleinkinderen, die de volle aandacht krijgen van de inmiddels

    gepensioneerde Henk.

  • 6

    Rond die Cluse, 19e jaargang, no. 2

    Hij vertelt heel weinig over zichzelf want: het is moeilijk om op jezelf te pochen, daarom laat ik het

    maar kort. Aldus Henk, die in Canada vermeld wordt als mr. H. Vanderspank.

    Adriana Maria de Vroom (roepnaam Jaantje) werd geboren op 27 april 1928 en woonde

    achtereenvolgens in de Oetelaar en de Boschweg. Adriaan Vermeltfoort werd geboren op 12 mei

    1925. Zij kregen verkering met elkaar en droomden over een mooie toekomst naar o.a. Canada of

    Australi. Het werd uiteindelijk Canada en nadat zij op 25 februari 1954 in het huwelijk waren

    getreden vertrokken zij de maand daarop met de Waterman en kwamen aan in Halifax. Van

    daaruit reisden ze door naar Kitchener Ontario. In Canada kregen zij 2 zoons, die Robert en John

    werden genoemd.

    We laten Jaantje aan het woord om hun verdere levensloop uit de doeken te doen.

    Mijn man Adrian heeft gewerkt voor Dutchman Home Builders in Kitchener, eerst als timmerman,

    later als bedrijfsleider. Na 10 year zijn we naar California geimigreerd, waar Adrian zelfstandig

    aannemer is geworden. Wij hebben 5 jaar een motel gehad, 8 units, waar ik het werk deed in

    Running Springs, zuid California. In 1976 zijn we naar noord California gegaan naar Galt bij

    Sacramento waar we een 15 bunder boerderij hadden met beefvee, waar ik achter keek. Wij zijn

    retired in 1989 en wonen nu in Hertige Park waar 60 huizen in staan voor mensen over 55 jaar. We

    reizen nu van 2 tot 4 maanden per jaar door Amerika en Canada met truck en trailer. Zijn net terug

    van 7 weken in Alaska. Robert en Denise verwachten hun eerste baby in september (1992 LK). John

    is verloofd. De jongens zijn beide in de huizenbouw. Adrian en ik zijn active bowling-pool-dans en

    horen bij 10 organisations.

    Foto familie Vermeltfoort-de Vroom

    Samen met zijn ouders, broers en zussen maakte Marinus van Doleweerd de overtocht naar zijn

    nieuwe vaderland Canada. Hij werd geboren in Schijndel op 7 april 1931 en woonde destijds in de

  • 7

    Rond die Cluse, 19e jaargang, no.2

    Stationsstraat op nummer 54. Na het verlaten van de (toenmalige) vakschool trad hij in dienst bij

    drukkerij van der Wiel en bekwaamde zich in het beroep van drukker. De

    vader van Marinus was Johan van Doleweerd, die in Schijndel bekend was als kolenboer en zanger

    was in het Wijbossche kerkkoor.

    De familie emigreerde in mei 1954 en maakte de overtocht met de Zuiderkruis. Martinus vertelt

    hierover het volgende:

    Zoals ik schreef, kwam de familie van Doleweerd aan in Halifax, vandaar met het boemeltreintje 2

    dagen en 1 nacht naar Winnipeg Manitoba. Vandaar met een veewagen 60 k.m. het land in naar

    St. Eustache Manitoba. Daar hebben we een klein jaar op een boerderij gewerkt met de hele

    familie (niet moeder) om wat centjes bij elkaar te schrapen, om zo spoedig mogelijk weg te komen.

    Onze naaste buurman was ongeveer 5 k.m. bij ons vandaan. Mijn moeder voelde zich levend

    begraven. Zware tijd geweest. Hard werken en weinig verdienen.

    Vandaar zijn we naar Whitby gereist en zijn we bij Toon van Hemmen terecht gekomen. Dat was

    niet bij toeval, Toon van Hemmen zijn vrouw Lien was een v