Raunovodstvo-skripta 1

  • View
    53

  • Download
    0

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Skripta

Text of Raunovodstvo-skripta 1

OSNOVNE POSTAVKE FINANSIJSKOG RAUNOVODSTVA

OSNOVNE POSTAVKE FINANSIJSKOG RAUNOVODSTVA1. Finansijsko raunovodstvo kao cjelina Raunovodstvo danas je samostalna ekonomska nauka i poslovna informativna funkcija u svakom privrednom i vanprivrednom subjektu. Raunovodstvo se moe definisati i kao skup zadataka unutar subjekta kojim se sprovode odreene transakcije zasnovane na finansijskim evidencijama koje treba prikupljati, razvrstavati, obraunavati, objavljivati i izvjetavati o tim transakcijama. Raunovodstvo se sastoji iz sledeih dijelova: Knjigovodstvo

Knjigovodstvo je sastavni dio raunovodstva koje predstavlja njegovu raunsku osnovu.

Raunovodstveno planiranje Raunovodstveno planiranje se bavi prikupljanjem, sistematizovanjem, obradom i prezentiranjem podataka koji se odnose na poslovanje preduzea u budunosti.

Planiranje je kontinuelni proces, odnosno svakodnevna aktivnost integralnog donoenja planskih odluka, kako strategijskih tako i operativnih, kako bi se ostvarila eljena budunost koju su zamislili menaderi organizacije.

Veina autora govori o tri vrste planiranja:

strategijsko, kojim se bavi najvie poslovodstvo preduzea i odnosi se na definisanje pravaca razvoja;

taktiko, kojim se bavi srednji nivo menadmenta i odnosi se na godinje planiranje;

operativno, kojim se bavi nii nivo menadmenta i odnosi se na razradu godinjeg plana. Prilikom planiranja po mjestima trokova, planovi se izrauju uglavnom po dva kriterijuma:

po organizacijskom kriterijumu, i

po funkcijskom kriterijumu Unutar svakog objedinjenog mjesta, trokovi se prema funkcijskom kriterijumu razvrstavaju na kompleksne vrste:

trokovi materijala izrade;

trokovi zarada;

trokovi odravanja pogona;

trokovi prodaje;

trokovi uprave. Planiranje pojedinih elemenata koncepcijski moe se osmisliti na sledei nain: da e se koristiti metoda susretnog planiranja: odozgo prema dole i odozdo prema gore;

da e se prihodi planirati npr. na nivou preduzetnika;

da e se rashodi planirati npr. najprije na nivou preduzetnika po preduzeima ili pogonima;

da e se rashodi preduzea (pogona) rasporediti na njihove organizacijske jedinice prema odreenim kljuevima;

da e se rashodi organizacijskih jedinica rasporediti na njihove nie organizacijske djelove prema propisanim kriterijumima, normativima ili standardima;

da e se dobitak planirati na nivou preduzetnika. Ostvarenje plana mora se raunovodstveno pratiti po elementima kako su i planirani, i to na sledeim nivoima: nivou trokovnih centara,

nivou budetnih centara,

nivou delova organizacijskih jedinca,

nivou organizacijskih jedinica,

nivou preduzetnika.Raunovodstvena kontrola Raunovodstvena kontrola provjerava ispravnost izvoenja propisanih radnji i postupaka, poevi od prijema raunovodstvenih isprava preko njihove obrade pa sve do oblikovanja zavrnih informacija. Raunovodstvena kontrola je uglavnom preventivnog karaktera, jer je pristuna kao oblik internog raunovodstvenog nadzora.

Raunovodstvena analiza Raunovodstvena analiza predstavlja tumaenje i objanjavanje stanja i uspenosti poslovanja privrednog subjekta, odreivanje odstupanja od njega i utvrivanje uzroka tih odstupanja i njihovih poslijedica. Raunovodstvena analiza obuhvata i sainjavanje predloga za unapreenje poslovog procesa. Ona koristi podatke i informacije koje prezentuje knjigovodstvo.

U zavisnosti od kriterijuma koji se uzimaju u analizi mogu se klasifikovati razliiti postupci analize: Ako se predmet posmatranja analizira u stanju ili kretanju u odreenom periodu moemo razlikovati statiku i dinamiku analizu; Kada se poe od kriterijuma sadrine, sastava predmeta analize njegovih elemenata ili odreenog iznosa imamo, kvantitativnu i kvalitativnu analizu; Sa aspekta potpunosti obuhvatanja predmeta analize imamo potpunu i deliminu analizu; Na osnovu naina izvoenja analize u odnosu na vrijeme poslovanja imamo tekuu i periodinu analizu itd.2. Uloga naela u finansijskom raunovodstvu Opteprihvaeni koncepti su: 1. Koncept poslovnog subjekta (Business entity concept),

2. Koncept stvarnog kontinuiteta (Continuing-concern concept),

3. Koncept stabilne valute (Stable-dollar concept)

4. Koncept odreenog vremena (Time-period concept) Opteprihvaena naela su: 1. Naelo nabavne vrijednosti (Cost principle)

2. Naelo objektivnosti (Objecivity principle)

3. Naelo realizacije (Realization principle)

4. Naelo sueljavanja prihoda i rashoda (Matching principle)

5. Naelo znaajnosti (Materiality principle)

6. Naelo potpunosti (Full-disclosure principle)

7. Naelo konzistentnosti (Consistency principle)

8. Naelo opreznosti (Conservatism principle).RAUNOVODSTVENO OBUHVATANJE PASIVE I AKTIVE Preduzee predstavlja osnovnu poslovnu i raunovodsvenu jedinicu u naem privrednom sistemu.

1.1. Sopstveni izvori kapitala

Sopstveni kapital preduzea sastoji se iz osnovnog kapitala, koji moe biti akcijski, drutveni, dravni u obliku udjela i u obliku uloga, rezervi i nerasporeene dobiti. 1.1.1. Osnovni kapital U zavisnosti od naina formiranja osnovnog kapitala, razlikuju se sledei oblici preduzea: Inokosna preduzea, Drutva lica i Drutva kapitala. Inokosna preduzea i drutva lica se po pravilu nalaze u privatnoj svojini, dok se drutva kapitala mogu nalaziti u privatnoj , drutvenoj, dravnoj ili meovitoj svojini.

Inokosna preduzea formiraju svoj kapital ulaganjem preduzetnika.

Primjer br. 1 Vlasnik preduzea ''Beta'' Bijeljina je osnivaki ulog od 60.000 km (konvertibilnih maraka) uplatio na tekui raun preduzea.

Kapital ovog preduzea je promjenjljiva veliina, poveava se dodatnim ulaganjem preduzetnika, a smanjuje isplatama koje su rezulatat linih rashoda presuzetnika.

Drutva lica se javljaju kao ortaka ili komanditna drutva bez akcija. Sopstveni kapital kod ortakih i komanditnih drutava bez akcija forimira se na osnovu uloga ortaka.

Primjer br. 2 U preduzeu ''Rijeka'' Banja Luka, na osnovu ugovora o osnivanju ortakog drutva, ortak Danilo Kolarski je uplatio 200.000 km na tekui-raun preduzea dok je ortak Dragan Mari uneo opremu u vrednosti 100.000 km.

Poveanje kapitala kod ovog oblika preduzea moe se izvriti ili poveanjem uloga ortaka ili prijemom novih ortaka. U drutva kapitala spadaju drutva sa ogranienom odgovornou (d.o.o) i deoniarska ili akcionarska drutva (d.d ili a.d). Drutvo sa ogranienom odgovornou osnovni kapital formira preko udjela lanova drutva. Za razliku od drutva lica i inokosnog preduzea drutvo sa ogranienom odgovornou ima odvojena sredstva drutva i sredstva vlasnika. Za obaveze koje se jave u poslovanju drutva, odgovara samo drutvo i to u visini sopstvenog kapitala. Svako drutvo s ogranienom odgovornou uva sledea dokumenta i akta

1) osnivaki akt, ukljuujui i sve njegove izmene;

2) ugovor lanova drutva, ako ga drutvo ima, ukljuujui i sve njegove izmjene;

3) reenje o registraciji;

4) interna dokumenta odobrena od skuptine lanova i upravnog odbora;

5) knjigu odluka;

6) akt o obrazovanju svakog ogranka drutva i predstavnitva (zastupnitva);

7) dokumenta koja dokazuju svojinu i sva druga prava drutva na imovinu;

8) zapisnike i odluke skuptine lanova i upravnog odbora drutva;

9) zapisnike odbora revizora i druge njihove pisane naloge i zakljuke;

10) finansijske izvjetaje, izvjetaje o poslovanju i izvjetaj revizora;

11) knjigovodstvenu dokumentaciju i raune;

12) dokumenta o finansijskim izvjetajima i izvjetajima o poslovanju podneta nadlenim organima;

13) listu povezanih drutava sa podacima o udjelima ili drugim pravima u njima;

14) knjigu udjela;

15) listu sa punim imenima i adresama svih lanova upravnog odbora, svih lica koja su ovlaena da zastupaju drutvo i revizora drutva, kao i podatke da li lica koja su ovlaena da zastupaju drutvo to ine kolektivno ili pojedinano;

16) puno ime i adresu internog revizora i lanova odbora revizora;

17) listu svih prenosa udjela ukljuujui i zalogu i bilo koji drugi prenos licu koje time ne postaje lan drutva;

18) spisak svih ugovora koje su sa drutvom zakljuili direktor, lanovi upravnog odbora i sa njima povezana lica u smislu ovog zakona.

Primjer br. 3 Drutvo sa ogranienom odgovornou ima dva lana iji su udeli po 50.000 km. lanovi drutva su se saglasili da poveaju osnovni kapital prijemom novog lana iji je udeo 50.000 km.

Visina uplata lanova drutva sa ogranienom odgovornou je propisana zakonom. Zakonom je propisana, kako minimalna visina ukupnog kapitala, tako i minimalna visina pojedinanih uloga. Akcijski kapital je kapital akcionarskog drutva koji je nastao ulozima veeg broja akcionara za koji su suvlasnicima izdate akcije (hartije od vrednosti). Ukupan akcionarski kapital jednog akcionarskog drutva podeljen je na vei broj jednakih delova koji se nazivaju akcijama. Uloga i mo vlasnika akcija u ovom drutvu zavisi od broja akcija kojim raspolae.

Deoniarska ili akcionarska drutva osnovni kapital formiraju prodajom emitovanih akcija.

Visina osnovnog kapitala se mjenja pod uticajem ostvarenih poslovnih rezultata kao i dodatnim ulaganjem kapitala odnosno ponovom emisijom i prodajom akcija.

Primjer br. 4 Po osnovu javnog poziva za upis akcija upisano je 500 akcija ija je nominalna vrijednost po komadu 1.000 km. Akcije su upisane po 1.200 km po komadu. Upisane akcije su uplaene na tekui raun drutva.

Akcija je hartija od vrijednosti koja vlasniku daje pravo na kapital, dividendu i uparavljanje drutvom. Sastoji se iz dva djela, prvi dio je plat akcije koji sadri:

-oznaku da je rje o akciji i oznaku vrste akcije,

-firmu i sedite izdavaa akcije,

-firmu i sedite o