RESPIRATORNA OBOLJENJA

  • View
    225

  • Download
    3

Embed Size (px)

Text of RESPIRATORNA OBOLJENJA

RESPIRATORNA OBOLJENJA

Rehabilitacija pulmolokih bolesnikaAnatomske osnoveOsnovna funkcija plua je: ventilacija, razmena gasova i perfuzija. Za ventilaciju poseban znaaj imaju pluni volumeni i kapaciteti, elastinost plua i kalibar disajnih puteva. Za razmenu gasova i perfuziju znaajni su distribucija gasova u krvi i kapacitet prenosa gasova kroz alveolokapilarnu mreu.

Respiratorna muskulaturaOsnovni uslov dobre ventilacije su respiratorni pokreti koji su uslovljeni mehanizmima pokreta grudnog koa. Posebni znaaj je u aktivnostima respiratorne muskulatureRespiratorna muskulatura se deli na inspiratornu i ekspiratornu muskulaturu

Inspiratorna muskulatura

Na osnovu funkcije inspiratornih miia moemo ih podeliti na :DijafragmuInterkostalni miieAkcesorne miie

Dijafragma

Osnovna funkcija dijafragme je da doprinese respiratornom volumenu u sedeem i stojeem poloaju. Dijafragma je aktivna tokom celog inspirijuma i u prvoj treini ekspirijuma.

Interkostalni miii Interkostalni miii se dele na mm. intercostalis externi et interni. Spoljanji interkostalni imaju tok vlakana od pozadi ka napred idui od gornjeg ka donjem rebru. Obrnuti tok vlakana imaju miii unutranje grupe.Prema ispitivanjima spoljanji miii uestvuju u aktu inspirijuma, a unutranji u aktu ekspirijuma.

Akcesorni inspiratorni miii- mm. scaleni- m. sternocleidomastoideus- m. trapezius- m. pectoralis major- m. pectoralis minor- m. subclavius- m. serratus posterior sup. - m. seratus anterior- m. errector trunci

Ekspiratorni miiiOsnovna grupa ekspiratornih miia je abdominalna grupa miia: m. rectus abdominis, m. obliqus abdominis externus et internus i m. transversus abdominis.

Pomona ekspiratorna grupa miia je predstavljena sledeim miiima: m. latissimus dorsi, m. quadratus lumborum i m. seratus posterior inferior.

Mehanika disanjaOsnovni zadatak respiratorne funkcije je da se obavi izmena gasova odnosno da se odstrani ugljendioksid, a kiseonik da se u pluima obnavlja. Plua su graena od elastinog tkiva i imaju tendenciju da se skupljaju. Najznaajniji elementi kojim se definiu mehanike osobine respiratornog sistema su: komplijansa (pasivna rastegljivost plua) i rezistenicija (otpor),

Mehanika disanjaRad inspiratorne muskulature slui za savlaivanje elastinog otpora plua i savlaivanja otpora prolaza vazduha kroz disajne puteve. Smatra se da 20% otpada na savlaivanje otpora tkiva, a 80% na savlaivanje otpora disajnih puteva.Pri mirovanju za potrebe disajne muskulature troi se 0, 5-l, 0 ml O2/l ventiliranog vazduha. Smatra se da je disanje efikasno sve do granice l40/l/min i da preko te granice disanje postaje neekonomino.

Mehanika disanja

A)Poloaj spirale koji odgovara poloaju plua na kraju normalnog ekspirijuma (FRC). B)Poloaj kada je spirala maksimalno istegnuta odgovara poloaju plua na kraju dubokog inspirijuma (TPC). Donji delovi spirale trpe najvee promene. C)Poloaj spirale kada je maksimalno skraena odgovara poloaju plua pri maksimalnom ekspirijumu (RV) Najnii delovi spirale su zbijeniji.

Pluni volumeni

TPC=ukupni pluni kapacitet (6000 ml) VC=vitalni kapacitet (3.600 - 4.800 ml) RV= rezervni volumen (l200 - 2.400ml) IC= inspiratorni kapacitet (2.600 - 3.600 ml) FRC= funkcionalni rezervni kapacitet (2.400 - 3.400 ml) IRV=inspiratorni rezervni volumen 2.l00 - 3.l00ml) DV=disajni volumen (500 ml) ERV=ekspiratorni rezervni volumen (l.200 - l.000 ml)

Dimnamiki volumeniDinamiki volumeni odraavaju sposobnost visokog protoka vazduha u odreenom vremenskom intervalu. Najznaajnije merne vrednosti su: forsirani ekspiratorni volumen u jednoj sekundi (FEV 1) i maksimalna minutna ventilacija (MMV).

Cena disanjaKoliina kiseonika potrebna za miini rad disajne muskulature u miru iznosi l, 9-3,1 ml O2/l udahnutog vazduha i naziva se "cena disanja", koja iznosi od ukupne energetske potronje samo 2%.

Uticaj treninga na saturaciju kiseonikom

Kod treniranih osoba dokazano je da je iskorienost O2 daleko bolja nego kod netreniranih osoba. Tako u izdahnutom vazduhu kod treniranih ima l4-l5% O2, a kod netreniranih l8% O2

Razmena gasovaDifuzija gasova u pluima se odvija kroz bazalnu membranu, a zasniva se na razlici koncentracije parcijalnih pritisaka kiseonika i ugljendioksida u alveolarnom vazduhu i parcijalnom pritisku istih gasova u krvotoku alveolarne bazalne membrane.

Transport kiseonikaKiseonik se u krvi vezuje za hemoglobin koji se u krvi mukarca nalazi u koliini od l6 gr % a kod ena oko l4,5 gr %. l gram hemoglobina (Hgb) vezuje l, 34 ml O2, to znai da se moe vezati na ukupnu koliinu Hgb-a oko 22 ml O2 na l00 ml krvi. Znaajni faktori koji utiu na hemoglobinski prenosni lanac kiseonika je pH krvi, telesna temperatura i parcijalni pritisak kiseonika.

PATOFIZIOLOGIJA DISANJAKliniki znaciKaalj - zatitni mehanizamEkspektoracija - iskaljavanje sputumaDispnea - oseaj nedostatka vazduhaVizing - ,,sviranje" u grudimaPoremeaj ritma disanja - 14 do 16 respiracija

Kliniki pregled respiratornih bolesnikaInspekcijaAuskultacijaAntropomertijska merenjaTestiranje respiratornih miiaFunkcionalni testovi

RESPIRATORNA OBOLJENJA

Kliniki entiteti koji direktno utiu na plua i bronhijalno stablo spadaju u obstruktivna pluna oboljenja. Na plunu funkciju moe loe uticati skeletna deformacija, odebljana pleura, kao i neuromuskularna oboljenja (centralne i perifrene oduzetosti i miine distrofije), a to sve dovodi do smanjenja normalne plune ventilacije (restriktivne plune insuficijencije).

Respiratorna insuficijencijaRespiratorna insuficijencija predstavlja disbalans izmeu ventilacije i razmene gasova u pluima. Respiratorna insuficijencija nastaje kada nivo kiseonika padne u krvi ispod 9 kPa u miru ili kada nivo CO2 u krvi poraste iznad 6 kPa. Respiratorna insuficijencija nastaje usled razliitih oboljenja: obstruktivne bolesti plua, infekcije respiratornog sistema, kolapsa plua, resekcije plunog tkiva, neuromuskularna oboljenja i dr.

Hronicne obstruktivne bolesti plua (HOBP)

Termin hronine obstruktivne bolesti plua (HOBP) koristi se da pokrije sva ona patoloka stanja gde je prisutan patofizioloki fenomen-bronhoobstrukcija-odnosno rasprostranjena suenost (funkcijska i/ili organska) intrapulmonalnih disajnih puteva, tj. povean je otpor protoku vazdunoj struji kroz disajne puteve, naroito u ekspirijumu

HOBP - hronini obstrukcijski bronhitis- emfizem,- astma,- cisticna fibroza,- bronhiektazije.

Osnovne klinike manifestacije: dispnea sa vizingom, kaalj sa iskaljavanjem i produen ekspirijum,

Funkcionalni testovi12. M.D. Test (test hodom u toku 12 minuta)Ovaj test se koristi kao modifikacija Kuper-ovog testa od l976 godine, kod svih pacijenata obolelih od HOPB (hronine obstruktivne bolesti) , u cilju ispitivanja funkcionalnog statusa respiratornog sistema. Test se izvodi na sledei nain: pacijent hoda l2 minuta po ravnom terenu (hodnik ili kinezi sala) i meri se predjeni put za to vreme. Smatra se da predjeni put od preko l200 metara je znak dobrog oporavka i uspeha sprovedene rehabilitacije. Preeni put ispod 800 metara je znak teeg oteenja respiratorne funkcije. Iako ovaj test pored respiratorne funkcije ukljuuje kardijalnu funkciju i funkciju miia ipak se smatra najeosetljivijim za procenu stanja respiratornog sistema (Niedermann, Clemente, Fein, l991).

Terapijski program kod HOBPtoaleta bronha,odlaganje kolabiranja bronha,produbljivanje disanja,usporavanje ritma disanja,mobilizacija toraksa uz angazovanje prednjeg trbunog zida kao potpora u radu dijafragme,poboljanje posturalnog stava,poboljanje kondicije bolesnika.

Aerosol terapijaDanas se u vidu aerosola daju najcee sledee grupe lekova:adrenergici (agonisti - beta 2 receptora), antiholinergici (inhibitori holinergijskih receptora), bronhoprotektivni lekovi, kortikosteroidi, sekretolitici, fungicidi i antibiotici.

Drenaa bronhija kod HOBPKod bolesnika sa HOBP i obilnom sekrecijom u rehabilitacionom programu koristimo poloajnu drenauOstranjivanjem nakupljenog sekreta poboljavamo prolaznost disajnih putevaPoloajna drenaa predstavlja takav poloaj bolesnika gde se smer cilijarnog aparata podudara sa delovanjem zemljine teeDodatni postupci: perkusija, vibracije, ritmino obostrana kompresija za vreme ekspirijuma grudnog koa i kontrola kaljaTrajanje poloajne drenae je od 15-30 minuta

Drenaa bronhija kod HOBPDrenaa apikalnog segmenta desnog gornjeg renja

Drenaa lateralnog segmenta desnog srednjeg renja (nagib 20)

Drenaa bronhija kod HOBP

Drenaa medijalnog segmenta levog srednjeg renja (nagib 20)Drenaa posterobazilarnog segmenta levog donjeg renja (nagib 20)

Drenaa bronhija kod HOBPDrenaa antero i mediobazilarnog segmenta desnog donjeg renja segmenta (nagib 20).

Drenaa donjeg segmenta levog gornjeg renja (nagib 16)

Drenaa bronhija kod HOBPDrenaa apikalnog segmenta levog gornjeg renja

Osnovni poloaj za drenau dunika (20)

Flutter terapija - usna konica

Flutterr terapijaZa vreme ekspiracije usled otpora loptice nastaje povien bronhijalni pritisakSekter na zidovima bronhija postaje labavijiPri ekspiraciji dolazi do transporta sekreta

Flutter terapija

"Futter" Stop and go Mechanismus

Reflektorna disajna terapijaReflektorna terapija sastoji se iz manuelnih zahvata i respiratorne gimnastikeManuelna terapija je osnovna taka delovanja reflektorne terapijeSastoji se u pritisku vrhovima prstiju na odreene regije uslovljavajui bol i pritisak na miie, tetive i periostManuelna terapija deluje kao ,,centralno poveanje nadraljivosti"

Reflektorna disajna terapija

Vebe disanja uz pomo lopte (lena pozicija)

Vebe disanja uz pomo lopte (bona pozicija)

Reflektorna disajna terapija Zahvat sa pritiskom na medijalnoj ivici skapule

Manipulacija m. pectoralis major